Biên Niên Sử Avonlea

Lượt đọc: 184 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Iii. Mỗi Người Bằng Ngôn Ngữ Của Riêng Mình

❊ ❊ ❊

Ánh nắng thu vàng mật rót đầy xuống những tán cây phong đỏ thẫm và màu hổ phách quanh ngưỡng cửa nhà cụ Abel Blair. Căn nhà của cụ Abel chỉ có một cửa ra vào phía trước, và hầu như lúc nào cánh cửa ấy cũng mở rộng. Một chú chó đen nhỏ, mất một bên tai và bị khập khiễng chân trước, hầu như lúc nào cũng ngủ trên phiến đá sa thạch đỏ đã mòn vẹt, vốn được cụ Abel dùng làm bậc cửa; và trên bậu cửa còn mòn hơn ở phía trên, một chú mèo xám lớn hầu như cũng lúc nào cũng đang ngủ. Ngay bên trong cửa, trên một chiếc ghế chân vòng kiềng từ thuở xưa, cụ Abel hầu như lúc nào cũng ngồi ở đó.

Chiều nay cụ vẫn ngồi đó—một ông lão nhỏ thó, thân hình vặn vẹo vì bệnh thấp khớp; cái đầu cụ to bất thường, phủ đầy mái tóc đen dài và cứng như dây thép; gương mặt cụ đầy những nếp nhăn và rám nắng sạm đen; đôi mắt cụ đen sâu thẳm, thỉnh thoảng lại lóe lên những tia vàng kỳ lạ. Cụ Abel Blair là một người đàn ông có vẻ ngoài kỳ lạ; và tâm hồn cụ cũng kỳ lạ như vẻ ngoài của mình vậy. Người dân Lower Carmody sẽ nói với bạn như thế.

Trong những năm tháng xế chiều này, cụ Abel hầu như lúc nào cũng tỉnh táo. Hôm nay cụ cũng tỉnh táo. Cụ thích đắm mình trong ánh nắng chín muồi kia giống như chú chó và chú mèo của mình; và trong những lúc như vậy, cụ hầu như lúc nào cũng nhìn từ ngưỡng cửa ra bầu trời xanh thẳm, tuyệt đẹp phía trên những tán cây phong đang chen chúc. Nhưng hôm nay cụ không nhìn lên bầu trời, thay vào đó, cụ đang chằm chằm nhìn vào những thanh xà đen đúa, bụi bặm trong căn bếp, nơi treo lủng lẳng những dải thịt khô, những chuỗi hành tây, những bó thảo mộc, đồ câu cá, súng ống và các loại da thú.

Nhưng cụ Abel không nhìn thấy những thứ đó; gương mặt cụ là gương mặt của một người đang chiêm ngưỡng những ảo ảnh, chứa đựng cả niềm vui thiên đàng lẫn nỗi đau địa ngục, vì cụ Abel đang nhìn thấy những gì lẽ ra mình đã có thể trở thành—và những gì mình đang là; điều mà cụ luôn thấy mỗi khi Felix Moore chơi vĩ cầm cho cụ nghe. Và niềm vui sướng khủng khiếp khi mơ rằng mình lại được trẻ trung một lần nữa, với cuộc đời nguyên vẹn phía trước, lại quá lớn lao và đầy mê hoặc, đến mức nó cân bằng lại nỗi thống khổ khi nhận ra tuổi già nhục nhã, tiếp nối sau những năm tháng cụ đã lãng phí sự giàu có của tâm hồn mình theo những cách mà sự Khôn ngoan chẳng hề cất tiếng can ngăn.

Felix Moore đang đứng đối diện với cụ, trước một chiếc bếp bừa bãi, nơi ngọn lửa buổi trưa đã lụi tàn thành tro tàn nhợt nhạt, vương vãi. Dưới cằm, cậu ôm cây đàn vĩ cầm cũ kỹ, màu nâu của cụ Abel; mắt cậu cũng dán chặt vào trần nhà; và cậu cũng nhìn thấy những điều không được phép thốt ra bằng bất kỳ ngôn ngữ nào ngoại trừ ngôn ngữ của âm nhạc; và trong tất cả các loại âm nhạc, chỉ có thứ âm nhạc được phát ra bởi tâm hồn đau đớn, ngây ngất của cây vĩ cầm mới làm được điều đó. Ấy vậy mà Felix này mới chỉ hơn mười hai tuổi, và gương mặt cậu vẫn là gương mặt của một đứa trẻ chưa biết gì về nỗi buồn, tội lỗi, thất bại hay hối hận. Chỉ trong đôi mắt to màu xám đen của cậu mới có điều gì đó không phải của trẻ thơ—điều gì đó nói lên một di sản từ biết bao trái tim, giờ đã hóa tro tàn, những người đã từng đau khổ và vui sướng, từng đấu tranh và thất bại, từng thành công và quỵ lụy từ thuở nào. Những tiếng kêu không lời cho những khao khát của họ đã thấm vào tâm hồn đứa trẻ này, và chuyển hóa thành sự biểu đạt trong âm nhạc của cậu.

Felix là một đứa trẻ xinh đẹp. Người dân Carmody, những người chỉ quẩn quanh ở nhà, đều nghĩ thế; và cụ Abel Blair, người đã lang thang xa xôi ở nhiều vùng đất, cũng nghĩ thế; và ngay cả Mục sư Stephen Leonard, người luôn dạy và cố gắng tin rằng ân huệ là giả dối và vẻ đẹp là hư không, cũng nghĩ thế.

Cậu là một chàng trai mảnh khảnh, với đôi vai xuôi, cái cổ nâu thon dài, và cái đầu được đặt trên đó với dáng vẻ kiêu hãnh và duyên dáng như một chú hươu. Mái tóc cậu, được cắt thẳng ngang trán và rủ xuống che tai theo một ý thích bất chợt của Janet Andrews, người quản gia của mục sư, có màu đen ánh xanh mượt mà. Làn da trên mặt và bàn tay cậu tựa như ngà voi; đôi mắt cậu to và có màu sắc tuyệt đẹp—màu xám với đồng tử giãn nở; các đường nét trên gương mặt cậu như được chạm khắc trên đá quý. Các bà mẹ ở Carmody cho rằng cậu ốm yếu, và từ lâu đã tiên đoán rằng vị mục sư sẽ chẳng bao giờ nuôi nổi cậu nên người; nhưng cụ Abel lại vuốt bộ ria mép hoa râm khi nghe những lời tiên đoán như vậy và mỉm cười.

“Felix Moore sẽ sống,” cụ khẳng định chắc nịch. “Các bà không thể giết chết loại người như thằng bé cho đến khi công việc của nó hoàn thành. Nó có một công việc phải làm—nếu ông mục sư để cho nó làm. Và nếu ông mục sư không để nó làm, thì tôi sẽ không muốn ở trong hoàn cảnh của ông mục sư đó khi ông ta đến ngày phán xét đâu—không, tôi thà ở trong hoàn cảnh của tôi còn hơn. Thật là một điều khủng khiếp khi đi ngược lại mục đích của Đấng Tối Cao, dù là trong cuộc đời của chính mình hay của bất kỳ ai khác. Đôi khi tôi nghĩ đó chính là cái được gọi là tội không thể tha thứ—phải, tôi thực sự nghĩ vậy!”

Người dân Carmody không bao giờ hỏi cụ Abel có ý gì. Họ đã từ bỏ việc đặt ra những câu hỏi vô ích như vậy từ lâu rồi. Khi một người đã sống như cách cụ Abel đã sống trong phần lớn cuộc đời mình, thì có gì lạ khi cụ nói những điều điên rồ? Và việc ám chỉ rằng ông Leonard, một người thực sự quá tốt đẹp để có thể sống trên đời, lại phạm bất kỳ tội lỗi nào, huống chi là một tội không thể tha thứ—chà, đến mức đó rồi! thì việc để tâm đến những lời lẽ kỳ quặc của cụ Abel còn có ích gì nữa chứ? Mặc dù, tất nhiên, cây đàn vĩ cầm cũng chẳng gây hại gì lớn, và có lẽ ông Leonard hơi nghiêm khắc quá mức với đứa trẻ về chuyện đó. Nhưng rồi, có thể trách ông ấy được không? Bạn biết đấy, cha của thằng bé là người như thế nào mà.

Cuối cùng, Felix hạ cây vĩ cầm xuống, và thở dài thườn thượt rồi quay trở lại với căn bếp của cụ Abel. Cụ Abel mỉm cười một cách thê lương với cậu—nụ cười của một người từng nằm trong tay lũ quỷ dữ.

“Cách cháu chơi đàn thật đáng sợ—thật khủng khiếp,” cụ nói với một cái rùng mình. “Ta chưa bao giờ nghe thấy thứ gì giống như thế—và cháu, đứa trẻ không hề được dạy dỗ gì kể từ khi lên chín tuổi, và cũng chẳng có nhiều dịp thực hành, ngoại trừ những gì cháu có thể có được ở đây đôi lúc trên cây vĩ cầm cũ kỹ, móp méo của ta. Và nghĩ đến việc cháu tự sáng tác ngay trong lúc chơi! Ta cho rằng ông nội cháu sẽ chẳng bao giờ chịu để cháu học nhạc đâu—ông ấy sẽ không đời nào chịu, phải không?”

Felix lắc đầu.

“Cháu biết ông sẽ không chịu, Abel. Ông muốn cháu trở thành một mục sư. Làm mục sư là một điều tốt, nhưng cháu sợ là cháu không thể trở thành một mục sư được.”

“Không phải là một mục sư đứng trên bục giảng. Có nhiều loại mục sư khác nhau, và mỗi người phải nói với con người bằng ngôn ngữ của riêng mình nếu muốn thực sự mang lại lợi ích cho họ,” cụ Abel trầm ngâm nói. “Ngôn ngữ của CHÁU là âm nhạc. Thật lạ là ông nội cháu không thể tự mình nhìn ra điều đó, trong khi ông ấy là một người có tư tưởng cởi mở như vậy! Ông ấy là mục sư duy nhất mà ta từng thực sự kính trọng. Ông ấy là người của Chúa, nếu từng có một người như vậy trên đời. Và ông ấy yêu thương cháu—phải, thưa cậu bé, ông ấy yêu thương cháu như con ngươi trong mắt mình vậy.”

“Và cháu cũng yêu ông,” Felix nồng nhiệt đáp. “Cháu yêu ông nhiều đến nỗi cháu thậm chí sẽ cố gắng trở thành một mục sư vì lợi ích của ông, mặc dù cháu không muốn làm điều đó.”

“Vậy cháu muốn trở thành gì?”

“Một nghệ sĩ vĩ cầm vĩ đại,” đứa trẻ trả lời, gương mặt trắng như ngà của cậu bỗng ửng hồng đầy sức sống. “Cháu muốn chơi đàn cho hàng ngàn người nghe—và nhìn thấy đôi mắt họ trông giống như mắt cụ khi cháu chơi. Đôi khi đôi mắt cụ làm cháu sợ, nhưng ồ, đó là một nỗi sợ huy hoàng! Nếu cháu có cây vĩ cầm của cha, cháu có thể làm tốt hơn. Cháu nhớ ông ấy từng nói nó có một linh hồn đang phải chịu luyện ngục vì những tội lỗi khi còn sống trên trần thế. Cháu không biết ông ấy có ý gì, nhưng cháu thực sự cảm thấy cây đàn của CHA cháu còn sống. Ông ấy đã dạy cháu chơi nó ngay khi cháu đủ lớn để cầm được nó.”

“Cháu có yêu cha mình không?” cụ Abel hỏi, ánh mắt sắc sảo.

Felix lại đỏ mặt; nhưng cậu nhìn thẳng và kiên định vào mặt người bạn già của mình.

“Không,” cậu nói, “cháu không yêu; nhưng,” cậu nói thêm một cách nghiêm túc và chậm rãi, “cháu không nghĩ cụ nên hỏi cháu một câu hỏi như vậy.”

Đến lượt cụ Abel phải đỏ mặt. Người dân Carmody sẽ chẳng bao giờ tin cụ có thể đỏ mặt; và có lẽ không một sinh linh nào còn sống có thể khơi gợi sắc màu đậm đà đó trên đôi má dày dạn sương gió của cụ, ngoại trừ đứa trẻ có đôi mắt xám và gương mặt biết khiển trách này.

“Không, ta đoán là ta không nên hỏi,” cụ nói. “Nhưng ta luôn mắc sai lầm. Ta chưa bao giờ làm được gì khác ngoài điều đó. Đó là lý do tại sao ta chẳng là gì hơn là ‘Lão Abel’ đối với người dân Carmody. Không ai ngoài cháu và ông nội cháu gọi ta là ‘Ông Blair’ cả. Thế mà William Blair ở cửa hàng trên kia, giàu có và được kính trọng là thế, cũng chẳng thông minh bằng một nửa ta khi chúng ta mới khởi nghiệp: cháu có thể không tin điều đó, nhưng đó là sự thật. Và điều tồi tệ nhất là, Felix trẻ tuổi ạ, phần lớn thời gian ta chẳng quan tâm mình là Ông Blair hay Lão Abel. Chỉ khi cháu chơi đàn ta mới quan tâm. Nó làm ta cảm thấy giống hệt như một ánh nhìn ta từng thấy trong mắt một cô bé vài năm trước. Cô bé tên là Anne Shirley và sống với nhà Cuthbert ở Avonlea. Chúng ta đã trò chuyện tại cửa hàng của Blair. Cô bé ấy có thể nói liến thoắng với bất kỳ ai. Ta tình cờ nói về một điều gì đó rằng nó chẳng quan trọng với một kẻ xác xơ, già nua hơn sáu mươi tuổi như ta. Cô bé nhìn ta với đôi mắt to tròn, ngây thơ, có chút trách móc, như thể ta vừa nói điều gì đó dị giáo khủng khiếp lắm. ‘Ông không nghĩ rằng, ông Blair,’ cô bé nói, ‘càng già đi thì mọi thứ càng nên quan trọng với chúng ta sao?’—trông cô bé nghiêm nghị như thể cô đã trăm tuổi chứ không phải mười một. ‘Mọi thứ QUAN TRỌNG với cháu rất nhiều lúc này,’ cô bé nói, chắp tay lại như thế này, ‘và cháu chắc rằng khi cháu sáu mươi tuổi, chúng sẽ quan trọng với cháu gấp năm lần bây giờ.’ Chà, cái cách cô bé nhìn và cách cô bé nói làm ta cảm thấy thực sự xấu hổ về bản thân vì những thứ đã ngừng quan trọng với ta. Nhưng thôi, đừng bận tâm đến điều đó. Những cảm xúc già nua, khốn khổ của ta chẳng đáng là bao. Cây vĩ cầm của cha cháu đâu rồi?”

“Ông nội đã lấy nó đi khi cháu đến đây sống. Cháu nghĩ ông đã đốt nó rồi. Và cháu nhớ nó biết bao.”

“Chà, cháu luôn có cây đàn nâu cũ của ta để tìm đến khi cần.”

“Vâng, cháu biết. Và cháu thấy vui vì điều đó. Nhưng cháu luôn khao khát một cây vĩ cầm suốt cả ngày. Và cháu chỉ đến đây khi nỗi khao khát trở nên quá sức chịu đựng. Cháu cảm thấy như thể mình không nên đến ngay cả khi đó—cháu luôn tự nhủ mình sẽ không làm thế nữa, vì cháu biết ông nội sẽ không thích, nếu ông biết.”

“Ông ấy chưa bao giờ cấm cháu, phải không?”

“Không, nhưng đó là vì ông không biết cháu đến đây để chơi đàn. Ông không bao giờ nghĩ đến chuyện đó. Cháu tin chắc rằng ông SẼ cấm, nếu ông biết. Và điều đó làm cháu rất đau khổ. Ấy vậy mà cháu VẪN PHẢI đến. Ông Blair, cụ có biết tại sao ông nội không thể chịu nổi việc cháu chơi vĩ cầm không? Ông ấy yêu âm nhạc, và ông ấy không phiền khi cháu chơi đàn organ, nếu cháu không bỏ bê những việc khác. Cháu không thể hiểu nổi, cụ có hiểu không?”

“Ta có một ý niệm khá rõ, nhưng ta không thể nói cho cháu biết. Đó không phải là bí mật của ta. Có lẽ một ngày nào đó ông ấy sẽ tự nói với cháu. Nhưng, hãy nhớ lấy, Felix trẻ tuổi, ông ấy có những lý do chính đáng cho tất cả những điều đó. Biết những gì ta biết, ta không thể trách ông ấy quá nhiều, mặc dù ta nghĩ ông ấy đã lầm. Nào, chơi thêm một bản cho ta nghe trước khi cháu đi—thứ gì đó tươi sáng và vui vẻ lần này, để ta còn đọng lại dư vị tốt lành. Bản nhạc cuối cháu chơi đã đưa thẳng ta lên thiên đàng,—nhưng thiên đàng lại khủng khiếp gần với địa ngục, và cuối cùng cháu đã đẩy ta rơi tõm xuống đó.”

“Cháu không hiểu ý cụ,” Felix nói, đôi lông mày đen thanh tú, hẹp của cậu nhíu lại trong một cái cau mày bối rối.

“Không—và ta cũng không muốn cháu hiểu. Cháu không thể hiểu được trừ khi cháu là một ông lão từng có khả năng làm điều gì đó và trở thành một CON NGƯỜI thực thụ, rồi lại tự biến mình thành một kẻ ngốc nghếch đầy quỷ quyệt. Nhưng chắc hẳn phải có điều gì đó trong cháu thấu hiểu mọi thứ—đủ mọi loại thứ—nếu không cháu đã chẳng thể truyền tải tất cả vào âm nhạc theo cách cháu làm. Làm sao cháu làm được vậy? Làm thế nào—làm thế nào mà cháu làm được vậy, Felix trẻ tuổi?”

“Cháu không biết. Nhưng cháu chơi khác nhau cho những người khác nhau. Cháu không biết tại sao lại thế. Khi cháu ở một mình với cụ, cháu phải chơi theo một kiểu; còn khi Janet đến đây để nghe, cháu lại cảm thấy hoàn toàn khác—không quá rung động, nhưng hạnh phúc và cô đơn hơn. Và cái ngày mà Jessie Blair ở đây lắng nghe, cháu cảm thấy như mình muốn cười và hát—như thể cây vĩ cầm muốn cười và hát suốt cả thời gian đó.”

Ánh sáng vàng kỳ lạ lóe lên trong đôi mắt trũng sâu của cụ Abel.

“Lạy Chúa,” cụ lầm bầm trong hơi thở, “ta tin rằng thằng bé có thể xâm nhập vào tâm hồn người khác bằng cách nào đó, và tấu lên những gì tâm hồn NÓ nhìn thấy ở đó.”

“Cụ vừa nói gì vậy?” Felix hỏi, vuốt ve cây đàn của mình.

“Không có gì—đừng bận tâm—tiếp tục đi. Một bản nhạc sôi nổi nào đó đi, Felix trẻ tuổi. Đừng dò xét vào tâm hồn ta nữa, nơi cháu chẳng có quyền gì ở đó đâu, đồ nhóc con, hãy chơi cho ta nghe thứ gì đó từ tâm hồn cháu—thứ gì đó ngọt ngào, hạnh phúc và thuần khiết.”

“Cháu sẽ chơi theo cách cháu cảm thấy vào những buổi sáng nắng đẹp, khi chim chóc đang hót và cháu quên mất rằng mình phải trở thành mục sư,” Felix đơn giản đáp.

Một giai điệu mê hoặc, róc rách, vui tươi, như tiếng chim hót hòa cùng tiếng suối chảy, lan tỏa ra bầu không khí tĩnh lặng, dọc theo con đường nơi những chiếc lá phong đỏ và vàng đang rơi rất khẽ khàng, từng chiếc một. Mục sư Stephen Leonard nghe thấy tiếng nhạc khi ông đi ngang qua, và vị mục sư mỉm cười. Giờ đây, khi Stephen Leonard mỉm cười, lũ trẻ chạy đến bên ông, và người lớn cảm thấy như thể họ đang nhìn từ đỉnh Pisgah sang một vùng đất hứa tươi đẹp nào đó, vượt xa khỏi những lo toan, phiền muộn của cuộc đời trần thế vốn đã làm mờ đi bao niềm hy vọng của họ.

Ông Leonard yêu âm nhạc, cũng như ông yêu tất cả những gì tươi đẹp, dù trong thế giới vật chất hay tinh thần, mặc dù ông không nhận ra mình yêu chúng nhiều như thế nào chỉ vì vẻ đẹp thuần túy của chúng, nếu không ông sẽ bị sốc và hối hận. Chính bản thân ông cũng rất đẹp. Dáng người ông thẳng thớm và trẻ trung, bất chấp đã bảy mươi tuổi. Gương mặt ông linh hoạt và quyến rũ như mặt một người phụ nữ, nhưng lại chứa đựng tất cả sức mạnh và sự kiên định đã được tôi luyện của một người đàn ông, và đôi mắt xanh thẫm của ông lóe lên sự rực rỡ của tuổi đôi mươi; ngay cả mái tóc bạc óng ả cũng không thể làm cho ông trở thành một ông lão già nua. Ông được tất cả những người biết đến mình sùng bái, và ông, trong chừng mực một con người trần thế có thể, xứng đáng với sự sùng bái đó.

“Lão Abel lại tự tiêu khiển với cây vĩ cầm của mình rồi,” ông nghĩ. “Thứ ông ta đang chơi thật tuyệt vời! Ông ta quả là có năng khiếu chơi vĩ cầm. Nhưng làm sao ông ta có thể chơi được một bản nhạc như thế chứ—một gã xác xơ, già nua, người từng, lúc này hay lúc khác, ngụp lặn trong hầu như mọi tội lỗi mà bản chất con người có thể sa xuống? Hắn vừa mới trải qua một cơn say sưa ba ngày trước—lần đầu tiên trong hơn một năm qua—nằm chết dí vì say rượu ở quảng trường chợ Charlottetown giữa đám chó; và giờ đây hắn đang chơi một bản nhạc mà chỉ một thiên thần trẻ trên đồi thiên đàng mới có thể chơi được. Chà, điều này sẽ làm cho công việc của mình dễ dàng hơn tất cả. Abel luôn hối cải khi đến lúc hắn có thể chơi đàn.”

Ông Leonard đã bước lên bậc cửa. Chú chó đen nhỏ đã lon ton chạy ra đón ông, và chú mèo xám cọ đầu vào chân ông. Cụ Abel không chú ý đến ông; cụ đang đập nhịp tay với bàn tay giơ cao và gương mặt tươi cười theo điệu nhạc của Felix, và đôi mắt cụ đã trẻ lại, bừng sáng niềm vui và sự hạnh phúc thuần túy.

“Felix! Điều này có nghĩa là gì?”

Cây vĩ cầm rơi xuống từ tay Felix, đập xuống sàn nhà; cậu quay phắt lại và đối diện với ông nội mình. Khi nhìn thấy sự đau đớn và tổn thương trong đôi mắt ông lão, đôi mắt cậu cũng nhòa đi trong nỗi thống khổ của sự hối hận.

“Ông nội—cháu xin lỗi,” cậu thốt lên trong tiếng nấc.

“Nào, nào!” Cụ Abel đã đứng dậy một cách đầy áy náy. “Tất cả là lỗi của tôi, ông Leonard. Xin ông đừng trách thằng bé. Tôi đã dỗ dành nó chơi một chút cho tôi nghe. Tôi cảm thấy mình vẫn chưa đủ tỉnh táo để chạm vào cây đàn—vẫn còn quá sớm sau hôm thứ Sáu, ông biết đấy. Vì vậy tôi đã ép nó chơi—không để nó yên cho đến khi nó chịu chơi. Tất cả là lỗi của tôi.”

“Không,” Felix nói, hất đầu ra sau. Gương mặt cậu trắng bệch như đá cẩm thạch, nhưng dường như lại rực cháy với sự thật tuyệt vọng và sự khinh miệt dành cho lời nói dối bao biện của cụ Abel. “Không, ông nội, không phải lỗi của Abel. Cháu cố tình đến đây để chơi đàn, vì cháu tưởng ông đã đi ra cảng rồi. Cháu đã đến đây nhiều lần, kể từ khi cháu sống với ông.”

“Kể từ khi cháu sống với ta, cháu đã lừa dối ta như thế này sao, Felix?”

Không có sự giận dữ trong giọng điệu của ông Leonard—chỉ có nỗi buồn vô hạn. Đôi môi nhạy cảm của đứa trẻ run rẩy.

“Xin ông tha lỗi cho cháu, thưa ông,” cậu thì thầm cầu khẩn.

“Ông chưa bao giờ cấm thằng bé đến đây,” cụ Abel chen vào một cách giận dữ. “Hãy công bằng đi, ông Leonard—hãy công bằng.”

“Tôi ĐANG công bằng. Felix biết rằng nó đã bất tuân lời tôi, nếu không phải theo mặt chữ thì cũng là theo tinh thần. Cháu không biết điều đó sao, Felix?”

“Vâng, thưa ông, cháu đã làm sai—cháu biết mình đang làm sai mỗi lần cháu đến đây. Xin ông tha lỗi cho cháu, thưa ông.”

“Felix, ta tha thứ cho cháu, nhưng ta yêu cầu cháu hứa với ta, ngay tại đây và ngay lúc này, rằng cháu sẽ không bao giờ, chừng nào còn sống, chạm vào cây vĩ cầm nữa.” Màu đỏ thẫm sẫm tối lan nhanh điên cuồng khắp gương mặt cậu bé. Cậu thốt lên một tiếng kêu như thể vừa bị quất bằng roi da. Cụ Abel bật dậy.

“Ông đừng bắt thằng bé hứa như vậy, ông Leonard,” cụ gào lên một cách giận dữ. “Đó là tội ác đấy, chính là vậy. Con người ơi, con người ơi, cái gì đã làm mắt ông mù lòa vậy? Ông ĐANG mù đấy. Ông không thấy cái gì đang ở trong thằng bé sao? Tâm hồn nó chứa đầy âm nhạc. Nó sẽ tra tấn thằng bé đến chết—hoặc tệ hơn—nếu ông không để nó được bộc lộ.”

“Có một con quỷ trong thứ âm nhạc như thế,” ông Leonard gay gắt nói.

“Phải, có thể là có, nhưng đừng quên rằng cũng có cả Chúa Kitô trong đó nữa,” cụ Abel phản bác bằng giọng trầm, căng thẳng.

Ông Leonard trông bàng hoàng; ông cho rằng cụ Abel vừa thốt ra lời phạm thượng. Ông quay lưng lại phía cụ một cách khiển trách.

“Felix, hứa với ta đi.”

Không có sự dịu lại trong gương mặt hay giọng điệu của ông. Ông tàn nhẫn trong việc sử dụng quyền lực mà ông sở hữu đối với tâm hồn trẻ trung, đầy yêu thương đó. Felix hiểu rằng không có đường thoát; nhưng đôi môi cậu tái nhợt khi nói,

“Cháu hứa, thưa ông nội.”

Ông Leonard thở phào nhẹ nhõm. Ông biết lời hứa đó sẽ được giữ vững. Cụ Abel cũng biết điều đó. Lão băng qua sàn nhà và lầm lì cầm lấy cây vĩ cầm từ tay Felix đang buông thõng. Không một lời hay một ánh nhìn, cụ đi vào căn phòng ngủ nhỏ cạnh nhà bếp và đóng cửa lại với một tiếng sập đầy vẻ phẫn nộ chính đáng. Nhưng từ cửa sổ phòng đó, cụ lén lút nhìn những vị khách của mình rời đi. Ngay khi họ bước vào con đường rợp lá phong, ông Leonard đặt tay lên đầu Felix và nhìn xuống cậu. Ngay lập tức, cậu bé vòng tay qua vai ông lão và mỉm cười với ông. Trong ánh nhìn họ trao đổi có tình yêu thương và sự tin tưởng vô bờ—phải, và cả sự thâm tình nữa. Đôi mắt khinh khỉnh của cụ Abel lại lóe lên tia sáng vàng.

“Hai người đó yêu thương nhau biết bao!” cụ lẩm bẩm đầy ghen tị. “Và họ tra tấn nhau biết bao!”

Ông Leonard đến phòng làm việc để cầu nguyện khi về đến nhà. Ông biết rằng Felix đã chạy đến tìm sự an ủi nơi Janet Andrews, người phụ nữ nhỏ nhắn, gầy gò, gương mặt ngọt ngào nhưng đôi môi cương nghị, người quản gia cho họ. Ông Leonard biết rằng Janet sẽ phản đối hành động của ông sâu sắc như cụ Abel đã làm. Bà sẽ không nói gì, bà chỉ nhìn ông với đôi mắt đầy trách móc bên cạnh những tách trà vào giờ ăn tối. Nhưng ông Leonard tin rằng mình đã làm điều tốt nhất và lương tâm ông không hề dằn vặt, mặc dù trái tim ông thì có.

Mười ba năm trước, con gái Margaret của ông gần như đã làm tan nát trái tim đó khi kết hôn với một người mà ông không thể chấp nhận. Martin Moore là một nghệ sĩ vĩ cầm chuyên nghiệp. Anh ta là một người biểu diễn nổi tiếng, mặc dù không phải là nghệ sĩ vĩ đại theo bất kỳ nghĩa nào. Anh gặp cô con gái tóc vàng óng ả của vị mục sư tại nhà một người bạn đại học mà cô đang đến thăm ở Toronto, và ngay lập tức đem lòng yêu cô. Margaret đã đáp lại anh bằng cả trái tim trong trắng của mình, và kết hôn với anh, bất chấp sự phản đối của cha cô. Ông Leonard không phản đối nghề nghiệp của Martin Moore, mà phản đối chính con người anh ta. Ông biết rằng cuộc đời quá khứ của gã nghệ sĩ vĩ cầm này không xứng đáng để trở thành một người cầu hôn Margaret Leonard; và cái nhìn thấu suốt về nhân cách của ông đã cảnh báo rằng Martin Moore không bao giờ có thể mang lại hạnh phúc lâu dài cho bất kỳ người phụ nữ nào.

Margaret Leonard không tin điều đó. Cô kết hôn với Martin Moore và sống một năm trong thiên đường. Có lẽ điều đó đã bù đắp cho ba năm cay đắng theo sau—điều đó, và đứa con của cô. Dù sao đi nữa, cô đã chết như cách cô đã sống, trung thành và không bao giờ than vãn. Cô chết trong cô độc, vì chồng cô đang đi lưu diễn hòa nhạc, và căn bệnh của cô quá ngắn ngủi khiến cha cô không kịp đến với cô trước khi kết thúc. Thi hài cô được đưa về nhà để chôn cất bên cạnh mẹ trong nghĩa trang nhỏ của nhà thờ Carmody. Ông Leonard muốn nhận nuôi đứa trẻ, nhưng Martin Moore từ chối trao nó cho ông.

Sáu năm sau, Moore cũng qua đời, và cuối cùng ông Leonard cũng đạt được mong muốn của trái tim mình—quyền sở hữu con trai của Margaret. Ông nội chờ đợi sự xuất hiện của đứa trẻ với những cảm xúc lẫn lộn. Trái tim ông khao khát nó, nhưng ông lại sợ phải gặp một bản sao của Martin Moore. Giả sử con trai của Margaret lại giống người cha lãng tử đẹp mã của nó thì sao! Hoặc tệ hơn nữa, giả sử nó bị nguyền rủa với sự thiếu nguyên tắc, tính không ổn định, bản năng Bohemian của cha nó. Vì vậy, ông Leonard đã tự tra tấn mình một cách khốn khổ trước khi Felix đến.

Đứa trẻ không giống cha cũng không giống mẹ. Thay vào đó, ông Leonard thấy mình đang nhìn vào một gương mặt mà ông đã chôn giấu dưới những đám cỏ ba mươi năm trước—gương mặt của người vợ trẻ, người đã chết khi sinh Margaret. Ở đây một lần nữa là đôi mắt xám đen lấp lánh của cô, đường nét ngà ngọc của cô, vòm lông mày thanh tú của cô; và ở đây, nhìn ra từ đôi mắt đó, dường như lại là linh hồn của cô. Từ khoảnh khắc đó, tâm hồn của ông lão đã gắn kết với tâm hồn đứa trẻ, và họ yêu thương nhau với một tình yêu vượt xa tình yêu của những người phụ nữ.

Di sản duy nhất Felix thừa hưởng từ cha mình là tình yêu âm nhạc. Nhưng đứa trẻ lại có thiên tài, trong khi cha nó chỉ có tài năng. Ngoài sự làm chủ kỹ thuật vĩ cầm bên ngoài của Martin Moore, còn có thêm sự bí ẩn và mãnh liệt trong bản chất của người mẹ, với một phẩm chất tinh tế hơn nữa, thứ có lẽ đã truyền sang cậu từ người bà mà cậu rất giống. Moore đã hiểu một sự nghiệp là thế nào đối với đứa trẻ, và anh đã đào tạo cậu về kỹ thuật nghệ thuật của mình từ khi những ngón tay mảnh khảnh đó lần đầu tiên có thể cầm cây vĩ. Khi Felix chín tuổi đến nhà thờ Carmody, cậu đã nắm vững phần lớn khoa học về vĩ cầm mà mười nhạc sĩ thì chín người phải mất cả đời mới đạt được; và cậu mang theo cây vĩ cầm của cha mình; đó là tất cả những gì Martin Moore để lại cho con trai—nhưng đó là một cây đàn Amati, giá trị thương mại của nó không ai ở Carmody nghi ngờ. Ông Leonard đã chiếm lấy nó và Felix chưa bao giờ nhìn thấy nó kể từ đó. Đã bao đêm cậu khóc thầm vì mất nó. Ông Leonard không biết điều này, và nếu Janet Andrews có nghi ngờ thì bà cũng giữ miệng—một nghệ thuật mà bà rất thành thạo. Bản thân bà “không thấy có hại gì trong một cây vĩ cầm,” và nghĩ ông Leonard nghiêm khắc một cách lố bịch trong vấn đề này, mặc dù sẽ không hay ho gì cho kẻ ngoài cuộc không may nào dám nói như vậy với bà. Bà đã thông đồng với những chuyến thăm của Felix đến nhà cụ Abel Blair, giải quyết vấn đề với lương tâm Trưởng lão của mình bằng một quy trình đặc biệt nào đó chỉ mình bà biết.

Khi Janet nghe về lời hứa mà ông Leonard đã ép buộc Felix, bà sôi sục vì phẫn nộ; và, mặc dù bà “biết vị trí của mình” hơn là nói bất cứ điều gì với ông Leonard về chuyện đó, bà đã thể hiện sự phản đối của mình rõ ràng đến mức vị ông lão nghiêm khắc, hiền từ thấy bầu không khí trong ngôi nhà vốn yên bình của mình trở nên lạnh lẽo và thù địch một cách khó chịu trong một thời gian.

Mong muốn của trái tim ông là Felix sẽ trở thành mục sư, như ông đã từng mong con trai mình sẽ trở thành, nếu ông có con. Ông Leonard nghĩ đúng rằng công việc cao cả nhất mà bất kỳ ai có thể được kêu gọi là một cuộc đời phục vụ đồng loại; nhưng ông đã mắc sai lầm khi cho rằng lĩnh vực phục vụ hẹp hơn nhiều so với thực tế—khi không nhận ra rằng một người có thể phục vụ những nhu cầu của nhân loại theo nhiều cách khác nhau nhưng đều hiệu quả không kém.

Janet hy vọng rằng ông Leonard có thể không ép buộc Felix thực hiện lời hứa; nhưng bản thân Felix, với sự hiểu biết bản năng của một tình yêu hoàn hảo, biết rằng thật vô ích khi hy vọng vào bất kỳ sự thay đổi quan điểm nào ở ông nội mình. Cậu chú tâm vào việc giữ lời hứa cả về mặt chữ lẫn tinh thần. Cậu không bao giờ đến nhà cụ Abel nữa; cậu thậm chí không chơi đàn organ, mặc dù điều này không bị cấm, vì bất kỳ bản nhạc nào cũng đánh thức trong cậu một niềm khao khát và ngây ngất mãnh liệt, đòi hỏi sự bộc lộ với cường độ không thể chịu nổi. Cậu lao vào học tập một cách nghiêm túc và nghiên cứu các động từ tiếng Latin và Hy Lạp với sự kiên trì mà chẳng mấy chốc đã đưa cậu lên đứng đầu tất cả các đối thủ.

Chỉ một lần trong suốt mùa đông dài, cậu suýt chút nữa phá vỡ lời hứa của mình. Một buổi tối, khi tháng Ba đang tan dần thành tháng Tư, và những nhịp đập của mùa xuân đang khuấy động dưới lớp tuyết còn sót lại, cậu đang đi bộ từ trường về nhà một mình. Khi cậu đi xuống thung lũng nhỏ dưới nhà thờ, một giai điệu sống động trôi dạt lên đón cậu. Đó chỉ là sản phẩm của một chiếc kèn harmonica, do một cậu bé thuê người Pháp-Canada mắt đen, ngồi trên hàng rào cạnh con suối điều khiển; nhưng có âm nhạc trong gã nhóc rách rưới đó và nó phát ra qua món đồ chơi đơn giản của cậu. Nó râm ran khắp Felix từ đầu đến chân; và khi Leon đưa chiếc kèn harmonica ra với một nụ cười huynh đệ mời gọi, cậu đã chộp lấy nó như một kẻ chết đói có thể chộp lấy thức ăn.

Sau đó, với nó ở ngang môi, cậu khựng lại. Đúng vậy, cậu chỉ hứa không bao giờ chạm vào cây vĩ cầm; nhưng cậu cảm thấy rằng nếu mình nhượng bộ dù chỉ một chút trước khao khát đang trào dâng trong mình, nó sẽ quét sạch mọi thứ. Nếu cậu chơi chiếc kèn harmonica của Leon Buote, ngay tại thung lũng mùa xuân đầy sương mù đó, cậu sẽ đến nhà cụ Abel vào buổi tối hôm đó; cậu BIẾT mình sẽ đến. Trước sự ngạc nhiên của Leon, Felix ném chiếc kèn harmonica trả lại cho cậu ta và chạy lên đồi như thể đang bị truy đuổi. Có điều gì đó trên gương mặt trẻ thơ của cậu khiến Leon sợ hãi; và nó cũng làm Janet Andrews sợ hãi khi Felix lao vút qua bà ở hành lang nhà thờ.

“Đứa trẻ, cháu bị sao vậy?” bà kêu lên. “Cháu ốm à? Cháu bị hoảng sợ điều gì sao?”

“Không, không. Để cháu yên, Janet,” Felix nói một cách nghẹn ngào, lao lên cầu thang về phòng mình.

Cậu hoàn toàn bình tĩnh khi xuống dùng trà một giờ sau đó, mặc dù cậu xanh xao bất thường và có những quầng thâm tím dưới đôi mắt to.

Ông Leonard quan sát cậu một cách khá lo lắng; ông mục sư già chợt nhận ra rằng Felix trông có vẻ yếu ớt hơn bình thường vào mùa xuân này. Chà, thằng bé đã học tập chăm chỉ suốt cả mùa đông, và nó chắc chắn đang lớn rất nhanh. Khi kỳ nghỉ đến, nó phải được gửi đi thăm hỏi ở đâu đó mới được.

“Họ bảo tôi Naomi Clark đang ốm rất nặng,” Janet nói. “Cô ta ốm yếu suốt cả mùa đông, và giờ thì nằm liệt giường rồi. Bà Murphy nói bà tin là người đàn bà đó đang hấp hối, nhưng không ai dám nói cho cô ta biết điều đó. Cô ta không chịu thừa nhận mình ốm, cũng không chịu uống thuốc. Và chẳng có ai chăm sóc cô ta ngoại trừ cái sinh vật ngây ngô đó, Maggie Peterson.”

“Tôi tự hỏi liệu mình có nên đến thăm cô ta không,” ông Leonard nói một cách bồn chồn.

“Ông tự chuốc lấy phiền phức làm gì chứ? Ông biết cô ta sẽ không tiếp ông đâu—cô ta sẽ đóng sầm cửa vào mặt ông như lần trước thôi. Cô ta là một người đàn bà độc ác khủng khiếp—nhưng thật kinh khủng khi nghĩ đến việc cô ta nằm đó ốm đau mà không có người tử tế nào chăm sóc.”

“Naomi Clark là một người đàn bà tồi tệ và cô ấy đã sống một cuộc đời nhơ nhuốc, nhưng cháu vẫn thích cô ấy, mặc dù vậy,” Felix nhận xét, với giọng điệu nghiêm túc, trầm ngâm mà cậu thỉnh thoảng nói ra những điều khá gây sốc.

Ông Leonard nhìn Janet Andrews đầy trách móc, như muốn hỏi bà tại sao Felix lại có được sự hiểu biết đáng ngờ này về thiện và ác dưới sự chăm sóc của bà; và Janet đáp lại bằng một cái nhìn nghiêm nghị, nếu được diễn giải, có nghĩa là nếu Felix đến trường huyện thì bà không thể và sẽ không chịu trách nhiệm nếu cậu học được nhiều thứ hơn là toán học và tiếng Latin.

“Cháu biết gì về Naomi Clark mà lại thích hay không thích?” bà tò mò hỏi. “Cháu đã bao giờ gặp cô ta chưa?”

“Ồ, rồi ạ,” Felix trả lời, chú tâm vào món mứt anh đào của mình với sự thích thú đáng kể. “Cháu đã ở Spruce Cove một đêm mùa hè năm ngoái khi một trận giông bão ập đến. Cháu đã đến nhà Naomi để trú ẩn. Cửa mở, nên cháu đi thẳng vào, vì không ai trả lời tiếng gõ cửa của cháu. Naomi Clark đang ở bên cửa sổ, nhìn đám mây đang kéo đến trên mặt biển. Cô ấy chỉ nhìn cháu một lần, nhưng không nói gì cả, và rồi tiếp tục nhìn đám mây. Cháu không muốn ngồi xuống vì cô ấy đã không mời, nên cháu đến cửa sổ bên cạnh cô ấy và cũng nhìn theo. Đó là một cảnh tượng khủng khiếp—đám mây quá đen và nước biển quá xanh, và có một thứ ánh sáng kỳ lạ giữa đám mây và mặt nước; nhưng cũng có điều gì đó lộng lẫy trong đó nữa. Một phần thời gian cháu nhìn cơn bão, phần còn lại cháu nhìn gương mặt của Naomi. Thật đáng sợ khi nhìn thấy, giống như cơn bão, nhưng cháu lại thích nhìn nó.

“Sau khi tiếng sấm dứt, trời còn mưa thêm một lúc nữa, và Naomi ngồi xuống và trò chuyện với cháu. Cô ấy hỏi cháu là ai, và khi cháu nói với cô ấy, cô ấy bảo cháu chơi thứ gì đó cho cô ấy nghe trên cây vĩ cầm của cô ấy,”—Felix liếc nhìn ông Leonard đầy áy náy—“bởi vì, cô ấy nói, cô ấy nghe nói cháu rất giỏi món đó. Cô ấy muốn một cái gì đó sôi nổi, và cháu đã cố gắng hết sức để chơi một bản nhạc như vậy. Nhưng cháu không thể. Cháu đã chơi một thứ gì đó thật khủng khiếp—nó cứ tự chơi thôi—nó dường như có điều gì đó đã mất đi mà không bao giờ có thể tìm lại được nữa. Và trước khi cháu chơi xong, Naomi lao đến, giật lấy cây vĩ cầm từ tay cháu, và—CHỬI THỀ. Và cô ấy nói, ‘Đồ nhóc con mắt to, sao mày biết ĐIỀU ĐÓ?’ Sau đó cô ấy túm lấy cánh tay cháu—và cô ấy làm cháu đau lắm đấy, cháu nói cho ông biết—và cô ấy tống cháu thẳng ra ngoài trời mưa rồi đóng sầm cửa lại.”

“Cái sinh vật thô lỗ, vô phép vô tắc đó!” Janet phẫn nộ nói.

“Ồ không, cô ấy hoàn toàn đúng mà,” Felix điềm tĩnh nói. “Đáng đời cháu vì những gì cháu đã chơi. Ông biết đấy, cô ấy không biết cháu không thể không chơi như vậy. Cháu cho rằng cô ấy nghĩ cháu cố tình làm thế.”

“Thế gian này cháu đã chơi cái gì thế, đứa trẻ?”

“Cháu không biết.” Felix rùng mình. “Nó thật khủng khiếp—nó thật đáng sợ. Nó đủ sức làm tan nát trái tim ông đấy. Nhưng nó PHẢI được chơi, nếu cháu chơi bất cứ thứ gì cả.”

“Ta không hiểu cháu có ý gì—ta thề là ta không hiểu,” Janet bối rối nói.

“Ta nghĩ chúng ta sẽ thay đổi chủ đề trò chuyện,” ông Leonard nói.

Một tháng sau, “sinh vật ngây ngô, Maggie” xuất hiện ở cửa nhà thờ vào một buổi tối và hỏi tìm vị mục sư.

“Naomi muốn gặp ông,” cô ta lầm bầm. “Naomi bảo Maggie đến nói ông phải đến ngay.”

“Chắc chắn tôi sẽ đến,” ông Leonard dịu dàng nói. “Cô ấy ốm nặng lắm sao?”

“Cô ấy sắp chết rồi,” Maggie nói với một nụ cười rộng ngoác. “Và cô ấy sợ địa ngục lắm. Cô ấy chỉ mới biết hôm nay là mình sắp chết. Maggie đã nói với cô ấy—cô ấy không tin mấy người ở cảng, nhưng cô ấy tin Maggie. Cô ấy hét lên ghê lắm.”

Maggie cười khúc khích một mình vì ký ức rùng rợn đó. Ông Leonard, trái tim tràn ngập lòng trắc ẩn, gọi Janet và bảo bà đưa cho sinh vật tội nghiệp đó chút thức ăn. Nhưng Maggie lắc đầu.

“Không, không, mục sư, Maggie phải quay lại với Naomi ngay. Maggie sẽ nói với cô ấy là mục sư đang đến để cứu cô ấy khỏi địa ngục.”

Cô thốt lên một tiếng kêu kỳ quái, và chạy với tốc độ tối đa về phía bờ biển xuyên qua những cánh rừng vân sam.

“Chúa cứu chúng con!” Janet nói với giọng đầy kinh sợ. “Tôi biết cô gái tội nghiệp đó ngây ngô, nhưng tôi không biết cô ta lại như THẾ. Và ông định đi thật sao, thưa ông?”

“Vâng, tất nhiên rồi. Tôi cầu xin Chúa giúp tôi có thể giúp đỡ linh hồn tội nghiệp đó,” ông Leonard chân thành nói. Ông là một người chưa bao giờ trốn tránh điều mà ông tin là bổn phận của mình; nhưng bổn phận đôi khi đã xuất hiện trước mắt ông với hình hài dễ chịu hơn là sự triệu tập đến bên giường bệnh của Naomi Clark này.

Người đàn bà đó đã là một vết nhơ của Lower Carmody và Cảng Carmody trong suốt một thế hệ. Trong những ngày đầu tiên của chức vụ mục sư với giáo đoàn, ông đã cố gắng cải hóa cô ta, và Naomi đã chế giễu và sỉ nhục ông ngay trước mặt. Sau đó, vì lợi ích của những người mà cô ta là cái bẫy hay nỗi đau lòng, ông đã cố gắng thiết lập luật pháp để chống lại cô ta, và Naomi đã cười nhạo luật pháp một cách khinh bỉ. Cuối cùng, ông buộc phải để mặc cô ta.

Tuy nhiên, Naomi không phải lúc nào cũng là một kẻ bị ruồng bỏ. Thời con gái cô rất trong trắng; nhưng cô sở hữu một vẻ đẹp nguy hiểm, và mẹ cô đã qua đời. Cha cô là một người khét tiếng về sự khắc nghiệt và tính khí bạo lực. Khi Naomi phạm sai lầm chết người là tin vào một tình yêu giả dối đã phản bội và bỏ rơi cô, ông ta đã đuổi cô ra khỏi cửa với những lời chế nhạo và nguyền rủa.

Naomi chuyển đến sống trong một ngôi nhà nhỏ bị bỏ hoang ở Spruce Cove. Nếu đứa con của cô còn sống, có lẽ nó đã cứu được cô. Nhưng nó chết ngay khi mới sinh, và cùng với cuộc đời bé nhỏ đó đã mất đi cơ hội cuối cùng để chuộc lại lỗi lầm thế gian của cô. Kể từ thời điểm đó, đôi chân cô đã đặt vào con đường dẫn đến địa ngục.

Tuy nhiên, trong năm năm qua, Naomi đã sống một cuộc sống khá tử tế. Khi Janet Peterson qua đời, cô con gái ngốc nghếch của bà, Maggie, không còn người thân nào trên thế giới. Không ai biết phải làm gì với cô, vì không ai muốn bị làm phiền bởi cô. Naomi Clark đã đến tìm cô gái và đề nghị cho cô một mái nhà. Mọi người nói cô không phải là người thích hợp để chăm sóc Maggie, nhưng tất cả mọi người đều né tránh nhiệm vụ khó chịu là can thiệp vào vấn đề này, ngoại trừ ông Leonard, người đã đến để can ngăn Naomi, và, như Janet nói, đổi lại ông chỉ nhận được cái đóng sầm cửa vào mặt.

Nhưng kể từ ngày Maggie Peterson đến sống với cô, Naomi không còn là nàng Magdalen của cảng nữa.

Mặt trời đã lặn khi ông Leonard đến Spruce Cove, và bến cảng đang khoác lên mình vẻ lộng lẫy kỳ diệu của chạng vạng. Xa xa ngoài khơi, biển nằm trằn trọc và tím biếc, và tiếng rên rỉ của con đê chắn sóng vang lên qua bầu không khí mùa xuân ngọt ngào, lạnh lẽo với gánh nặng của sự khao khát và tìm kiếm không bao giờ dứt, vô vọng. Bầu trời đang nở rộ những vì sao phía trên ánh hoàng hôn; ngoài phía đông, mặt trăng đang mọc, và mặt biển bên dưới nó là một vật thể của sự rạng rỡ, bạc trắng và quyến rũ; và một chiếc thuyền nhỏ của cảng đi thuyền băng qua đó đã được chuyển hóa thành một chiếc thuyền tinh linh từ bờ biển của vùng đất cổ tích.

Ông Leonard thở dài khi quay lưng lại với vẻ đẹp không tội lỗi của biển và trời để đến ngưỡng cửa nhà Naomi Clark. Nó rất nhỏ—một phòng bên dưới, và một gác xép ngủ bên trên; nhưng một chiếc giường đã được kê cho người đàn bà ốm yếu bên cửa sổ tầng dưới nhìn ra bến cảng; và Naomi nằm trên đó, với một ngọn đèn cháy ở đầu giường và một ngọn khác ở bên cạnh, mặc dù trời vẫn chưa tối. Nỗi sợ hãi bóng tối luôn là một trong những đặc điểm của Naomi.

Cô đang trằn trọc không yên trên chiếc giường tồi tàn của mình, trong khi Maggie ngồi thu mình trên một cái hộp ở phía cuối giường. Ông Leonard đã không gặp cô trong năm năm, và ông bàng hoàng trước sự thay đổi ở cô. Cô đã gầy rộc đi nhiều; các đường nét sắc sảo, hình aquiline của cô vốn thuộc loại trở nên giống phù thủy một cách không thể tả xiết khi về già, và, mặc dù Naomi Clark mới chỉ gần sáu mươi, trông cô như thể có thể đã trăm tuổi. Tóc cô xõa tung trên gối thành những lọn trắng, không được chăm sóc, và đôi bàn tay cào cấu vào chăn ga giống như những móng vuốt nhăn nheo. Chỉ có đôi mắt cô là không thay đổi; chúng vẫn xanh và sáng rực như xưa, nhưng giờ đây chứa đầy nỗi kinh hoàng và cầu khẩn đau đớn đến mức trái tim hiền hậu của ông Leonard gần như ngừng đập vì sự kinh hoàng của chúng. Đó là đôi mắt của một sinh vật bị dồn vào đường cùng vì sự tra tấn, bị săn đuổi bởi những cơn thịnh nộ, bị nắm chặt bởi nỗi sợ hãi không thể diễn tả.

Naomi ngồi dậy và kéo tay ông.

“Ông có thể giúp tôi không? Ông có thể giúp tôi không?” cô thở hổn hển cầu khẩn. “Ôi, tôi cứ tưởng ông sẽ không bao giờ đến! Tôi sợ mình sẽ chết trước khi ông đến đây—chết và xuống địa ngục. Tôi không biết trước hôm nay là mình đang hấp hối. Không ai trong số những kẻ hèn nhát đó chịu nói cho tôi biết. Ông có thể giúp tôi không?”

“Nếu tôi không thể, Chúa có thể,” ông Leonard dịu dàng nói. Ông cảm thấy mình thật bất lực và không hiệu quả trước nỗi kinh hoàng và điên cuồng khủng khiếp này. Ông đã từng chứng kiến những cái chết đáng buồn—những cái chết đầy phiền muộn—phải, và cả những cái chết tuyệt vọng—nhưng chưa bao giờ giống như thế này. “Chúa!” Giọng Naomi rít lên kinh khủng khi cô thốt ra cái tên đó. “Tôi không thể đến với Chúa để được giúp đỡ. Ôi, tôi sợ địa ngục, nhưng tôi còn sợ Chúa hơn. Tôi thà xuống địa ngục cả ngàn lần còn hơn là đối mặt với Chúa sau cuộc đời tôi đã sống. Tôi nói với ông, tôi hối hận vì đã sống độc ác—tôi luôn hối hận vì điều đó suốt cả thời gian qua. Không có một khoảnh khắc nào là tôi không hối hận, mặc dù không ai tin điều đó. Tôi bị thúc đẩy bởi những con quỷ của địa ngục. Ôi, ông không hiểu đâu—ông KHÔNG THỂ hiểu đâu—nhưng tôi luôn hối hận!”

“Nếu cô sám hối, đó là tất cả những gì cần thiết. Chúa sẽ tha thứ cho cô nếu cô cầu xin Người.”

“Không, Người không thể! Những tội lỗi như của tôi không thể được tha thứ. Người không thể—và Người sẽ không làm.”

“Người có thể và Người sẽ làm. Người là một vị Chúa của tình yêu, Naomi ạ.”

“Không,” Naomi nói với sự tin chắc cứng đầu. “Người không phải là một vị Chúa của tình yêu chút nào. Đó là lý do tại sao tôi sợ Người. Không, không. Người là một vị Chúa của sự thịnh nộ, công lý và trừng phạt. Tình yêu! Làm gì có thứ gọi là tình yêu! Tôi chưa bao giờ tìm thấy nó trên đời này, và tôi không tin rằng nó có thể được tìm thấy ở Chúa.”

“Naomi, Chúa yêu thương chúng ta như một người cha.”

“Như cha TÔI ư?” Tiếng cười rít lên của Naomi, vang vọng khắp căn phòng tĩnh lặng, nghe thật gớm ghiếc.

Vị mục sư già rùng mình.

“Không—không! Như một người cha nhân từ, dịu dàng, thông tuệ, Naomi ạ—như cô đã từng yêu đứa con bé nhỏ của mình nếu nó còn sống.”

Naomi co rúm lại và rên rỉ.

“Ôi, ước gì tôi có thể tin điều ĐÓ. Tôi sẽ không sợ hãi nếu tôi có thể tin điều đó. Hãy LÀM cho tôi tin nó đi. Chắc chắn ông có thể làm tôi tin rằng có tình yêu và sự tha thứ ở Chúa nếu chính ông tin vào điều đó.”

“Chúa Giêsu Kitô đã tha thứ và yêu thương người phụ nữ Magdalen, Naomi ạ.”

“Chúa Giêsu Kitô? Ôi, tôi không sợ NGƯỜI. Vâng, NGƯỜI có thể hiểu và tha thứ. Người là một nửa nhân loại. Tôi nói với ông, chính Chúa mới là người tôi sợ.”

“Họ là một và như nhau,” ông Leonard bất lực nói. Ông biết mình không thể làm cho Naomi nhận ra điều đó. Giường bệnh đầy thống khổ này không phải là nơi cho một cuộc giải thích thần học về những bí ẩn của Chúa Ba Ngôi.

“Chúa Kitô đã chết vì cô, Naomi. Người đã gánh lấy tội lỗi của cô trong chính thân xác của Người trên thập tự giá.”

“Chúng ta tự gánh lấy tội lỗi của chính mình,” Naomi hung dữ nói. “Tôi đã gánh tội lỗi của mình suốt cả cuộc đời—và tôi sẽ gánh chúng cho đến muôn đời. Tôi không thể tin bất cứ điều gì khác. TÔI KHÔNG THỂ tin Chúa có thể tha thứ cho tôi. Tôi đã hủy hoại bao người cả về thể xác lẫn linh hồn—tôi đã làm tan nát trái tim và đầu độc bao mái ấm—tôi còn tồi tệ hơn cả một kẻ sát nhân. Không—không—không, không có hy vọng nào cho tôi cả.” Giọng cô lại vút lên thành tiếng thét chói tai, không thể chịu nổi đó. “Tôi phải xuống địa ngục. Không phải là lửa mà tôi sợ, mà là bóng tối vĩnh hằng. Tôi luôn rất sợ bóng tối—nó chứa đầy những thứ và suy nghĩ khủng khiếp. Ôi, không có ai giúp tôi cả! Con người chẳng ích gì và tôi quá sợ Chúa.”

Cô vặn vẹo đôi tay. Ông Leonard đi đi lại lại trong phòng với nỗi thống khổ sâu sắc nhất mà ông từng biết. Ông có thể làm gì? Ông có thể nói gì? Tôn giáo của ông có sự chữa lành và bình an cho người đàn bà này cũng như cho tất cả những người khác, nhưng ông không thể diễn đạt nó bằng bất kỳ ngôn ngữ nào mà tâm hồn bị tra tấn này có thể hiểu được. Ông nhìn gương mặt đang quằn quại của cô; ông nhìn cô gái ngốc nghếch đang cười khúc khích một mình ở cuối giường; ông nhìn qua cửa mở ra bầu trời đêm đầy sao xa xôi—và một cảm giác bất lực kinh khủng tràn ngập lấy ông. Ông không thể làm gì cả—không gì cả! Trong suốt cuộc đời mình, chưa bao giờ ông biết đến sự cay đắng của tâm hồn như nhận thức đó đã mang lại cho ông.

“Ông có ích gì nếu ông không thể giúp tôi chứ?” người đàn bà hấp hối than vãn. “Cầu nguyện—cầu nguyện—cầu nguyện đi!” cô hét lên đột ngột.

Ông Leonard quỳ xuống bên giường. Ông không biết phải nói gì. Không lời cầu nguyện nào ông từng đọc lại có tác dụng ở đây. Những công thức cũ kỹ, xinh đẹp, vốn đã xoa dịu và giúp đỡ sự ra đi của bao linh hồn, giờ chẳng là gì ngoài những lời nói rỗng tuếch, trống rỗng đối với Naomi Clark. Trong nỗi đau khổ của tâm trí, Stephen Leonard thốt ra lời cầu nguyện ngắn gọn và chân thành nhất mà đôi môi ông từng thốt lên.

“Lạy Chúa, Cha chúng con! Hãy giúp người đàn bà này. Hãy nói với cô ấy bằng một ngôn ngữ mà cô ấy có thể hiểu được.”

Một gương mặt trắng trẻo, xinh đẹp xuất hiện trong khoảnh khắc dưới ánh sáng tỏa ra từ ô cửa vào bóng đêm. Không ai để ý, và nó nhanh chóng rút lại vào bóng tối. Đột ngột, Naomi ngã gục xuống gối, môi tím tái, gương mặt nhăn nhúm khủng khiếp, đôi mắt trợn ngược lên. Maggie bật dậy, đẩy ông Leonard ra, và tiến hành áp dụng một phương thuốc nào đó với sự khéo léo và thành thạo đáng ngạc nhiên. Ông Leonard, tin rằng Naomi sắp chết, đi ra cửa, cảm thấy buồn nôn và bầm dập trong tâm hồn.

Ngay sau đó, một bóng người lén lút bước ra ngoài ánh sáng.

“Felix, có phải cháu đó không?” ông Leonard nói với giọng sửng sốt.

“Vâng, thưa ông.” Felix tiến đến bậc đá. “Janet lo sợ ông có thể ngã trên con đường gồ ghề đó sau khi trời tối, nên bà ấy bắt cháu mang đèn lồng đi theo ông. Cháu đã chờ đợi phía sau mũi đất, nhưng cuối cùng cháu nghĩ cháu nên đến xem liệu ông có còn ở lại lâu nữa không. Nếu ông còn ở lại, cháu sẽ quay lại với Janet và để lại đèn lồng ở đây với ông.”

“Vâng, đó là điều tốt nhất nên làm. Ta có thể sẽ chưa sẵn sàng về nhà trong một thời gian nữa,” ông Leonard nói, nghĩ rằng giường bệnh đầy tội lỗi phía sau lưng ông không phải là cảnh tượng dành cho đôi mắt trẻ thơ của Felix.

“Đó có phải là cháu trai của ông không?” Naomi nói một cách rõ ràng và mạnh mẽ. Cơn co giật đã qua. “Nếu đúng, hãy đưa nó vào. Tôi muốn nhìn thấy nó.”

Một cách miễn cưỡng, ông Leonard ra hiệu cho Felix vào. Cậu bé đứng cạnh giường Naomi và nhìn xuống cô với đôi mắt đầy cảm thông. Nhưng lúc đầu cô không nhìn cậu—cô nhìn qua cậu về phía vị mục sư.

“Tôi suýt nữa thì chết trong cơn co giật đó,” cô nói, với sự oán trách lầm lì trong giọng điệu, “và nếu tôi chết, tôi đã ở địa ngục bây giờ rồi. Ông không thể giúp tôi—tôi xong đời với ông rồi. Không có hy vọng nào cho tôi cả, và giờ tôi biết điều đó.”

Cô quay sang Felix.

“Lấy cây vĩ cầm trên tường xuống và chơi thứ gì đó cho tôi nghe,” cô ra lệnh một cách hách dịch. “Tôi sắp chết—và tôi đang xuống địa ngục—và tôi không muốn nghĩ về điều đó. Chơi cho tôi nghe thứ gì đó để tôi quên đi—tôi không quan tâm cháu chơi gì. Tôi luôn yêu âm nhạc—luôn có thứ gì đó trong âm nhạc cho tôi mà tôi chưa bao giờ tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác.”

Felix nhìn ông nội. Ông lão gật đầu, ông cảm thấy quá xấu hổ để nói; ông ngồi với cái đầu bạc trắng thanh tú trong tay, trong khi Felix lấy xuống và lên dây cây vĩ cầm cũ, thứ đã từng chơi biết bao giai điệu vô thần trong nhiều bữa tiệc cuồng loạn. Ông Leonard cảm thấy mình đã làm phụ lòng tôn giáo của mình. Ông không thể cho Naomi sự giúp đỡ vốn có trong đó dành cho cô.

Felix kéo vĩ cầm một cách nhẹ nhàng, bối rối trên những dây đàn. Cậu không biết mình nên chơi gì. Rồi ánh mắt cậu bị cuốn hút và giữ chặt bởi cái nhìn xanh biếc, rực cháy, đầy mê hoặc của Naomi khi cô nằm trên chiếc gối nhăn nhúm. Một vẻ ngoài kỳ lạ, đầy cảm hứng xuất hiện trên gương mặt đứa trẻ. Cậu bắt đầu chơi như thể không phải cậu là người chơi, mà là một sức mạnh vĩ đại hơn, mà cậu chỉ là công cụ thụ động.

Âm nhạc trôi qua căn phòng thật ngọt ngào, mềm mại và tuyệt vời. Ông Leonard quên đi nỗi đau lòng của mình và lắng nghe nó trong sự ngạc nhiên bối rối. Ông chưa bao giờ nghe thấy bất cứ điều gì giống như vậy trước đây. Làm sao đứa trẻ có thể chơi như vậy? Ông nhìn Naomi và kinh ngạc trước sự thay đổi trên gương mặt cô. Nỗi sợ hãi và điên cuồng đang tan biến khỏi đó; cô lắng nghe một cách nín thở, không bao giờ rời mắt khỏi Felix. Ở cuối giường, cô gái ngốc nghếch ngồi với những giọt nước mắt trên má.

Trong thứ âm nhạc kỳ lạ đó là niềm vui của tuổi thơ ngây thơ, vui vẻ, hòa quyện với tiếng cười của sóng biển và tiếng gọi của những cơn gió vui tươi. Sau đó, nó chứa đựng những giấc mơ hoang dại, tùy hứng của tuổi trẻ, ngọt ngào và thuần khiết trong tất cả sự hoang dại và tùy hứng của chúng. Tiếp theo là sự ngây ngất của tình yêu tuổi trẻ—tình yêu dâng hiến tất cả, hy sinh tất cả. Âm nhạc thay đổi. Nó chứa đựng nỗi tra tấn của những giọt nước mắt không rơi, nỗi đau khổ của một trái tim bị lừa dối và cô độc. Ông Leonard gần như đưa tay lên bịt tai để chặn đứng sự nhức nhối không thể chịu nổi của nó. Nhưng trên gương mặt người đàn bà hấp hối chỉ là một sự nhẹ nhõm kỳ lạ, như thể một nỗi đau câm lặng, bị che giấu từ lâu cuối cùng đã đạt được sự chữa lành của việc được thổ lộ.

Sự thờ ơ lầm lì của tuyệt vọng xuất hiện tiếp theo, sự cay đắng của sự nổi loạn và khốn khổ âm ỉ, sự vứt bỏ liều lĩnh mọi điều tốt đẹp. Giờ đây có điều gì đó không thể tả xiết là xấu xa trong âm nhạc—độc ác đến mức tâm hồn trắng trong của ông Leonard run rẩy trong sự ghê tởm, và Maggie co rúm lại và rên rỉ như một con vật bị hoảng sợ.

Âm nhạc lại thay đổi một lần nữa. Và trong đó giờ đây là nỗi thống khổ và sợ hãi—và sự sám hối cùng tiếng khóc cầu xin tha thứ. Đối với ông Leonard, có điều gì đó rất quen thuộc trong đó. Ông cố gắng nhớ lại mình đã nghe thấy nó ở đâu trước đây; rồi ông đột nhiên biết—ông đã nghe thấy nó trước khi Felix bước vào những lời lẽ khủng khiếp của Naomi! Ông nhìn cháu trai mình với vẻ đầy kính sợ. Đây là một sức mạnh mà ông không hề biết đến—một sức mạnh kỳ lạ và đáng sợ. Nó đến từ Chúa? Hay từ quỷ Satan?

Lần cuối cùng âm nhạc thay đổi. Và giờ đây nó hoàn toàn không phải là âm nhạc—nó là một sự tha thứ vĩ đại, vô hạn, một tình yêu bao dung tất cả. Đó là sự chữa lành cho một tâm hồn ốm yếu; đó là ánh sáng, hy vọng và bình an. Một câu Kinh Thánh, có vẻ không phù hợp, nảy ra trong tâm trí ông Leonard—“Đây là nhà của Chúa; đây là cửa thiên đàng.”

Felix hạ cây vĩ cầm xuống và mệt mỏi ngồi xuống một chiếc ghế cạnh giường. Ánh sáng đầy cảm hứng mờ dần trên gương mặt cậu; một lần nữa cậu chỉ là một đứa trẻ mệt mỏi. Nhưng Stephen Leonard đang quỳ trên sàn, nức nở như một đứa trẻ; và Naomi Clark đang nằm yên lặng, với hai tay chắp trước ngực.

“Giờ tôi hiểu rồi,” cô nói rất khẽ. “Trước đây tôi không thể nhìn thấy nó—và giờ nó thật rõ ràng. Tôi cảm nhận được điều đó. Chúa LÀ một vị Chúa của tình yêu. Người có thể tha thứ cho bất cứ ai—kể cả tôi—kể cả tôi. Người biết tất cả về điều đó. Tôi không còn sợ hãi nữa. Người chỉ yêu thương và tha thứ cho tôi như cách tôi đã yêu thương và tha thứ cho đứa con của mình nếu nó còn sống, bất kể nó có tồi tệ đến đâu, hay nó đã làm gì. Vị mục sư đã nói với tôi điều đó nhưng tôi không thể tin được. Giờ tôi BIẾT rồi. Và Người đã gửi cháu đến đây tối nay, đứa trẻ, để nói với tôi theo một cách mà tôi có thể cảm nhận được.”

Naomi Clark qua đời ngay khi bình minh lên trên biển. Ông Leonard đứng dậy từ sự canh chừng bên giường bệnh của cô và đi ra cửa. Trước mắt ông trải dài bến cảng, xám xịt và khắc khổ trong ánh sáng mờ nhạt, nhưng xa xa ngoài khơi, mặt trời đang xé toạc những màn sương trắng như sữa đang khoác lên mặt biển, và bên dưới nó là một vẻ rực rỡ trinh nguyên của làn nước lấp lánh.

Những cây linh sam trên mũi đất chuyển động khẽ khàng và thì thầm cùng nhau. Cả thế giới hát vang về mùa xuân, sự phục sinh và sự sống; và phía sau ông, gương mặt đã chết của Naomi Clark mang vẻ bình an vượt lên trên mọi sự hiểu biết.

Vị mục sư già và cháu trai đi bộ về nhà cùng nhau trong một sự im lặng mà không ai muốn phá vỡ. Janet Andrews càm ràm mắng họ một trận và chuẩn bị một bữa sáng tuyệt vời. Sau đó bà ra lệnh cho cả hai đi ngủ; nhưng ông Leonard, mỉm cười với bà, nói:

“Chút nữa, Janet, chút nữa thôi. Nhưng bây giờ, hãy lấy chiếc chìa khóa này, lên chiếc rương đen trên gác mái, và mang cho tôi những gì cô sẽ tìm thấy ở đó.”

Khi Janet đã đi, ông quay sang Felix.

“Felix, cháu có muốn theo đuổi âm nhạc như công việc của cả đời mình không?”

Felix ngước nhìn lên, với một vẻ rạng rỡ biến đổi trên gương mặt xanh xao của cậu.

“Ồ, ông nội! Ồ, ông nội!”

“Cháu có thể làm điều đó, đứa cháu yêu của ta. Sau đêm nay ta không dám ngăn cản cháu nữa. Hãy đi với lời chúc phúc của ta, và cầu mong Chúa dẫn dắt và bảo vệ cháu, và làm cho cháu mạnh mẽ để thực hiện công việc của Người và truyền đạt thông điệp của Người đến nhân loại theo cách riêng đã được định sẵn của cháu. Đó không phải là con đường ta mong muốn cho cháu—nhưng ta thấy rằng mình đã lầm. Cụ Abel đã nói đúng khi cụ bảo rằng có Chúa Kitô trong cây vĩ cầm của cháu cũng như có cả quỷ dữ. Ta hiểu ý cụ ấy muốn nói gì rồi.”

Ông quay sang gặp Janet, người đang bước vào phòng làm việc với một cây vĩ cầm. Trái tim Felix đập rộn ràng; cậu nhận ra nó. Ông Leonard cầm lấy nó từ Janet và đưa ra cho cậu bé.

“Đây là cây vĩ cầm của cha cháu, Felix. Hãy đảm bảo rằng cháu không bao giờ biến âm nhạc của mình thành nô lệ cho sức mạnh của cái ác—đừng bao giờ hạ thấp nó vì những mục đích không xứng đáng. Vì trách nhiệm của cháu cũng như chính món quà của cháu vậy, và Chúa sẽ đòi hỏi sự tính toán về nó từ cháu. Hãy nói với thế giới bằng ngôn ngữ của riêng cháu thông qua nó, với sự thật và chân thành; và tất cả những gì ta đã hy vọng cho cháu sẽ được hoàn thành một cách dư dật.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.