Mãi đến sáu giờ tôi mới rời lâu đài, mang theo bài báo được viết vội bởi người bạn tôi trong căn phòng nhỏ mà ông Robert Darzac đã dành sẵn cho chúng tôi. Phóng viên trẻ sẽ ngủ lại lâu đài, tận dụng sự hiếu khách mà đối với tôi thật khó hiểu của ông Robert Darzac — người mà trong thời điểm đau buồn ấy, được ông Stangerson giao phó toàn bộ việc quản lý gia đình. Dù vậy, anh vẫn nài nỉ tiễn tôi ra ga Epinay. Khi đi qua công viên, anh bảo tôi:

— Frédéric thực sự rất thông minh và không hổ danh tiếng của anh ta. Anh có biết cách anh ta tìm ra đôi bốt của lão Jacques không?— Gần chỗ chúng ta phát hiện những vết giày gọn gàng và sự biến mất của đôi bốt thô kệch, có một cái hố vuông mới đào trên nền đất ẩm, nơi một hòn đá rõ ràng vừa bị dịch chuyển. Larsan đã tìm kiếm hòn đá đó nhưng không thấy, và ngay lập tức nghĩ rằng kẻ sát nhân đã dùng nó để dìm đôi bốt xuống hồ. Tính toán của Fred quả là xuất sắc, và thành công trong cuộc tìm kiếm đã chứng minh điều đó. Chi tiết ấy đã qua mắt tôi; nhưng tâm trí tôi lại bị hướng sang một phía khác bởi hàng loạt dấu vết giả do kẻ sát nhân để lại, cùng với kích thước của những vết chân đen khớp với đôi bốt của lão Jacques — thứ mà tôi đã đo đạc được trên sàn Căn phòng Vàng mà hắn không hề hay biết. Tất cả những điều đó, trong mắt tôi, là bằng chứng cho thấy kẻ sát nhân đã cố tình hướng sự nghi ngờ về phía người đầy tớ già. Đến điểm đó, tôi và Larsan cùng chung quan điểm; nhưng chỉ đến đó mà thôi. Mọi chuyện sắp trở nên vô cùng tồi tệ; vì tôi nói cho anh biết, anh ta đang đi sai hướng, còn tôi — tôi phải chống lại anh ta với hai bàn tay trắng!

Tôi vô cùng ngạc nhiên trước giọng điệu trầm ngâm đầy vẻ nghiêm trọng mà người bạn trẻ của tôi dùng để thốt lên những lời cuối cùng.

Cậu ấy lặp lại:

— Vâng — tồi tệ lắm!— tồi tệ lắm! Vì đó là cuộc chiến với hai bàn tay trắng, khi trong tay bạn chỉ có mỗi một ý tưởng để đối đầu.

Đúng lúc đó, chúng tôi đi ngang qua phía sau lâu đài. Đêm đã buông xuống. Một ô cửa sổ ở tầng một đang hé mở. Ánh sáng yếu ớt hắt ra từ đó cùng vài âm thanh thu hút sự chú ý của chúng tôi. Chúng tôi tiến lại gần cho đến khi đứng sát bên bức tường có ô cửa sổ nằm ngay phía trên. Bằng giọng thì thầm, Rouletabille cho tôi hiểu rằng đây chính là cửa sổ phòng của tiểu thư Stangerson. Những âm thanh vừa thu hút sự chú ý của chúng tôi bỗng ngưng bặt, rồi lại vang lên một lát, và tiếp đó chúng tôi nghe thấy những tiếng nấc nghẹn ngào. Chúng tôi chỉ kịp bắt lấy những từ này, vẳng đến rõ mồn một: "Robert tội nghiệp của em!"— Rouletabille thì thầm vào tai tôi:

— Ước gì chúng ta biết được những gì đang được trao đổi trong căn phòng đó, cuộc điều tra của tôi hẳn sẽ sớm kết thúc.

Cậu ấy đưa mắt quan sát xung quanh. Bóng tối buông xuống bao trùm lấy chúng tôi; chúng tôi chẳng thể nhìn thấy gì ngoài lối đi hẹp viền đầy cây cối chạy dọc phía sau lâu đài. Những tiếng nấc đã dứt.

— Nếu chúng ta không thể nghe thấy, ít ra chúng ta cũng có thể thử nhìn xem — Rouletabille nói.

Và ra hiệu cho tôi bước thật khẽ để giấu tiếng chân, cậu kéo tôi băng qua lối đi đến thân một cây sồi cao, với lớp vỏ trắng bạc ẩn hiện trong màn đêm. Cây này mọc ngay trước ô cửa sổ mà chúng tôi đang vô cùng tò mò, những cành thấp của nó ngang tầm với tầng một của lâu đài. Đứng từ độ cao của những cành cây ấy, người ta hoàn toàn có thể nhìn rõ những gì đang diễn ra trong phòng tiểu thư Stangerson. Rõ ràng đó là điều Rouletabille nghĩ tới, vì sau khi dặn tôi đứng im chỗ ẩn nấp, cậu liền dùng đôi tay vạm vỡ ôm lấy thân cây và trèo lên. Chẳng mấy chốc tôi đã mất hút bóng cậu giữa những cành lá, theo sau đó là một sự im lặng sâu mờ.

Trước mặt tôi, ô cửa sổ để ngỏ vẫn sáng đèn, và tôi không hề thấy một bóng người nào di chuyển qua lại. Tôi lắng tai nghe, và ngay sau đó từ trên cao vọng xuống tai tôi những tiếng:

— Xin mời anh trước!

— Xin anh cứ tự nhiên!

Ai đó ở phía trên đang nói chuyện — đang nhường nhịn nhau phép lịch sự. Tôi ngạc nhiên biết bao khi thấy trên thân cây trơn trượt xuất hiện hai bóng người đang lặng lẽ tuột xuống mặt đất. Rouletabille đã leo lên một mình, và giờ lại quay xuống cùng với một người khác.

— Chào buổi tối, ngài Sainclair!

Đó chính là Frédéric Larsan. Viên thám hiểm đã chiếm lấy đài quan sát ấy từ trước khi người bạn trẻ của tôi kịp tự mình leo lên. Cả hai người họ đều không màng tới vẻ kinh ngạc của tôi. Tôi tự lý giải điều đó bằng việc họ hẳn đã chứng kiến khung cảnh đầy âu yếm và tuyệt vọng giữa tiểu thư Stangerson đang nằm trên giường và ông Darzac quỳ gối bên gối nàng. Tôi đoán rằng mỗi người đã rút ra những kết luận khác nhau từ những gì họ chứng kiến. Dễ dàng nhận thấy cảnh tượng ấy đã tác động mạnh mẽ, khiến Rouletabille có thiện cảm với ông Robert Darzac; trong khi với Larsan, nó chẳng hé lộ điều gì ngoài sự đạo đức giả tinh vi, được diễn tròn vai bởi chính vị hôn phu của tiểu thư Stangerson.

Khi chúng tôi ra đến cổng công viên, Larsan dừng chân lại.

— Cây gậy của tôi!— anh ta kêu lên. — Tôi để quên nó gần gốc cây rồi.

Anh ta rời đi, nói rằng sẽ quay lại nhập hội với chúng tôi ngay.

— Anh có để ý cây gậy của Frédéric Larsan không?— viên phóng viên trẻ hỏi ngay khi chúng tôi chỉ còn lại hai người. — Đó là một cây gậy hoàn toàn mới mà chưa bao giờ tôi thấy anh ta dùng trước đây. Anh ta có vẻ rất nâng niu nó — vật ấy không rời thân lấy một bước. Người ta có cảm giác như anh ta sợ nó lọt vào tay người lạ. Chưa bao giờ tôi thấy nó trước ngày hôm nay. Anh ta tìm thấy nó ở đâu nhỉ? Thật không bình thường chút nào khi một kẻ chưa từng dùng gậy đi dạo bao giờ lại, ngay vào ngày xảy ra vụ án ở Glandier, đi đâu cũng kè kè cây gậy không rời. Vào ngày chúng ta đến lâu đài, ngay khi vừa trông thấy chúng tôi, anh ta đã đút vội đồng hồ vào túi rồi nhặt cây gậy từ dưới đất lên — một hành động mà có lẽ tôi đã sai lầm khi không mảy may để tâm tới.

Lúc này chúng tôi đã bước ra khỏi khuôn viên công viên. Rouletabille im lặng trầm ngâm. Tâm trí cậu chắc hẳn vẫn đang bận tâm về cây gậy mới của Frédéric Larsan. Tôi có bằng chứng cho điều đó khi, lúc chúng tôi tiến gần đến Epinay, cậu cất lời:

— Frédéric Larsan đến Glandier trước tôi; anh ta bắt đầu cuộc điều tra trước tôi; anh ta có thừa thời gian để tìm ra những điều mà tôi hoàn toàn mù tịt. Anh ta đã tìm thấy cây gậy đó ở đâu? — Rồi cậu nói thêm: — Rất có thể sự hoài nghi của anh ta — không chỉ thế, cả những suy luận của anh ta nữa — đã dẫn lối cho anh ta chạm tay vào một manh mối hữu hình nào đó. Liệu cây gậy này có dính líu gì đến vụ việc không? Quái quỷ thật, anh ta có thể tìm thấy nó ở xó xỉnh nào chứ?

Vì tôi phải đợi chuyến tàu ở Epinay trong hai mươi phút, chúng tôi bèn bước vào một quán rượu nhỏ. Gần như ngay lập tức, cánh cửa mở ra và Frédéric Larsan xuất hiện, tay lăm lăm vung vẩy cây gậy nổi tiếng của mình.

— Tôi tìm thấy nó rồi!— anh ta cười lớn nói.

Cả ba chúng tôi ngồi xuống một chiếc bàn. Rouletabille không rời mắt khỏi cây gậy lấy một giây; cậu ta chìm đắm đến mức chẳng nhận ra cái gật đầu ra hiệu mà Larsan dành cho một nhân viên đường sắt — một thanh niên có phần cằm trang trí bằng chùm râu thưa thớt, vàng hoe và nhếch nhác. Nhận được hiệu lệnh, người thanh toán tiền nước, cúi đầu chào rồi bước ra ngoài. Bản thân tôi chắc đã chẳng mảy may chú ý đến chi tiết ấy, nếu vài tháng sau, nó không hiện về trong trí nhớ tôi bởi sự xuất hiện trở lại của gã thanh niên có chòm râu trong một trong những thời khắc bi thảm nhất của vụ án này. Lúc đó tôi mới hay rằng gã trai trẻ ấy là một trong những trợ lý của Larsan, được giao trọng trách theo dõi mọi lượt người ra vào tại ga Epinay-sur-Orge. Larsan chưa bao giờ bỏ sót bất kỳ chi tiết nào trong mọi vụ án mà anh ta nhúng tay vào.

Tôi quay lại nhìn Rouletabille.

— Ồ!— Ngài Fred!— cậu ta cất lời — từ bao giờ anh lại có thói quen chống gậy thế? Tôi toàn thấy anh đi dạo với hai tay đút túi quần cơ mà!

— Đó là quà tặng — viên thám tử đáp.

— Mới đây thôi chứ?— Rouletabille gặng hỏi.

— Không, tôi được tặng ở Luân Đôn.

— À vâng, tôi nhớ rồi — anh vừa ở Luân Đôn về mà. Tôi xem qua được chứ?

— Ồ!— Chắc chắn rồi!

Fred trao cây gậy sang tay Rouletabille. Đó là một khúc tre vàng to bản với phần tay cầm cong hình chữ T, được trang trí bằng một chiếc vòng bằng vàng.

Sau khi săm soi tường tận, Rouletabille trả lại cây gậy cho Larsan, trên môi nở nụ cười nửa miệng đầy vẻ châm chọc:

— Người ta tặng anh một cây gậy Pháp ngay tại Luân Đôn cơ à!

— Biết đâu được — Fred điềm nhiên đáp.

— Hãy đọc cái dấu khắc nhỏ xíu ở đây này: Cassette, số 6a, phố Opera.

— Người Anh thì không được phép mua gậy ở Paris chắc?

Khi Rouletabille tiễn tôi lên tàu, cậu dặn với theo:

— Anh nhớ địa chỉ chứ?

— Rồi,— Cassette, 6a, Opera. Cứ tin ở tôi; sáng mai anh sẽ nhận được tin.

Tối hôm đó, vừa đặt chân đến Paris, tôi liền tìm gặp ông Cassette, chủ cửa hàng chuyên doanh gậy và ô, rồi viết thư cho người bạn của mình:

— Một người đàn ông có ngoại hình hoàn toàn trùng khớp với mô tả về ông Robert Darzac — cùng chiều cao, dáng đi hơi gù, khoác chiếc áo măng-tô màu bột bánh mì, đội mũ quả dưa — đã mua một cây gậy y hệt chiếc gậy chúng ta đang quan tâm, vào tối xảy ra vụ án, khoảng tám giờ. Ông Cassette không hề bán thêm được cây gậy nào loại đó trong suốt hai năm qua. Cây gậy của Fred là đồ mới. Rõ ràng rành mạch rằng đó chính là một cây gậy. Fred đã không mua nó, vì khi ấy anh ta đang ở Luân Đôn. Giống như anh, tôi cho rằng anh ta nhặt được nó ở đâu đó gần chỗ ông Robert Darzac. Nhưng nếu, như anh suy đoán, kẻ sát nhân đã ở trong Căn phòng Vàng suốt năm hoặc thậm chí sáu tiếng đồng hồ, và vụ án chỉ thực hiện vào khoảng nửa đêm, thì việc mua cây gậy này lại là một bằng chứng ngoại phạm không thể chối cãi cho Darzac.