Hiệu phó Paulmann tức tối về bệnh điên xảy ra ngay trong gia đình ông - Viên lục sự Heerbrand trở thành viên cố vấn triều đình và bất chấp trời rét thấu xương vẫn đi giày và tất lụa mỏng ra sao - Những lời thú nhận của Veronika - Lễ đính hôn bên đĩa súp còn nóng hổi.

“Nhưng mà này, ông lục sự kính mến, ông hãy nói cho tôi biết, bằng cách nào mà tối qua cái món rượu Punsch đã bò lên được đầu của chúng ta và gây ra đủ mọi trò ngu ngốc thế không biết? - hiệu phó Paulmann nói như vậy vào buổi sáng hôm sau, khi ông bước vào gian phòng vẫn còn đầy các mảnh vỡ, ở giữa phòng có một bộ tóc giả bất hạnh đã tan tác thành từng mảnh, trở lại dạng nguyên thủy và đang bơi trong vũng rượu.

Đêm qua, sau khi chàng sinh viên Anselmus chạy vụt ra ngoài cửa thì hiệu phó Paulmann và viên lục sự Heerbrand ngả nghiêng và loạng choạng đi trong phòng, hò hét như điên dại và ngật ngưỡng va cả đầu vào nhau, cho tới lúc Frašnzchen rất vất vả dìu được ông bố say bí tỉ vào giường nằm, còn viên lục sự Heerbrand thì kiệt sức ngã ngay xuống chiếc ghế đivăng mà Veronika đã để trống khi chạy trốn vào phòng ngủ. Viên lục sự Heerbrand đã quấn chiếc khăn xỉ mũi màu thanh thiên quanh đầu mình, trông ông tái nhợt và buồn buồn, nói như rên:

- Ôi, ông hiệu phó kính mến, không phải món rượu tiểu thư Veronika pha rất tuyệt ấy đâu. Không! Chính là gã sinh viên đáng nguyền rủa có lỗi trong mọi chuyện. Ông không nhận ra là từ lâu anh ta điên dại à? Thế ông không biết là bệnh điên cũng truyền nhiễm hay sao? Một thằng rồ thì làm nhiều chuyện dại, xin lỗi ông nhé, đó là câu tục ngữ; nhất là khi người ta đã uống một ly nhỏ, người ta dễ dàng mắc chứng điên và vô tình làm trò điên, rồi bắt chước như điên những động tác mà thằng người có cánh điên rồ kia làm mẫu trước. Cứ nghĩ đến con vẹt xám là tôi vẫn còn thấy chóng mặt, ông có tin thế không, ông hiệu phó?

- Vớ vẩn, - ông hiệu phó nói chen vào, - thật khôi hài! Đó là ông lão giúp việc nhỏ người của ông đổng lý Lindhorst, lão mặc áo choàng xám đến tìm Anselmus.

- Có thể là như vậy, - viên lục sự Heerbrand đáp lại, - nhưng tôi phải thú nhận, tôi thấy thật khốn khổ, suốt đêm qua có tiếng kéo đàn và huýt sáo rất lạ.

- Đấy là tôi, - ông hiệu phó trả lời, - vì tôi ngáy rất to.

- Vâng, có thể là như vậy, - viên lục sự nói tiếp, - nhưng mà, ông hiệu phó, ông hiệu phó! Không phải vô cớ mà hôm qua tôi đã lo liệu cho một bữa tiệc mang niềm vui cho chúng ta, nhưng gã Anselmus làm tôi hỏng bét hết mọi chuyện. Ông không biết đâu - ô, ông hiệu phó, ông hiệu phó!

Bất thình lình Heerbrand nhảy cẫng lên, dứt chiếc khăn khỏi đầu, ôm chầm lấy Paulmann, nắm tay ông xiết chặt và lại kêu lên thật não lòng:

- Ôi ông hiệu phó! Ông hiệu phó! - rồi lao đi, chộp vội mũ và gậy, biến mất khỏi nhà ông.

- Từ nay ta cấm cửa anh chàng Anselmus, - hiệu phó Paulmann nói với mình, - vì ta thấy rõ rồi, với bệnh điên cố hữu trong người nó, nó đã làm cho những kẻ thông minh nhất mất trí khôn; viên lục sự Heerbrand giờ đã thành nạn nhân - còn ta, cho đến nay ta vẫn còn vững vàng, nhưng quỷ sứ tối qua đã gõ cửa trong lúc ta ngất ngây có thể lại đột nhập chơi trò quỷ của nó. Vậy hãy xéo đi, quỷ satăng! Xéo đi, Anselmus!

Veronika đắm mình trong suy tưởng, nàng không nói một lời nào, thỉnh thoảng chỉ nhếch miệng cười rất lạ lùng và nàng thích nhất được ở yên một mình.

- Cả con bé này cũng bị Anselmus bắt mất hồn, - ông hiệu phó nói đầy ác ý, - nhưng cũng may, nó biệt vô âm tín, ta biết mà, nó sợ ta, Anselmus, nó không dám bén mảng tới đây đâu!

Câu cuối cùng ông hiệu phó Paulmann nói rất to, lệ trào ra từ đôi mắt Veronika lúc này đã tỉnh táo, nàng thở dài:

- Than ôi, làm sao chàng lại có thể đến đây? Chàng bị giam trong chiếc lọ thủy tinh từ lâu rồi!

- Sao? Cái gì cơ? - hiệu phó Paulmann kêu lên. - Ôi, Chúa ơi - ôi, Chúa ơi - nó lại lảm nhảm giống như viên lục sự, chắc sắp sửa phát bệnh - gã Anselmus gớm ghiếc muôn lần đáng nguyền rủa!

Ngay tức khắc ông chạy tới nhà bác sĩ Eckstein, ông này mỉm cười và lại nói:

- Ôi, ôi!

Ông không kê đơn thuốc, nhưng trước khi đi còn bổ sung đôi lời vào những từ ngắn gọn mà ông đã thốt ra:

- Suy nhược thần kinh - sẽ tự khỏi - ra ngoài trời - đi dạo chơi - phân tán tư tưởng - nhà hát “Đứa con cưng” - “Chị em ở kinh thành Praha” - sẽ tự khỏi!

“Thật hiếm khi thấy ông ta nói nhiều lời như vậy”, - hiệu phó nghĩ, - “thực sự là bẻm mép”.

Nhiều ngày, nhiều tuần và nhiều tháng qua đi, Anselmus vẫn mất tích, cả viên lục sự cũng biệt vô âm tín. Nhưng vào ngày mồng bốn tháng Hai, đúng mười hai giờ trưa, bất chấp cả tiết trời rét thấu xương, viên lục sự Heerbrand mặc một bộ áo quần mới tinh và hiện đại bằng loại vải tốt nhất, chân xỏ giầy, đi tất lụa, tay ôm một bó hoa to tướng và tươi thắm, bước vào phòng ông hiệu phó Paulmann khiến ông này không khỏi ngạc nhiên về sự đỏm dáng của bạn mình. Viên lục sự bước tới gặp hiệu phó Paulmann rất trịnh trọng, ôm ông ta một cách lịch thiệp, tế nhị và nói luôn:

- Hôm nay, vào ngày lễ đặt tên thánh của tiểu thư đáng yêu đáng kính là Veronika con gái ông, tôi muốn được nói không úp mở về những điều đã từ lâu nằm trong trái tim tôi!

Hôm ấy, một buổi tối bất hạnh, khi tôi lấy từ trong túi áo ra phần đóng góp của mình cho bữa tiệc tai hại, tôi đã có ý định báo với ông một tin tức tốt lành để ăn mừng một ngày hạnh phúc thật tươi vui, vì hôm ấy tôi được tin mình đã trở thành cố vấn của triều đình, sắc chỉ cất nhắc tôi lên địa vị cao hơn tôi cũng đã nhận được và hiện mang theo trong túi áo tôi đây.

- Ô, ô! ông lục - ồ, ông cố vấn triều đình Heerbrand, tôi đang định nói thế, - ông hiệu phó lắp bắp.

- Nhưng thưa ông, ông hiệu phó tôn kính, - ngài cố vấn Heerbrand nói tiếp - chỉ riêng ông mới có thể làm cho hạnh phúc của tôi được trọn vẹn. Đã từ lâu tôi yêu mến tiểu thư Veronika trong thầm lặng, tôi có thể khoe rằng có đôi lần nàng đã dành cho tôi ánh mắt nhìn thân thiện, ánh mắt ấy cho tôi thấy là đối với tôi, nàng không phải là không thân thiện. Nói ngắn gọn, thưa ông hiệu phó rất tôn kính! Tôi, cố vấn triều đình Heerbrand, xin được cầu hôn tiểu thư Veronika đáng yêu là con gái ông, nếu như ông không có gì phản đối thì tôi định đón nàng về nhà mình trong những ngày tới đây.

Hiệu phó Paulmann quá sửng sốt đập hai tay vào nhau và kêu lên:

- ... Ôi - ôi - ôi - ông lục s...s...à, ngài cố vấn triều đình, tôi định nói như thế, thật không ai ngờ được! Phải rồi, nếu trong thực tế Veronika nó yêu ngài thì phần tôi không có gì phản đối, có thể tình trạng ưu sầu của nó hiện nay chỉ là bệnh tương tư thầm kín đối với ngài, thưa ngài cố vấn triều đình rất tôn kính! Ai chả biết những trò hề như vậy!

Chính lúc ấy Veronika bước vào phòng, xanh xao và hốt hoảng như vẫn thấy trong thời gian gần đây. Ngài cố vấn triều đình Heerbrand tới gặp nàng, đề cập đến ngày lễ đặt tên thánh của nàng bằng một bài diễn văn được chuẩn bị chu đáo, rồi trao cho nàng bó hoa thơm cùng một chiếc hộp nhỏ mà trong đó - khi nàng mở ra xem - có một đôi hoa tai sáng lóng lánh. Một sắc hồng nhanh chóng lan tỏa trên má nàng, ánh mắt nàng lúc này sinh động hơn, và nàng đã kêu lên:

- Ôi, Chúa tôi! Đúng là đôi hoa tai cách đây nhiều tuần mình đã đeo và vui sướng biết bao!

- Sao lại như thế được? - Ngài cố vấn triều đình Heerbrand hơi sững sờ và mếch lòng. - Bởi vì cách đây một giờ và bằng những đồng tiền đáng khinh bỉ tôi đã mua thứ đồ trang sức này ở chính phố Lâu Đài!

Nhưng Veronika không nghe ngài, nàng đang đứng trước gương để nghiên cứu tác động của thứ đồ nữ trang mà nàng đã đeo vào tai mình. Với một vẻ mặt trịnh trọng và bằng một giọng nói trang nghiêm ông hiệu phó Paulmann tiết lộ cho nàng biết việc thăng chức và lời cầu hôn của bạn mình. Veronika nhìn cố vấn triều đình với ánh mắt sắc sảo, nàng nói:

- Tôi đã biết từ lâu rằng ông muốn lấy tôi. Thôi cũng được! Tôi hứa dành cho ông bàn tay và trái tim, nhưng tôi cũng phải thổ lộ với ông ngay bây giờ - với cả hai người, người cha và người chồng tương lai - một số chuyện đang đè nặng lên ý nghĩ và tâm trí của tôi, cho dù vì điều đó mà món súp sẽ nguội lạnh, vì tôi thấy Fränzchen vừa đặt súp lên bàn.

Không chờ ông hiệu phó và ngài cố vấn trả lời và bất chấp các ngôn từ vẫn còn đang lơ lửng trên làn môi, Veronika tiếp tục nói:

- Cha có thể tin con, cha yêu quý ạ, rằng con yêu chàng Anselmus với cả trái tim mình, và khi ông lục sự Heerbrand - bây giờ là ngài cố vấn triều đình - cam đoan rằng Anselmus có thể làm nên chuyện thì con đã quyết định chồng con sẽ là chàng, không thể là ai khác. Nhưng hình như khi ấy có những thế lực thù địch muốn cướp chàng của con, vì vậy con đã tìm đến bà Liese, trước kia là người chăm nom con, và hiện giờ là một người thông thái, một phù thủy vĩ đại. Bà hứa giúp đỡ con, đem Anselmus trả về vòng tay con. Và trong cái đêm ngày và đêm dài bằng nhau con đã cùng bà đi tới đường Kreuz, ở đấy bà ta triệu ma quỷ của địa ngục lên, và với sự giúp đỡ của một con mèo đen, mọi người làm được một chiếc gương nhỏ bằng kim loại, con chỉ cần tập trung mọi ý nghĩ của con vào chàng Anselmus và nhìn vào tấm gương là điều khiển được chàng về ý nghĩ và tâm tưởng. Nhưng bây giờ con rất hối hận đã làm những chuyện đó, con xin từ bỏ mọi pháp thuật ma quỷ. Con kỳ nhông đã chiến thắng bà lão, con nghe thấy tiếng kêu gào thảm thiết nhưng không thể giúp được gì. Khi bà hiện nguyên hình thành một cái củ cải xấu xí và bị con vẹt ăn bằng hết thì chiếc gương kim loại của con cũng vỡ tan.

Veronika lấy hai mảnh vỡ của chiếc gương và một lọn tóc trong hộp đựng đồ khâu đưa cho ngài cố vấn. Nàng tiếp lời:

- Ông cố vấn yêu mến, xin ông hãy cầm lấy hai mảnh gương vỡ này và hôm nay, đúng mười hai giờ đêm, ông hãy đứng trên cầu sông Elbe, đứng đúng chỗ có cây thánh giá ấy và ném nó xuống chỗ dòng sông không bao giờ bị đóng băng. Còn lọn tóc này xin ông hãy giữ nó bên lồng ngực chung thủy của mình. Một lần nữa con xin thề từ bỏ mọi phép thuật ma quỷ, xin chân thành chúc chàng Anselmus hạnh phúc, bởi giờ đây chàng đã gắn bó với con rắn xanh, một cô gái giàu có và đẹp hơn con nhiều. Thưa ông cố vấn quý mến, tôi muốn yêu thương ông và kính trọng ông với tư cách là một người đàn bà đứng đắn và đàng hoàng!

- Ôi, Chúa ơi - ôi, Chúa ơi! - hiệu phó Paulmann kêu lên đầy đau khổ, - nó điên rồi, nó điên rồi - nó không bao giờ thành phu nhân cố vấn triều đình nữa - nó điên rồi!

- Hoàn toàn không phải thế, - ngài cố vấn Heerbrand ngắt lời ông, - tôi biết chứ, tiểu thư Veronika có đôi chút thiện cảm dành cho anh chàng Anselmus chẳng lấy gì dễ chịu đó, và cũng có thể, khi nàng ở trong một trạng thái quá căng thẳng nào đó nàng đã nhờ cậy đến bà già thông thái kia, mà người này như tôi biết, không phải là ai khác mà là một người chuyên bói bài và rót cà phê ở ngay trước khu Seetor - nói ngắn gọn, đó là bà lão Rauerin. Cũng không sao bác bỏ một điều là: rất có thể có những phép thuật bí hiểm nào đó gây những ảnh hưởng thù địch của chúng với con người, người ta chỉ cần đọc trong các báo cũ là sẽ biết ngay, còn chuyện tiểu thư Veronika nói về chiến thắng của kỳ nhông và việc gắn bó giữa Anselmus với một con rắn xanh có lẽ chỉ là một cách nói ngụ ý của thi ca - như một bài thơ nói lên sự chia tay vĩnh viễn với anh chàng sinh viên mà nàng vừa ngâm vịnh.

- Xin ông hãy ghi nhớ những gì ông muốn nói, ông cố vấn rất mến ạ! - Veronika nói xen vào. - Phải, có lẽ nên coi nó là một giấc mơ rất vớ vẩn.

- Không khi nào như thế đâu! - cố vấn Heerbrand đáp lại. - Vì tôi thừa biết rằng Anselmus cũng đã bị những thế lực đầy bí hiểm chi phối, trêu chọc và xúi giục anh ta làm đủ trò điên dại.

Hiệu phó Paulmann không thể chịu đựng lâu hơn nữa, ông buột miệng:

- Thôi đi, xin vì ý Chúa, hãy thôi ngay! Chúng ta lại uống quá nhiều rượu Punsch hay bệnh điên của Anselmus đã lây sang chúng ta? Ngài cố vấn, ngài đã lại nói lảm nhảm gì thế hả? Trong khi đó tôi lại muốn tin rằng đây chính là tình yêu, phải, tình yêu như ma quỷ hiện hình trong đầu óc các ngươi, điều này sớm muộn cũng xảy ra trong hôn nhân, bằng không thì tôi rất e ngại, thưa ngài cố vấn triều đình rất tôn quý, rằng cả ngài nữa, ngài cũng đã mắc một chứng điên nào đó, và tôi rất lo cho con cháu có thể thừa kế bệnh tật của bố mẹ. Nhưng thôi, bây giờ tôi ban phước của người cha cho sự xe tơ kết tóc tươi vui này, và cho phép hai người, với tư cách là cô dâu chú rể, hôn nhau!

Điều này xảy ra ngay tức khắc, và hình như, trước khi món súp bày trên bàn nguội lạnh, nghi thức hứa hôn đã hoàn thành. Vài tuần sau đó phu nhân ngài cố vấn triều đình Heerbrand đã thực sự - như trước đây từng nhìn thấy trong mơ - ngồi trên ban công một ngôi nhà lộng lẫy trong khu Neumarkt và mỉm cười nhìn xuống các quý bà sang trọng đi qua, và cho họ giương kính một tròng ngước lên nhìn nói với nhau: “Đấy là vị phu nhân thánh thiện của ngài cố vấn triều đình Heerbrand!”.