Vào ngày Viên Thế Khải tuyên bố hủy bỏ đế chế, một bức điện báo được gửi đi bí mật từ Nam Ninh.

Người gửi bức điện này là Long Thiếu Di, con trai của Long Cận Quang. Hai cha con họ đang trên đường chinh phạt Vân Nam thì đi ngang qua Quảng Tây, nhưng lại bị nhạc phụ Lục Vinh Đình bắt giữ. Thế nên Long Thiếu Di cấp tốc gửi điện cho nhạc mẫu đại nhân, nài nỉ bà nể tình con gái mà cứu lấy tính mạng của mình.

Nhưng bức điện cầu cứu này, nhạc mẫu của Long Thiếu Di không nhận được, mà lại bị nhạc phụ của y chặn lại.

Thế là Lục Vinh Đình mạo danh nhạc mẫu, gửi điện lại cho con rể rằng: "Nhạc phụ con rất hung dữ, không dễ trêu chọc đâu. Trừ khi con ngoan ngoãn một chút, nếu con có thể khiến chú của con ở Quảng Đông là Long Tế Quang tuyên bố độc lập, thì ta sẽ nói giúp con trước mặt nhạc phụ, thả con ra."

Nhận được hồi âm, Long Thiếu Di bật khóc, nói: "Nhạc mẫu kiểu gì thế này? Người cũng không nghĩ xem, nếu con rể mà có bản lĩnh này thì còn đến nỗi bị các người bắt giữ à?"

Long Cận Quang và Long Thiếu Di, hai cha con bất lực, đành phải ngồi trong phòng, từ sáng đến tối gửi điện báo cho Long Tế Quang ở Quảng Đông, lầm rầm như niệm chú không ngừng: "Độc lập đi, độc lập đi, cầu xin đấy, nhanh nhanh độc lập đi."

Lục Vinh Đình, Lương Khải Siêu gửi điện cho Trương Minh Kỳ và Long Tế Quang ở Quảng Đông, yêu cầu hai người lập tức độc lập. Bộ đôi Trương - Long này chính là ban lãnh đạo cũ của thành phố Quảng Châu trước thềm Tân Hợi cách mạng. Vì đảng nhân náo loạn Quảng Châu nên ban bệ này mới buộc phải giải tán, nhưng nay ban bệ cũ này lại quay về, thử nghĩ xem đảng nhân sẽ tức giận đến mức nào.

Hàng ngày nhận được những bức điện nhiều như tuyết rơi thúc giục độc lập, Trương Minh Kỳ bất đắc dĩ bàn với Long Tế Quang: "Quang tử à, cậu xem ban bệ chúng ta sao cứ gặp phải chuyện tương tự thế này nhỉ? Hay là chúng ta lại như lần trước, tuyên bố độc lập luôn đi?"

Long Tế Quang nói: "Tôi không phản đối việc độc lập, nhưng vấn đề là hiện nay trong địa phận Quảng Đông có ba nhóm người đang quậy phá. Sầm Xuân Huyên và Lục Vinh Đình, những người bắt giữ anh trai tôi, là một nhóm; Tôn Văn, Chu Chấp Tín là một nhóm; còn thầy của Chu Chấp Tín là Trần Quýnh Minh đi lẻ, cũng tính là một nhóm. Chúng ta nên tuyên bố độc lập với nhóm nào đây?"

Trương Minh Kỳ nói: "Nhóm của Tôn Văn chắc chắn không được, nhóm người đó quá hung dữ, chỉ nhắm vào người chứ không nhắm vào việc, đừng có chọc vào. Nhóm của Lục Vinh Đình cũng không xong, nhóm đó quá mềm yếu, chỉ nhắm vào việc chứ không nhắm vào người. Cậu có theo Lục Vinh Đình thì nhóm Tôn Văn vẫn cứ quậy không ngừng. Tôi thấy cứ chọn nhóm Trần Quýnh Minh này đi, bảo họ nhắm vào việc thì họ cứ hay nhắm vào người, bảo họ nhắm vào người thì họ lại cứ hay nhắm vào việc. Tóm lại là lơ mơ, mờ mịt, chúng ta cứ theo Trần Quýnh Minh, biết đâu lại có thể qua mặt được."

Thế là Trương Minh Kỳ tuyên bố: "Quảng Đông độc lập rồi, nhân dân Quảng Đông đứng lên rồi." Đồng thời phái người liên lạc với Trần Quýnh Minh. Chẳng bao lâu Trần Quýnh Minh gửi điện tới. Trương Minh Kỳ mở ra xem, chỉ thấy trên đó viết: "...Quýnh Minh còn có lời muốn nói, kẻ độc phu phản quốc kia, đã có thể giả mạo dân ý mà tự mình xưng đế, thì đám quan lại xu nịnh này cũng sẽ ép dân chúng tôn phò mà giả vờ tuyên bố độc lập. Nay lúc Viên thị đang khốn quẫn, lại giả ý bãi bỏ đế chế. Nếu họ Long chút nữa có cơ duyên, cũng tất sẽ lật đổ độc lập, đây đúng là đùa giỡn quốc dân. Kẻ tiểu nhân vô sỉ lặp đi lặp lại như thế, chuyện gì mà không làm. Tóm lại, không trừ Khánh Phụ thì hoạn nạn nước Lỗ chưa dứt, nghĩa quân chúng ta thề quét sạch yêu ma, chỉ xem vào thực lực thôi."

Trương Minh Kỳ xem mà đau đầu: "Cái tên Trần Quýnh Minh này, ông ta viết nhiều thế này, ý là gì nhỉ?"

Long Tế Quang nói: "Ông Trần bảo ông giả độc lập đấy."

Trương Minh Kỳ giận: "Ông ta dựa vào đâu mà nói tôi giả độc lập?"

Long Tế Quang: "Ông nhìn xem, trên đó có giải thích đấy, bảo ông là kẻ tiểu nhân bỉ ổi lặp đi lặp lại."

Trương Minh Kỳ càng giận: "Ông ta dựa vào đâu mà bảo tôi là kẻ tiểu nhân bỉ ổi lặp đi lặp lại?"

Long Tế Quang: "Trên đó cũng có viết, vì ông giả độc lập, nên là kẻ tiểu nhân bỉ ổi lặp đi lặp lại."

Trương Minh Kỳ: "Đừng có lập luận vòng vo như thế, đừng mà."

Long Tế Quang: "Ông Trần không cho chúng ta độc lập, hay là chúng ta thử đi theo con đường của Tôn Văn xem?"

Trương Minh Kỳ: "...Vậy thì thử xem sao."

Chẳng qua mấy ngày, ngày cụ thể là 6 tháng 4, Trương Minh Kỳ hớn hở gọi Long Tế Quang tới: "Quang tử mau lại đây, Tôn Văn gửi điện lại rồi, cậu nghe tôi đọc nhé... Họ Long là loài độc vật gì, luận về tội ác thì quyết không nhẹ hơn Viên. Nay bị dân đảng, cách mạng quân bốn bề dồn ép, mới tuyên cáo độc lập, so với sự độc lập giả tạo của Trương Minh Kỳ thời Tân Hợi thì càng khó mà giả mạo... Nghe rõ chưa Quang tử, Tôn Văn nói cậu là độc vật."

Long Tế Quang giận: "Ông ta dựa vào đâu mà bảo tôi là độc vật?"

Trương Minh Kỳ: "Tôn Văn có giải thích, vì cậu giả độc lập đấy."

Long Tế Quang càng giận: "Ông ta dựa vào đâu mà bảo tôi giả độc lập?"

Trương Minh Kỳ: "Chẳng phải đã giải thích rồi sao? Cậu đã là độc vật thì việc độc lập tất nhiên là giả rồi."

Long Tế Quang: "...Thế này thật là quá luẩn quẩn, tôi thấy chúng ta chỉ có thể tìm Lục Vinh Đình thôi."

Mục 2: Vụ án bí ẩn sứ giả bị giết

Nhận được bức điện yêu cầu độc lập của Trương Minh Kỳ và Long Tế Quang ở Quảng Đông, Lục Vinh Đình và Lương Khải Siêu mừng lắm, bèn tìm Thống đốc Ngân hàng Trung Quốc là Thang Giác Đốn, nói: "Ông Thang này, ông xem cái Dân quốc này náo nhiệt ghê gớm, mà chẳng ai nghe thấy tiếng tăm của ông. Ông có muốn nhân cơ hội này đi một chuyến Quảng Đông không? Nếu dẹp yên được Trương Minh Kỳ, Long Tế Quang thì trong sử sách ít nhất cũng phải để lại cho ông vài dòng."

Thang Giác Đốn mừng rỡ: "Cảm ơn các vị, cảm ơn các bậc tiền bối đã cho lão Thang cơ hội này, tôi xuất phát ngay đây, thay các vị dẹp yên Quảng Đông."

Thang Giác Đốn lên đường, đi tới Chu Hải, thấy phía trước có một trạm kiểm soát, hàng trăm binh sĩ đang kiểm tra người đi đường. Đến lượt Thang Giác Đốn, một sĩ quan hòa nhã hỏi: "Tôi thấy vị khách đây diện mạo bất phàm, chẳng lẽ là sứ giả do Quảng Tây phái tới? Nếu đúng vậy, xin hãy theo tôi đến Quảng Châu, Tướng quân Long của chúng tôi đã chờ ông từ lâu rồi."

Thang Giác Đốn mừng rỡ: "Là tôi, là tôi, tôi chính là sứ giả Thang Giác Đốn đến từ Quảng Tây đây."

Tên sĩ quan mỉm cười: "Quả nhiên không sai, mời ông Thang đi hướng này."

Người đó đưa Thang Giác Đốn đến bên đường: "Đứng nghiêm đi ông Thang." Sau đó hắn giơ tay, nói: "Chuẩn bị!" Chỉ thấy binh sĩ đồng loạt soạt một tiếng, giơ súng trong tay, chĩa thẳng vào Thang Giác Đốn. Thang Giác Đốn kinh hãi, kêu lên một tiếng: "Đừng mà..." Liền nghe tên sĩ quan cười một tiếng: "Cần đấy, cần đấy, bắn!"

Tiếng súng vang lên dồn dập, ông Thang Giác Đốn bị giết tại chỗ.

Tin tức nhanh chóng truyền về Triệu Khánh, Lục Vinh Đình nghe báo cáo thì giận dữ, chửi bới: "Trương Minh Kỳ và Long Tế Quang, hai thằng khốn này, dám lừa gạt ta, tự tiện giết sứ giả, quả đúng là lũ tiểu nhân bỉ ổi cộng thêm độc vật. Truyền lệnh, quân Quảng Tây tấn công mạnh vào Quảng Đông, thà đánh đến không còn một binh một tốt cũng phải báo mối thù máu này."

Trong ngày hôm đó, 5000 quân Quảng Tây đã tới Tam Thủy.

Đang lúc điều binh khiển tướng, bên ngoài bỗng báo có khách từ Quảng Đông xin gặp. Lục Vinh Đình đang cơn giận dữ không muốn gặp, nhưng đối phương nhất quyết không chịu đi, dây dưa hồi lâu, Lục Vinh Đình hằm hằm đi ra. Vừa nhìn thấy hai người đối diện, ông ta lập tức nổi giận, "Mẹ kiếp, là hai thằng khốn các người, các người mà còn dám đến gặp ta, lão tử giết các người ngay bây giờ!"

Hai người tới chính là Trương Minh Kỳ và Long Tế Quang ở Quảng Đông. Thấy Lục Vinh Đình giận dữ rút súng, hai người vội vàng tiến lên ấn tay ông ta lại: "Lục huynh bớt giận, bớt giận đi Lục lão huynh, chúng tôi đã tới đây thì ông nên biết rằng cái chết của Thang Giác Đốn chắc chắn không phải do chúng tôi làm. Chính vì sợ ông hiểu lầm nên hai chúng tôi mới mạo hiểm tới đây để giải thích."

Lục Vinh Đình quát: "Không phải hai người làm, thì còn có thể là ai?"

Trương Minh Kỳ nói: "Lục huynh à, nói thật lòng, chúng tôi thực sự không biết hung thủ là ai. Nhưng trên đường đến đây, chúng tôi đã suy đi tính lại, suy đi tính lại, càng nghĩ càng thấy chuyện này giống như do Thái Nãi Hoàng làm. Tên Thái Nãi Hoàng này là do Viên Khắc Định phái tới Quảng Châu để lo kinh phí cho đế chế, ông ta từ tận đáy lòng phản đối việc Quảng Đông chúng tôi độc lập. Ông ta chắc chắn đã nghe được tin sứ giả của các ông sắp đến nên đã chặn giết trên đường, cố tình phá hoại, ông đừng mắc mưu ông ta."

Đến lúc này không cần nghĩ cũng hiểu, Lục Vinh Đình biết Trương Minh Kỳ và Long Tế Quang chắc chắn không nói dối. Hai người họ đích thân đến Triệu Khánh, giết hay chém tùy ông, ý tứ đã rất rõ ràng rồi. Nếu Thang Giác Đốn thực sự bị hai người này giết, họ đã chẳng khổ sở, vội vã đến để thanh minh như thế.

Sự việc đã làm rõ, vậy thì ngồi xuống đàm phán thôi.

Hai bên đàm phán, soạn thảo năm điều hiệp định, nếu Đảng Cách mạng Trung Hoa của Tôn Văn thấy năm điều này thì nhất định sẽ tức đến thổ huyết:

1. Sau khi Quảng Đông độc lập, ban lãnh đạo không thay đổi, Long Tế Quang làm Đô đốc, ai không phục thì tiêu diệt kẻ đó.

2. Thiết lập Bộ Tổng tư lệnh Lưỡng Quảng tại Triệu Khánh, Sầm lão quái Sầm Xuân Huyên làm Tổng tư lệnh.

3. Trừng trị kẻ đầu sỏ Thái Nãi Hoàng, phán án tử hình.

4. Khẩn trương Bắc phạt, xử đẹp Viên Thế Khải.

5. Các nơi dân quân ở Quảng Đông, do Sầm Xuân Huyên ra mặt dẹp yên.

Trong hiệp định này, kẻ xui xẻo nhất chính là Thái Nãi Hoàng, Long Tế Quang vừa trở về Quảng Đông, việc đầu tiên chính là bắn chết ông ta. Ngoài ra, thế lực của Sầm lão quái Sầm Xuân Huyên cuối cùng cũng mở rộng đến Quảng Đông, và điều này có nghĩa là ở khu vực Tây Nam, Đảng Cách mạng Trung Hoa của Tôn Văn đã không còn chỗ đứng.

Mục 3: Đầy phòng đều là chửi bới

Dù phong trào đế chế chịu sự ngăn cản mạnh mẽ từ bên trong Bắc Dương và Tây Nam, nhưng Viên Thế Khải vẫn giữ cảm xúc ổn định. Ông ta luôn cho rằng, cả cuộc đời mình chưa làm điều gì có lỗi với bất kỳ ai, ngẩng đầu không thẹn với trời, cúi đầu không thẹn với đất, không sợ bất cứ lời đàm tiếu nào.

Nói Viên Thế Khải không có lỗi với ai, câu này chẳng hề phóng đại chút nào. Tên này đúng là thiên tài tổ chức hoạt động xã hội, bất kể là kẻ quái dị mắc bệnh gì, rơi vào tay ông ta, ông ta đều có thể dựa theo sở đoản của bạn mà sắp xếp bạn và người khác một cách hài hòa, để mỗi người trong hệ thống tổ chức này đều có thể kiếm chác đầy túi.

Thử nghĩ kẻ gian xảo như Đường Thiên Hỷ, ngu xuẩn như Giang Triều Tông, hai người này nếu không gặp Viên Thế Khải thì có sống cả đời cũng chưa chắc đã lấp đầy được cái bụng. Đến những kẻ như vậy mà ở chỗ Viên Thế Khải cũng không chịu thiệt thòi, đủ thấy Viên Thế Khải nhìn người đúng là có tài.

Nhưng đến ngày 12 tháng 4 năm 1916, cuối cùng đã có một người có thể chỉ thẳng vào mũi Viên Thế Khải mà chửi một câu: "Đồ khốn kiếp Viên Thế Khải, ông có lỗi với tôi!"

Người này tên là Khuất Ánh Quang, Tuần án sứ tỉnh Chiết Giang.

Chức vị Tuần án sứ này quả thực kỳ lạ, đây là thứ do Viên Thế Khải tự sáng tạo ra, có quyền giám sát, quản lý đối với quan chức địa phương, chức này có quyền mà không có trách nhiệm, có công mà không có tội. Nếu không phải là người thân tín của Viên Thế Khải thì khó mà nhận được cái việc ngon ăn này — Vừa mới khen Viên Thế Khải là thiên tài tổ chức xã hội, giờ lại xuất hiện chế độ giám quân, đủ thấy tên Viên Thế Khải này đúng là kiểu "không học mà có thuật", thực không biết là ai đã giúp ông ta nghĩ ra cái chiêu độc này.

Tiếp tục nói về Khuất Ánh Quang. Chuyện là đêm đó, Khuất Ánh Quang đang ngủ say sưa trên giường trong phòng ngủ, ôm vợ ngủ ngon lành, bỗng nhiên ông ta mở mắt ra, nghe tiếng người huyên náo bên ngoài, chỉ trong chốc lát đã đến cửa nhà ông ta. Sau đó nghe một tiếng nổ "ầm" một cái, cửa phòng đã bị người ta phá nát, vô số người ùa vào. Lúc đó Khuất Ánh Quang phản ứng rất nhanh, "vút" một cái nhảy lên, nhanh như chớp mở cửa sổ sau rồi nhảy ra ngoài.

Ông ta không rơi xuống đất, mà rơi trúng những vật thể lạ hình tròn, lông lá. Chỉ nghe trong bóng tối một tiếng thét lớn, tức thì đèn lồng đuốc sáng rực, Khuất Ánh Quang ngạc nhiên không thôi khi phát hiện ra mình đang rơi trên vô số cái đầu người. Vô số bàn tay từ bốn phương tám hướng vươn ra, đè chặt lấy ông ta: "Bắt được rồi, bắt được tên này rồi, biết ngay là tên này chắc chắn sẽ nhảy cửa sổ bỏ chạy mà, quả nhiên không sai, lần này xem ngươi chạy đường nào."

Thế là, Khuất Ánh Quang đang hồn bay phách lạc bị đám người quái dị đó khiêng thẳng tới Tổng đốc thự. Vào cửa liền ném xuống đất: "Khuất Ánh Quang, ông bây giờ là Đại đô đốc Chiết Giang của chúng tôi rồi, mau ký vào văn cáo độc lập đi, nhanh lên một chút, mọi người đang đợi để dán ra ngoài đấy."

Cái gì với cái gì vậy? Khuất Ánh Quang bối rối không thôi: "Các người rốt cuộc là ai vậy, làm ta sợ suýt chết, giờ lại thành Đại đô đốc rồi, Chu Thụy đâu? Sao không thấy ông ta?"

Lúc này Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 2 Đồng Bảo Huyên bước tới, giải thích rằng: "Chuyện là thế này, ông Chu Thụy không biết bị làm sao, bỗng dưng muốn dụ giết tôi. Ông nói xem ông ta rảnh rỗi không có việc gì làm đi dụ giết tôi làm gì? Thật là không nói lý lẽ, tôi tức không chịu được nên đến tìm ông ta lý lẽ, ông ta lại trốn từ cửa sau bỏ chạy rồi. Nghe nói là đi Nam Kinh, hợp tác với Phùng Quốc Chương đi chống lại Viên Thế Khải rồi. Chiết Giang chúng ta, cũng định nhân cơ hội này độc lập, độc lập thì cần một nhân vật có tầm ảnh hưởng nhất đứng ra làm Đại đô đốc. Không ai có ảnh hưởng lớn bằng ông Khuất Ánh Quang đâu, cho nên, Đại đô đốc này bây giờ là của ông rồi. Thỏa mãn đi, ở nhà ôm vợ ngủ mà cũng ngủ ra được cái chức Đại đô đốc, cả đời này ai gặp được chuyện tốt như ông? Mau ký tên đi, ký xong sẽ cho ông mặc quần áo vào."

Khuất Ánh Quang: "...Thật là, ta trên người vẫn chưa mặc quần áo mà. Nói với các người, Đại đô đốc ta không làm đâu, nguy hiểm quá, ta long trọng đề cử ông Đồng Bảo Huyên đảm nhận chức vụ này, ai đồng ý xin giơ tay."

Đồng Bảo Huyên: "Khuất Ánh Quang, xem ra ông thực sự không định mặc lại quần áo nữa à?"

Khuất Ánh Quang: "...Hay là thế này đi, vì độc lập là dân ý, vậy thì ta phục tùng dân ý. Nhưng mà, Đại đô đốc ta thực sự không làm được, không cho quần áo mặc cũng không làm, ta cùng lắm là lấy danh nghĩa Tuần án sứ kiêm Tổng tư lệnh, duy trì trật tự địa phương."

Năn nỉ hết lời, nước mắt ngắn nước mắt dài, Khuất Ánh Quang cuối cùng đã làm đối phương cảm động, đạt được thỏa thuận theo yêu cầu của ông ta. Sau đó Khuất Ánh Quang tuyên bố Chiết Giang độc lập, lại nhân lúc không ai chú ý, lén lút gửi một bức điện cho Viên Thế Khải, văn rằng:

Đêm ngày 11 tháng 4 lúc 4 giờ, bỗng có quân dân ùa tới quân thự, Tướng quân mất tích, đã mật phái cảnh đội bảo vệ bản thự. Sáng hôm sau quan văn võ sĩ phu vì trật tự địa phương, ép Ánh Quang làm Đô đốc, thề chết không từ, qua lại dăm ba lần, chiều lại có các cơ quan quan trưởng cùngthân thương(thân thương) lãnh tụ hợp từ khẩn cầu, cuối cùng xin lấy danh nghĩa Tuần án sứ kiêm tư lệnh Chiết Giang, mượn để duy trì trật tự địa phương, khước từ không được, đến sáng hôm nay mới hành cam kết, để duy quân dân mà bảo trị an. Hiện nay nhân tâm đã định, trật tự như thường.

Bức điện này dù là lén gửi, nhưng về tình về lý, Khuất Ánh Quang đều nên lén gửi bức điện này. Vì ông ta là Tuần án sứ Chiết Giang do Viên Thế Khải bổ nhiệm, lúc này lại đột ngột lãnh đạo Chiết Giang độc lập, điều này tương đương với việc đâm một nhát vào tim Viên Thế Khải. Ông ta không thể tàn nhẫn như vậy, điều này cũng quá tuyệt tình rồi. Hơn nữa, ông ta vẫn không thể nắm chắc việc đánh Viên có thành công hay không, nhỡ thất bại thì sao? Thất bại thì ở đây ông ta cũng đã để lại đường lui.

Tóm lại, Khuất Ánh Quang không muốn có lỗi với bất kỳ ai, không thể có lỗi với nhân dân Chiết Giang, cũng không thể có lỗi với Viên Thế Khải, càng không thể có lỗi với bản thân. Tóm lại phải khéo léo, tám mặt vẹn toàn, đây mới là nghệ thuật làm người cao nhất.

Nhưng bạn đoán xem Viên Thế Khải đã làm một chuyện gì?

Bạn có đoán thế nào cũng không ra, Viên Thế Khải, ông ta vậy mà lại đem bức điện mật của Khuất Ánh Quang công khai đăng báo.

Viên Thế Khải không được làm thế chứ, kiểu làm này sẽ lấy mạng Khuất Ánh Quang đấy.

Không sai một chút nào, mạng già của Khuất Ánh Quang suýt chút nữa vì thế mà tiêu đời.

Bức điện mật của Khuất Ánh Quang bị Viên Thế Khải công khai, ngay tức khắc giới quân sự Chiết Giang xôn xao, vô số quân nhân cầm súng, ùa vào Tổng đốc thự, hàng trăm họng súng đen ngòm chĩa vào đầu Khuất Ánh Quang. Đầy phòng đều là tiếng chửi bới "Mẹ kiếp", chửi tới mức Khuất Ánh Quang mặt mũi đầy vẻ bối rối, thắc mắc không thôi.

Tên Viên Thế Khải này, sao ông ta lại bán đứng mình chứ?

Khuất Ánh Quang không nghĩ thông.

Cái chức Đại đô đốc của ông ta cứ thế mà không còn hiệu lực. Kẻ có thực lực trong quân đội là Lữ Công Vọng nhân cơ hội cướp lấy chức vị này, và phát đi thông điện thảo Viên.

Mục 4: Thời thế dùng cạn nói anh hùng

Viên Thế Khải sở dĩ công khai điện mật, bán đứng Khuất Ánh Quang, thực ra nguyên nhân cũng rất đơn giản.

Ông ta đã đến đường cùng, chúng bạn lìa bỏ.

Nói đến đường cùng, chúng bạn lìa bỏ, người trước là "thời", người sau là "thế". Thời và thế là liên kết giao hòa với nhau. Một người đang ở thời vận thì tự nhiên cũng có thế, mà một khi mất thế thì thời vận cũng không còn. Đường cùng, tất nhiên chúng bạn lìa bỏ. Chúng bạn lìa bỏ, tất nhiên đường cùng. Hai thứ này là vấn đề "hai mà một, một mà hai".

Cuộc đời chính là như vậy, giống như Viên Thế Khải. Khi bạn đang gặp thời, những người theo đuổi sẽ nối đuôi nhau kéo đến, lúc này sai lầm bạn mắc phải bị bỏ qua, thành tích đạt được bị phóng đại, thế lực và tầm ảnh hưởng cũng ngày càng lớn. Mà một khi thời vận đảo ngược, toàn bộ quá trình lại hoàn toàn ngược lại, những người theo đuổi bạn bắt đầu có chút lời ra tiếng vào, từng người một rời bỏ bạn, thành tích bạn đạt được bị bỏ qua, sai lầm bạn mắc phải bị phóng đại vô hạn.

Vậy thì, Viên Thế Khải bắt đầu đảo ngược thời thế từ đâu?

Người bên cạnh Viên Thế Khải phân tích nói: Tất cả đều do sự phản bội của người thân tín Đường Thiên Hỷ.

Trước Đường Thiên Hỷ, Bắc Dương dù có chút lời ra tiếng vào với người tạo ra mình, nhưng vẫn chưa dám đối đãi với ông ta bằng thái độ thù địch. Ví dụ như Trương Kính Yên, như Phùng Ngọc Tường, họ nhiều nhất là ngầm đi lại với Hộ quốc quân của Sái Ngạc, đưa tình vắt vẻo, tuyệt không có gan công khai phản bội.

Nhưng Đường Thiên Hỷ lại làm ra chuyện này, ông ta hung hãn phát động tấn công vào quân Bắc Dương, ép Mã Kế Tăng phải tự sát. Trước Đường Thiên Hỷ, chưa từng có ai dám làm như vậy, cùng là Bắc Dương, vốn là đồng môn, tình đồng đội, tình anh em khó chia lìa, dù có ai muốn ra tay với người khác thì chỉ riêng ải tình cảm thôi đã không vượt qua được.

Nhưng Đường Thiên Hỷ lại không có chướng ngại tâm lý này, vì ông ta vốn xuất thân là kép hát, diễn kịch lâu rồi thì không bao giờ tin trên đời này còn có chân tình nữa. Hoặc có thể nói, chân tình trên đời chỉ là ông ta diễn cho người khác xem, hòng mưu cầu lợi ích cho mình.

Khi Đường Thiên Hỷ chủ động xin ra chiến trường, chắc hẳn vẫn chưa nghĩ mình sẽ phản bội Viên Thế Khải, nhưng vì ông ta không có chút lòng trung thành nào với Viên Thế Khải, tất cả chẳng qua chỉ là một màn diễn, nên đối với ông ta mà nói, phản bội chẳng qua chỉ là chuyện sớm muộn. Chỉ là, lần phản bội này ông ta chọn đúng nút thắt, vừa hay chọn đúng khoảnh khắc thế lực Bắc Dương sụp đổ trên diện rộng, nên vai trò của ông ta trong việc hủy diệt Viên Thế Khải lập tức nổi bật lên.

Nói như vậy, sự phản bội của Đường Thiên Hỷ chỉ là ngòi nổ, cái được kích nổ là sự sụp đổ lớn của tập đoàn thế lực khổng lồ Bắc Dương này.

Nói đến thế, thế lực lớn nhất của Viên Thế Khải chính là Bắc Dương. Bắc Dương đã trở thành một hố đen khổng lồ, hút tất cả mọi thứ vào trong đó. Viên Thế Khải mượn Bắc Dương mà hiệu lệnh thiên hạ, vô địch thiên hạ. Nhưng trong thắng lợi ẩn chứa mầm mống của thất bại, Viên Thế Khải mãi mãi cũng không ngờ tới, khi thế lực Bắc Dương vượt quá khả năng điều khiển của mình thì cái hố đen đáng sợ này sẽ xoay ngược lại, chực chờ phản phệ, cuối cùng nuốt chửng người sáng lập là Viên Thế Khải.

Đây chính là quy luật của thời và thế.

Bạn được thời, được thế, chưa chắc là do bạn làm đúng điều gì, chỉ là vì khớp với quy luật của thời và thế mà thôi. Bạn mất thời, mất thế, cũng chưa chắc là do bạn làm sai điều gì, bạn vẫn luôn là bạn, chỉ là sự vận hành của quy luật khiến bạn đánh mất tất cả những gì trước đó.

Viên Thế Khải chịu thiệt thòi ở chỗ không đọc sách. Nếu ông ta đọc một đoạn "Tam Quốc Diễn Nghĩa", xem Tào Tháo Tào A Man khi còn sống "Hiệp thiên tử dĩ lệnh chư hầu" (ép vua để ra lệnh cho chư hầu), đó là thế lực cường đại đến mức nào? Nhưng Tào Tháo đến chết cũng không chịu xưng đế, mà là "Tản lý phân hương" (cởi giày chia hương), tự nhiên qua đời. Lại nhìn Tư Mã Ý tung hoành phong vân, xâm lăng nhà Tào dễ như trở bàn tay, nhưng Tư Mã Ý cũng không dám cướp lấy thiên hạ nhà Tào, mà giống như Tào Tháo, để chuyện này lại cho con trai mình, tại sao vậy?

Chỉ vì Tào Tháo và nhà Tư Mã, họ đều không dám dùng hết thời, dùng hết thế. Họ làm việc nhất định phải chừa lại dư địa, để tránh cục diện đảo ngược, thế lực phản phệ.

Viên Thế Khải không ngừng trách móc con trai Viên Khắc Định. Nói đến chuyện này thì thực sự không trách nhầm người, chỉ vì Viên Khắc Định không có bản lĩnh như Tào Tháo và hậu duệ nhà Tư Mã, nên mới muốn đẩy hết mọi chuyện lên đầu cha mình, để cha thay mình gánh rủi ro. Tính toán nhỏ mọn của Viên Khắc Định, tương đương với việc mang hết phúc đức của nhà họ Viên đời đời kiếp kiếp ném vào đó.

Tuy nhiên Viên Khắc Định lúc đó, đầu óc thực sự "chập mạch", thiếu nhận thức cơ bản nhất về cục diện. Ông ta vậy mà lại tìm ngũ cữu Trương Trấn Phương, bàn bạc với ông ta rằng: "Ngũ cữu à, cậu xem nếu cháu từ bỏ ngôi thái tử, liệu chuyện có khởi sắc không?"

Lúc đó Trương Trấn Phương ngẩn người nhìn ông ta, thở dài nói: "Đứa trẻ khờ dại thiếu não à, căn bản chẳng có ai thừa nhận cậu là thái tử này, cậu từ bỏ cái rắm mà từ bỏ."

Nhưng Viên Khắc Định sau này, sẽ có ngày hiểu ra, và sẽ hối hận suốt đời. Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập, có một lần người phía trên tìm đến Viên Khắc Định, mang theo máy ghi âm, để Viên Khắc Định kể lại chuyện về cha mình, nhưng băng ghi âm cứ quay, quay mãi cho đến tận cùng, Viên Khắc Định lại luôn im lặng không nói một lời.

Cha có lỗi với ông ta, mà ông ta có lỗi với cha.

Ông ta đã hiểu ra điểm này.

Vì vậy ông ta tuyệt đối sẽ không, để bất kỳ ai, từ chỗ ông ta mà đi làm tổn thương cha mình.

Mục 5: Bắt sống Viên Thế Khải

Viên Thế Khải chính thức tuyên bố hủy bỏ đế chế, để cứu vãn cục diện, và vào ngày 20 tháng 3 năm 1916, đã soạn thảo năm điều nghị án, đó là "Viên ngũ điều":

1. Hủy bỏ đế chế, bãi bỏ niên hiệu Hồng Hiến.

2. Triệu tập hội nghị lâm thời thay thế Lập pháp viện tham chính, để cung cấp căn cứ pháp lý cho việc hủy bỏ đế chế.

3. Miễn chức vụ Ngoại trưởng của Lục Chinh Tường, do Từ Thế Xương đảm nhiệm.

4. Bổ nhiệm Đoàn Kỳ Thụy làm Tổng tham mưu trưởng, thay thế Phùng Quốc Chương chưa từng đến nhiệm sở.

5. Mời Lê Nguyên Hồng, Từ Thế Xương và Đoàn Kỳ Thụy, chủ trì nghị hòa với Hộ quốc quân.

Hộ quốc quân ghét "Viên ngũ điều", Sái Ngạc, Lưu Hiển Thế và Đường Kế Nghiêu ngồi trong căn phòng nhỏ nửa tháng, liên danh đưa ra sáu điều kiện nghị hòa, đó là "Sái lục điều":

1. Sau khi Viên Thế Khải thoái vị, miễn cho ông ta một cái chết, nhưng bắt buộc phải đuổi ra nước ngoài.

2. Tru di 13 kẻ cầm đầu đế chế như Dương Độ, để tạ thiên hạ.

3. Kinh phí chuẩn bị đại điển và phí dụng binh 60 triệu, nên kiểm tra tài sản của Viên thị và 13 kẻ cầm đầu đế chế để bồi thường.

4. Con cháu Viên thị, ba đời tước bỏ quyền công dân.

5. Chiểu theo "Dân nguyên ước pháp", đề cử Phó tổng thống Lê Nguyên Hồng kế nhiệm làm Đại tổng thống.

6. Trừ các quan viên chính phủ, quan lại văn võ đều làm việc như cũ, nhưng về địa điểm đóng quân, phải chấp nhận chỉ thị của Đô đốc Hộ quốc quân.

Cái "Sái lục điều" này, thực sự là quá tàn nhẫn, vậy mà lại muốn tận diệt, nhà họ Viên ba đời bị liên lụy, tước bỏ quyền công dân chưa nói, ngay cả quân quyền cả nước, đều phải nắm trong tay Hộ quốc quân. Những điều kiện hà khắc này, chắc chắn là không có cửa rồi.

Thế nhưng, Sái Ngạc sao có thể đưa ra sáu điều tàn nhẫn như vậy?

Thế là Công sứ tại Nhật Lục Tông Dư, bèn tìm đến Ngoại trưởng Nhật Bản Thạch Tỉnh Cúc Thứ Lang, yêu cầu Nhật Bản không nên gây thêm rối loạn, và nói: "Tại Trung Quốc, không ai có thể thay thế Viên Thế Khải."

Thạch Tỉnh Cúc Thứ Lang lạnh lùng nói: "Hoan nghênh cả gia đình Đại tổng thống Viên đến Nhật Bản an hưởng tuổi già."

Hiểu rồi, hóa ra là người Nhật muốn bắt sống Viên Thế Khải, đem cả nhà ông ta sang Nhật Bản, nhốt vào lồng để thu phí vào cửa, cách này còn không bằng giết chết Viên Thế Khải.

Thời khắc nguy cấp, chỉ có thể trông chờ vào nhân vật phái thực lực Phùng Quốc Chương. Nhưng chẳng ai ngờ tới, lão Phùng vậy mà cũng đưa ra tám điều "không đâu vào đâu", đó là "Phùng bát điều":

1. Tuân theo ý chỉ ban đầu của Thanh thất về việc trao toàn quyền tổ chức chính phủ Cộng hòa, thừa nhận Viên Thế Khải vẫn là Đại tổng thống.

2. Cẩn thận chọn nghị viên, mở lại quốc hội.

3. Trừng trị kẻ gian.

4. Quân đội các tỉnh phải biên định phiên hiệu theo quân đội toàn quốc, và áp dụng chế độ cưỡng bách tòng quân.

5. Minh định hiến pháp, trước khi hiến pháp chưa định, vẫn tuân thủ "Dân nguyên ước pháp".

6. Trước mùa đông năm Dân quốc thứ 4, Tướng quân, Tuần phủ sứ các tỉnh làm việc như cũ.

7. Quân tiên phong Tứ Xuyên, Hồ Nam, nhất loạt rút về.

8. Đại xá đảng nhân.

Thế là, "Viên ngũ điều" và "Sái lục điều" nước lửa không dung, "Phùng bát điều" lại tự nói tự nghe, không chỉ không ăn nhập với bất kỳ bên nào, mà tai hại hơn là ngay cả chính "Phùng bát điều" cũng tự mâu thuẫn với nhau. Ví dụ như chiểu theo "Dân nguyên ước pháp", thì đáng lẽ phải để Lê Nguyên Hồng ra chủ sự, nhưng "Phùng bát điều" vừa kiên trì "Dân nguyên ước pháp", lại vừa kiên trì để Viên Thế Khải chấp chính. Cái sơ hở này cho thấy, "Phùng bát điều" phần lớn là Phùng Quốc Chương cố ý làm trò cho mọi người vui.

Đã đến thời khắc này rồi, lão Phùng vẫn còn làm trò, thật không biết làm sao với ông ta.

Ngay lúc này, quốc nạn ập đến, tàu chở binh "Tân Dụ" chìm, gần một ngàn quân Bắc Dương chết đuối dưới biển sâu. Điều này không khác nào giậu đổ bìm leo, giáng cho Viên Thế Khải một đòn chí mạng.

Mục 6: Đại nạn trên biển kinh thiên

"Tân Dụ", "Tân Khang", "Tân Minh" và "Ái Nhân", là bốn tàu buôn chở khách của Chiêu thương cục, neo đậu tại bến cảng Thiên Tân. Trước ngày 15 tháng 4 năm 1916, Hải quân Tổng trưởng Lưu Quán Hùng thông báo với bến cảng Thiên Tân, quân đội sẽ trưng dụng bốn tàu khách này, chở Sư đoàn 12 Lục quân Bắc Dương đi Quảng Đông, hội hợp với Long Tế Quang.

Thế là ngày 15 và 16, liên tiếp hai ngày, binh sĩ Sư đoàn 12 lên tàu tại Đường Cô xuất phát. Chuyến này ngoài bốn tàu buôn trưng dụng từ Chiêu thương cục ra, còn có tàu chiến "Hải Dung" và "Hải Kỳ" hộ tống.

Sáu con tàu trên mặt biển rầm rập chạy được hai ngày, bỗng thấy trên "Hải Dung" vẫy cờ hiệu, bắt tàu dừng lại.

Tại sao lại dừng lại? Tàu đang ở sâu giữa biển khơi, phía trước không thôn, phía sau không quán?

Nhưng bắt buộc phải dừng lại, vì vừa nhận được tin tức chính xác, tên Long Tế Quang ở Quảng Đông đó, đã hung hãn độc lập rồi. Lúc này mọi người mà đi Quảng Đông nữa thì hậu quả vô cùng tệ hại, không khéo sẽ bị Long Tế Quang dùng đại pháo bắn nát vụn tất cả mọi người.

Tàu dừng nửa ngày, sau khi thương thảo khẩn cấp, cuối cùng quyết định đổi hướng cập bờ Chiết Giang. Thế là sáu con tàu quay đầu hướng, rầm rập đi về phía bờ biển Chiết Giang. Chưa được hai ngày, trên "Hải Dung" lại đánh cờ hiệu, bảo mọi người dừng lại lần nữa.

Lại xảy ra chuyện gì nữa?

Phía trước đã nói rồi, Chiết Giang vậy mà cũng tranh thủ lúc này để độc lập. Vốn dĩ Đại đô đốc sau khi độc lập là Khuất Ánh Quang, nhưng Viên Thế Khải lúc chúng bạn lìa bỏ này, đã bất chấp tất cả công khai điện mật của Khuất Ánh Quang, muốn cảm hóa quân nhân Bắc Dương máu lạnh, biết quay đầu là bờ, quay lại con đường đúng đắn là yêu kính Viên Thế Khải.

Chiêu này của Viên Thế Khải lại phản tác dụng, quân nhân Bắc Dương không hề bị cảm động, ngược lại suýt chút nữa lấy mạng Khuất Ánh Quang. Dù Khuất Ánh Quang không bị giết, nhưng Đại đô đốc Chiết Giang lại đổi thành kẻ tàn độc Lữ Công Vọng.

Nếu người làm chủ ở Chiết Giang là Khuất Ánh Quang, thì mọi người đến Chiết Giang cập bờ cũng không hề gì. Nhưng Lữ Công Vọng lại khác, tên này tuyệt đối là kiểu "đánh chìm ngươi không thương tiếc", không thể trêu chọc.

Cho nên sáu con tàu trên mặt biển này, phải quay đầu đổi hướng lần nữa.

Lần này sáu con tàu thật sự không còn chỗ để đi, giống như sáu đứa trẻ không mẹ, lẻ loi trôi nổi trên mặt biển. Trôi nổi hai ngày, mọi người bàn bạc nói, hay là, chúng ta cứ đi Hoa Đông là được.

Nhưng rốt cuộc đi đến đâu ở Hoa Đông, không ai nói ra được. Thực tế sáu con tàu này chẳng qua chỉ là nhắm mắt mù quáng chạy trên mặt biển. Đang lúc mịt mờ, bỗng thấy tầm nhìn phía trước dần mờ mịt, sương mù biển ẩm ướt, bao phủ xung quanh. Sương mù biển này xuất hiện kỳ lạ, hơn nữa mật độ cực cao, giống như một chất lỏng sền sệt màu xám tối, lại như sinh vật lạ đáng sợ nào đó, lầm lũi bò trườn. Tàu buôn "Tân Dụ" bị lạc trong sương mù dày đặc, trước sau trái phải cũng không thấy bóng dáng năm con tàu còn lại, ngay cả tiếng còi tàu cũng không nghe thấy. Hoảng loạn vội vàng tăng tốc, sợ bị bỏ lại trên mặt biển mênh mông vô tận.

Bỗng nghe một tiếng nổ "ầm" một cái, thân tàu "Tân Dụ" tức thì nghiêng mạnh, binh sĩ Bắc Dương trên tàu đồng loạt phát ra tiếng thảm thiết của đại nạn tới gần.

Đúng là đại nạn tới gần, tàu buôn "Tân Dụ" đâm sầm vào tàu chiến "Hải Dung". Thân tàu chiến kiên cố, tải trọng lớn, ngược lại không hề hấn gì, chỉ tội nghiệp cho "Tân Dụ", vốn chẳng qua chỉ là tàu hơi nước nhỏ chạy chặng ngắn, khả năng chịu va đập quá kém, vừa va chạm, mũi tàu đã vỡ nát, toàn bộ thân tàu mất cân bằng, đuôi tàu cắm ngược xuống dưới mặt biển, dựng đứng lên cao.

Binh sĩ Bắc Dương trên tàu, như những quả bầu lăn trên đất, thành chuỗi lộn nhào, kèm theo tiếng hét thất thanh rơi xuống nước. Tai nạn tới quá nhanh, đến khi mấy con tàu khác nhận ra chuyện đã xảy ra thì "Tân Dụ" đã biến mất trên mặt biển, chỉ để lại một ít lốp xe và những thứ linh tinh, trôi theo sóng nước ra xa.

Trước sau không đầy 20 phút, quân Bắc Dương mất 1 đoàn trưởng, 1 đoàn phó, 740 binh sĩ, 24 kỹ sư thủy thủ và đầu bếp, tổng cộng 766 người táng thân dưới biển.

Ngoài ra, còn có 10 vạn quân lương, 4 khẩu pháo máy, 6 khẩu sơn pháo, 50 vạn viên đạn, quân y quân khí vô số, cũng bị xóa sổ khỏi sổ sách của Bắc Dương.

Thời điểm là ngày 20 tháng 4 năm 1916, địa điểm nằm trên mặt biển Ôn Châu.

Ngày hôm đó, quân nhân Bắc Dương đứng đầu là Phùng Quốc Chương, gửi điện cho Chính sự đường, yêu cầu Viên Thế Khải từ chức.

Mục 7: Sai lầm ở chỗ đắc tội người Nhật

Nghe báo cáo tàu "Tân Dụ" chìm, 766 người xác chìm dưới đáy biển, Viên Thế Khải mặt như tro tàn, đau xót không nói nên lời.

Ý trời tuyệt đường người, muôn vàn khó khăn không thể chiến đấu tiếp.

Thế là ngày 7 tháng 3 năm 1916, theo đề nghị của Lục quân Nhật Bản, nội các thông qua bảy điều quyết định:

1. Thiết lập bá quyền Nhật Bản tại Trung Quốc.

2. Viên Thế Khải là chướng ngại duy nhất cho mục đích này, bắt buộc phải trừ khử.

3. Để người Trung Quốc tự thoát khỏi sự thống trị của Viên.

4. Tránh can thiệp công khai.

5. Thừa nhận phía Nam là tập đoàn chiến tranh.

6. Thông qua dân binh hỗ trợ thế lực phản Viên.

7. Do Tham mưu bản bộ phối hợp hành động phản Viên.

Trong quyết định công khai nhắc tới, bất kỳ ai kế vị Viên, đều sẽ làm cho Nhật Bản thấy hứng thú hơn. Tham mưu bản bộ ngay lập tức quyên góp từ các công ty lớn như Đại Thương, Cửu Nguyên, nhằm hỗ trợ lực lượng vũ trang phản Viên tại Trung Quốc. Túc thân vương Thiện Kỳ nhận được 100 vạn, Sầm Xuân Huyên nhận được 100 vạn, Tôn Văn nhận được 60 vạn, Hoàng Hưng, Trần Kỳ Mỹ mỗi người nhận được 10 vạn.

Hành động quân sự của người Nhật tại Trung Quốc, cứ như vậy bắt đầu. Theo như Vương Trung Hòa viết trong "Viên Thế Khải đại truyện":

Dưới sự hỗ trợ của người Nhật, Sơn Đông hộ quốc quân của thổ phỉ Sơn Đông Ngô Đại Châu tuyên bố độc lập vào ngày 5 tháng 5 tại Chu Thôn, Đông Bắc quân của Trần Kỳ Mỹ, Cư Chính thuộc Quốc dân đảng (thực ra là Đảng Cách mạng Trung Hoa) tuyên bố độc lập vào ngày 23 tháng 5 tại Duy Huyện. Thực ra, Bộ Tư lệnh quân giữ Thanh Đảo của Nhật chính là căn cứ địa của họ. Cư Chính danh nghĩa là Tổng tư lệnh, nhưng mọi việc đều phải nghe theo lệnh của người Nhật, Đông Bắc quân của ông ta vậy mà có hai chiếc máy bay cũng như vũ khí tiên tiến như thiết bị phát hơi độc. Khi Đông Bắc quân tấn công Duy Huyện, dù Tổng tư lệnh là Cư Chính, nhưng người chỉ huy thực tế lại là người Nhật. Sau đó, Đông Bắc quân tấn công Tế Nam, Cao Mật, v.v., đều có đông đảo người Nhật tham gia.

Liên quan đến chuyện cũ này, nguyên lão cách mạng Mã Siêu Tuấn trong hồi ký của mình cũng có nhắc tới, và tuyên bố chính ông ta đã thả bom xuống thành Tế Nam:

...Tổng lý phái tôi tổ chức phi hành đội, hội cùng Hoa kiều nghĩa dũng quân đi Thanh Đảo, chuyển tới Duy Huyện, Sơn Đông. Lúc đó Cư Chính chủ trì Đông Bắc quân của Trung Hoa cách mạng quân tại Duy Huyện, tự xưng Tổng tư lệnh, Thiệu Nguyên Xung làm cảnh bị tư lệnh Duy Huyện. Chúng tôi đến nơi, do Tham mưu trưởng Tưởng Trung Chính đích thân duyệt, lệnh đóng tại Bắc hiệu trường tăng cường diễn tập, lúc đó máy bay còn chưa tới. Vừa đánh lui Trương Thụ Nguyên và Mã Lương, chẳng bao lâu sau tới hai chiếc máy bay nhỏ, chỉ có một chiếc có thể bay. Giữa tháng 5, tôi cùng Lưu Quý Mưu phụng mệnh bay tới Tế Nam, oanh tạc Tướng quân phủ Sơn Đông, ném bom, tiếng vang chấn động cả thành, Tướng quân Trương Hoài Chi hoảng loạn mất hồn, chúng tôi cũng cảm thấy rất thú vị.

Trong hồi ký này của Mã Siêu Tuấn, có một sai sót rõ ràng, ông ta nói Tướng quân Sơn Đông là Trương Hoài Chi, nhưng Trương Hoài Chi nhận chức Tướng quân là chuyện sau tháng 6, tháng 5 Tướng quân Sơn Đông vẫn là Cận Vân Bằng. Chi tiết này không quan trọng, có lẽ là do thời gian quá lâu, sai sót trong ký ức là điều khó tránh khỏi.

Nhưng Trung Hoa cách mạng quân thực tế chính là quân Nhật đóng tại Thanh Đảo, điều này lại được kiểm chứng từ hồi ký của Mã Siêu Tuấn. Lão Mã nhắc tới hai chiếc máy bay, nói có một chiếc còn chưa bay được, chiếc máy bay không bay được đó, hiển nhiên không thể là từ vũ trụ rơi xuống trái đất, nó chắc chắn là đang đỗ ở nơi nào đó trong địa phận Sơn Đông. Thời điểm đó, nơi có thể đỗ trên hai chiếc máy bay ở địa phận Sơn Đông, chỉ có sân bay quân Nhật tại Thanh Đảo. Nếu không phải như vậy, Mã Siêu Tuấn cũng sẽ không ấp úng, né tránh.

Hiện nay quân nghĩa của quý đã tới Trùng Khánh, Ích Châu, sớm vào phạm vi thế lực: các tỉnh Quế, Việt, Thiểm, Cam, lưu vực Trường Giang, cũng đã chuẩn bị chín muồi, đợi cơ hội là phát động. Vẫn mong đồng bào trong ngoài đều dốc tài lực, làm hết trách nhiệm người dân, thành công cứu vong, hy vọng trực đảo, quét sạch nhơ bẩn, không khó để đếm ngày mà đợi. Thời cơ cấp bách, đặc biệt thông báo.

Nhìn văn phong kỳ quái của Huyên Dã Trường Tri, chúng ta mới biết Viên Thế Khải đáng thương đến mức nào. Tóm lại, lão Viên chính là phạm ngốc, đắc tội ai cũng không nên đắc tội người Nhật, đắc tội người Trung Quốc thực sự không sao, nhưng nếu bạn đắc tội người Nhật, cản trở người Nhật thiết lập bá quyền tại Trung Quốc, thì sẽ có quá nhiều người Trung Quốc tới xử lý bạn. Nhìn lão Viên xem, ông ta bây giờ thảm hại thế nào.

Mục 8: Tôn Trung Sơn là nhà tung hoành

Năm đó ngày 27 tháng 4, tàu "Tân Dụ" chìm vừa đúng một tuần, ông Tôn Văn đáp tàu "Giang Hoàn" từ Nhật Bản khởi hành, tới Thượng Hải, người đi cùng có Liêu Trọng Khải, Đới Quý Đào, Trương Kế, bạn Nhật Bản Cung Kỳ Dần Tạng, v.v.

Ngày 1 tháng 5, ông Tôn Văn tới Thượng Hải, ngày 9 tuyên bố tuyên ngôn thảo tặc lần thứ hai, nói:

Trừ ác phải tận gốc, đối với Viên thị, tuyệt đối không được cô tức (nuôi dưỡng mối họa). Vì sự gian trá của Viên thị vượt người, cũng không thể không diệt vong cùng đế chế, thì thiên hạ hẳn không còn người nào bắt chước mưu trí cũ của ông ta.

Tuyên ngôn này, chỉ có một câu: Viên Thế Khải bắt buộc phải chết!

Ông Tôn Văn có thể bình an về nước, đánh dấu việc Viên Thế Khải đã đánh mất khả năng kiểm soát cuối cùng. Nghĩa là, ngày chết của ông ta, thật sự đã tới rồi.

Khi ông Tôn sắp đạt được thắng lợi của mình, chúng ta bắt buộc phải làm rõ, Tôn Văn và Viên Thế Khải, sự khác biệt của hai người này nằm ở đâu?

Trước hết xem đánh giá của giáo sư Đại học Harvard John King Fairbank, trong "Cambridge History of China" về Viên Thế Khải:

Ông ta bẩm sinh là một nhà thực tiễn, chứ không phải nhà lý thuyết. Ông ta không vạch ra phương án cải cách, cũng không xây dựng loạt nguyên tắc cho phương án này, mà chỉ thực hiện tất cả những điều này, và chứng minh tính khả thi của chúng.

Ý giáo sư Fairbank là nói: Viên Thế Khải, là người làm việc.

Vậy còn Tôn Văn?

Trong "Thế Tải đường tạp ức" do Lưu Ngu Sinh viết, có nhắc tới bí pháp diễn thuyết do chính ông Tôn Văn tự thuật:

Một, luyện tư thế. Thân lên đài diễn thuyết, phong độ tư thái phải có, vừa phải làm cho toàn trường có lòng nghiêm trang kính trọng, mở miệng diễn thuyết, cách thức cử động, lại phải làm cho người nghe có khí thái yên tĩnh hài hòa. Cấm kỵ nhất là làm bộ làm tịch, mọi nơi đều xuất phát từ tự nhiên, có lúc lời lẽ nghiêm trọng, đánh thức sự chú ý của thính giả, nhưng không được cố làm bộ dạng kinh người. Ta thuở nhỏ nghiên cứu diễn thuyết, luyện trước gương, cho đến khi không còn khuyết điểm mới thôi.

Hai, luyện ngữ khí, diễn thuyết như làm văn vậy, lấy khí làm chủ, khí thông thì lời dài ngắn, tiếng cao thấp đều hợp. Nói đến chỗ quan trọng nhất, ném xuống đất thành tiếng kim thạch. Đến lúc bình ổn, sợ người nghe có vẻ mệt mỏi, nên dẫn chuyện xưa, xen lẫn lời nói hài hước, nâng cao tinh thần toàn trường. Lời lẽ đúng đắn, tất cả đều quy về chính, từ đầu đến cuối xuyên suốt, không được chia lìa, rung động đóng mở, nhanh chậm tùy sự. Ta thuở nhỏ ở Mỹ, nghe danh nhân diễn thuyết, chỗ độc đáo của người nào, ngắn gọn mà suy ngẫm, tích lâu, tự nhiên thành bài diễn thuyết của riêng ta.

Như chúng ta đã biết, ông Tôn Văn là một nhà cổ động chuyên nghiệp, khởi nghiệp từ nói và viết, cả đời tiêu tốn phần lớn thời gian, dùng vào việc quyên góp tiền - tức là nghĩa là khuyên mọi người đưa tiền cho ông ta.

Nói như vậy, so với đại nho Vương Khải Vận, và đệ tử môn nhân Dương Độ của ông ta, ông Tôn Văn mới là nhà tung hoành đích thực. Xét kỹ sinh bình của ông, so với Tô Tần, Trương Nghi thời Chiến Quốc quả nhiên giống hệt nhau, đều chu du giữa các liệt quốc, dùng biện tài tinh xảo của mình, thuyết phục chư hầu. Nếu nói hai bên nhất định có khác biệt gì, thì đó là phạm vi hoạt động của Tô Tần hẹp, chỉ giới hạn ở sáu nước phía Đông, vì khi đó công cụ giao thông không phát triển, Tô Tần ra cửa thuyết khách, chỉ có xe bò để ngồi, tốc độ làm chậm ông ta. Còn ông Tôn Văn thì lấy toàn bộ trái đất làm chiến trường, thuyết phục bất cứ ai ông có thể gặp, khuyên người đối diện hỗ trợ mình. Ngoài ra, chính là lịch sử tung hoành của ông Tôn Văn được tô điểm thêm một lớp màu sắc chính trị hiện đại, nên sự nghiệp của ông, lớn hơn thủy tổ nhà tung hoành là Tô Tần.

Bây giờ chúng ta cuối cùng có thể xác định, Viên Thế Khải là nhà thực cán (người làm thực tế), còn ông Tôn Văn là nhà tung hoành. Vậy sự khác biệt giữa nhà thực cán và nhà tung hoành, nằm ở đâu?

Nhà thực cán suy ngẫm về việc, nhà tung hoành suy ngẫm về người.

Thực tế, Viên Thế Khải chính là khởi nghiệp nhờ suy ngẫm về việc, ông ta luyện binh ở Tiểu Trạm, thì phải suy ngẫm tư tưởng quân sự cổ kim trung ngoại có thể học tập, không suy ngẫm những điều này, thì không thể có sự xuất hiện của tập đoàn quân sự Bắc Dương. Còn ông Tôn Văn thì chuyên tâm suy ngẫm về người, cho rằng chỉ có con người mới là quan trọng nhất, vì việc là do người làm, làm tốt hay xấu, hiệu quả thế nào, đều quyết định bởi con người, nếu suy ngẫm thấu đáo về con người, thì việc cũng làm xong.

So sánh một chút, Tôn Văn và Viên Thế Khải, ai cao minh hơn?

Đương nhiên là Tôn Văn, khi Viên Thế Khải đang suy ngẫm làm sao để làm tốt việc, ông Tôn Văn lại đang suy ngẫm về ông ta. Viên Thế Khải cho rằng việc không làm tốt, đó là vì mình nghiên cứu chưa đủ thấu đáo, mà ông Tôn Văn lại cho rằng con người ngươi không đúng, thì không thể tìm được cách làm việc đúng đắn. Chỉ cần xử lý ngươi, là xong chuyện.

Đài Loan xuất bản cuốn "Quốc phụ niên phổ", trong đó có một đoạn, là cảnh Tôn - Viên gặp mặt ngày 24 tháng 8 năm 1912, đoạn này khắc họa Viên Thế Khải suy ngẫm về việc, và ông Tôn Văn suy ngẫm về Viên Thế Khải, rất sinh động:

Tiên sinh ở kinh khoảng một tháng, gặp Viên tổng cộng mười ba lần, mỗi lần nói chuyện thời gian từ chiều bốn giờ tới tối mười giờ hoặc mười hai giờ, có khi nói tới sáng hôm sau hai giờ. Mỗi lần gặp mặt, chỉ có tiên sinh và Viên Thế Khải, Lương Sĩ Di ba người, đuổi người hầu. Những chuyện nói đều là đại sự quốc gia, tình hình trung ngoại, bao gồm đường sắt, thực nghiệp, ngoại giao, quân sự các vấn đề. Bề ngoài rất tâm đắc. Tiên sinh nhận ra tham vọng của Viên, nhưng vẫn đề cao, để an tâm ông ta.

Đặc điểm của đoạn này là tiên nghiệm đặt ông Tôn Văn lên trên đầu Viên Thế Khải, trao cho ông Tôn quyền xem xét Viên thị từ trên cao xuống, chứ không phải hai người bình đẳng về nhân cách. Góc độ mô tả tiên nghiệm này, đã phân biệt chính xác khuynh hướng tư duy của hai người.

Nói đơn giản, xã hội Trung Quốc chính là như vậy, là có người suy ngẫm về việc, có người suy ngẫm về người. Người suy ngẫm về việc cuối cùng bị người suy ngẫm về người suy ngẫm, người suy ngẫm về người cuối cùng sẽ trở thành người thắng cuộc của thế giới này, vì họ đang suy ngẫm về bạn.

Cho nên câu nói chúng ta thường nói nhất hiện nay là: Làm người trước, làm việc sau. Câu này nghĩa là gì?

Là phải làm một người không bị người suy ngẫm về người suy ngẫm, nếu làm không được điểm này, bạn sẽ không làm được bất cứ việc gì, vì bạn đã bị người ta suy ngẫm rồi.

Câu hỏi cuối cùng, làm sao phân biệt người suy ngẫm về việc, và người suy ngẫm về người?

Rất đơn giản, nhìn khuynh hướng tư duy của đối phương, nếu tư duy của đối phương không phải là tiên nghiệm, không phải từ trên cao nhìn xuống người khác, chỉ có sự vụ cụ thể mà không chú trọng đến con người, đây là người suy ngẫm về việc. Ngược lại, khuynh hướng tư duy của họ chỉ nhắm vào con người, thiếu ý thức bình đẳng, từ trên cao nhìn xuống đánh giá những người xung quanh, loại người này chính là mầm mống của nhà tung hoành.

Mục 9: Có lỗi thì phải trả giá

Viên Thế Khải vô cùng uất ức, nói: "Tôi đã hủy bỏ đế chế, thế còn chưa đủ sao?"

Không đủ, còn xa mới đủ. Nghĩ lại một năm trước, Viên Thế Khải còn chưa làm cái đế chế gì, đảng nhân vẫn cứ minh nhiên quấy phá. Nay khó khăn lắm mới bắt được lý, sao có thể dễ dàng bỏ qua?

Đến lúc này, võ nhân Bắc Dương đã không còn công nhận Viên Thế Khải. Họ cho rằng, đã đến lúc cần giải quyết rắc rối này rồi.

Thế là Phùng Quốc Chương lặng lẽ rời Nam Kinh, tới Bạng Phụ gặp Nghê Tự Xung, hai người bàn bạc hơn nửa đêm, không thấy kết quả. Liền cùng nhau tới Từ Châu, tìm Trương Huân, biến hai người tranh cãi, thành ba người tranh cãi.

Ba người này, sở dĩ liên kết xâu chuỗi, là vì ba vị huynh đài này, là xe chạy trên ba con đường, mỗi người có ý kiến chết người của mình. Phùng Quốc Chương là người thúc đẩy tích cực việc Bắc Dương loại bỏ Viên Thế Khải, còn Nghê Tự Xung là kẻ ủng hộ chết người của Viên Thế Khải, ý tưởng của Trương Huân còn thái quá hơn, ông ta cho rằng đây là lúc mời Thanh thất Phổ Nghi ra chủ trì Trung Quốc.

Ba người này là tổ hợp không thể giải quyết vấn đề nhất, lại cứ phải chụm vào một chỗ, kết quả chụm ra hội nghị Nam Kinh.

Hội nghị Nam Kinh, là Phùng Quốc Chương, Nghê Tự Xung cùng Trương Huân, ba người liên danh thông điện các tỉnh, yêu cầu mỗi tỉnh cử vài đại diện, bàn bạc xem chuyện này xử lý thế nào. Có 17 tỉnh cử đại diện tham dự, hội nghị lần đầu tổ chức vào ngày 18 tháng 5, Phùng Quốc Chương chủ trì hội nghị, nói: "Hôm nay hội nghị của chúng ta, nghị đề chính, chính là thảo luận vấn đề nhân tuyển Đại tổng thống. Chư vị, Viên Thế Khải đã từ chức vụ hoàng đế Hồng Hiến, ngay cả hoàng đế cũng từ chức, đủ thấy quốc gia này thực sự loạn rồi. Vấn đề bây giờ là, hoàng đế của Viên Thế Khải đã từ bỏ, vậy ông ta có nên tiếp tục lưu nhiệm Đại tổng thống không? Chuyện này rất lớn, xin chư vị trên tinh thần vì quốc vì dân, thảo luận một chút."

Đại diện tham dự ngậm chặt miệng, trừ lúc ăn cơm, cái miệng này không định mở ra. Hội nghị xuất hiện tình trạng lạnh nhạt. Phùng Quốc Chương dẫn dắt rồi lại dẫn dắt, tổng cộng cũng có vài người miễn cưỡng mở miệng. Sử liệu nói, đại diện phát biểu thái độ, còn chưa đến một nửa tổng số, trong một nửa ít ỏi này, một phần ba ủng hộ Viên Thế Khải lưu nhiệm, hai phần ba phản đối.

Sau đó hội nghị tiếp tục rơi vào trạng thái bế tắc, những người tham dự đều từ chối lên tiếng. Phùng Quốc Chương thấy tình hình này, biết đám cáo già kia vẫn đang giữ thái độ quan sát, trong lòng thầm mừng, liền tuyên bố tạm nghỉ, ngày mai bàn tiếp.

Nghê Tự Xung, người cùng Phùng Quốc Chương liên danh phát điện văn, khi đó không ở Nam Kinh, nhưng có người đánh điện báo tin tình hình hội nghị cho ông ta. Nghê Tự Xung vô cùng đắc ý, nhận ra đây là cơ hội tốt để gỡ gạc cho Viên Thế Khải. Rõ ràng là các đại biểu tham dự vẫn chưa hiểu rõ xu thế chung, nên không dám nói nhiều, lúc này nếu tạo cho bọn cáo già này chút ít áp lực, ha ha, thế là đạt mục đích rồi.

Nghĩ là làm, Nghê Tự Xung lập tức điều ba doanh nhân mã xông vào Nam Kinh, định dùng ưu thế quân sự tuyệt đối để trấn áp các đại biểu hội nghị, ép họ ủng hộ Viên Thế Khải lưu nhiệm.

Tuy Nghê Tự Xung là danh tướng Bắc Dương, nhưng trí tuệ lại kém Phùng Quốc Chương một bậc. Những gì ông ta nghĩ tới, Phùng Quốc Chương đã nghĩ tới từ lâu, những gì ông ta không nghĩ tới, Phùng Quốc Chương cũng đã tính tới. Cho nên chuyến này của Nghê Tự Xung chắc chắn sẽ chuốc lấy thất bại.

Nhưng Nghê Tự Xung nào hay biết việc này. Hôm sau họp, ông ta là người đầu tiên xông ra, với tư cách là đại biểu tỉnh An Huy, phát biểu rằng: "Chư vị, chư vị, vấn đề Tổng thống thoái vị này, không phải chuyện nhỏ, đây là vấn đề lớn liên quan đến an nguy toàn cục. Nếu đột nhiên để Viên đại Tổng thống thoái vị, chưa nói đến những cái khác, chỉ riêng hai mảng tài chính và quân chính thôi đã đủ gây ra đại loạn rồi. Đến lúc đó ai phát lương cho các vị, để các vị ăn uống no đủ? Phỉ tặc hoành hành, ai sẽ giúp các vị trấn áp phỉ loạn, khôi phục trật tự? Vì vậy kẻ ngu này cho rằng, vì thiên hạ thương sinh, vì các vị, chúng ta vẫn cần ủng hộ Viên đại Tổng thống, thỉnh ông ấy lưu nhiệm. Tôi tin rằng chư vị chắc chắn cũng nghĩ như vậy, cảm ơn mọi người, chúng ta cứ thế thông qua nhé..."

Lúc này dưới đài có một người đứng dậy: "Khoan đã, lời Nghê tướng quân nói sai quá rồi, hoàn toàn sai lầm, tại hạ khó lòng đồng tình. Phải biết rằng Viên Thế Khải kia, thất tín với thiên hạ, làm loạn đế chế, đủ loại hành vi, ai nấy đều trông thấy rõ. Hơn nữa bản thân Viên Thế Khải cũng thừa nhận mình sai, đã sai thì phải chịu trách nhiệm, làm gì có đạo lý sai một lần lại còn sai tiếp mà vẫn luyến tiếc quyền vị chứ? Hơn nữa, tại hạ không tin cái tà đạo này, chẳng lẽ ngoài Viên Thế Khải ra, Trung Quốc lại không tìm được ai có thể duy trì đại cục sao?"

Nghê Tự Xung không ngờ lại bị phản bác gay gắt, nhìn kỹ người kia, không khỏi giận dữ, quát lớn một tiếng: "Hóa ra là ngươi, kẻ tiểu nhân ti tiện vô sỉ này!"

Người công khai đứng ra phản đối nghị án của Nghê Tự Xung, yêu cầu Viên Thế Khải thoái vị là người họ Đinh, tên Đinh Thế Dịch, một đảng viên Đảng Tiến bộ xuất sắc. Người này tuy xuất hiện lần đầu trong lịch sử, nhưng không phải do ông ta không nỗ lực, mà là vì thời đó nhân vật đình đám quá nhiều, chen chúc đến mức không còn chỗ cho ông ta.

Thực tế, Đinh Thế Dịch là một trong những người sớm nhất khuyên Viên Thế Khải xưng đế. Khi đó Viên Thế Khải không đồng ý, Đinh Thế Dịch đã khóc như mưa, lăn lộn đầy đất, nhất quyết không buông. Đến khi Viên Thế Khải đâm lao phải theo lao mà xưng đế, Đinh Thế Dịch lại lấy tư cách đại biểu dân ý tỉnh Sơn Đông đến tố cáo hành vi nghịch đạo của quốc tặc Viên Thế Khải.

Chính vì vậy, Nghê Tự Xung vừa thấy Đinh Thế Dịch liền nổi điên, gầm lên: "Đinh Thế Dịch, ngươi còn mặt mũi mà nói sao? Nếu không phải ngươi tâm địa hiểm ác, xúi giục đại Tổng thống xưng đế, thì sự việc đâu đến nông nỗi này?"

Phùng Quốc Chương không thích nghe lời này, liền rung chuông trên ghế chủ tọa: "Xin Nghê tướng quân chú ý, đừng lạc đề khỏi chủ đề thảo luận của hội nghị lần này."

Nghê Tự Xung không nghe, tiếp tục gầm lên: "Không chỉ Đinh Thế Dịch, chư vị ngồi đây, ai không từng khóc lóc van xin đại Tổng thống xưng đế? Người cũng là các ngươi, quỷ cũng là các ngươi, còn muốn mặt mũi nữa không?"

Phùng Quốc Chương lại rung chuông: "Nghê tướng quân, nghị đề của hội nghị lần này là Viên Hạng Thành có nên tiếp tục lưu nhiệm đại Tổng thống hay không, những chủ đề không liên quan đến việc này, xin đừng nhắc lại nữa."

Nghê Tự Xung gào lên: "Việc này còn cần phải hỏi sao? Nếu đại Tổng thống hạ đài, còn ai có thể kế nhiệm?"

Một đại biểu dân ý tỉnh Sơn Đông khác là Tôn Gia Lâm đứng dậy đáp: "Câu hỏi này thật quá kém trình độ, đại Tổng thống hạ đài, người kế nhiệm đương nhiên là Phó Tổng thống rồi."

Nói xong, Đinh Thế Dịch và Tôn Gia Lâm cười ha hả, các đại biểu tham dự cũng cùng cười theo. Tiếng cười này khiến Nghê Tự Xung giận tím mặt, ông ta trừng mắt nhìn Đinh Thế Dịch và Tôn Gia Lâm, quát: "Hai người các ngươi rốt cuộc là hạng người gì? Có phải do tướng quân Cận Vân Bằng ở Sơn Đông phái tới không? Cận tướng quân ủng hộ trung ương, hết lòng báo quốc, tuyệt đối không thể phái hạng người như các ngươi đến! Nói, hai người các ngươi có phải thông đồng với quân Nam đến đây quấy phá hay không?"

Đinh Thế Dịch, Tôn Gia Lâm cười mà không đáp. Ngược lại, đại biểu Hồ Nam Trần Duệ Thời đứng dậy. Hiện tại Hồ Nam đã độc lập, là một trong năm tỉnh miền Nam thề phải san bằng Viên Thế Khải, nên ông ta đứng dậy chắc chắn sẽ không nói lời dễ nghe. Chỉ nghe ông ta mỉm cười nói: "Cổ nhân có câu, quân tử yêu người bằng đức. Khổng Tử từng nói: Ta chưa thấy ai yêu đức như yêu sắc. Nghê tướng quân, ông cái gì cũng tốt, chỉ là đầu óc hơi bị chập mạch, khuyên ông sau này nên khai thông trí tuệ thì tốt hơn."

Đại biểu Hồ Bắc Phùng Môi đứng dậy: "Đồng ý với nghị án của đại biểu Hồ Nam về việc Nghê tướng quân bị chập mạch."

Đại biểu Giang Tây Hà Ân Phổ cũng đứng dậy: "Nghê tướng quân đúng là bị chập mạch thật rồi."

Nghê Tự Xung bị vây công, tức thì lộ rõ bản chất kẻ thô lỗ, xắn tay áo lên, gầm: "Mẹ kiếp, Viên Tổng thống rời chức một ngày, Trung Quốc loạn một ngày, lão tử đã quyết tâm lưu nhiệm Viên Tổng thống, kẻ nào không phục thì cứ nhào vô, không đánh chết ngươi, lão tử gọi ngươi là cha!"

Đinh Thế Dịch, Tôn Gia Lâm cười ha hả: "Nghê tướng quân, đầu óc ông thật sự không phải bình thường đâu, cũng chẳng thèm suy nghĩ xem, nếu thực sự muốn giải quyết bằng vũ lực thì mọi người cần gì phải tụ tập ở đây họp hành?"

Thấy sắp đánh nhau đến nơi, Phùng Quốc Chương vội vã ra khuyên can, đập bàn thật mạnh nói: "Chư vị, chư vị, đừng cãi nhau nữa, mẹ nó đừng cãi nhau nữa, nghe lão tử nói hai câu, lão tử dù sao cũng là chủ trì hội nghị. Tình hình hiện nay là như thế này, đúng như cổ nhân nói, có thể chiến đấu rồi mới có thể hòa đàm, không thể chiến đấu thì ngươi chỉ là tù binh thôi, còn hòa đàm cái quái gì nữa. Hiện nay năm tỉnh miền Nam đã như rùa ăn cân sắt, quyết tâm chống đối trung ương, bắt ép Viên Thế Khải thoái vị. Ngoài ra chắc chắn còn đưa ra nhiều điều kiện phụ nữa, cho dù để Viên Thế Khải thoái vị, người Phó Tổng thống kế nhiệm cũng phải thỏa mãn điều kiện của người ta. Ngươi có thỏa mãn được không? Ta thấy trận này sớm muộn gì cũng phải đánh, tuy đánh là phải đánh, nhưng Phùng Quốc Chương ta lại là người theo chủ nghĩa hòa bình sắt đá, tư tưởng hòa bình của Quốc Chương nói trắng ra rất đơn giản, chính là phải đánh một trận trước đã, không đánh người ta sẽ coi thường ngươi, còn hòa bình cái quái gì nữa, tóm lại chúng ta phải chỉnh đốn quân bị, chuẩn bị tác chiến, không biết chư vị thấy thế nào?"

Phùng Quốc Chương vừa nói xong, liền nghe tiếng vỗ tay nhiệt liệt, đại biểu sáu tỉnh Yên, Phụng, Cát, Dự, Nhiệt, Sát lần lượt đứng dậy, nói ủng hộ nghị án của Phùng tướng quân, kiên quyết ủng hộ.

Ủng hộ là tốt rồi. Phùng Quốc Chương trong lòng đắc ý, mặt mũi lại vẫn vẻ thuần phác, hỏi đại biểu sáu tỉnh này: "Quốc Chương thay mặt đại Tổng thống cảm ơn chư vị, bây giờ chúng ta tiến hành nghị đề tiếp theo, chính là công tác chuẩn bị cho chiến sự, chủ yếu là việc xuất quân vàtrù tập quân lương. Sáu tỉnh các vị, định xuất bao nhiêu quân ra tiền tuyến? Lại có thể cung cấp bao nhiêu quân lương? Báo cho tôi con số thực tế, để tôi dễ thống kê."

Đại biểu sáu tỉnh Yên, Phụng, Cát, Dự, Nhiệt, Sát vừa nghe đến việc này, vội vã ngồi xuống, lấy dây buộc chặt miệng lại, không dám ho he tiếng nào nữa.

Nhưng Phùng Quốc Chương nào chịu buông tha họ? Vẫn tiếp tục truy vấn: "Các vị nói đi, rốt cuộc xuất bao nhiêu người? Bao nhiêu tiền? Đánh trận là cái hố không đáy đấy, bao nhiêu người cũng không đủ chết, bao nhiêu tiền cũng không đủ tiêu, tất cả trông cậy vào sáu tỉnh các vị đấy."

Đại biểu sáu tỉnh hối hận đến ruột gan đứt đoạn, đến tận lúc này họ mới nhận ra, hội nghị lần này Phùng Quốc Chương đã có chuẩn bị từ trước, muốn triệt để ép Viên Thế Khải đến đường cùng.

Hội nghị miền Nam họp liên tiếp bốn ngày, cuối cùng cũng không ra ngô ra khoai gì.

Lúc này, sáu tướng Từ, Biện, Hoàn, Lỗ, Phụng, Cát công khai phát điện văn, yêu cầu giải quyết vũ lực với năm tỉnh miền Nam. Tổng trưởng Hải quân Lưu Quán Hùng bày tỏ kiên quyết ủng hộ Viên Thế Khải, không tiếc máu xương chiến đấu đến cùng với năm tỉnh miền Nam. Viên Thế Khải đang được an ủi thì Đoàn Kỳ Thụy tới, tạt ngay gáo nước lạnh vào mặt Viên Thế Khải.

Đoàn Kỳ Thụy nói: "Xin Tổng thống đừng nóng vội, chiến đấu không có lợi, tuyệt đối không được dùng binh."

Viên Thế Khải nói: "Vấn đề là, hiện nay năm tỉnh miền Nam không chịu đàm hòa với ông."

Đoàn Kỳ Thụy nói: "Là hai chuyện khác nhau, ý tôi là không được dùng binh với năm tỉnh miền Nam."

Viên Thế Khải nói: "Chi Chỉ Tuyền à, ông có thể đừng làm tôi tức giận được không? Bây giờ là hòa không được, chiến cũng không muốn chiến, rốt cuộc ông muốn làm gì đây?"

Đoàn Kỳ Thụy nói: "Là hai chuyện khác nhau, ý tôi là, nếu Tổng thống kiên trì dùng binh, vậy tôi chỉ còn cách từ chức."

Viên Thế Khải tức đến phát điên: "Được, được, ông từ chức đi, tôi không cản ông."

Đoàn Kỳ Thụy lập tức dâng đơn từ chức: "Xin Tổng thống ký tên, ký xong tôi về nhà ngay."

Viên Thế Khải khóc: "Chi Tuyền à, ông thật sự nhẫn tâm cùng đám người đó liên kết lại, bắt nạt một ông già tóc bạc trắng như tôi sao?"

Đoàn Kỳ Thụy nói: "Thôi, Tổng thống cũng đừng cậy già lên mặt nữa, tôi cho ông xem một bức điện văn, là Trần Hoạn ở Tứ Xuyên gửi cho tôi, đề ra sáu điều kiện ưu đãi đối với ông."

Có chuyện này sao? Viên Thế Khải mở điện văn ra, thấy bên trên quả nhiên là sáu điều:

1. Việc cũ không truy cứu.

2. Quyền công dân không bị tước đoạt.

3. Tài sản không bị tịch thu.

4. Tự do cư trú.

5. Nhân dân toàn quốc dành cho sự tôn kính xứng đáng.

6. Chính phủ Dân quốc cấp phí sinh hoạt hàng năm 10 vạn nguyên.

Viên Thế Khải xem xong, cảm thấy đau khổ khôn tả, cố cười gượng: "Tốt, rất tốt, việc tôi thoái vị không thành vấn đề, các vị bàn bạc xong cách giải quyết hậu quả ngày nào, ngày đó tôi sẽ chuyển đến Di Hòa Viên nghỉ dưỡng."

Đoàn Kỳ Thụy hỏi: "Đại Tổng thống, lời này của ông là thật chứ?"

Viên Thế Khải nói: "Ông xem, chuyện này tôi lừa ông làm gì."

"Là thật thì tốt." Đoàn Kỳ Thụy nói, "Vừa rồi cho ông xem là bức điện báo trước đây Trần Hoạn gửi cho tôi. Vừa nãy, Trần Hoạn lại gửi tới một bức điện văn nữa, nếu Tổng thống đang tâm trạng tốt, không ngại thì xem qua."

Lại gửi một bức điện báo nữa? Viên Thế Khải nghi hoặc nhận lấy, mở ra xem, liền hộc máu tươi, hôn mê bất tỉnh.

Đoàn Kỳ Thụy quỳ một chân xuống, nói với Viên Thế Khải đang hôn mê bất tỉnh: "Đại Tổng thống, chúng tôi bắt nạt ông thì được, Trần Hoạn hắn không nên làm thế. Tôi thề, chỉ cần tôi còn sống một ngày, Trần Hoạn nhất định phải trả giá cho bức điện văn này."

Võ nhân Bắc Dương tin chắc rằng, chính bức điện văn này đã bức tử Viên Thế Khải. Thực tế, ngay cả khi vấn đề không nghiêm trọng đến mức đó, hậu quả cũng không thể xem thường, Viên Thế Khải vì bức điện văn này mà tinh thần hoàn toàn suy sụp.

Vậy, rốt cuộc đây là bức điện văn gì?

Ngay từ khi Tứ Xuyên Tướng quân Trần Hoạn phụng mệnh Viên Thế Khải trấn giữ đất Thục, nơi này đã bắt đầu xuất hiện một vài chuyện quái đản đáng sợ.

Theo ghi chép của tờ Đại Công Báo Thiên Tân ngày 15 tháng 10 năm 1915, lúc đó ở Tứ Xuyên có hai vụ việc linh dị khiến người ta nghi ngờ không dứt:

"Tỉnh Tứ Xuyên vốn mê tín, chuyện ma quái thỉnh thoảng lại nghe thấy. Trong thành phố có một công quán ở hẻm Sư Tử, chủ nhân ở đã mấy năm, gần đây bỗng lan truyền tin đồn có ma quấy phá, ban đầu chỉ là cửa sổ rung lắc, sau đó bàn ghế trong phòng tự động di chuyển không lý do, chủ nhân không chịu nổi quấy nhiễu liền vội vã chuyển đi, chỉ để lại một vú nuôi trông coi. Sau đó đột nhiên không thấy đâu, vội tìm kiếm, thấy bà ta hôn mê bất tỉnh dưới gốc cây sân sau, đổ nước gừng vào, hồi lâu mới tỉnh, là người hay là ma, không thể biết rõ, mà cả thành đã truyền tụng thành chuyện lạ rồi. Lại có một đứa trẻ mười mấy tuổi ở phố Thuận Hà, thành Thiếu Thành, hét lớn có ma, lao thẳng xuống sông Kim Hà, có người cứu lên, nhưng đã mất ý thức, miệng lầm bầm nói chuyện ma quái không ngừng, người thấy đều lấy làm lạ, thực ra nhân thế làm gì có ma. Vẫn chỉ là những con ma trong tâm lý xã hội thường ngày được phát hiện ra khắp nơi mà thôi."

Trong bài báo gần trăm năm trước này, câu cuối cùng nói rất khoa học và chuẩn xác: "Những con ma trong tâm lý xã hội thường ngày được phát hiện ra khắp nơi". Cái gọi là ma trong tâm lý xã hội thường ngày là gì? Khái quát này đại khái đang nói về vô thức tập thể, hay còn gọi là ảo giác tập thể. Có một cuốn sách tên là "Đám đông", trong đó có những mô tả cực kỳ chính xác về ảo giác tập thể.

Từ góc độ tâm lý học đám đông hiện đại, điều đó có nghĩa là, chuyện ma ở Tứ Xuyên chắc chắn liên quan đến hai nhân vật cụ thể và rõ ràng, một là người phụ nữ lớn tuổi, người kia là đứa trẻ. Có thể là do truyền thông đưa tin, hoặc là tin đồn nhảm lan truyền điên cuồng, tóm lại là có một chủ đề về người phụ nữ lớn tuổi và đứa trẻ từng gây ra sự quan tâm cực độ của người dân đất Thục.

Người phụ nữ lớn tuổi và đứa trẻ này là người nhà ai? Tại sao người dân đất Thục lại vô thức quan tâm đến hai người như vậy?

Về việc này, Hồ Ngạc Công, đảng viên Quốc dân Đảng lúc bấy giờ đang ẩn mình bên cạnh Tứ Xuyên Tướng quân Trần Hoạn, và sau này là đảng viên Đảng Cộng sản, là người biết rõ nhất.

Chuyện là năm tỉnh miền Nam độc lập, đồng tâm hiệp lực chống lại Viên Thế Khải, vì vậy Sái Ngạc được rảnh tay, chuyên tâm sửa trị người bạn cũ Trần Hoạn. Mỗi ngày, Sái Ngạc đều viết vài lá thư cho Trần Hoạn, sứ giả nối đuôi nhau thành hàng dài, hừng hực khí thế đến Tứ Xuyên đưa thư. Sứ giả quá đông, dẫn đến bên ngoài thành phố hình thành một con phố ăn vặt, tất cả những người ngồi đó ăn mì đảm đảm đều là sứ giả do năm tỉnh miền Nam phái đến đưa thư cho Trần Hoạn.

Trần Hoạn bị đoàn sứ giả bao vây chặt chẽ, trạng thái tinh thần bị ảnh hưởng nặng nề, một hôm, ông ta đột nhiên gọi Hồ Ngạc Công vào một mật thất, sau khi vào, Trần Hoạn lại không nói một lời. Hồ Ngạc Công đợi rất lâu, đang định giục hỏi một tiếng, Trần Hoạn đột nhiên òa khóc nức nở.

Trong cơn đau khóc, Trần Hoạn nói: "Nhà tôi chỉ có một người mẹ già tóc bạc trắng, và một đứa con trai tàn tật, họ..."

Hồ Ngạc Công chớp mắt liên tục, hèn gì đất Thục lại lưu truyền chuyện ma quái về bà lão và đứa trẻ, hóa ra là oán niệm trong lòng Trần Hoạn quá nặng, chiếu vào tiềm thức tập thể của công chúng, hình thành nên ảo ảnh trong tâm lý tập thể.

Điều này cũng cho thấy, áp lực tâm lý mà Trần Hoạn phải chịu đựng đã vượt quá khả năng chịu đựng của ông ta, không khéo một khi tâm lý sụp đổ, ông ta sẽ làm ra những chuyện cực đoan.

Ông ta thực sự đã làm ra.

Ông ta gửi cho Viên Thế Khải một bức điện báo, tuyên bố tuyệt giao với Viên Thế Khải. Bức điện văn này toàn văn như sau:

"Hoạn tại Giang Nhật điện cho Hạng Thành, khẩn cầu ông thoái vị, là lời trung cáo lần thứ nhất. Vốn mong ông xem xét tấm lòng này, thay đổi cách nhìn, quyết đoán đúng lúc, giải quyết rối ren. Ai dè điện trả lời tới, lại dùng những lời tính toán hậu sự để trì hoãn. Hoạn tự lượng sức mình, lại vào ngày Văn gửi lời trung cáo lần thứ hai, nói rằng thoái vị là một việc, hậu sự là một việc, hai việc không thể đánh đồng, xin tuyên bố thoái vị ngay trong ngày, để tỏ đại tín với thiên hạ. Sau nhận được điện trả lời, lại nói đã giao cho Phùng Hoa Phủ đề nghị khi họp ở Nam Kinh. Thế là cái gọi là thoái vị của Hạng Thành, tuyệt không phải xuất phát từ thành ý, hoặc bị đám tiểu nhân tả hữu thao túng. Hoạn vì dân Tứ Xuyên mà xin mệnh, Hạng Thành lại lừa dối, là Hạng Thành tự tuyệt với Tứ Xuyên trước, Hoạn không thể không thay mặt dân Tứ Xuyên, tuyên bố tuyệt giao với Hạng Thành. Từ hôm nay, tỉnh Tứ Xuyên cắt đứt quan hệ với cá nhân họ Viên, Viên thị còn tại vị ngày nào, những kẻ lấy danh nghĩa chính phủ để xử lý việc Tứ Xuyên, tỉnh Tứ Xuyên đều coi là vô hiệu."

Chính bức điện văn này đã tức chết Viên Thế Khải.

Mà võ nhân Bắc Dương đứng đầu là Đoàn Kỳ Thụy thì cho rằng, Viên Thế Khải là người của Bắc Dương, Bắc Dương có thể bắt nạt ông ta, nhưng người không phải Bắc Dương thì tuyệt đối không có tư cách đó. Cho nên Bắc Dương nhất định phải báo mối thù sâu sắc này cho Viên Thế Khải, nói trắng ra cũng là để bảo vệ lợi ích của Bắc Dương.

Vậy, năm tỉnh miền Nam đều không tức chết được Viên Thế Khải, Cách mạng đảng của Tôn Văn đều không tức chết được Viên Thế Khải, tại sao chỉ riêng bức điện văn này, lại có thể tức chết Viên Thế Khải?

Đó là vì, trong điện văn có một câu nói, gây tổn thương sâu sắc đến tâm hồn mong manh của Viên Thế Khải. Câu này chính là:

"Từ hôm nay, tỉnh Tứ Xuyên cắt đứt quan hệ với cá nhân họ Viên."

Câu này thì sao chứ?

Câu này, trong điện văn của bất kỳ tỉnh nào khác đều không có, ngay cả trong thông cáo của Cách mạng đảng của Tôn Văn, cũng sẽ không có câu từ như vậy. Điện văn hoặc công cáo trước đó, đều là mắng hành động xưng đế của Viên Thế Khải, hoặc là mắng mỏ bừa bãi không đâu vào đâu, những cái này Viên Thế Khải đều có thể chấp nhận, dù sao ông ta đã quen rồi.

Thế nhưng Trần Hoạn lại đề ra việc đoạn tuyệt tình cảm cá nhân với Viên Thế Khải, đây là điều Viên Thế Khải không thể chấp nhận. Bởi vì ở đây, Trần Hoạn phủ định không phải là quan điểm chính trị, càng không phải hành vi cụ thể của Viên Thế Khải, mà là phủ định triệt để con người Viên Thế Khải. Cộng thêm Trần Hoạn vốn là người được Viên Thế Khải tín nhiệm nhất, nên Viên Thế Khải càng không thể chấp nhận.

Sau đó Bắc Dương huy động rầm rộ, truy tìm người soạn thảo bức điện văn này, kết quả tìm ra là do Đặng Văn Viện, mạc liêu của Trần Hoạn soạn thảo. Nhưng Đặng Văn Viện giải thích rằng, trong bức điện văn ông ta soạn thảo ban đầu không có câu này, câu nói gây tổn thương này là do tự Trần Hoạn thêm vào. Còn tại sao Trần Hoạn lại vẽ rắn thêm chân nhất định phải thêm câu này vào, cố ý đâm con dao này vào chỗ hiểm của Viên Thế Khải, nguyên nhân này không ai nói rõ được.

Nửa đời sau của Trần Hoạn vì câu nói này mà hoàn toàn bị hủy hoại. Bắc Dương từ đó không bao giờ cho ông ta cơ hội nữa, ông ta buộc phải rút lui khỏi bất kỳ dịp nào có thể có cơ hội kiếm cơm, cuối cùng nghèo túng, kết thúc cuộc đời.

Sự tuyệt tình đoạn nghĩa của Trần Hoạn khiến Viên Thế Khải hôn mê bất tỉnh ngay tại chỗ, sau khi tỉnh lại, mặt ông ta đỏ như bếp than. Cầm bức điện báo đòi mạng này, cuối cùng đã rơi những giọt nước mắt cuối đời anh hùng mạt lộ, chỉ lầm bầm nhắc lại: "Lòng người thay đổi rồi, lòng người thay đổi rồi!"

Đúng vào thời điểm then chốt này, tin tức Thiểm Tây Trần Thụ Phồn độc lập truyền đến, trở thành cọng rơm cuối cùng đè chết Viên Thế Khải. Nhắc đến người tên Trần Thụ Phồn này, cũng cực kỳ lạ lùng, ông ta xuất thân thế gia thương nhân, đến đời ông ta mới chuyển nghề làm tú tài, kết quả vừa đúng lúc đế quốc Thanh hủy bỏ khoa cử, Trần Thụ Phồn lại chuyển sang học pháo khoa tại Trường tốc thành Lục quân Bảo Định. Sau khi tốt nghiệp được phân về Thiểm Tây, làm một quan quân khí coi kho vũ khí.

Súng Tân Hợi nổ, đảng nhân muốn khởi sự ở Thiểm Tây, muốn khởi sự thì nhất định phải để Trần Thụ Phồn mở kho quân khí cho mọi người. Sau khi suy nghĩ nghiêm túc, Trần Thụ Phồn quyết định nhảy lên con tàu chiến kiểu mới mang tên Cách mạng đảng. Lựa chọn của ông ta được chứng minh là đúng, vì vậy sau thời Dân quốc, ông ta đã là lữ trưởng rồi.

Sau đó Viên Thế Khải lại phái Lục Kiến Chương, người nắm giữ hình đường Bắc Dương, vào Thiểm Tây, giải tán quân đội Thiểm Tây. Thời khắc then chốt, Trần Thụ Phồn nói ra câu châm ngôn lưu truyền rộng rãi của mình:

"Người làm quan, thứ nhất phải có tinh thần trâu ngựa, thứ hai phải có tâm địa thổ phỉ, thứ ba phải có thái độ kỹ nữ."

Lần này, Trần Thụ Phồn lựa chọn thái độ kỹ nữ.

Ông ta lại đúng một lần nữa. Toàn bộ quân đội Thiểm Tây đều bị giải tán, chỉ còn lại một lữ đoàn của ông ta. Bởi vì ông ta và Lục Thiếu Văn, đứa con bảo bối của Lục Kiến Chương, đã kết bái huynh đệ, gọi Lục Kiến Chương là cha. Người cha giải tán quân đội của con mình, chuyện này chắc không có đâu nhỉ?

Nhưng tên này lại là đứa con phản cha, lần này đảng nhân rầm rộ vào Thiểm Tây chống Viên, Trần Thụ Phồn lập tức bắt giữ Lục Thiếu Văn, người anh em kết bái, nhậm chức Tổng tư lệnh Hộ quốc quân Thiểm Tây, ép Lục Kiến Chương đi ngay kẻo muộn. Đây không phải vụ án con đuổi cha đi đầu tiên, nhưng là ví dụ thứ hai về việc thế lực địa phương trục xuất Bắc Dương, vụ trước đó là Vua Đông Bắc Trương Tác Lâm trục xuất Đoàn Chi Quý. Từ đó chúng ta biết được năng lực thực tế của Lục Kiến Chương, ông ta giống Đoàn Chi Quý, đều là Bắc Dương thành tựu họ, mà họ lại chẳng có chút ích lợi gì cho Bắc Dương.

Lại nói Lục Kiến Chương rơi nước mắt hối hận ra đi, không lâu sau lại quay về, nói với Trần Thụ Phồn: "Thụ Phồn à, hay là ngươi giết ta luôn đi. Ngươi đuổi ta đi ta không ý kiến, ngươi giết ta ta cũng không ho he tiếng nào, nhưng ngươi đừng để ta chết đói chứ, tội ta chưa đến mức chết đói."

Trần Thụ Phồn rất ngạc nhiên: "Ông bị sao thế này, không ai bỏ đói ông cả?" Hỏi người xung quanh mới hiểu rõ, hóa ra Lục Kiến Chương vừa ra khỏi Tây An, đã bị bộ hạ của Trần Thụ Phồn cướp sạch. Lục Kiến Chương thực sự không có lòng tin, dắt díu cả nhà ăn xin về Bắc Kinh, đây là lý do cầu xin con nuôi bắn chết mình.

Trần Thụ Phồn này, đuổi Lục Kiến Chương ông ta dám, nhưng giết Lục Kiến Chương, hoặc để Lục Kiến Chương chết đói, việc này ông ta không dám. Lục Kiến Chương chiếm cứ Bắc Dương nhiều năm, không thể không có một vài thân quyến, những người này nếu đến Thiểm Tây tìm ông ta nói lý lẽ, ông ta chịu không nổi.

Vì vậy Trần Thụ Phồn ra lệnh bộ hạ trả lại tài sản cá nhân của Lục Kiến Chương đã cướp, nhưng trên đời này, đâu có con sói nào chịu nhả thịt ra? Không còn cách nào, Trần Thụ Phồn đành phải đi sâu vào cơ sở, nhẫn nại tỉ mỉ làm công tác tư tưởng cho binh sĩ, dù sao cũng tìm được một phần nhỏ tài sản của Lục Kiến Chương, vội vàng dúi cho Lục Kiến Chương, và phái đội cận vệ thân tín của mình đưa Lục Kiến Chương đi.

Nói một cách thực tế, Trần Thụ Phồn trục xuất Lục Kiến Chương, ảnh hưởng đến Viên Thế Khải không lớn, ảnh hưởng đến Lục Kiến Chương không nhỏ, việc này cuối cùng dẫn đến việc chủ trì hình đường Bắc Dương Lục Kiến Chương bị xóa tên khỏi giang hồ. Nhưng nói đến Trần Thụ Phồn, ông ta cùng lắm lại là một Đường Thiên Hỷ khác, cho nên Viên Thế Khải nghe tin việc này, liền gào lên rằng: "Đường Thiên Hỷ phản rồi! Đường Thiên Hỷ phản rồi!" Mọi người tưởng Viên Thế Khải thần trí mất trí, lại không biết ông ta chỉ đang đánh giá công bằng Trần Thụ Phồn.

Cũng giống như Đường Thiên Hỷ, mất đi sự che chở của Bắc Dương cường thế, Trần Thụ Phồn lập tức trở thành mục tiêu mưu đồ của đảng nhân. Năm sau văn đảm của Đồng minh hội cũ Vu Hữu Nhậm dẫn đảng nhân rầm rộ vào Thiểm Tây, trực tiếp đoạt vị trí của Trần Thụ Phồn, Trần Thụ Phồn cắn răng chống đỡ một thời gian, cuối cùng phát hiện mình thực sự không thích ứng với trò chơi chính trị tàn khốc này, liền trốn sang Thiên Tân, chuyển hướng Thượng Hải, Hàng Châu, chính thức rút lui khỏi giang hồ, qua đời năm 1949.

Ngày hôm đó, báo chí địa phương Vũ Xương đưa tin một chuyện lạ, nói rằng ở trấn Chiêu Hiền, Đông Hương, có người tận mắt nhìn thấy một con rồng, mệt mỏi rơi xuống hồ, to như cánh tay khổng lồ, dài mấy trượng, vảy đen giáp tím, mắt giận dữ, vuốt sắc. Hôm sau không thấy đâu nữa, chỉ thấy nước hồ chuyển màu đen thẫm.

Sinh mệnh của Viên Thế Khải đã bước vào đếm ngược, không thể xuống giường được nữa. Con dâu thứ ba cắt một miếng thịt từ đùi mình, nấu thành canh, bưng đến trước mặt bố chồng. Việc cắt thịt nấu canh này cũng là truyền thống lịch sử khá lâu đời của Trung Quốc, nhưng Viên Thế Khải rõ ràng đã nhận ra điều gì đó, đẩy bát canh ra, liên tục nói: "Không uống, không uống."

Sau đó ông ta ngồi dậy, thở dài nói: "Tôi không tiếc vì ngôi vị đế vương này, tôi tiếc cho lòng người của thiên hạ này."

Biết mình mệnh không còn lâu, Viên Thế Khải liền gọi người giúp mình quản lý tài sản đến, cầm lấy danh sách gia sản trên bàn, nói: "Gia sản của tôi, đều ở đây cả rồi."

Tiền gửi ngân hàng, cổ phiếu của Viên Thế Khải, tổng cộng khoảng hai trăm vạn, nếu ông ta chỉ cần động một chút tâm tư tham ô, tuyệt đối không đến mức chỉ có chút tiền này. Huống chi con cái Viên Thế Khải tính ra có hơn ba mươi người, chia hai trăm vạn này ra, nhiều nhất không quá mười năm, sẽ có đứa con xui xẻo nào đó phải chịu đói.

Ngày 5 tháng 6, Từ Thế Xương đến kinh thành, đến gặp Viên Thế Khải lần cuối.

Ngày hôm đó bệnh tình Viên Thế Khải chuyển biến xấu, sau khi cấp cứu tỉnh lại, ông ta giao ấn đại Tổng thống cho Từ Thế Xương, nói: "Tổng thống chắc là của Lê Nguyên Hồng rồi, tôi coi như xong rồi, cũng chuẩn bị về Chương Đức thôi."

Khoảng mười giờ bốn mươi lăm phút trước trưa ngày hôm sau, Viên Thế Khải qua đời.

Sau khi ông ta chết, thư ký Trương Nhất Lân trong ngăn kéo của ông ta tìm thấy bức câu đối tự soạn của Viên Thế Khải:

"Vì Nhật Bản mà mất đi một đại địch, nhìn Trung Quốc tái tạo cộng hòa."

Vương Trung Hòa tiên sinh nói: "Viên Thế Khải trước khi chết từng nói mê rằng, sau khi chết sẽ biến thành ác quỷ, quấy phá Nhật Bản."

Viên Thế Khải, ông ta hiểu rõ hơn bất cứ ai, ông ta không chết vì Hộ quốc quân của Sái Ngạc, không chết vì Trung Hoa Cách mạng đảng của Tôn Văn, không chết vì sự phản bội của những người xung quanh, thậm chí cũng không chết vì đế chế.

Ông ta chết dưới tay người Nhật.

Ngay từ thời niên thiếu viễn chinh Triều Tiên, Viên Thế Khải đã kết thù với người Nhật. Từ đó về sau, ông ta đã trở thành cái gai trong mắt người Nhật thề phải nhổ bỏ. Việc xa không nói, chỉ nói từ khi Dân quốc thành lập, trước là tập đoàn tài chính Mitsui Nhật Bản xúi giục Tôn Văn phát động cách mạng lần thứ hai, sau có người Nhật ủng hộ Hộ quốc quân của Sái Ngạc, lại có lính Nhật xông ra từ Thanh Đảo, lấy danh nghĩa Trung Hoa Cách mạng đảng ném bom thành Tế Nam, trong hàng loạt sự kiện này, cái mà Viên Thế Khải chống lại, duy nhất chỉ có nguyện vọng muốn thiết lập bá quyền ở Trung Quốc của người Nhật.

Ông ta đã chặn đường của người Nhật, và phải trả cái giá bằng việc thân bại danh liệt.

Viên Thế Khải, ông ta là ứng viên duy nhất có khả năng trở thành Washington của Trung Quốc, nhưng người Nhật không cho phép tình huống này xuất hiện, một Trung Quốc có quy tắc xã hội công khai chuẩn mực, và nhờ đó trở nên mạnh mẽ, không phù hợp với lợi ích của người Nhật.

Viên Thế Khải luôn nỗ lực duy trì một quy tắc xã hội chuẩn mực hiệu quả, và đã làm được trong nội bộ Bắc Dương. Tám năm sau khi ông ta chết, Tề Tiết Nguyên của Bắc Dương và Lư Vĩnh Tường tranh giành Thượng Hải, hai bên mỗi bên tự đào chiến hào cố thủ. Mỗi ngày bình minh, theo lệ mỗi bên trước tiên bắn một loạt pháo, sau đó đối phương đáp trả, qua lại, pháo chiến kéo dài đến khoảng mười giờ, sau đóYển kỳ tức cổ, hai bên tự đi lấy nước, rửa ráy, nấu cơm, phơi quần áo, ăn cơm, ca múa. Đợi đến tối, lại lặp lại nhịp điệu buổi sáng, pháo chiến kéo dài đến đêm tám chín giờ, sau đó hai bên thổi còi tắt đèn, đi ngủ.

Đây là cục diện chiến tranh mà người Trung Quốc sau này xa lạ, tuy nhiên trước thời Xuân Thu lại là trạng thái chiến tranh bình thường của Trung Quốc, sử gọi là "Quan binh", cũng là mô hình chiến tranh mà các nước phát triển phương Tây sùng bái. Trong loại chiến tranh này không có sự tô vẽ của hận thù, không có sự tàn bạo của bạo lực, càng không có sự độc ác tà ác lôi kéo người dân vô tội vào trong đó. Loại chiến tranh này không lấy mục tiêu là giết hại sinh mạng vô tội, mà chỉ là một cục diện cực đoan của giải quyết chính trị.

Nhưng người Nhật không thể dung thứ cho quan niệm này được người Trung Quốc chấp nhận.

Một khi chấp nhận quan niệm nhân văn này, giữa người với người không đầy rẫy hận thù, không phải chém giết đẫm máu, mà là cầu đồng tồn dị, chấp nhận đối phương, mỗi người đều tôn trọng lập trường chính trị và giá trị sinh mạng của đối thủ, và tôn trọng nhân cách cùng tôn nghiêm của bản thân. Kết quả tiếp diễn, chính là mỗi người Trung Quốc đều sẽ đối xử với bản thân bằng một thái độ nghiêm túc, coi trọng quá trình hơn kết quả, coi trọng phương thức hơn mục đích. Mọi người sẽ bài xích những cách làm bất chấp thủ đoạn, bởi vì đây là cách làm mất đi tôn nghiêm.

Tôn nghiêm, cái gì gọi là tôn nghiêm? Tôn nghiêm là một quy phạm không thể làm mất đi nguyên tắc của nó, là sự lựa chọn mang tính giá trị đối với phương thức. Bất chấp thủ đoạn có nghĩa là đánh mất tôn nghiêm.

Viên Thế Khải không biết những lý thuyết này, ông ta chỉ biết nhất định phải làm như vậy.

Mà người Nhật lại tuyệt đối không cho phép ông ta làm thế, đã nói rồi, một Trung Quốc coi trọng nhân cách và tôn nghiêm bản thân, không phải là điều người Nhật kỳ vọng.

Tội của Viên Thế Khải, tội không nằm ở đế chế.

Ngay từ năm 1748, "Tinh thần pháp luật" do Montesquieu soạn thảo, đã đề cập đến các chính thể trên thế giới có ba loại, lần lượt là chính thể cộng hòa, chính thể quân chủ và chính thể chuyên chế. Phương pháp giáo dục của chính thể quân chủ nên là danh dự, phương pháp giáo dục của chính thể cộng hòa nên là phẩm đức, phương pháp giáo dục của chính thể chuyên chế là khủng bố.

Rõ ràng là, tư tưởng quân hiến không có tội gốc, con đường quân hiến càng không có gì đáng trách. Sai lầm duy nhất của Viên Thế Khải, chính là ông ta đưa cho người Nhật một cái cớ, có thể công khai ủng hộ người khác đánh ông ta. Đúng như Tử Cống đã nói: "Vì vậy quân tử ghét ở nơi hạ lưu, điều ác của thiên hạ đều đổ về đó."

Viên Thế Khải có lỗi, ông ta sai là sai ở chỗ không nên đắc tội với người Nhật, từ đó điều ác của thiên hạ đổ về đó.

Nếu nói, chúng ta nhất định phải cho Viên Thế Khải một đánh giá, thì đây chính là nó.

Khi Viên Thế Khải chết, có người dì vợ nuốt vàng tuẫn tiết. Có cách nói cho rằng người dì vợ chết tuẫn tình là Mẫn thị, nói Mẫn thị lúc đó đã chết ngay. Nhưng Viên Thế Khải không có người dì vợ nào họ Mẫn, ngược lại mẹ của Viên Khắc Văn là Kim thị thực sự đã nuốt vàng tuẫn chồng, được người nhà phát hiện cứu sống, nhưng thực quản của Kim thị bị tổn thương, vài tháng sau qua đời.

Ngoài ra còn có cách nói người nuốt vàng tuẫn chồng là dì vợ thứ tư Ngô thị. Nhưng về Ngô thị, lại có cách nói khác, nói bà ta từ nhiều năm trước, đã vì uống thuốc lạ do bác sĩ Tây y kê đơn mà chết rồi.

Viên gia, ngoài vợ cả Vu thị ra, tính ra có chín người dì vợ. Vợ chính Vu thị, ngay từ khi Viên Thế Khải kinh lược Triều Tiên, tuy gia đình rất giàu có, nhưng không ngừng đòi hỏi tiền bạc đồ đạc từ Viên Thế Khải, ép quá khiến Viên Thế Khải mắng bà ta vô tri tham tiền. Việc này làm tổn thương trái tim của Vu thị, trong một thời gian dài ly thân với chồng, thủ tiết một mình tại làng Hoàn Thượng. Thái tử Viên Khắc Định chính là khi về làng Hoàn Thượng thăm mẹ, ngã từ trên lưng ngựa xuống, dẫn đến dị tật ở chân. Cũng vì đi Đức chữa cái chân này, bị Đức hoàng Wilhelm xúi giục đế chế, cuối cùng hại thảm Viên Thế Khải.

Nói như vậy, số phận bi thảm của Viên Thế Khải, thực tế là sự báo thù chính nghĩa của vợ chính Vu thị. Nhìn quá trình này, vì Viên Thế Khải không chung thủy với tình yêu, không giữ gia quy, làm bậy bên ngoài, thế là có Vu thị cố gắng kiểm soát ông ta về mặt kinh tế, không ngừng đòi hỏi tiền bạc. Thế là Viên Thế Khải nổi giận, vợ chồng nảy sinh ngăn cách, dần dần ly thân, Vu thị ở làng Hoàn Thượng. Cho nên mới có Viên Khắc Định thăm mẹ, cưỡi ngựa làm chân bị thương tật, nên đi Đức chữa bệnh, kết quả bị Đức hoàng Wilhelm xúi giục... Đúng như người ta nói, ăn miếng trả miếng, tự có tiền định, lại nói cõi âm thầm tự có số trời, chuỗi logic của cái số trời này chính xác như vậy, tuyệt đối không phải tư duy con người có thể kiểm soát được.

Tóm lại, tuyệt đối đừng đắc tội với phụ nữ, nếu không bạn chắc chắn có kết cục thê thảm hơn Viên Thế Khải.

Dì vợ cả của Viên Thế Khải là nhân vật huyền thoại Thẩm thị, bà ta gặp gỡ Viên Thế Khải ở kỹ viện, tinh mắt nhận ra nhau, trân trọng lẫn nhau, từ đó nắm tay đi qua chặng đường đời dài đằng đẵng. Dì vợ thứ hai là Lý thị do vua Triều Tiên tặng cho Viên Thế Khải, bà ta là người phụ nữ tính cách yếu đuối. Sau khi Viên Thế Khải chết, bà ta ở Thiên Tân, bị người gác cổng mượn cớ thu tiền điện lừa mất rất nhiều tiền, có thể bà ta thực sự không biết, cũng có thể do tính tình vốn không thích tính toán với người khác.

Dì vợ thứ ba chính là Kim thị nuốt vàng tuẫn chồng, cũng là mẹ đẻ của Viên Khắc Văn. Đây là người phụ nữ đẹp tuyệt trần, tóc dài buông xuống tận mắt cá chân, da thịt trắng mịn như ngọc, vì quá đẹp, từng bị dì vợ cả Thẩm thị trói vào chân bàn đánh đập tàn nhẫn. Dì vợ thứ tư cũng chính là Ngô thị nuốt vàng tuẫn chồng trong truyền thuyết, lại có thuyết nói là Quý thị. Dì vợ thứ năm Dương thị, lại không phải tay vừa, bà ta cậy mình được sủng ái, tranh giành ngôi thái tử cho con trai thứ sáu Viên Khắc Hằng của mình, đại chiến với Viên Khắc Định, suýt làm Viên Thế Khải phiền chết.

Dì vợ thứ sáu Diệp thị, vốn là kỹ nữ hồng hào ở ngõ Câu Cá, Nam Kinh, sớm nhất là bạn gái của Viên Khắc Văn, kết quả xui xẻo thế nào, lại gả cho Viên Thế Khải, năm 1958 chết tại xã Kinh Tinh, huyện Hạ Lan. Dì vợ thứ bảy họ Thiệu, người Sơn Đông, vốn là nha hoàn của dì vợ cả Thẩm thị, vì chăm chỉ đọc sách, cuối cùng thay đổi số phận, thăng lên làm dì vợ thứ bảy. Có người tiết lộ bà ta nói chuyện với công nhân trong vườn, bị Viên Thế Khải phát hiện, ép bà ta uống thuốc độc tự sát, nhưng tài liệu không đủ, không thể xác thực.

Dì vợ thứ tám Quách thị, cũng giàu truyền thuyết, mẹ của dì vợ thứ tám vốn là thiếp của nhà giàu, gặp cảnh bị bỏ rơi, liền dắt con gái đến kỹ viện mưu sinh, dì vợ thứ tám lớn lên, liền làm nghề theo mẹ, cũng trở thành kỹ nữ hạng nhất ở kỹ viện Thiên Tân. Nhưng Quách thị không yêu công việc hiện tại, liền muốn tự sát, được người cứu lại. Thế là Quách thị tuyên bố, ai ra vạn nguyên, bà ta gả cho người đó, việc này Viên Khắc Văn biết được, về nhà nói với dì vợ cả Thẩm thị, dì vợ cả lập tức phái người cầm tiền, vội vã đến kỹ viện đón Quách thị về nhà họ Viên, từ đó dì vợ thứ tám rất biết ơn gia đình Viên Thế Khải, hành sự dịu dàng cung kính, là người có phong cách hiền hòa nhất trong nhiều dì vợ.

Dì vợ thứ chín Lưu thị, vốn là nha hoàn của dì vợ thứ năm Dương thị, sau khi thăng lên làm dì vợ thứ chín, rất có tình cảm với Viên Thế Khải. Sau khi Viên Thế Khải chết bà ta cũng là một trong những người tự sát tuẫn chồng, chỉ vì đang mang thai, được mọi người khuyên can. Sau đó bà ta ăn chay niệm Phật, già đi trong căn phòng trống.

Cái chết của Viên Thế Khải, trực tiếp thay đổi số phận của những người phụ nữ này. Nhưng phản ứng dữ dội nhất, lại là quần chúng nhân dân ở thủ đô.

Chuyện là tin tức Viên Thế Khải chết truyền ra, Kinh - Thiên lập tức rơi vào hỗn loạn. Quan văn võ thành từng nhóm chạy trốn, không hiểu rõ tại sao các lãnh đạo lại chạy, nhưng trên đường phố lúc đó, xe kéo chở đầy hành lý đồ đạc, làm tắc nghẽn giao thông, ga Tiền Môn người đông như nêm, chật chội không thể tả, giá vé trên thị trường đen tăng lên mấy chục lần, vậy mà vẫn khó tìm một vé. Có hơn hai trăm người mua được vé nhưng không lên được tàu hỏa, đành phải tạm thời nối thêm toa. Còn có việc các cấp lãnh đạo lần lượt vận chuyển tài sản tiền bạc của mình vào khu sứ quán Đông Giao Dân Hạng, lo lắng vạn nhất xảy ra binh biến, lúc đó nơi duy nhất an toàn, chính là khu sứ quán của người ngoại quốc.

Lúc đó, rạp hát Đan Quế, Cát Tường ở Đại San Lan đang diễn kịch, đột nhiên ngừng diễn, khán giả ào ạt ùa ra như nước lũ, trật tự tại hiện trường hỗn loạn. Hầu hết các cửa hàng lập tức kiểm kê đóng cửa, số ít còn kinh doanh, thì giá cả tăng vọt. Tóm lại là lòng người hoang mang, một cảnh tượng bi thảm của ngày tận thế đang đến.

Sự hỗn loạn lan vào nhà Viên Thế Khải, lúc đó Viên Khắc Định, Viên Khắc Văn cả hai cùng khóc đến hôn mê bất tỉnh, thế là mọi người tin chắc hai người con trai này đã uống thuốc độc tuẫn cha.

Viên Khắc Định chắc là được người nhà lắc mạnh tỉnh lại, mở mắt nhìn thấy từng khuôn mặt kinh hoàng, người nhà nói với ông ta, đã có tin tức chính xác truyền đến, Đoàn Kỳ Thụy đang dẫn binh đến, muốn vây khốn phủ Tổng thống, giết sạch cả nhà họ Viên, bảo Viên Khắc Định mau mau nghĩ cách, cứu cả nhà họ Viên.

Thế là Viên Khắc Định chạy như bay đến nhà Đoàn Kỳ Thụy, chất vấn Đoàn Kỳ Thụy tại sao muốn giết sạch cả nhà họ Viên. Đoàn Kỳ Thụy lại càng không hiểu mô tê gì, giải thích hết lần này đến lần khác mình tuyệt đối không có ý đó, chắc chắn là có kẻ sợ thiên hạ không loạn, tung tin đồn nhảm. Để ổn định lòng họ Viên, Đoàn Kỳ Thụy để vợ là Trương thị, dẫn con cái đến nhà Viên Thế Khải giữ tang, và ở lại nhà họ Viên, để tỏ ý tuyệt đối không có ý đó.

Sau đó Từ Thế Xương, Đoàn Kỳ Thụy, Vương Sĩ Trân cùng Trương Trấn Phương bốn người, mở "Kim quỹ thạch ốc", tìm thấy danh sách kế thừa Tổng thống do Viên Thế Khải viết, trên danh sách viết là: Lê Nguyên Hồng, Đoàn Kỳ Thụy và Từ Thế Xương ba cái tên. Cái "Kim quỹ thạch ốc" này vốn là ý của Viên Khắc Định, và yêu cầu Viên Thế Khải viết tên ông ta vào danh sách, Viên Thế Khải đồng ý, lại lén giấu Viên Khắc Định, đổi tên thành như hiện tại.

Trên danh sách viết ba người, nhưng tiến cử ai làm Tổng thống thì tốt đây?

Từ Thế Xương lên tiếng trước, nói: "Tôi thấy chọn Lê Nguyên Hồng đi, tất nhiên đây là ý kiến cá nhân tôi."

Đoàn Kỳ Thụy nói: "Rất tốt."

Hai người bày tỏ xong, sự việc cứ thế quyết định.

Hôm sau, võ nhân Bắc Dương đại náo Quốc vụ viện, phản đối Lê Nguyên Hồng nhậm chức đại Tổng thống, Đoàn Kỳ Thụy khuyên can cũng không có tác dụng, đang lúc náo loạn dữ dội, người đồng hương của Lê Nguyên Hồng, Thứ trưởng Lục quân Tưởng Tác Tân liền lén điện thoại báo cho Lê Nguyên Hồng, nói: "Tình hình bên ngoài rất không ổn."

Không ổn là thế nào? Lê Nguyên Hồng trong lòng trống đánh liên hồi, liền bảo thư ký Trương Quốc Cán điện thoại cho Đoàn Kỳ Thụy, thăm dò một chút. Người nghe điện thoại bên kia, lại là một phó quan vừa mới nhậm chức, cũng không biết Trương Quốc Cán là ai, liền hung hăng nói một câu: "Thủ tướng không có thời gian nghe điện thoại", bặc một tiếng dập máy.

Tình hình này càng khiến Lê Nguyên Hồng căng thẳng, nghĩ đi nghĩ lại, ông ta dặn Trương Quốc Cán: "Anh đến Quốc vụ viện một chuyến, bảo Đoàn Kỳ Thụy, tôi không làm Tổng thống nữa."

Trương Quốc Cán đi, đến nơi thì thấy Đoàn Kỳ Thụy bị các sĩ quan Bắc Dương vây chặt, Đoàn Kỳ Thụy đã nói suốt nửa ngày, sắc mặt lộ vẻ đỏ ửng bệnh tật. Trương Quốc Cán xen vào nói chuyện này, Đoàn Kỳ Thụy lúc đó liền sầm mặt, nói: "Anh nói với họ Lê kia, lời Đoàn mỗ tôi là tính toán, lời của tôi sẽ không thay đổi. Cho dù có chuyện trời lớn, Đoàn họ Đoàn tôi cũng một mình gánh vác, ông ta cứ làm Tổng thống của ông ta là được."

Trương Quốc Cán còn muốn hỏi thêm, Đoàn Kỳ Thụy đã nổi giận, đập mạnh tay xuống bàn, gầm một tiếng: "Ông ta muốn quản thì để ông ta quản." Nói xong không ngoảnh đầu lại bỏ đi.

Lúc này Trương Quốc Cán càng không nắm rõ thái độ của Đoàn Kỳ Thụy, về sau lại không dám nói thật với Lê Nguyên Hồng, hai người nơm nớp lo sợ ngồi trong phòng một đêm, chờ binh lính Bắc Dương phá cửa xông vào. Đến tận lúc trời sáng, lại phát hiện ra chỉ là một trận kinh hồn bạt vía, thế là Lê Nguyên Hồng nhậm chức đại Tổng thống.

Việc đầu tiên sau khi nhậm chức đại Tổng thống, chính là trừng trị nguyên hung Hồng Hiến. Nguyên hung này do Lục quân tử và Thất hung tạo thành, nhưng do danh tiếng Lục quân tử quá vang, Thất hung quan hệ xã hội rộng rãi, đều có nhiều người đến nói giúp, số người còn lại quá ít, trừng phạt không thấy hiệu quả, thế là lại có hai kẻ xui xẻo, cứng rắn bị vu oan là nguyên hung Hồng Hiến, hai người này, một người tên Cố Ngao, một người tên Tiết Đại Khả.

Cố Ngao chỉ là một nhân viên nhỏ bé, những năm đầu từng phụ trách vụ Uông Triệu Minh mưu sát Nhiếp chính vương, ông ta sở dĩ bị vu oan là nguyên hung, là vì ông ta chủ bút soạn thảo Hồng Hiến chương điển. Mà Tiết Đại Khả càng thảm hơn, trước kia ông ta cũng từng gia nhập Đồng minh hội, sau đó đi theo Viên Khắc Định, Viên Khắc Định làm một tờ báo giả, mà Tiết Đại Khả chính là biên tập của tờ báo giả này. Nhưng bị vu oan là nguyên hung Hồng Hiến, đối với Tiết Đại Khả mà nói cũng coi là may mắn rồi, tờ báo ông ta làm đã mạo danh tên của ký giả nổi tiếng Hoàng Viễn Sinh. Sau khi Hoàng Viễn Sinh đăng báo phủ nhận, liền trốn sang Mỹ. Tôn Văn trực tiếp ra lệnh chi bộ Trung Hoa Cách mạng đảng ở Mỹ phái sát thủ Lưu Bắc Hải tiêu diệt Hoàng Viễn Sinh.

Cái gọi là trừng trị nguyên hung, chẳng qua chỉ là bắt kẻ chịu tội thay mà thôi, Bắc Dương lúc này đã rầm rộ vào Tứ Xuyên, tấn công mạnh Trần Hoạn.

Võ nhân Bắc Dương cho rằng, trong điện văn của Trần Hoạn ở Tứ Xuyên có câu cắt đứt quan hệ với cá nhân họ Viên, đây là điều tuyệt đối không thể dung thứ. Phàm là người chịu ân huệ riêng của Viên Thế Khải, có thể phản đối Viên Thế Khải trong việc công, có thể phản đối đế chế, nhưng tuyệt đối không cho phép phản bội trong tình riêng, phản bội tình riêng, chẳng khác nào vong ơn bội nghĩa, cho nên Trần Hoạn nhất định phải trả giá cho việc này.

Mà ở Thiều Quan, bộ đội Long Tế Quang ở Quảng Đông, đột nhiên xảy ra giao tranh kịch liệt với quân Điền do Lý Liệt Quân chỉ huy. Đây là tín hiệu chính xác không thể hơn được nữa, đảng nhân mưu đồ Quảng Châu đã lâu. Trung Hoa Cách mạng đảng của Tôn Văn, sẽ lấy mục tiêu tiêu diệt triệt để Bắc Dương, triển khai các hành động quân sự thường xuyên hơn của họ.

(Hết phần bốn)