Hình như tôi đã nói rằng người ta không mắc cạn ở cảng Xuđăng hơn ở những nơi khác. Đó là một cách nói, và không chính xác lắm, bởi vì trên thực tế bãi đá ngầm san hô ở xung quanh đầy rẫy những xác tàu thuyền mắc cạn. Người ta đếm được không dưới hai xác tàu ở bãi đá ngầm phía bắc Towrtit mà người Pháp gọi là Silayet, ba xác tàu nằm xung quanh cây hải đăng ở lối vào cảng, một xác trên bãi đá ngầm Protector, xa một chút về phía nam, đó là chưa nói đến xác con tàu Umbria, với vỏ tàu đầy chất nổ ló ra khỏi mặt nước, với cần kéo neo nằm sát mặt nước, nằm ở phía bắc – đông – bắc, cách cây hải đăng phía nam bãi đá Wingate một hải lý. Các công trình kỷ niệm này, bị gậm nhấm bởi han gỉ và được biển cả bao quanh bằng những màu sắc cầu vồng, dường như vẽ nên một chiến lũy cổ xưa có khả năng bảo vệ vùng biển sát bờ của một thành phố chết.
Tôi luôn yêu thích xác tàu mắc cạn, chúng là những ước mơ phù phiếm của tôi. Tôi cũng thường cố năng lui tới những tàu làm nhiệm vụ đứng gác trước những tòa nhà, trước những tháp xilô, trước những máy trục, những cột tháp ăng ten điện thoại vô tuyến của cảng Xuđăng bị mờ nhạt đi trong cõi xa xăm, nơi không khí bốc lửa rực sáng. Những cơn sóng lừng trùm lên rồi lại rút khỏi những tòa lâu đài bằng tôn này, làm phát ra tiếng nhạc hoang dại và lạ tai, được tạo nên bởi những tiếng ran, tiếng rít, tiếng sôi bụng, những tiếng động hút nước được hòa nhịp bởi những cú va đập khô khan. Những con cá lịch bơi lội uyển chuyển dưới làn nước trong, trải dài lốm đốm những dốt vòng dính nhớt của chúng để nhanh chóng cuộn khúc trong hốc của một cỗ máy rồi chĩa lên mặt nước những chiếc mõm te tua tủa hàm răng như những chiếc lưỡi dao cạo.
Một đêm tôi được chứng kiến một cảnh tượng ghê tởm: có một vài kẻ khốn nạn dã man mà tôi biết là thuộc lũ tay sai của Nimour, một trong những tên bất lương trong khu vực hải cảng, đã quăng cho lũ thủy quái này một con chó con: ngay khi con cá đầu tiên tấn công, khi máu bắt đầu chảy, thì chỉ thấy một đàn lúc nhúc những con rắn biển nổi vân đá này lao vào xâu xé con mồi. Trong đời tôi, tôi đã thấy nhiều chuyện, và không phải là những chuyện tốt đẹp nhất: nhưng tôi sẽ không bao giờ quên được những tiếng kêu của con vật bị xé xác, những vòng xoáy nước dữ tợn, tiếng cười rúc rích của lũ người súc sinh, tiếng động vọng lại trong đống sắt vụn của con tàu bị mổ bụng, tôi sẽ không bao giờ quên được cái mớ động vật ăn thịt vẫy vùng trong đám bọt đỏ ngầu, nối liền đám thịt nhai xé với đám thịt bị nhai xé, bởi lẽ đó chính là bộ mặt tóc rắn của con quỷ la sát.
Tuy nhiên, thông thường thì tôi thấy có một vẻ bình yêu trong đống đổ nát này, tôi thường ra đây chơi cùng với một người đàn bà dankali[1] với một vẻ duyên dáng u buồn và uể oải. Chúng tôi chẳng nói chuyện gì với nhau, chẳng động chạm vào nhau, hoặc gần như thế. Một vài điều ít ỏi tôi biết được về đời cô, về tai họa do sắc đẹp của cô đem lại cho chính cô, đã làm cho tôi hiểu được sự im lặng của cô; trong sự im lặng của tôi, tôi hình dung thấy rằng cô tôn trọng một đặc quyền của giống người da trắng bí hiểm này. Chúng tôi dắt tay nhau đi từ mũi đến lái, dọc theo lối đi trống trải của xác tàu. Một làn gió nam thổi nhẹ làm cho chúng tôi quên đi trong chốc lát cái nóng hừng hực. Tôi ngồi xuống, cô cũng ngồi thụp xuống theo, hai bàn tay dài của cô đỡ lấy cằm, tôi rút trong túi ra chiếc kèn amonika và thổi một bài nhạc, đây là một dịp duy nhất tôi thấy một niềm vui trẻ thơ xuất hiện trên mặt cô (ngay cả trong lúc yêu, bởi vì chuyện xảy ra là dù sao chúng tôi vẫn cứ làm tình, cô vẫn giữ bộ mặt như một chiếc mặt nạ vô tình), chúng tôi nhìn đàn chim bay lượn trên bầu trời nóng bỏng, hoặc đậu trên những cánh buồm lóng lánh ngũ sắc của những con quỷ Mêđuada kia, những thứ mà người Anh gọi là những “con tàu chiến của Bồ Đào Nha”, và những sợi dây xanh đỏ của chúng có thể làm chết người. Người ta có thể coi chúng tôi là những kẻ điên, hoặc là những bóng ma. Tôi nghĩ rằng chúng tôi vừa là người điên vừa là bóng ma, một cặp trai gái đang chìm xuống làn nước sâu u buồn, bởi lẽ bỗng dưng thế giới trở nên xa vời. Chúng tôi đang cùng nhau cặp đôi để sinh ra biển cả, nhưng chúng chẳng bao giờ được con người công nhận.
Anh ta gần như trở thành một cái xác chết trôi, – bà già gác cổng bảo với tôi như vậy, bà ta có cái vẻ cáu kỉnh làm tôi khó chịu ngay từ đầu. Tuy nhiên, vì ý thích được ngồi lê đôi mách của bà đã lấn át cả tính đa nghi mà bà thường biểu lộ với bất cứ người lạ nào đến tòa nhà này, nên bà sẵn lòng trả lời các câu hỏi của tôi và thậm chí còn kể thêm nhiều chuyện nữa với một khuynh hướng không thể cưỡng lại dễ dàng khiến bà nói ra những điều bí mật thiếu tế nhị nhất, thậm chí tục tĩu, bà cho tôi biết rằng A. và cô bạn gái của anh thường hay làm “ồn vào ban đêm”. Rồi, như thấy tôi không có phản ứng gì, và chắc là sợ rằng tôi không hiểu, nên bà lại nói thêm: và không phải chỉ ban đêm, chuyện ấy xảy ra vào bất cứ lúc nào. Thậm chí vào cả giữa trưa, bà nhấn mạnh: dưới con mắt của bà, dường như đây là đỉnh cao của sự dâm đãng. Theo quan điểm này, bà chỉ lấy làm vui sướng bởi những thay đổi xảy ra trong đời bạn tôi: căn phòng của anh từ nay trở nên yên tĩnh. Rõ ràng là cái mà trật tự công cộng giành được thì trí tò mò của bà lại mất: người ta nhận thấy rằng, dưới cái vỏ thỏa mãn bề ngoài là một nỗi thất vọng mãnh liệt. Ngoài ra còn có những tiếng ồn khác, tất nhiên là ít vô đạo đức hơn, nhưng cũng phá rối sự yên tĩnh của ngôi nhà, chúng xuất hiện để thay phiên cho những tiếng ồn vô đạo đức kia: đó là bước chân của A. không ngớt làm ván sàn kêu cọt kẹt; anh cứ đi đi lại lại đến trăm lần không nghỉ, cho đến khi bà nổi cáu phải gõ vào trần nhà làm hiệu – vì A. ở gác lửng tầng trệt. Hoặc là tiếng nhạc – lúc nào cũng vẫn những bản nhạc ấy, – bà bảo tôi – những bản nhạc mà bà chỉ có thể gọi là nhạc “buồn” và thậm chí “tẻ ngắt”, được anh nghe tới khi bình minh chiếu sáng cửa kính. Cuối cùng thì giờ đây, – bà ta nói thêm với vẻ độc ác, – anh chàng tội nghiệp này sẽ chẳng còn bao giờ làm ồn được nữa.
Rèm cửa sổ phòng anh ta cứ để kín suốt ngày, – bà vừa bảo tôi vừa kéo tôi vào một cái sân con mà từ đó có thể trông thấy phòng anh. Theo bà đoán thì anh ta chỉ thức dậy vào khoảng ba, bốn giờ chiều. Dù sao thì vào khoảng lúc ấy bà mới gặp trước hòm thư ở cửa ra vào. Chẳng bao giờ thấy anh mới cạo râu, đôi mắt thì thâm quầng sâu trũng và thiếu máu: gần như trở thành một cái xác chết trôi. Không phải chỉ có câu nói thảm thương ấy làm tôi nhớ tới cái chiến lũy trong mơ đầy muối biển và sắt thép han gỉ, mà chính là vì tôi nhìn vào hai cánh tay thô đậm, mềm nhẽo và nổi gân xanh của bà lúc bà nói ra câu đó: chúng giống như những con cá lịch. Từ cái thân của con mụ ác mỏ này phóng ra những con cá lịch, hai bàn tay đỏ ối của bà ta là hai lưỡi kéo khát máu. Ngay khi thức dậy, – bà ta bảo tôi – vào đúng giờ quy định, và nói chung thường là rất muộn, A. luôn luôn đi ra mở hòm thư: có lẽ là mười lần một ngày, thậm chí cả chủ nhật, như thể anh ta không biết là từ xưa đến nay mỗi ngày chỉ có hai lần phát thư, và chỉ phát trong những ngày làm việc trong tuần. Theo ý kiến của con mụ ma lem này thì đó là anh đang mong đợi một cách tuyệt vọng và phi lý một bức thư mà sẽ chẳng bao giờ được gửi tới cho anh. “Tôi để cho ông tự đoán xem là thư của ai”, bà ta nói với vẻ ranh mãnh thấp hèn nhất pha lẫn niềm vui.
Cho dù có huy động tất cả mọi khả năng của lòng ác tâm với tài ăn nói, mà những khả năng này dù sao cũng đáng kể, thì bà ta cũng chẳng tìm thấy được điều gì để nói thêm cả. Có một chi tiết mà bà ta không bao giờ có thể tha thứ cho A., đó là việc anh đã chọn đúng cái tuần bà vắng nhà để ra đi, tuần ấy bà đã phải đi thăm một cô em ở tỉnh lẻ, vì, theo lời bà, cô ấy phải vào bệnh viện để cắt bỏ một số “cơ quan”. Như vậy là do lỗi của cả bạn tôi lẫn của người bà con khốn nạn kia mà bà ta đã không được chứng kiến một sự việc được coi là điểm đỉnh của nghề nghiệp của bà – nó tương đương với một chiến thắng đối với một vị tướng quân La Mã. Tiếng súng nổ, sau đó là các vị ở sở cảnh sát kéo đến, rồi bác sĩ pháp y, thước dây, đường vạch phấn trên đất, máy ảnh có đèn chớp, chiếc cáng khiêng xác người phủ kín bằng một chiếc chăn, tất cả những chuyện này bà ta đã được nhìn thấy nhiều lần trên vô tuyến truyền hình, đã đọc thấy ở mục chuyện nhiều kỳ trên báo, và cuối cùng chúng đã xảy ra “thực sự”, ngay tại lãnh thổ của bà, thuộc quyền xét xử của bà, vậy mà bà chỉ được nghe người ta nói lại. Vả lại bà vẫn sẵn lòng kể cho tôi nghe những sự việc đó, tôi cảm thấy là trong một chừng mực nào đó, những câu chuyện thừa thãi của bà ta đã che đậy đi khiếm khuyết từng trải thực tế của chúng. Tôi không nghe ý kiến của bà, tôi không quan tâm đến việc cần biết xem liệu A. có mặc áo smoking và trải một tấm vải nhựa dưới mình để khỏi làm vấy máu ra giường không: đó là những chi tiết mà người ta chỉ lưu tâm khi người ta còn trẻ, sau đó người ta biết rằng cái chết nào cũng giống nhau cả, cho dù người ta có tô vẽ thêm cho nó một vẻ cầu kỳ ghê rợn nào. Đây không phải là điểm cuối cùng tôi quan tâm, mà chính là bức thư đã bị xóa trước đó.
Hẳn là vào một ngày nào đó bà ta đã bắt gặp người bạn gái đã mất tích của A.: bà phải công nhận như vậy. Bà ta khổ tâm khi phải thú nhận điều đó, bởi vì bà chẳng khó khăn gì khi nói ra điều đó. Quả thực là nàng rất trẻ, và có nước da tái xanh: về điều này bà giúp việc đã không nhầm. Nàng có đẹp không? Theo bà gác cổng thì điều đó tùy thuộc vào thị hiếu của từng người, nhưng tóm lại, đối với những ai thích kiểu người này, tức là kiểu con gái mảnh mai, có cặp mắt u buồn, thì đúng, nàng là một người cực kì xinh đẹp. Về phần bà gác cổng, thì bà thấy nàng gầy như một cái que. Vả lại bà chỉ thoáng nhìn thấy nàng thôi, vì nàng bước nhẹ và nhanh, vì nàng đi rón rén, luôn luôn mặc đồ đen và đi giày vải trắng: như thể nàng lui tới một chỗ bí mật. Tuy nhiên, vào buổi sáng có nhiều lần khi bà đang chuẩn bị đi “dọn tầng” thì bà đã “bắt gặp cái cung cách của họ”, theo như cách nói của bà: A. tựa người bên khung cửa, còn nàng thì đã ra tới chỗ khúc ngoặt của cầu thang, họ đặt tay lên môi gửi cho nhau những cái hôn gió. Sau đó, chỉ khi nghe thấy tiếng cổng đóng báo hiệu rằng nàng đã ra khỏi nhà thì anh mới khẽ khàng đóng cửa trở vào phòng. Chuyện đó giống như một nghi thức, ngày lại ngày, cuộc chia tay buổi sáng của họ có vẻ như là sự lặp lại của một cuộc chia ly vĩnh viễn.
❀ ❀ ❀
[1] Một tộc người mục phu sống ở miền núi Ethiopie và Biển Đỏ (N.D)
