Nếu không phải Hạ Nguyên Cát bỗng nhiên nhắc tới Tô mộc và hạt tiêu đen, Dương Thiếu Phong trong lúc nhất thời ngược lại cũng không nhớ tới hai thứ ngày thường vẫn dùng làm gia vị này, càng không thể nghĩ tới sau này văn võ đại thần tổ đoàn phản đối hạ Tây Dương, vậy mà lại liên quan đến hai thứ này.
Sự việc tương đối phức tạp.
Chu Trọng Bát đuổi chạy Mông Nguyên xong thì định đô ở Kim Lăng, phát hiện lượng lớn vàng bạc châu báu bị Bát Nhĩ Chỉ Cân · Thỏa Hãn Thiết Mộc Nhĩ mang theo chạy trốn, toàn bộ đại Minh là thiếu vàng thiếu bạc thiếu tiền đồng, cơ bản chính là ngoại trừ không thiếu người, thứ gì có giá trị liền thiếu thứ đó.
Chu Trọng Bát không ngốc, cái tên chân đất từ ăn mày hỗn thành hoàng đế này có một mặt xảo quyệt của riêng hắn —— trị vì thiên hạ phải dựa vào văn nhân, ổn định thiên hạ phải dựa vào võ nhân, sai khiến những người này phải dựa vào bổng lộc!
Sau đó Chu Trọng Bát vỗ trán một cái, liền quyết định phát cho các quan văn võ cùng huân quý một lượng lương thực nhất định làm bổng lộc, lại thêm một phần Bảo sao làm bổ sung.
Năm Hồng Vũ thứ hai mươi chín, Chu Trọng Bát quy định mức lương của quan viên: Chính nhất phẩm, bổng gạo hàng tháng tám mươi bảy thạch... Chính cửu phẩm, năm thạch năm đấu; Tòng cửu phẩm năm thạch.
Về mặt lý thuyết mà nói, nếu chiếu theo phương án giải quyết lương thực cộng thêm Bảo sao do Chu Trọng Bát định ra để chấp hành, cho dù là quan huyện, mỗi tháng lĩnh bảy thạch gạo, trừ phi vị quan huyện này nạp mấy phòng tiểu thiếp còn thuê rất nhiều hạ nhân, nếu không thì hoàn toàn đủ chi tiêu.
Thế nhưng tình huống này lại không kéo dài bao lâu.
Chu Trọng Bát định đô Kim Lăng, Chu Doãn Văn cũng không có ý định dời đô, mà Kim Lăng lại giáp với vùng đất cá gạo, thứ như lương thực thì luôn không thiếu, đem ra phát bổng lộc cho văn võ quan viên cũng không có vấn đề gì.
Đợi đến lúc tiêu diệt đứa cháu, bản thân lên ngôi rồi, Chu Lão Tứ liền tính toán sớm ngày dời đô về lại phủ Thuận Thiên.
Trong mắt Chu Lão Tứ, việc dời đô về phủ Thuận Thiên có rất nhiều cái lợi.
Thứ nhất, bản thân có thể bất cứ lúc nào dẫn người tới đập phá sân nhà của A Lỗ Đài; thứ hai, phủ Thuận Thiên mới là đại bản doanh mà bản thân đã gây dựng nhiều năm, đáng tin cậy hơn Kim Lăng rất nhiều —— ngộ nhỡ có kẻ nào muốn chiêu hồn thay Chu Doãn Văn thì sao?
Nhưng đợi đến khi Chu Lão Tứ thầm hạ quyết tâm dời đô rồi, lại phát hiện ra một vấn đề lớn.
Nếu có thể dời đô thành công về phủ Thuận Thiên, đại binh mã đều đi theo, mà phương bắc lại không sản xuất ra nhiều lương thực như vậy, đành phải dựa vào vận tải đường sông của Đại vận hà, chuyển lương thực từ phương nam đến Bắc Kinh mới được —— vận chuyển đường dài, hao hụt không nhỏ, lương thực trân quý như vậy, dùng để cung cấp làm lương thực cho nhân khẩu kinh sư, đã là giật gấu vá vai, lại lấy đâu ra dư dả để phát bổng lộc cho quan viên?
Lúc đó Dương Thiếu Phong còn chưa tham gia Hội thí, càng chưa làm mưa làm gió ở Biên Thị Thành, Bảo sao lúc bấy giờ đang ở vào cục diện không ngừng mất giá, Chu Lão Tứ tự nhiên không thể nào mang thứ này ra để phát bổng lộc.
Sau đó Chu Lão Tứ liền nghĩ ra một cách chơi mới.
"Xuân hạ đổi bằng tiền giấy, thu đông thì dùng Tô mộc, hạt tiêu."
Chu Lão Tứ đem những gia vị như Tô mộc, hạt tiêu phát cho quan viên làm bổng lộc!
Những thứ như Tô mộc hạt tiêu giai đoạn đầu rất có giá trị, nhưng đợi đến khi Trịnh Hòa hạ Tây Dương, thay đại Minh thu một nhóm lớn chó săn ở Nam Dương và Tây Dương về, thứ này cũng không còn đáng giá bao nhiêu nữa.
Quan trọng nhất là, những thứ này vừa không ăn được, lại không đáng tiền, quan viên cầm trong tay để làm gì? Lúc nấu cơm cho vào một chút à? Quỷ mới biết phải mất bao nhiêu năm mới dùng hết!
Cho nên, các văn võ đại thần sau này đồng lòng phản đối mở Tây Dương, liệu có liên quan đến chuyện này hay không —— vốn dĩ cầm gia vị làm bổng lộc đã đủ buồn nôn rồi, còn mở Tây Dương nữa? Lại đi kiếm một đống gia vị về làm bổng lộc chắc?
Dương Thiếu Phong thầm cười trong lòng, ngoài mặt lại mang vẻ mặt nghiêm nghị chằm chằm nhìn Chu Lão Tứ, định xem Chu Lão Tứ ứng phó thế nào.
Chu Lão Tứ lại hừ lạnh một tiếng nói: "Chuẩn!"
Đối với Chu Lão Tứ mà nói, Bảo saoKý nhiên đã có giá trị rồi, vậy phát Bảo sao cho quan viên, để bọn họ cầm Bảo sao đi mua lương thực, chẳng phải nhàn hạ hơn so với việc trực tiếp phát lương thực sao?
Quan trọng hơn là, ta Chu Lão Tứ lại không ngốc, chẳng lẽ còn không nhìn thấy điểm tốt trong này? Quan viên có tài khoản ở ngân hàng, bọn họ có tham ô hay không, chỉ cần đối chiếu gia sản với thu chi trong tài khoản ngân hàng là có thể rõ ràng, chẳng phải vô cùng mỹ mãn hay sao?
Được sự đảm bảo của Chu Lão Tứ rồi, Hạ Nguyên Cát mãn nguyện hướng Chu Lão Tứ tạ ơn, sau đó nhìn Dương Thiếu Phong nói: "Trạng nguyên công còn có điều gì chưa nói? Chi bằng nói ra hết luôn đi?"
Dương Thiếu Phong lắc đầu nói: "Còn có gì nữa? Lắm ư? Không nhiều đâu."
Chu Lão Tứ cười tủm tỉm nói: "Hắn vừa nãy nói, muốn xây dựng thật nhiều học đường, để cho bách tính trong thiên hạ đều đọc nổi sách. Hắn còn nói, muốn đemĐê báo phát rộng rãi khắp thiên hạ, để người trong thiên hạ đều có thể nhìn thấy Đích báo, nhằm hiểu được động hướng triều đình."
Dương Thiếu Phong mang vẻ mặt ngơ ngác nhìn Chu Lão Tứ —— thủ pháp bán cháu thành thạo thế nhỉ? Ta có nên học theo lão Trương, để ngươi cũng được ngồi máy bay giấy một chuyến không?
Liếc nhìn sắc mặt đen như đít nồi của Hạ Nguyên Cát, Dương Thiếu Phong cười gượng nói: "Hạ bộ đường sao lại nhìn ta như vậy?"
Hạ Nguyên Cát cười lạnh ha hả nói: "Trạng nguyên công ngược lại rất nỗ lực thực hành đạo giáo hóa của thánh nhân, lão phu tự thấy không bằng.
Thế nhưng, trạng nguyên công có thể nói cho ta biết, xây một ngôi học đường này tốn bao nhiêu tiền không? Học đường không thu học phí tiền sách, lại còn phải trợ cấp tiền ăn vào trong đó, cái này lại tốn bao nhiêu tiền? Một năm một nghìn vạn quan có đủ không?
Còn có phát rộng rãi Đích báo, khắc bản không cần dùng tiền sao? In ấn không cần chi phí sao? Nhân lực không cần tiền công sao? Một năm một nghìn vạn quan có đủ không?"
Dương Thiếu Phong nói: "Chuyện học đường, chúng ta tạm thời không nói tới, chúng ta trước tiên hãy bàn về chuyện phát rộng rãi Đích báo này."
Hạ Nguyên Cát cười lạnh nói: "Xin rửa tai lắng nghe!"
Dương Thiếu Phong đắn đo nói: "Sau này người đọc sách sẽ ngày càng nhiều hơn, Hạ bộ đường có thừa nhận điểm này hay không?"
Bị Dương Thiếu Phong hỏi như vậy, mặc dù có lòng muốn phủ nhận, thế nhưng Hạ Nguyên Cát vẫn gật đầu nói: "Lão phu thừa nhận."
Dương Thiếu Phong gật đầu nói: "Thế là đúng rồi. Từ xưa đến nay, phàm là chính lệnh không thông, chuyện tông quyền lớn hơn vương pháp xảy ra như cơm bữa, chính là vì người đọc sách cực ít, dân không biết pháp luật, không biết chính lệnh triều đình, chỉ đành mặc cho những sĩ phu biết đọc sách biết chữ kia bóp méo chính lệnh, Hạ bộ đường có thừa nhận hay không?"
Thấy Hạ Nguyên Cát vẫn gật đầu tỏ ý thừa nhận, Dương Thiếu Phong lại nói tiếp: "Người đọc sách nhiều rồi, có thể xem hiểu Đích báo, tự nhiên sẽ không bị người ta lừa gạt, đúng là thế chứ?"
Hạ Nguyên Cát gật đầu, nói: "Không sai, cũng chính vì thế, thánh nhân mới phải rộng rải ban bố giáo hóa để khai mở dân trí —— nhưng mà, chuyện này thì có liên quan gì đến Đích báo chứ?"
Dương Thiếu Phong rót một chén trà, đưa cho Hạ Nguyên Cát xong, liền nói: "Đích báo tuy được phát rộng rãi khắp thiên hạ, thế nhưng đều là phát tới quan phủ các nơi, dân gian lại không biết rốt cuộc bên trong Đích báo nói những gì.
Nếu đem Đích báo cứ mười ngày ra một kỳ, hoặc là mỗi tháng một kỳ, những bách tính biết đọc sách biết chữ kia, chẳng phải là có thêm một con đường để hiểu rõ động hướng triều đình hay sao? Về phần vấn đề chi phí mà Hạ bộ đường lo lắng, lại tính là vấn đề gì chứ?"
Chỉ tay xuống phòng đấu giá không một bóng người ở dưới lầu, Dương Thiếu Phong lại nói tiếp: "Tỷ như buổi đấu giá lần này, hiện nay người tham gia vào toàn là tông thất huân quý và văn võ đại thần, những hào thương sĩ phu kia có biết chuyện đấu giá hay không? Bọn họ có biết nhà cửa ở phủ Thuận Thiên sắp được đấu giá không?"
Hạ Nguyên Cát nói: "Không đúng. Cho dù ngươi đem chuyện này đăng lên Đích báo, cho dù những hào thương và sĩ phu kia đều biết, thì có thể làm sao?"
Dương Thiếu Phong lại cười nói: "Nếu ví dụ này vẫn chưa đủ, vậy nước hoa thì sao? Nếu đem chuyện nước hoa đăng lên Đích báo, khiến người trong thiên hạ đều biết chuyện nước hoa, thì có thể mang lại bao nhiêu doanh số cho nước hoa? Xưởng nước hoa chẳng lẽ không nên cho Đích báo một khoản phí nhuận bút hay sao?"
Nghe đến đây, Chu Lão Tứ không nhịn được mà mặt đen lại nói: "Hồ ngôn loạn ngữ! Phí nhuận bút với phí nhuận biếc gì chứ? Trên Đích báo toàn là chính sự triều đình, làm sao có thể đăng chuyện nước hoa này chứ?"
Dương Thiếu Phong trước tiên hành lễ với Chu Lão Tứ, rồi mới nói: "Đích báo là dùng để phát cho quan phủ các nơi dùng, mà Đích báo phát rộng rãi khắp thiên hạ thì không phải là bản Đích báo gốc, tôn nhi cho rằng, gọi là báo chí sẽ càng thích hợp hơn.
Đã là báo chí phát rộng rãi khắp thiên hạ, để cho tất cả bách tính xem, cho nên nội dung bên trên tự nhiên cũng không bị giới hạn trong nội dung của Đích báo, thậm chí một số chuyện hay ho thú vị cũng có thể đăng lên, giống như chuyện quảng cáo nước hoa thế này, tự nhiên cũng có thể."
Hạ Nguyên Cát bừng tỉnh nói: "Trạng nguyên công chính là đánh chủ ý này? Dựa vào những hào thương muốn làm quảng cáo này để giải quyết vấn đề chi phí của báo chí? Quảng cáo? Quảng mà cáo chi, ngược lại cũng rất sát nghĩa."
Dương Thiếu Phong cười nói: "Chính là như vậy. Báo chí không tồn tại khả năng lỗ vốn, những hào thương ở các nơi kia chỉ cần nhìn thấy một chút xíu mối lợi, liền sẽ giống như cá mập ngửi thấy mùi máu tanh mà nhào lên, tranh nhau cướp nhau đưa tiền cho báo chí, đến lúc đó điều khiến Hạ bộ đường đau đầu, không phải là sẽ lỗ bao nhiêu, mà là nên từ chối những thương nhân đang vung vẩy Bảo sao kia như thế nào."
Hạ Nguyên Cát hừ lạnh một tiếng nói: "Còn chuyện học đường thì sao?"
Dương Thiếu Phong nói: "Chuyện học đường, chú định là sẽ lỗ —— bất kể là từ tiền lương của tiên sinh, hay là trợ cấp tiền ăn cho học đường, cuối cùng vẫn cứ phải là quốc khố chi ra, không có lãi đâu.
Nhưng đổi một góc độ để nghĩ, người đọc sách nhiều lên, nhu cầu về bút mực giấy nghiên sẽ tăng lên, những người hành nghề liên quan đến bút mực giấy nghiên sẽ nhiều lên, thuế thương nghiệp mà quốc khố thu được cũng sẽ nhiều hơn, trên thực tế thì cũng không lỗ bao nhiêu.
Hơn nữa, một khi chuyện học đường thành hình, thì vạn dân trong thiên hạ có thể nào không cảm niệm ân đức của bệ hạ? Mà Hạ bộ đường với tư cách là người thúc đẩy chuyện này, há chẳng phải cũng đồng thời được lưu danh muôn thuở hay sao?"
Hạ Nguyên Cát lại phi một tiếng nói: "Ngươi quy hoạch mấy chục tòa xã học ở tân đô thành, hầu như khu dân cư nào cũng có, chính là ôm chủ ý này?"
Dương Thiếu Phong gật đầu nói: "Có một phần là tính toán này. Người đọc sách càng nhiều, doanh số của báo chí và bút mực giấy nghiên càng lớn, thuế quốc khố thu được càng nhiều.
Đương nhiên, đây là chuyện trên lý thuyết.
Nhưng nhìn từ góc độ lâu dài, cho dù là cần quốc khố trợ cấp một phần, ta vẫn cứ cho rằng phải xây dựng thật nhiều học đường để khai mở dân trí, đây là đại sự công ích đương thời, lợi ích muôn thuở."
Hạ Nguyên Cát nói: "Lão phu cũng biết đây là đại thiện sự công ích đương thời, lợi ích muôn thuở. Nhưng trạng nguyên công à, đại thiện sự này cần có bạc!
Không giấu gì ngươi, quốc khố hiện nay ngược lại không thể coi là trống rỗng, nhưng nơi cần dùng tiền thì quá nhiều, không thể đem toàn bộ ngân lượng của quốc khố đầu tư vào học đường được chứ?"
Dương Thiếu Phong lắc đầu nói: "Chỉ là thí điểm ở một nơi phủ Thuận Thiên mà thôi, từ từ rồi tính, hạ quan cũng không trông mong có thể một phát mà triển khai toàn diện được.
Hơn nữa, ngay trước mắt đã có mấy chỗ có thể kiếm ra tiền, Hạ bộ đường chẳng lẽ không nhìn thấy?"