Chàng sinh viên Anselmus đến với một chút ít lý trí như thế nào - Những người đã uống rượu Punsch[1] - Chàng sinh viên Anselmus gọi hiệu phó Paulmann là một con Cú cú và ông này nổi giận ra sao - Vết mực và hậu họa của nó.

Mọi chuyện lạ lùng và kỳ diệu mà chàng sinh viên Anselmus vẫn thường gặp hàng ngày đã khiến chàng hoàn toàn xa rời với cuộc sống bình thường. Chàng không còn biết đến bạn bè nữa, sáng nào cũng nôn nóng chờ đợi đến lúc mười hai giờ thiên đường mở cửa với chàng. Tuy nhiên, dù chàng đã dành trọn vẹn tình cảm cho Serpentina kiều diễm và thế giới thần tiên ở nơi viên đổng lý Lindhorst, thỉnh thoảng chàng dẫu không chủ tâm vẫn cứ phải nghĩ đến Veronika. Và đôi khi chàng cảm thấy hình như nàng bước đến chỗ chàng, mỉm cười e thẹn, thú nhận với chàng rằng nàng yêu chàng tha thiết biết bao nhiêu, và nàng đang tìm cách cứu chàng thoát khỏi những bóng ma đang trêu chọc và nhạo báng chàng. Cũng có lúc chàng cảm thấy dường như có một sức mạnh bí hiểm bất ngờ xâm chiếm con người chàng, kéo chàng đến với Veronika bị lãng quên mà chàng không sao cưỡng lại được, chàng phải tuân theo sức mạnh đó, đi tới nơi nó mong muốn, như thể chàng đã bị trói chặt vào với cô gái ấy. Chính trong cái đêm hôm ấy, sau khi lần đầu tiên chàng được nhìn thấy Serpentina trong hình dáng một thiếu nữ yêu kiều đẹp tuyệt trần, sau khi chàng được nghe thổ lộ về những điều bí ẩn kỳ diệu của cuộc hôn nhân giữa kỳ nhông và con rắn xanh, thì Veronika xuất hiện trước mắt chàng sinh động hơn bao giờ hết. Vâng, mãi tới khi tỉnh dậy chàng mới biết đích xác rằng mình đã nằm mơ. Bởi lẽ, chàng đã hoàn toàn tin tưởng rằng Veronika thực sự đến với chàng và khóc than biểu lộ một nỗi đau vô hạn thấm sâu vào hồn chàng, nói chàng đã hy sinh tình yêu tha thiết của nàng chỉ vì những điều huyễn hoặc do chính thâm tâm chàng bị hoảng loạn gây ra, hơn nữa, những chuyện như thế sẽ xô đẩy chàng vào bất hạnh và tiêu vong. Veronika hiện ra đáng yêu hơn biết bao lần chàng đã gặp; chàng không thể nào lại không nghĩ tới nàng. Tình trạng này hành hạ chàng đến khốn khổ. Chàng hy vọng được giải thoát nhờ một cuộc đi dạo vào buổi sáng. Nhưng có một sức mạnh bí hiểm ma quái đã dẫn dụ chàng tới cổng thành Pirna, rồi khi chàng đang định rẽ vào một phố nhỏ thì ông hiệu phó Paulmann đã chạy theo gọi to:

- Ấy ấy! Anh Anselmus rất quý mến! Anselmus thân yêu! Anh trốn ở đâu vậy, hầu như chẳng còn được nhìn thấy anh nữa! Anh biết không, Veronika nó vẫn mong được hát cùng anh đấy! Nào, ta đi thôi, chắc là anh đang định đến chỗ tôi!

Chàng sinh viên Anselmus miễn cưỡng đi theo ông hiệu phó. Khi họ bước vào nhà thì Veronika đã ăn mặc rất tử tế và sạch sẽ đón tiếp họ, khiến hiệu phó Paulmann phải ngạc nhiên lên tiếng hỏi:

- Ồ, sao con ăn mặc đẹp thế, con chờ khách phải không? Vậy mà bố lại dẫn Anselmus về đây!

Khi chàng sinh viên theo tục lệ và lịch thiệp hôn tay Veronika, chàng cảm thấy có một cú ấn nhẹ như có dòng lửa đỏ chạy rần rật qua mọi dây thần kinh và mao quản của mình. Veronika hiện thân cho sự vui tươi và kiều diễm, và sau khi Paulmann đã vào phòng nghiên cứu của ông, nàng biết cách trêu chọc và đùa giỡn khích lệ chàng đến cái mức chàng quên hết cả mọi e sợ và ngại ngùng, rồi sau cùng đuổi bắt cô gái tinh nghịch kia chạy quanh khắp gian phòng. Hình như con ma vụng về lại ngồi trên cổ chàng, khiến chàng đâm sầm vào chiếc bàn làm rơi cái hộp đựng đồ khâu xinh xắn của Veronika. Chàng cúi xuống nhặt lên, nắp hộp đã mở ra, và chàng thấy một chiếc gương tròn và nhỏ bằng kim loại. Chàng thích thú nhìn vào gương, trong lúc đó Veronika rón rén đến sau chàng, đặt tay lên tay chàng, áp sát người và qua vai chàng cũng nhìn vào chiếc gương. Anselmus cảm thấy hình như trong sâu thẳm hồn chàng bắt đầu có một sự tranh chấp - những ý nghĩ - những hình ảnh - vụt lóe lên rồi qua đi - viên đổng lý Lindhorst - Serpentina - con rắn xanh - rồi sau cùng yên ắng hơn, và tất cả mọi điều rắc rối ấy lắng đi và tụ lại thành ý thức rõ rệt. Lúc này chàng thấy rõ là mình chỉ còn nghĩ tới Veronika mà thôi, thậm chí cả bóng hình đã xuất hiện trước chàng hôm qua trong gian phòng xanh da trời cũng là Veronika, và cả câu chuyện huyền ảo về đám cưới của kỳ nhông với rắn xanh cũng do chàng tự viết ra, không ai kể cho chàng. Bản thân chàng cũng lấy làm kinh ngạc về những trò mộng mị của mình, chàng cho rằng sở dĩ chàng mộng mị là do tâm hồn chàng ở trạng thái quá phấn kích bởi tình yêu đối với Veronika cũng như bởi công việc ở chỗ viên đổng lý Lindhorst, hơn nữa, trong các gian phòng của ông ta lại có mùi hương lạ làm u mê tâm hồn. Chàng cũng phải phì cười thích thú về cái trò tưởng tượng thật rồ dại của mình, ai lại đi phải lòng một con rắn bao giờ và lại còn coi ông đổng lý đàng hoàng là một con kỳ nhông nữa chứ!

- Phải, thế đấy! Veronika! - chàng kêu to, và khi quay đầu lại, chàng nhìn thẳng vào đôi mắt xanh của nàng đang ánh lên biết bao là tình yêu và khát vọng. Một tiếng kêu “Ôi, chàng!” trầm lắng thoát ra từ làn môi mà lúc này đã cháy bỏng trên môi chàng.

- Ô, ta là kẻ hạnh phúc!... - chàng sinh viên đang ngây ngất reo lên đầy hân hoan - những gì ta mơ thấy hôm qua thì hôm nay thành hiện thực!

- Vậy khi chàng trở thành cố vấn của triều đình, chàng thực sự muốn cưới em phải không? - Veronika hỏi.

- Tất nhiên rồi! - chàng sinh viên đáp lại. Đúng lúc ấy cánh cửa phòng mở ra và ông hiệu phó Paulmann bước vào lên tiếng ngay:

- Anh Anselmus quý mến, hôm nay tôi không cho anh đi đâu hết, trước hết anh hãy dùng một đĩa súp ở chỗ tôi cái đã, sau đó Veronika sẽ chuẩn bị cho chúng ta món cà phê hảo hạng, chúng ta sẽ thưởng thức cùng ông lục sự Heerbrand cũng đã hứa đến đây.

- Nhưng mà, thưa ông hiệu phó kính mến, - chàng sinh viên Anselmus đáp lời, - ... thế ông không biết là tôi phải đến nhà ông đổng lý Lindhorst để sao chép hay sao?

- Anh nhìn xem, Anselmus! - hiệu phó Paulmann nói và chìa cho chàng xem chiếc đồng hồ bỏ túi lúc này đã chỉ mười hai rưỡi.

Chàng sinh viên thấy rõ là bây giờ đến nhà đổng lý Lindhorst đã quá muộn, chàng chiều lòng ông hiệu phó và càng thấy thích hơn, vì chàng có thể nhìn Veronika suốt cả ngày, có thể đón nhận từ nàng đôi cái nhìn len lén trìu mến hoặc đôi lần bắt tay đầy âu yếm, và thậm chí còn hy vọng sẽ có được một nụ hôn của nàng. Những ước muốn của chàng sinh viên Anselmus lúc này đã leo cao như thế đó, và chàng càng cảm thấy thoải mái hơn khi càng tự tin hơn vào việc mình sẽ sớm được giải thoát khỏi những điều huyễn hoặc có thể đã biến chàng thành một gã hề điên. Viên lục sự Heerbrand đúng là đã có mặt, và sau khi thưởng thức cà phê và hoàng hôn buông xuống, ông tủm tỉm cười và hồ hởi xoa xoa tay vào nhau như muốn để cho người ta hiểu rằng: ông còn mang theo bên mình một thứ gì đó nữa, mà thứ ấy - nhờ bàn tay xinh đẹp của Veronika nó sẽ được pha chế, được làm đúng thể thức, được bọc lại và rồi được chia ra sẽ khiến mọi người rất vui vẻ trong buổi tối tháng Mười lành lạnh này.

- Thì ông hãy cho xem cái thứ đầy bí ẩn ông mang theo đó đi, ông lục sự kính mến, - hiệu phó Paulmann nói.

Nhưng viên lục sự Heerbrand lại chậm rãi thò tay vào túi áo sâu, lần lượt lấy ra từng thứ một: một chai rượu mạnh vùng Đông Ấn, rồi đến chanh và đường. Không đầy nửa tiếng sau thì món rượu Punsch pha chế tuyệt hảo đã bốc hơi trên bàn của Paulmann. Veronika rót rượu mời và giữa những người bạn đã có cuộc trò chuyện thật vui vẻ và thoải mái. Nhưng khi con ma rượu bò lên đầu chàng sinh viên Anselmus thì chàng lại trông thấy mọi hình ảnh kỳ diệu và lạ lùng mà chàng đã trải qua.

Chàng nhìn thấy viên đổng lý Lindhorst trong chiếc áo choàng nhung óng ánh như lân tinh, thấy căn phòng xanh da trời, những cây cọ óng vàng, và thậm chí chàng lại cảm thấy mình vẫn phải tin vào Serpentina. Trong tâm khảm của chàng có cái gì đó đang bốc men say và sôi sục. Veronika lại đưa cho chàng một cốc rượu Punsch. Chàng đón lấy và chạm khẽ vào tay nàng.

- Serpentina! Veronika! - chàng thở dài não nề rồi chìm vào những giấc mơ sâu lắng. Nhưng viên lục sự Heerbrand nói rất to:

- Ông đổng lý Lindhorst vẫn là một ông già kỳ quặc, không ai hiểu được ông. Vậy thì, chúc sức khỏe ông già! Chạm cốc nào, anh Anselmus! Chàng sinh viên choàng tỉnh khỏi mộng mị, và vừa chạm cốc với viên lục sự Heerbrand vừa nói:

- Thưa ông lục sự rất tôn kính, sở dĩ có chuyện ấy vì ông đổng lý Lindhorst thực ra là một con kỳ nhông, là kẻ khi tức giận đã phá nát vườn thượng uyển của chúa tể các thần linh Phosphorus, chỉ vì con rắn xanh của ông ấy bay đi mất.

- Cái gì kia, sao cơ? - hiệu phó Paulmann hỏi.

- Vâng, đúng thế! - chàng sinh viên Anselmus lại tiếp tục - chính vì vậy mà ông ta mới phải làm đổng lý của vương triều, phải sinh sống ở Dresden cùng ba cô con gái của mình, nhưng các cô ấy thực ra lại là những con rắn xanh óng ánh vàng, chúng thường sưởi nắng trong các bụi mộc hương, cất tiếng hát mê hồn dụ dỗ các chàng trai giống như các ngư nữ.

- Anh Anselmus - anh Anselmus! - ông hiệu phó kêu lên, - trong đầu anh lại trục trặc phải không? Trời đất ơi, anh huyên thuyên cái gì nhảm nhí thế?

- Hắn ta có lý đấy, - viên lục sự Heerbrand nói chen vào, - thằng cha ấy, lão đổng lý, là một con kỳ nhông đáng nguyền rủa, nó dùng ngón tay búng ra lửa, làm thủng lỗ chỗ trên áo khoác của người ta trông như miếng bọt bể đỏ rực. Phải, phải, người anh em Anselmus, cậu có lý, ai không tin người ấy là kẻ thù của ta!

Và viên lục sự giơ tay lên đấm rất mạnh xuống bàn khiến cốc chén kêu lanh canh.

- Ông lục sự! Ông khùng rồi phải không?

- Ông hiệu phó thét lên giận dữ. - ... Anh sinh viên - anh sinh viên, anh lại gây ra những chuyện gì thế hả?

- Ô hô! - chàng sinh viên đáp lại, - ông cũng chẳng khác gì một con chim - một ông Cú cú chuyên phi dê tóc giả, ông hiệu phó ạ!

- Cái gì hả? Ta, một con chim - một Cú cú - một thợ cắt tóc hả? - hiệu phó quát lên đầy tức tối. - Này nhà anh, anh điên rồi - điên! - điên!.

- Nhưng mụ già lại cưỡi cổ anh ta..., - viên lục sự Heerbrand đế vào.

- Phải đó, mụ già rất hùng mạnh, - chàng sinh viên nói tiếp - nhưng mụ xuất thân từ dòng giống thấp hèn, cha mụ chẳng qua chỉ là một cái lông rách mướp, mẹ mụ là chiếc củ cải xấu xí, nhưng sức mạnh của mụ chủ yếu là nhờ vào lũ người ngợm thù địch - bọn thuộc hạ độc địa vây quanh mụ.

- Đó là sự vu khống ghê tởm, - Veronika kêu lên, mắt nẩy lửa tức giận, - bà lão Liese là một người thông thái, con mèo đen không phải là người ngợm thù địch mà là một chàng trai có học thức, rất lịch thiệp, còn cháu trai của bà cũng như vậy.

- Con kỳ nhông có thể ăn mà không cần cất râu đi hoặc dẫm chân lên râu không? - Viên lục sự Heerbrand nói.

- Không, không! - chàng sinh viên hét lên, - không bao giờ có thể làm như thế; con rắn xanh yêu ta, vì ta có tâm hồn trẻ thơ và nhìn vào mắt nàng.

- Mèo sẽ móc hai con mắt nó ra, - Veronika kêu lên.

- Kỳ nhông - kỳ nhông sẽ chế ngự tất cả - tất cả, - ông hiệu phó gào lên điên dại, - ... nhưng có phải ta đương ở nhà thương điên không nhỉ? Có phải chính ta điên? Ta vừa huyên thuyên cái gì nhảm nhí điên rồ thế? Phải rồi, ta cũng điên - cũng điên!

Vừa nói xong hiệu phó Paulmann nhảy phắt lên, giật bộ tóc giả khỏi đầu và quăng nó lên trần nhà, khiến các lọn tóc bị đập nát kêu rên và bung ra, bụi phấn bay khắp phòng. Thế là chàng sinh viên Anselmus và viên lục sự Heerbrand cầm luôn những cái bát, cái âu và cốc chén, vừa reo hò vừa hét tướng, ném luôn vào góc phòng, khiến các mảnh vỡ rơi loảng xoảng và nhảy nhót khắp nơi. “Kỳ nhông muôn năm - đả đảo - đả đảo mụ già - đập nát gương kim loại - moi mắt con mèo ra! Chim nhỏ - chim nhỏ - ở trên không - ê hôi - ê hôi - ôi kỳ nhông!”. Cứ thế cả ba người hò hét, gào thét hỗn loạn như ba kẻ mất trí. Fränzchen oà lên khóc bỏ chạy, còn Veronika thì vật vã trên đivăng vì đau khổ và tủi hờn. Cửa bật mở, tất cả bỗng im bặt. Một người đàn ông thấp bé mặc áo choàng xám bước vào. Bộ mặt ông ta có cái vẻ trịnh trọng kỳ quặc, nổi bật hơn cả là một chiếc mũi khoằm, trên sống mũi có một cái kính to tướng chưa ai thấy bao giờ. Ông cũng đội một bộ tóc giả trông như một chiếc mũ lông chim.

- Ô, xin chúc một buổi tối tốt lành, - người đàn ông bé nhỏ trông như hề lên tiếng, giọng khàn khàn. - Chắc tôi được gặp ông sinh viên Anselmus ở đây phải không ạ? Xin chuyển lời thăm hỏi của ông đổng lý Lindhorst, người đã uổng công đợi ông suốt hôm nay, ông đổng lý rất thân ái mời ông ngày mai tới vào giờ đã quen thuộc, đừng để nhỡ công việc.

Nói xong ông khách lại bước ra khỏi cửa, mọi người lúc này mới nhìn rõ là người đàn ông bé nhỏ trịnh trọng kia là một con vẹt xám. Hiệu phó Paulmann và viên lục sự Heerbrand phá lên cười vang dội cả gian phòng, trong lúc Veronika vật vã kêu than như thể bị khổ đau làm tan nát cõi lòng, còn chàng Anselmus run bần bật vì điên dại, hoảng loạn đã vội lao ra cửa chạy xuống phố như một kẻ mất trí, rồi như một cái máy chàng tìm về đến nhà và căn phòng của mình. Chẳng bao lâu sau đó Veronika bình thản và thân tình đến với chàng, hỏi chàng tại sao trong cơn say đã làm nàng lo sợ đến như vậy, khuyên chàng phòng ngừa những điều huyễn tưởng mỗi khi đến làm việc ở chỗ Lindhorst.

- Chúc ngủ ngon, chúc ngủ ngon, bạn trai yêu dấu của lòng em! - Veronika thì thầm khe khẽ và đặt nhẹ lên môi chàng một nụ hôn như gió thoảng.

Anselmus đang định choàng tay ôm lấy nàng, nhưng hình bóng trong mơ đã biến mất. Chàng tỉnh dậy thấy khỏe khoắn và tươi vui. Chàng cũng phải bật cười về tác động của món rượu Punsch. Khi nghĩ đến Veronika, chàng cảm thấy trong người thật khoan khoái dễ chịu. “Phải, nhờ các bạn đấy”, - chàng nói với mình, - “nhờ các bạn mà tôi đã thoát khỏi những trò rồ dại và ngớ ngẩn. Quả thật, ta đã chẳng khác gì một anh chàng tưởng mình được làm bằng thủy tinh, hoặc một gã không dám ra khỏi phòng vì lo sợ bị con gà nuốt chửng, bởi lẽ gã đã tưởng mình là hạt thóc. Khi trở thành cố vấn triều đình, chẳng cần đắn đo gì, ta sẽ cưới tiểu thư Paulmann và ta sẽ hạnh phúc”.

Vào ban trưa, khi chàng lại đi qua khu vườn của viên đổng lý Lindhorst, chàng vô cùng ngạc nhiên không hiểu tại sao chàng lại có thể coi mọi thứ ở đây là lạ lùng và huyền diệu. Chàng không thấy gì hơn ngoài những thứ cây cỏ rất thông thường, đủ loại phong lữ thảo, sim mua và tương tự như thế. Thay vì những con chim đủ sắc màu óng ánh vẫn thường trêu chọc chàng, chỉ có vài con chim sẻ bay qua bay lại kêu chiêm chiếp thật khó chịu khi chúng trông thấy chàng. Căn phòng xanh da trời cũng thấy khác, và chàng không hiểu nổi tại sao mình đã thích thú cái màu xanh tức mắt và những cây cọ thân óng vàng phi tự nhiên cùng những tán lá lấp loáng chẳng ra hình thù gì của chúng. Viên đổng lý nhìn chàng bằng nụ cười giễu cợt đầy ngụ ý:

- Thế nào, rượu Punsch ngon đấy chứ, anh Anselmus quý mến?

- Ồ, chắc là con vẹt..., - chàng sinh viên đáp lại ngượng ngùng, và lời chàng đã mắc trong cổ họng khi chàng lại nghĩ rằng: cả sự xuất hiện của con vẹt cũng chỉ là trò đánh lừa của giác quan bị hoảng loạn mà thôi.

- Ồ, tôi cũng có mặt trong hội bạn của anh đấy, - viên đổng lý Lindhorst lại lên tiếng. - Anh không nhận ra tôi hay sao? Nhưng mà, vì cái trò điên loạn ấy mà suýt nữa tôi đã bị tổn hại, bởi vì chính lúc viên lục sự với tay cầm chiếc âu bằng đất nung để ném lên trần nhà thì tôi lại đang ngồi ở trong đó, tôi đã phải nhanh chóng rút lui sang cái nõ tẩu của hiệu phó Paulmann. Thôi nhé, chào anh Anselmus! Xin anh hãy chăm chỉ. Tôi vẫn trả anh một quan tiền cho ngày hôm qua anh nghỉ việc, bởi vì cho đến nay anh đã làm rất tốt.

- Làm sao mà ông đổng lý lại có thể ba hoa những điều nhảm nhí thế không biết? - Chàng sinh viên nói với mình, rồi ngồi xuống bắt đầu sao chép bản thảo mà viên đổng lý như thường lệ đã trải nó ra trên bàn. Nhưng chàng nhìn thấy trên tấm giấy da thuộc quá nhiều những đường nét quăn tít kỳ quặc và những nét vẽ hoa mỹ lộn xộn lung tung, chúng không mang đến cho con mắt một điểm dừng yên tĩnh nào mà chỉ làm cho cái nhìn bị rối loạn, đến nỗi chàng cảm thấy khó có thể vẽ lại tất cả thật chính xác. Vâng, khi nhìn thoáng qua thì tấm giấy da thuộc trông như một phiến đá cẩm thạch có rất nhiều đường vân hoặc một phiến đá với đủ loại rong rêu che phủ lên. Mặc dù vậy Anselmus vẫn tìm cách làm việc với hết khả năng mình, và chàng bình tâm nhúng bút vào lọ mực, nhưng mực trong bút không chảy ra, rồi chàng nôn nóng vẩy vẩy chiếc bút và - ôi, trời đất ơi! Một giọt mực lớn đã rơi vào bản gốc trải trên bàn. Từ vết mực trên giấy có một tia chớp xanh xịt xịt phóng ngay ra, lao vun vút và loằng ngoằng ầm vang khắp gian phòng rồi bắn lên trần nhà. Các bức tường phun ra những làn hơi dầy đặc, các lá cây bắt đầu rào rào như trong cơn giông bão, và từ đó có những con quái vật mình rắn đầu gà trống lao ra phun lửa đốt những làn hơi từ các bức tường tỏa ra, và cả một quầng lửa cháy phần phật bốn bên vây lấy Anselmus. Những thân cọ óng ánh vàng đã hóa thành những con rắn khổng lồ, chúng lao những cái đầu ghê gớm đập vào nhau để phát ra những âm thanh kim loại thật đinh tai nhức óc, rồi chúng dùng thân đầy vẩy cứng vây quanh chàng sinh viên. “Thằng điên! Hãy nhận lấy hình phạt cho hành vi phạm tội hỗn xược của nhà ngươi!” - Đó chính là cái giọng khủng khiếp của con kỳ nhông đội vương miện hiện ra như một tia sáng chói lọi trong ánh lửa ở ngay phía trên các con rắn đầu gà, và lúc này các con rắn đều há miệng phun lửa vào Anselmus, hình như các dòng lửa đậm đặc dần quanh chàng rồi đông lại thành một khối rắn chắc. Trong lúc tứ chi của Anselmus mỗi lúc càng phải thu hẹp lại, cứng đờ ra thì chàng đã ngất xỉu. Khi hồi tỉnh chàng không sao cựa quậy và ngọ nguậy được nữa, hình như có một lớp ánh sáng óng ánh vây quanh chàng, khi chàng muốn giơ tay hoặc cử động đều đụng phải. Ôi chao! Chàng đang ngồi trong một chiếc lọ thủy tinh đậy nắp kín, được đặt trên giá sách trong phòng thư viện của viên đổng lý Lindhorst.

❀ ❀ ❀

[1] Punsch: rượu quế hâm nóng (pha với trà, quế, chanh, đường, rượu rum).