Hô Lan Hà Truyện

Lượt đọc: 105 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương Một

❊ ❊ ❊

Khi mùa đông khắc nghiệt phong tỏa mặt đất, mặt đất khắp nơi đều nứt toác. Từ nam tới bắc, từ đông sang tây, những vết nứt dài vài thước, dài một trượng, thậm chí dài vài trượng, chúng chẳng theo hướng nào, cứ tùy thời tùy chỗ, chỉ cần mùa đông lạnh giá vừa đến là mặt đất lại nứt ra.

Cái lạnh thấu xương đã làm mặt đất đông nứt.

Những người già, vừa vào đến nhà liền dùng chổi quét những dải băng bám trên chòm râu, vừa nói: "Hôm nay lạnh quá! Đất nứt hết cả rồi."

Người đánh xe, đội sương đêm, vung chiếc roi lớn đi sáu bảy mươi dặm, trời vừa hửng sáng, bước vào quán trọ, câu đầu tiên nói với chủ quán là: "Trời thật là ghê gớm! Lạnh như dao cắt vậy."

Đến khi vào trong phòng trọ, cởi bỏ chiếc mũ da chó xuống, sau khi rít xong một túi thuốc lào, lúc giơ tay ra cầm chiếc bánh màn thầu nóng, trên mu bàn tay chìa ra ấy chằng chịt những vết nứt nẻ.

Tay người bị nứt toác vì lạnh.

Người bán đậu phụ sáng sớm thức dậy đi rao bán dọc các nhà, nếu chẳng may sơ suất một chút, chiếc khay gỗ đựng đậu phụ sẽ dính chặt xuống đất, không nhấc lên được. Nó bị đóng băng vào mặt đất rồi.

Ông lão bán bánh màn thầu, cõng chiếc hòm gỗ bên trong đựng bánh nóng, mặt trời vừa ló rạng đã ra phố rao bán. Lúc mới từ nhà bước ra, ông đi rất nhanh, tiếng rao cũng rất lớn. Thế nhưng chỉ một lát sau, dưới chân ông đã bám đầy băng, dưới lòng bàn chân như đang dẫm lên một quả trứng vậy, tròn vo.

Hóa ra băng tuyết đã đóng đầy dưới đế giày. Ông đi lại rất khó khăn, nếu không hết sức cẩn thận là sẽ ngã. Ấy vậy mà vẫn cứ ngã. Ngã thì không tốt chút nào, làm đổ tung chiếc hòm bánh, bánh màn thầu lăn lóc từ trong hòm ra từng cái một. Nếu có người ở bên cạnh nhìn thấy, chớp lấy cơ hội này, ngay lúc ông lão ngã xuống chưa kịp bò dậy, họ liền nhặt lấy vài cái vừa ăn vừa bỏ đi.

Đợi ông lão chật vật bò dậy, nhặt cả bánh lẫn băng tuyết bỏ vào hòm, đếm lại, thấy không đủ số. Ông hiểu ra. Ông bảo người đang ăn bánh của mình ở đằng xa kia: "Trời lạnh quá, mặt đất nứt toác ra, nuốt mất bánh màn thầu của tôi rồi."

Người đi đường nghe vậy đều cười. Ông cõng hòm lên đi tiếp, những dải băng dưới chân dường như càng kết càng cao, khiến ông đi lại càng khó nhọc, thế là trên lưng vã mồ hôi, mắt bám đầy sương giá, những dải băng trên râu ngày càng dài, hơn nữa vì hơi thở, cả hai bên bịt tai mũ và vành mũ da rách cũng đóng đầy sương. Ông lão đi mỗi lúc một chậm, lo sợ thấp thỏm, run rẩy, giống như người lần đầu xỏ giày trượt băng, bị bạn đẩy ra sân băng vậy.

Những chú chó nhỏ đêm đêm bị lạnh đến mức kêu rên ăng ẳng, như thể chân của chúng đang bị lửa đốt vậy.

Trời càng lạnh thêm: chum nước bị đông nứt; giếng nước bị đóng băng; trong những đêm bão tuyết lớn, thậm chí còn có thể phong tỏa cả nhà người ta, ngủ một đêm, sáng dậy, đẩy cửa ra lại không thể mở nổi.

Đất đai một khi đến mùa lạnh giá này, mọi thứ đều thay đổi diện mạo, bầu trời mang màu xám xịt, dường như sau khi cơn gió lớn quét qua, hiện ra một cảnh tượng hỗn độn, và cả ngày tuyết trắng cứ bay lất phất. Người đi đường bước đi hối hả, hơi thở trong miệng gặp phải cái lạnh thấu xương trông như đang bốc khói. Bảy con ngựa kéo một chiếc xe lớn, nối đuôi nhau chạy trên cánh đồng hoang, thắp lồng đèn, vung những chiếc roi lớn, trên trời treo ba ngôi sao sáng. Chạy được hai dặm đường, ngựa đã vã mồ hôi. Chạy tiếp nữa, cả người và ngựa trong trời băng đất tuyết này lại bốc hơi nghi ngút. Mãi cho đến khi mặt trời ló dạng, vào đến quán trọ, lũ ngựa mới ngừng đổ mồ hôi. Thế nhưng vừa ngừng đổ mồ hôi, lông ngựa lập tức đóng đầy sương giá.

Người và ngựa ăn no nê rồi lại tiếp tục lên đường. Vùng đất lạnh lẽo này, nhà cửa thưa thớt, không giống như phương nam, đi qua một ngôi làng, chẳng bao xa lại đến một ngôi làng khác, qua một thị trấn, chẳng bao xa lại đến một thị trấn khác. Ở đây chẳng nhìn thấy gì cả, nhìn ra xa chỉ là một màu trắng xóa. Từ làng này đến làng kia, căn bản là không nhìn thấy. Chỉ có dựa vào ký ức của người thông thạo đường xá mới biết là đang đi về hướng nào. Chiếc xe lớn với bảy con ngựa kéo chở đầy lương thực đang đi đến thị trấn gần đó. Chở đậu tương đến thì bán đậu tương, chở cao lương đến thì bán cao lương. Lúc quay về, họ mang theo dầu, muối và vải vóc.

Hô Lan Hà chính là một thị trấn nhỏ như vậy, thị trấn nhỏ này chẳng mấy phồn hoa, chỉ có hai con phố lớn, một con từ nam chí bắc, một con từ đông sang tây, mà nổi tiếng nhất chính là phố Thập Tự. Phố Thập Tự tập trung tinh hoa của cả thị trấn. Trên phố Thập Tự có tiệm vàng bạc trang sức, cửa hàng vải vóc, tiệm dầu muối, trà quán, hiệu thuốc, cũng có cả bác sĩ tây y chuyên nhổ răng. Trước cửa nhà bác sĩ đó treo một tấm biển rất lớn, trên biển vẽ một hàng răng to đến mức to như cái đấu đong gạo vậy. Tấm quảng cáo này ở thị trấn nhỏ này thật quá không tương xứng, khiến người ta nhìn vào chẳng biết đó là thứ gì, bởi tiệm dầu, tiệm vải và tiệm muối, họ chẳng có quảng cáo gì cả, cũng chỉ là trước cửa tiệm muối viết chữ "Muối", trước cửa tiệm vải treo hai tấm vải hiệu có lẽ đã có từ thời xa xưa.

Còn như biển hiệu hiệu thuốc, cũng chỉ là: treo tên của vị bác sĩ đang đeo kính lão, vươn tay bắt mạch cho phụ nữ trên chiếc gối nhỏ ra ngoài cửa là xong. Ví dụ như tên bác sĩ là Lý Vĩnh Xuân, thì hiệu thuốc cũng gọi là "Lý Vĩnh Xuân". Người ta dựa vào ký ức, dù cho Lý Vĩnh Xuân có gỡ biển xuống, người ta vẫn biết Lý Vĩnh Xuân ở đó. Không chỉ người trong thành như vậy, mà người từ dưới quê lên cũng đều nhớ kỹ đường phố trong thành và trên phố có những gì. Không cần quảng cáo gì, chẳng cần phương thức chiêu dụ nào, muốn mua gì như dầu muối, vải vóc, cứ tự mình bước vào là mua được. Không cần thì dù cho bạn treo biển lớn đến thế nào, người ta cũng không mua. Vị bác sĩ nhổ răng kia là một ví dụ, những người từ dưới quê lên nhìn thấy những chiếc răng to như vậy, thực sự cảm thấy kỳ lạ, thế nên trước tấm biển lớn đó, dừng lại rất nhiều người xem, xem cũng chẳng hiểu ra sao cả. Giả như họ đang bị đau răng, họ cũng tuyệt đối không để vị bác sĩ dùng phương pháp tây y kia nhổ cho mình, mà vẫn cứ đi đến hiệu thuốc Lý Vĩnh Xuân, mua hai lạng hoàng liên, mang về nhà ngậm cho xong! Bởi vì cái răng trên tấm biển kia to quá, khó hiểu, lại còn thấy sợ sợ.

Cho nên vị bác sĩ nhổ răng đó, treo biển hai ba năm, người đến đó nhổ răng lại chẳng được mấy ai.

Sau đó nữ bác sĩ kia không còn cách nào khác, có lẽ là không duy trì nổi cuộc sống, nên kiêm luôn nghề bà đỡ.

Trong thành ngoài phố Thập Tự ra, còn có hai con phố nữa, một con gọi là phố Đông Nhị Đạo, một con gọi là phố Tây Nhị Đạo. Hai con phố này kéo dài từ nam chí bắc, dài khoảng năm sáu dặm. Hai con phố này chẳng có gì đáng ghi chép, có vài ngôi miếu, vài tiệm bánh nướng, vài kho lương.

Trên phố Đông Nhị Đạo có một cái nhà máy lửa, sân của cái nhà máy đó rất lớn, chiếc ống khói xây bằng gạch đỏ rất cao, nghe nói bên trong nhà máy đó không vào được, ở bên trong có nhiều tin tức lắm, không đụng vào được. Chỉ cần đụng vào là bị lửa thiêu chết, nếu không sao gọi là nhà máy lửa? Chính là vì có lửa. Nghe nói bên trong đó không dùng ngựa hay lừa để kéo cối xay, mà dùng lửa. Người bình thường cứ ngỡ là dùng hoàn toàn bằng lửa, chẳng phải sẽ đốt cháy cái cối xay sao? Nghĩ tới nghĩ lui, nghĩ không ra, càng nghĩ càng thấy hồ đồ. Khốn nỗi cái nhà máy lửa đó lại không cho vào tham quan. Nghe nói cửa có lính canh.

Trên phố Đông Nhị Đạo còn có hai ngôi trường học, một ở phía nam, một ở phía bắc. Đều nằm trong miếu, một cái ở trong miếu Long Vương, một cái ở trong miếu Tổ Sư. Cả hai đều là trường tiểu học: cái trong miếu Long Vương dạy về nuôi tằm, gọi là trường Nông nghiệp. Cái trong miếu Tổ Sư, là tiểu học phổ thông, còn có lớp cao cấp, nên còn gọi là tiểu học cao đẳng.

Hai ngôi trường này, danh nghĩa tuy khác nhau, nhưng thực tế chẳng có gì khác biệt. Cũng chỉ là cái gọi là trường Nông nghiệp kia, đến mùa thu đem tằm xào với dầu, các giáo viên ăn vài bữa là xong chuyện.

Cái gọi là tiểu học cao đẳng kia, không có tằm để ăn, học sinh ở đó quả thực cao lớn hơn học sinh trường Nông nghiệp, học sinh Nông nghiệp lúc bắt đầu học "nhân, thủ, túc, đao, xích", lớn nhất cũng chỉ mười sáu, mười bảy tuổi.

Học sinh tiểu học cao đẳng kia lại khác, thổi kèn tây, thậm chí có người đã hai mươi bốn tuổi, đã dạy học ở trường tư thục dưới quê bốn năm năm rồi, bây giờ mới đến học tiểu học cao đẳng. Cũng có người đã làm kế toán ở kho lương hai năm rồi bây giờ cũng đến đi học.

Học sinh tiểu học này lúc viết thư về nhà, thậm chí còn viết: "Thằng Hói con đã khỏi đau mắt chưa?" Thằng Hói chính là tên gọi ở nhà của đứa con trai trưởng tám tuổi của anh ta. Con thứ, con gái đều chưa viết đến, nếu viết hết ra sợ là bức thư viết quá dài. Bởi vì anh ta đã con cái đầy đàn, đã là chủ một gia đình rồi, viết thư luôn bàn nhiều về việc nhà: người thuê đất họ Vương đã nộp tiền thuê đất chưa? Đậu tương bán chưa? Tình hình giá cả thế nào v.v...

Học sinh như vậy, trong lớp học cũng cực kỳ có địa vị, giáo viên cũng phải kính nể, sơ ý một chút, học sinh loại này sẽ đứng dậy, tay cầm "Từ điển Khang Hy", thường xuyên làm cho thầy giáo phải á khẩu.

Chữ "Càn" trong vạn lý càn khôn và chữ "Càn" trong rau càn, theo học sinh này nói là khác nhau. Chữ "Càn" trong rau càn phải viết thế này: "Kiền", chứ không phải viết thế kia: "Kiền".

Trên phố Tây Nhị Đạo không những không có nhà máy lửa, trường học cũng chỉ có một cái. Là một ngôi trường Hồi giáo, đặt trong miếu Thành Hoàng.

Còn lại cũng giống như phố Đông Nhị Đạo, xám xịt, nếu có xe ngựa chạy qua thì bụi mù mịt, mưa xuống thì bùn đầy đất. Hơn nữa trên phố Đông Nhị Đạo có một hố bùn lớn, sâu năm sáu thước. Không mưa thì bùn nhão như cháo, mưa xuống, cái hố bùn này biến thành sông, người nhà xung quanh phải chịu khổ, bùn tràn đầy vào nhà, đợi nước hố rút đi, trời hửng nắng, bị mặt trời chiếu vào, sinh ra rất nhiều muỗi bay đến nhà dân gần đó. Đồng thời hố bùn đó cũng càng phơi càng tinh khiết, dường như đang luyện cái gì đó, dường như muốn luyện ra cái gì đó từ trong hố bùn vậy. Nếu hơn một tháng không mưa, chất lượng của hố bùn đó càng tinh khiết hơn, nước bị bốc hơi hoàn toàn, bùn bên trong vừa dính vừa đen, còn đặc hơn cả cháo, dính hơn cả hồ dán. Giống như cái nồi lớn luyện keo vậy, đen kịt, bóng loáng, đến nỗi ruồi muỗi bay qua đó cũng bị dính vào.

Chim én rất thích nước, có lúc bay nhầm vào hố bùn này, dùng cánh chạm vào mặt nước, trông rất nguy hiểm, suýt chút nữa là bị hố bùn hại chết, suýt chút nữa là bị dính vào, liền vội vã quay đầu bay đi không dám ngoái nhìn.

Nếu là một con ngựa, thì lại khác, nhất định phải dính vào. Không chỉ dính vào, mà còn bị lún xuống, ngựa lăn lộn, giãy giụa trong đó, giãy một hồi, hết sức lực thì con ngựa đó nằm xuống. Một khi nằm xuống thì rất nguy hiểm, rất có khả năng dẫn đến tử vong. Nhưng tình huống này không nhiều, rất ít người dám dắt ngựa hay kéo xe đi mạo hiểm như vậy.

Hố bùn lớn này gây ra chuyện, đa phần là vào năm hạn hán, nếu hai ba tháng không mưa thì hố bùn này mới đến lúc thực sự nguy hiểm. Nhìn trên bề mặt thì dường như càng mưa càng tệ, mưa xuống giống như con sông nhỏ vậy, thật nguy hiểm biết bao, sâu đến cả trượng, người rơi xuống cũng bị ngập đầu. Thực ra không phải vậy, người ở thị trấn Hô Lan Hà này không ngốc đến thế, họ đều biết cái hố này rất ghê gớm, không một ai có lá gan lớn như vậy mà dắt ngựa đi qua hố bùn này.

Thế nhưng nếu ba tháng không mưa, hố bùn này ngày một cạn dần, đến sau cùng cũng chỉ sâu hai ba thước, một số người dũng cảm liền thử mạo hiểm đánh xe đi qua, còn có một số người "dũng cảm thứ hai", thấy người khác qua được cũng đi theo, qua lại vài lần, hai bên bờ hố này liền bị bánh xe ép thành vệt đường. Những người đến sau, nhìn thấy, phía trước đã có người đi rồi, kẻ nhát gan này còn dũng cảm hơn cả người dũng cảm, đánh xe đi lên trên.

Ai ngờ đáy hố bùn này cao thấp không bằng phẳng, người ta qua được, nhưng anh ta lại lật xe.

Người đánh xe bò từ trong hố bùn ra, lấm lem như con quỷ nhỏ, mặt mày dính đầy bùn, sau đó lại từ trong bùn đào ngựa mình ra, ngờ đâu con ngựa đã ngã gục trong bùn bẩn, lúc này một số người qua đường cũng bước tới giúp đỡ.

Những người qua đường này chia làm hai loại, một loại mặc áo dài quần ngắn, vô cùng sạch sẽ. Nhìn bộ dạng đó cũng không đưa tay ra giúp được, bởi tay họ cũng rất sạch. Không cần nói cũng biết đó là hạng người thuộc tầng lớp sĩ phu, họ chỉ đứng một bên quan sát.

Nhìn thấy con ngựa sắp đứng dậy được, họ liền tán thưởng, hò reo "Ồ! Ồ!", nhìn thấy con ngựa đó lại không đứng lên nổi, lại ngã xuống, lúc này họ lại hò reo "Ồ ồ" vài tiếng nữa. Chỉ có điều đây là những tiếng hò reo chế giễu.

Cứ như vậy, con ngựa muốn đứng dậy rồi lại không đứng dậy nổi, làm ầm ĩ một trận, vẫn không đứng dậy được, vẫn đáng thương nằm đó như cũ. Lúc này, những người xem náo nhiệt cảm thấy cũng chỉ đến thế thôi, chẳng có trò gì mới cả. Thế là tản đi, ai về nhà nấy.

Bây giờ quay lại nói con ngựa vẫn nằm ở đó, những người qua đường giúp cứu ngựa đều là dân thường, là những người bán hành, bán rau, thợ xây, phu xe trong thành này. Họ xắn quần, cởi giày, thấy chẳng có cách nào, liền bước xuống hố bùn, muốn dùng sức lực của vài người nâng con ngựa lên.

Kết quả không nâng lên nổi, con ngựa đó thở cũng chẳng còn bao nhiêu hơi. Thế là mọi người hoảng loạn, vội vàng tháo bộ dây cương. Tháo ngựa ra khỏi xe, cứ nghĩ lần này con ngựa không còn gánh nặng gì sẽ đứng dậy được.

Ngờ đâu con ngựa vẫn không đứng dậy nổi. Đầu ngựa ló ra ngoài bùn, hai tai run rẩy, mắt nhắm nghiền, mũi phun ra từng đợt khí dồn dập.

Nhìn thấy cảnh tượng đáng thương như vậy, người dân xung quanh chạy về nhà, lấy dây thừng, mang theo cần bẩy. Dùng dây buộc chặt con ngựa lại, dùng cần bẩy đào từ phía dưới lên. Mọi người hô hào khẩu lệnh, giống như đang xây nhà hay bắc cầu vậy. Đã nâng con ngựa lên được.

Ngựa chưa chết, nằm bên vệ đường. Mọi người múc chút nước đổ cho ngựa, còn rửa mặt cho nó.

Người xem náo nhiệt cũng có người đến, có người đi.

Ngày hôm sau mọi người đều nói: "Cái hố nước lớn đó lại dìm chết một con ngựa."

Mặc dù ngựa không chết, cứ kháo nhau là ngựa chết rồi. Nếu không nói như thế, cảm thấy cái hố bùn lớn đó cũng chẳng có chút uy nghiêm nào.

Chuyện lật xe trên hố bùn lớn này không biết có bao nhiêu lần. Một năm ngoài mùa đông bị đóng băng ra, thời gian còn lại, hố bùn lớn này như được ban cho sự sống vậy, nó là vật sống. Nước dâng, nước rút, mấy ngày lại lớn ra, mấy ngày lại nhỏ đi. Mọi người đều dành cho nó sự quan tâm vô hạn.

Những lúc nước lớn, không những cản trở xe ngựa, mà còn cản trở cả người đi đường, ông lão đi trên mép hố bùn, hai chân run rẩy, trẻ con trên mép hố bùn sợ hãi khóc thét lên.

Hễ mưa xuống, hố bùn lớn này lại trắng bóng dâng lên đầy ắp, dâng đến tận chân tường nhà dân hai bên, làm ngập cả chân tường nhà người ta. Người qua đường đi tới đây, giống như gặp phải đòn giáng trên con đường đời. Phải phấn đấu, xắn tay áo lên, nghiến chặt răng, dồn hết sức lực toàn thân, tay nắm lấy bức vách gỗ của nhà người ta, tim đập thình thịch, đầu không được choáng, mắt không được hoa, phải bình tĩnh đón chiến.

Khốn nỗi bức vách gỗ nhà người ta lại làm rất bằng phẳng nhẵn nhụi, như cố ý không giúp đỡ người ta lúc gian nan, khiến người đi đường dù có khéo léo đưa tay ra thế nào cũng không nhận được sự thương cảm của bức vách đó, vồ sang đông chẳng vớ được gì, quờ sang tây cũng chẳng chạm được gì, nhẵn nhụi đến nỗi không có lấy một cái mắt gỗ, cũng chẳng biết là gỗ mọc trên núi nào, mà mọc ra lại hoàn hảo không tì vết như vậy.

Giãy giụa năm sáu phút, cuối cùng cũng qua được. Người ướt đẫm mồ hôi, toàn thân nóng bừng, đó là chưa kể. Lại nói những người đến sau, bắt chước theo, trò cũng chẳng nhiều, cũng chỉ là đông vồ tây quờ.

Loay hoay năm sáu phút, lại qua được.

Vừa qua được liền tinh thần phấn chấn, cười ha hả, quay đầu nhìn người đến sau, nhìn người đang trong giai đoạn gian khổ phấn đấu kia mà nói: "Thế này thì tính là gì, cả đời không đi vài lần đường hiểm thì không phải là anh hùng."

Nhưng cũng không phải, không hẳn ai cũng tinh thần phấn chấn, mà phần lớn là bị dọa cho mặt cắt không còn giọt máu. Có người dù đã qua từ lâu, vẫn không thể nhấc chân đi nhanh được, bởi đôi chân đó vẫn còn run rẩy.

Loại người nhát gan này, dù đường hiểm đã qua rồi, nhưng trong lòng vô cớ nảy sinh một nỗi niềm cảm thương, trong lòng run rẩy, như thể bị hố bùn lớn này làm cho cảm động vậy, cứ muốn quay đầu nhìn lại, đánh giá một hồi, dường như muốn nói điều gì đó. Cuối cùng cũng chẳng nói gì, vẫn bỏ đi.

Có một ngày, lúc mưa to, một đứa trẻ rơi xuống, được một người bán đậu phụ cứu lên.

Cứu lên nhìn kỹ, đứa trẻ đó là con trai của hiệu trưởng trường Nông nghiệp.

Thế là bàn tán xôn xao, có người nói là vì trường Nông nghiệp đặt trong miếu, mạo phạm Long Vương, Long Vương muốn trút mưa lớn dìm chết đứa trẻ này.

Có người nói không phải, hoàn toàn không phải vậy, đều là do cha của đứa trẻ này, cha nó đứng trên bục giảng chỉ tay năm ngón giảng giải, nói cho học sinh nghe, nói trời mưa này không phải do Long Vương trên trời làm mưa, ông ta nói không có Long Vương. Bạn xem, thế này chẳng phải làm Long Vương tức chết đi sao, cái cục tức này làm sao mà ông ta không trút ra được? Cho nên mới bắt con trai ông ta để thực hiện luật nhân quả báo ứng.

Có người nói, học sinh trong trường học đó cũng quá không ra làm sao, có đứa trèo lên tận đỉnh đầu ông Long Vương già, đội cho ông Long Vương một chiếc mũ rơm. Đây là thời đại gì rồi, một đứa trẻ ranh mà dám gây ra họa lớn thế này, ông Long Vương già sao có thể không báo ứng cho được? Cứ chờ xem, chuyện này vẫn chưa xong đâu, bạn nghĩ Long Vương không phải là người hiền lành đâu nhé!

Bạn nếu trọc giận ông ta, ông ta có thể tha cho bạn sao? Đó không giống như đối phó với một người phu xe, người bán rau, tiện chân đá họ một cái rồi để họ đi. Đó là Long Vương đấy! Long Vương mà cũng trêu chọc được sao?

Có người nói, học sinh trường học đó đều quá không ra làm sao, ông ta nói ông ta tận mắt nhìn thấy, học sinh lấy tằm đặt vào tay ông Long Vương già trong đại điện. Bạn nghĩ ông Long Vương già đó làm sao chịu nổi.

Có người nói, trường học bây giờ quá không tốt, có con cái thì tuyệt đối không được cho đi học. Một khi đi học là thiên địa nhân quỷ thần không phân biệt được nữa.

Có người nói ông ta muốn đến trường học đón con trai mình về, không cho nó đọc sách nữa.

Có người nói trẻ con đọc sách trong trường học, càng đọc càng tệ, ví dụ như bị dọa mất hồn, lúc mẹ nó gọi hồn cho nó, bạn nghe nó nói gì không? Nó nói đây là mê tín. Bạn bảo tiếp tục đọc nữa thì còn ra thể thống gì nữa?

Nói qua nói lại, càng nói càng xa.

Vài ngày sau, hố bùn lớn lại rút nước, người qua lại hai bên bờ hố bùn thông suốt không trở ngại.

Mấy ngày sau nữa không mưa, hố bùn lại có chút giống như sắp cạn. Lúc này, lại có xe ngựa bắt đầu chạy trên đó, lại có xe lật trên đó, lại có ngựa ngã trong bùn lăn lộn, lại là dây thừng gậy gộc các loại, lôi ngựa ra, con nào được lôi ra thì đánh xe đi tiếp, con đến sau, lún xuống, lại lôi.

Trong một năm lôi xe lôi ngựa, trên cái hố bùn này không biết lôi bao nhiêu lần, nhưng không một ai nói dùng đất lấp cái hố bùn lại chẳng phải tốt sao? Không một ai cả.

Có một lần một vị sĩ phu già bị rơi xuống lúc hố bùn dâng nước. Vừa bò lên, ông ta liền nói: "Con phố này hẹp quá, bỏ cái hố nước này đi thì đến cả chỗ đi bộ cũng không còn. Hai cái sân hai bên này, sao không dỡ tường bao ra nhường một đoạn nhỉ?"

Ông ta vừa nói xong, từ bên trong bức vách gỗ, chính là bà lão trong sân đó lên tiếng. Bà ta nói tường bao không được dỡ, bà ta nói tốt nhất là trồng cây, nếu trồng một hàng cây dọc theo chân tường, mưa xuống người ta có thể bám vào cây mà qua.

Người bảo dỡ tường có, người bảo trồng cây có, nếu nói dùng đất lấp bằng hố bùn, một người cũng không có.

Trong cái hố bùn này từng dìm chết lợn con, từng làm ngạt chết chó bằng bùn lỏng, làm ngạt chết mèo, gà và vịt cũng thường xuyên chết trong hố bùn này.

Nguyên nhân là trên bề mặt hố bùn kết thành một lớp vỏ cứng, động vật không biết dưới lớp vỏ cứng đó chính là cạm bẫy, đợi khi biết được thì đã muộn rồi. Chúng chạy hoặc bay, đợi khi đáp xuống lớp vỏ cứng đó thì không thể đứng dậy nổi nữa. Ban ngày còn đỡ, có thể có người lại đến cứu giúp. Ban đêm thì không còn cách nào. Chúng tự giãy giụa, giãy đến lúc không còn sức lực thì rất tự nhiên chìm xuống, thực ra cũng có khi càng giãy giụa càng chìm nhanh. Có lúc đến chết cũng chưa chìm xuống hẳn cũng có. Nếu mật độ bùn lỏng quá cao, thì có những chuyện như vậy.

Ví dụ như thịt ra chợ, bỗng dưng bán thịt lợn giá rẻ, thế là mọi người đều nhớ đến cái hố bùn đó, nói: "Chẳng phải đó là cái hố bùn lại dìm chết lợn đó sao?"

Nói xong nếu ai chân nhanh, liền vội vàng chạy đến nhà hàng xóm, bảo hàng xóm: "Mau đi mua thịt rẻ đi, mau đi, mau đi, một lát nữa là hết đấy."

Đợi mua về nhà mới nhìn kỹ một lượt, dường như có chút không đúng, sao thịt này lại tím lại xanh thế kia! Đừng bảo là thịt lợn dịch bệnh đấy.

Nhưng lại nghĩ, làm sao là thịt lợn dịch bệnh được, chắc chắn là chết đuối trong hố bùn đó thôi.

Thế là chiên, xào, hấp, luộc, nhà nhà ăn thịt lợn rẻ. Mặc dù ăn vào rồi, nhưng cứ thấy không thơm lắm, sợ vẫn là thịt lợn dịch bệnh.

Nhưng lại nghĩ, thịt lợn dịch bệnh sao có thể ăn được, vậy thì cứ coi là chết đuối trong hố bùn vậy!

Thực ra cái hố bùn này một năm chỉ dìm chết một hai con lợn, hoặc hai ba con lợn, có mấy năm liền cả một con lợn cũng không dìm chết. Còn về việc cư dân thường xuyên ăn thịt lợn chết đuối, cái này không biết là chuyện gì, thật sự là Long Vương mới biết.

Mặc dù ăn thứ mà chính mình nói là thịt lợn chết đuối trong hố bùn, nhưng cũng có người ăn xong sinh bệnh, người sinh bệnh đó liền bàn tán rầm rộ nói: "Dù là thịt lợn chết đuối cũng không nên đưa ra chợ bán, thịt lợn chết chung quy là không tươi, cục thuế làm cái gì vậy, để ngoài phố, ngay giữa thanh thiên bạch nhật mà bán thịt lợn chết?"

Người đó cũng là người đã ăn thịt lợn chết, nhưng chưa sinh bệnh liền nói: "Lời nói cũng không thể nói như thế được, chắc chắn là do bạn nghi ngờ, bạn tam tâm nhị ý ăn vào thì sao mà tốt được. Bạn xem chúng tôi cũng ăn giống hệt, sao không thấy bệnh?"

Thỉnh thoảng cũng có đứa trẻ quá không biết thời thế, nó nói mẹ nó không cho nó ăn, nói đó là thịt lợn dịch bệnh.

Những đứa trẻ như vậy, mọi người đều không thích. Mọi người đều trừng mắt nhìn nó, nói nó: "Nói bậy, nói bậy!"

Có một lần một đứa trẻ nói thịt lợn đó chắc chắn là thịt lợn dịch bệnh, và là nói trước mặt mẹ nó với hàng xóm. Người hàng xóm nghe vậy cũng chẳng tỏ thái độ kiên quyết gì, nhưng mặt mẹ nó lập tức đỏ bừng.

Vươn tay ra liền đánh đứa trẻ đó.

Đứa trẻ đó rất cố chấp, vẫn nói: "Là thịt lợn dịch bệnh mà! Là thịt lợn dịch bệnh mà!"

Người mẹ thực sự cảm thấy mất mặt, liền nhặt chiếc xẻng nhóm lửa bên cửa, nhằm thẳng vai đứa trẻ đó mà đánh tới. Thế là đứa trẻ vừa khóc vừa chạy về nhà.

Vừa vào nhà, bà ngoại đang ngồi bên mép giường sưởi, đứa trẻ vừa khóc vừa lao vào lòng bà ngoại nói: "Bà ngoại ơi, bà ăn không phải là thịt lợn dịch bệnh sao? Mẹ con đánh con."

Bà ngoại đối với đứa trẻ đáng thương bị đánh này vốn muốn an ủi một phen, nhưng vừa ngẩng đầu nhìn thấy bà vú nhà họ Lý cùng sân đang đứng ở cửa nhìn vào.

Thế là bà ngoại liền vén vạt áo sau của đứa trẻ lên, dùng sức đánh bồm bộp vào mông đứa trẻ, miệng vẫn nói: "Ai bảo mày chỉ bằng từng ấy tuổi mà đã nói hươu nói vượn!"

Đánh cho đến khi bà vú nhà họ Lý bế con đi rồi mới xong chuyện.

Đứa trẻ đó khóc lóc thảm thiết, chuyện "thịt lợn dịch bệnh" hay không "thịt lợn dịch bệnh" gì đó, khóc đến nỗi cũng không nói rõ được nữa.

Tổng cộng phúc lợi mà hố bùn này ban cho cư dân địa phương có hai điều: Điều thứ nhất: thường xuyên lôi xe lôi ngựa, dìm chết gà vịt, làm ầm ĩ vô cùng náo nhiệt, có thể khiến cư dân bàn tán xôn xao, có được sự tiêu khiển.

Điều thứ hai chính là vấn đề thịt lợn này, nếu không có cái hố bùn này, thì làm sao có thịt lợn dịch bệnh để ăn chứ? Ăn thì có thể ăn, nhưng làm sao mà nói được? Thực sự nói là ăn thịt lợn dịch bệnh, chẳng phải quá không giữ vệ sinh sao? Có cái hố bùn này thì dễ xử lý rồi, có thể biến lợn dịch thành lợn chết đuối, cư dân mua thịt, thứ nhất kinh tế, thứ hai cũng không tính là không giữ vệ sinh.

Hai

Trên phố Đông Nhị Đạo ngoài "công trình vĩ đại" hố bùn lớn này ra, thì không còn gì nữa. Cũng chỉ là vài nhà máy xay, vài tiệm đậu phụ, cũng có một hai nhà máy dệt, có lẽ có một hai nhà nhuộm vải, cái này cũng chỉ là tự mình lặng lẽ làm công việc của mình ở đó, chẳng có gì có thể khiến người khác vui vẻ, cũng không thể khơi ra bàn tán gì. Người ở trong đó đều là trời tối là đi ngủ, trời sáng là dậy làm việc. Một năm bốn mùa, xuân ấm hoa nở, mưa thu, tuyết đông, cũng chỉ là theo mùa mà mặc áo bông vào, cởi áo đơn ra sống qua ngày. Sinh lão bệnh tử đều là lặng lẽ không một tiếng động mà giải quyết.

Ví dụ như ở đầu nam phố Đông Nhị Đạo, bà góa Vương bán giá đỗ đi: bà cắm một cái sào rất cao trên nóc nhà, đầu sào treo một chiếc sọt rách. Bởi vì cái sào đó rất cao, gần như cao ngang bằng chiếc chuông sắt của miếu Long Vương. Gió tới, chuông trên miếu kêu cắc cắc. Sọt rách của bà góa Vương dù không kêu tiếng, nhưng nó cũng lắc lư đông tây làm bộ làm tịch.

Cứ thế năm này qua năm khác trôi qua, bà góa Vương năm này qua năm khác bán giá đỗ, bình yên vô sự, sống những ngày tháng an lành, bỗng nhiên có một mùa hè, đứa con độc nhất của bà ra bờ sông tắm, rơi xuống sông chết đuối.

Chuyện này dường như làm xôn xao một thời, người người nhà nhà đều biết, nhưng chẳng bao lâu sau cũng lặng xuống. Không chỉ hàng xóm, láng giềng, ngay cả thân bằng quyến thuộc của bà cũng đều quên mất chuyện này.

Lại nói bà góa Vương đó, mặc dù từ đó về sau bà đã điên, nhưng rốt cuộc bà vẫn biết bán giá đỗ, bà vẫn lẳng lặng sống, mặc dù thỉnh thoảng giá đỗ của bà bị trộm, bà khóc điên dại trên phố lớn hay trên thềm miếu, nhưng khóc xong, bà vẫn lẳng lặng mà sống.

Còn như hàng xóm láng giềng, hay người qua đường nhìn thấy bà khóc trên thềm miếu, cũng sẽ gợi lên một chút lòng trắc ẩn, nhưng thời gian rất ngắn ngủi.

Còn nữa, mọi người thường thích gộp một số người bất hạnh lại với nhau, ví dụ như hạng người điên người dại, đều đối xử đồng loạt như nhau.

Huyện nào, làng nào cũng có một vài người bất hạnh, người què, người mù, người điên hay người dại.

Trong thị trấn Hô Lan Hà này, có rất nhiều người loại này. Người ta dường như nghe nhiều, thấy nhiều về họ, cũng chẳng lấy làm lạ. Thỉnh thoảng vô tình gặp một người trên thềm miếu hay trong cửa tò vò, vừa định dành thêm một chút lòng trắc ẩn cho người đó, nhưng vừa nghĩ lại, trên đời này người như vậy nhiều lắm! Thế là quay mắt đi, ba bước hai bước liền bỏ đi. Ngay cả có người dừng lại, cũng chẳng qua như những đứa trẻ không có trí nhớ, ném một hòn đá vào kẻ điên đó, hay làm cái trò cố tình dẫn người mù vào mương nước.

Mọi người bất hạnh, thì đều là kẻ ăn xin, ít nhất là trong cái thị trấn Hô Lan Hà này là như vậy.

Mọi người đối xử với những kẻ ăn xin rất bình thản.

Trước cửa tụ tập một đàn chó đang sủa, chủ nhà hỏi: "Sủa cái gì thế?"

Người hầu đáp: "Sủa một kẻ đi ăn xin."

Nói xong là xong.

Có thể thấy mạng sống của kẻ đi ăn xin này chẳng đáng một đồng.

Người đàn bà điên bán giá đỗ, mặc dù bà điên rồi vẫn không quên nỗi đau khổ của mình, ba ngày không trọn lại đến thềm miếu khóc một trận, nhưng khóc xong, vẫn là phải về nhà ăn cơm, ngủ, bán giá đỗ.

Bà vẫn lẳng lặng mà sống.

Ba

Lại nói trong nhà nhuộm vải đó, cũng từng xảy ra chuyện bất hạnh, hai học việc trẻ tuổi, vì tranh giành một người đàn bà trên phố, một người trong đó đẩy người kia vào bể nhuộm dìm chết. Người chết thì không nói, còn người sống thì cũng vào tù, nhận án chung thân.

Nhưng đây cũng là lặng lẽ mà giải quyết xong chuyện, trôi qua ba năm hai năm, nếu có ai nhắc lại chuyện đó, gần như giống như người ta kể chuyện Nhạc Phi, Tần Cối vậy, xa xôi như chuyện từ bao nhiêu năm trước vậy.

Đồng thời nhà nhuộm vải xảy ra chuyện này, vẫn cứ ở địa điểm cũ, thậm chí đến cả cái bể lớn dìm chết người đó có lẽ đến tận bây giờ vẫn đang sử dụng. Vải vóc bán ra từ nhà nhuộm vải đó, vẫn lưu thông khắp các thị trấn xa gần. Vải màu xanh đàn ông dùng may quần bông áo bông, mùa đông mặc nó để chống chọi cái lạnh. Vải màu đỏ, thì may thành áo choàng đỏ rực, cho cô gái mười tám mười chín tuổi mặc vào, để cô làm cô dâu.

Tóm lại, ngoại trừ việc nhà nhuộm vải vào năm nào tháng nào ngày nào đó chết một người ra, thế giới còn lại không vì thế mà thay đổi một chút nào.

Lại nói trong tiệm đậu phụ cũng xảy ra chuyện bất hạnh: hai người làm đánh nhau, lại làm gãy chân con lừa nhỏ kéo cối xay.

Bởi vì nó là con lừa, không bàn đến nó cũng thôi. Chỉ vì con lừa này làm cho một người đàn bà khóc mù cả mắt, (tức là mẹ của người đánh con lừa đó) cho nên không thể không ghi lại.

Lại nói trong xưởng giấy, làm chết đói một đứa con ngoài giá thú. Bởi vì nó là đứa trẻ mới sinh, chẳng đáng là gì. Thế là cũng không nói đến nó nữa.

Bốn

Phố Đông Nhị Đạo còn lại, còn có mấy tiệm làm đồ mã. Đây là chuẩn bị cho người chết.

Người chết rồi, linh hồn phải xuống địa ngục, địa ngục sợ là không có nhà ở, không có quần áo mặc, không có ngựa để cưỡi. Người sống liền làm cho anh ta một bộ, đốt bằng lửa, nghe nói xuống âm phủ thì cái gì cũng có.

Lớn đến thú phun tiền, chậu tụ bảo, núi vàng lớn, núi bạc lớn, nhỏ đến nha hoàn tớ gái, đầu bếp trong bếp, người chăn lợn, lại nhỏ đến chậu hoa, ấm trà chén trà, gà vịt ngỗng chó, cho đến con vẹt trước cửa sổ.

Nhìn qua thực sự là vô cùng đẹp mắt, sân lớn cũng có tường bao, trên đỉnh tường là ngói lưu ly màu vàng. Vừa vào sân, nhà chính năm gian, nhà phụ ba gian, đều là nhà ngói gạch xanh đỏ, cửa sáng nhà sạch, không khí vô cùng trong lành. Chậu hoa xếp từng chậu từng chậu trên kệ hoa, hoa thạch trụ, hoa bách hợp, hoa mười giờ, cúc tháng chín đều cùng nhau nở rộ. Nhìn vào khiến người ta không biết là mùa gì, là mùa hè hay mùa thu, đến cả hoa mười giờ cũng đứng cùng hoa cúc. Có lẽ âm phủ không phân biệt xuân hạ thu đông gì cả. Cái này không bàn nữa.

Lại nói người đầu bếp trong bếp, thực sự sống động như thật, so với đầu bếp thật sự sạch sẽ gấp một nghìn lần, đầu đội mũ trắng, thân thắt tạp dề trắng, tay đang làm mì kéo, dường như lúc ăn trưa sắp đến rồi, luộc mì xong là sắp đến giờ ăn cơm rồi vậy.

Người dắt ngựa trong sân, đứng cạnh một con ngựa trắng lớn, con ngựa đó trông giống ngựa Ả Rập, đặc biệt cao lớn, anh dũng đứng thẳng, giả như có người cưỡi lên, trông bộ dạng chắc chắn chạy nhanh hơn tàu hỏa. Ngay cả vị tướng quân ở cái thị trấn Hô Lan Hà này, tin là ông ta cũng chưa từng cưỡi con ngựa như vậy.

Xe nhỏ, la lớn, đều xếp một bên. Con la màu đen bóng, sáng loáng, dùng vỏ trứng làm mắt, cho nên con ngươi không xoay được.

Bên cạnh con la lớn còn đứng một con la nhỏ, con la nhỏ đó đặc biệt đẹp, con ngươi to bằng con la lớn.

Xe nhỏ trang hoàng đặc biệt đẹp mắt, bánh xe đều là màu bạc. Rèm trước xe nửa che nửa cuốn, khiến người ta có thể nhìn vào bên trong. Trong xe rực rỡ màu đỏ trải đệm đỏ lớn. Người đánh xe ngồi trên mép xe, mặt đầy nụ cười, đắc ý vô cùng, trang trí đặc biệt đẹp mắt, thắt đai lưng màu tím, mặc áo bào vải lụa hoa màu xanh, giày sa tanh đen, đế giày trắng như tuyết. Có lẽ mặc đôi giày này vào chưa đi được bước nào đã đánh xe rồi. Anh ta đội mũ đen trên đầu, chóp mũ đỏ, hếch mặt lên, anh ta khinh miệt mọi thứ, càng nhìn anh ta càng không giống phu xe, như thể một tân lang vậy.

Gà trống ba hai con, gà mái bảy tám con, đều đang lặng lẽ mổ thức ăn trong sân, không một tiếng động, vịt cũng chẳng kêu quàng quạc, kêu đến phiền người. Chó ngồi bên cửa nhà chính, vô cùng tận tụy, không nhúc nhích.

Người xem náo nhiệt, ai ai cũng khen tốt, người người tán thưởng. Người nghèo nhìn thấy cảnh này lại thấy sống không bằng chết.

Trong nhà chính, rèm cửa, ngăn giường, bàn ghế, mọi thứ đầy đủ.

Còn có một người quản gia, tay cầm một chiếc bàn tính đang tính toán, bên cạnh còn bày một cuốn sổ sách, trên đó viết: "Bắc thiêu oa thiếu rượu hai mươi hai cân, đông hương lão Vương gia mượn lúa hai mươi gánh, Bạch Kỳ Đồn bùn nhân tử hôm qua nộp tiền thuê đất bốn trăm ba mươi xâu, Bạch Kỳ Đồn hai đứa tổng cộng thiếu tiền thuê đất hai nghìn xâu".

Phía dưới này viết một dòng: Ngày hai mươi tám tháng tư, phía trên là sổ sách lưu chuyển ngày hai mươi bảy tháng tư, có lẽ ngày hai mươi tám chưa viết gì chăng!

Nhìn sổ sách này cũng biết âm phủ thiếu nợ cũng không được lơ là, cũng thiết lập nhân tài chuyên môn, tức là hạng người như thầy kế toán để quản lý. Đồng thời cũng có thể nhìn ra, chủ nhân của tòa nhà lớn này không cần nói cũng là một địa chủ.

Trong cái sân này, mọi thứ đầy đủ, mọi thứ đều tốt, chỉ là không nhìn thấy chủ nhân của cái sân này ở đâu, không khỏi khiến người ta nghi ngờ một cái sân tốt như vậy mà không có chủ nhân. Điểm này dường như khiến người ta cảm thấy trống rỗng, không nơi bám víu.

Quay đầu nhìn lại, liền cảm thấy cái sân này chung quy là có chút khác biệt, sao nha hoàn, tớ gái, phu xe, người dắt ngựa, trước ngực đều treo một tờ giấy nhỏ, trên tờ giấy đó viết tên của từng người họ: Tên của người phu xe đẹp như tân lang đó là: "Trường Tiên" (Roi Dài).

Tên người dắt ngựa là: "Khoái Thối" (Chân Nhanh).

Tay trái cầm tẩu hút thuốc, tay phải vung khăn tay hoa là nha hoàn nhỏ tên: "Đức Thuận".

Người khác tên là: "Thuận Bình".

Thầy kế toán tên: "Diệu Toán".

Người tớ gái cầm bình tưới đang tưới hoa tên: "Hoa Tỷ".

Nhìn kỹ lại mới biết con ngựa trắng lớn kia cũng có tên, tên đó dán trên mông ngựa, gọi là: "Thiên Lý Câu".

Còn lại như la, chó, gà, vịt loại này không có tên.

Người "Lão Vương" đang kéo sợi mì trong bếp kia, trên người anh ta viết mảnh giấy ghi tên anh ta, gió thổi tới, còn phấp phới bay lên.

Cái này thực sự có chút kỳ lạ, người hầu nhà mình, mình còn không nhận ra, còn phải treo bảng tên lên.

Điểm này không khỏi khiến người ta mê muội hoảng hốt, dường như âm phủ rốt cuộc không tốt bằng dương gian.

Mặc dù nói vậy, người ngưỡng mộ tòa nhà này vẫn không biết bao nhiêu mà kể. Bởi vì tòa nhà này quả thực là tốt: thanh u, nhàn tĩnh, im ắng, mọi thứ quy củ, tuyệt đối không hỗn loạn. Nha hoàn, tớ gái, giống như ở dương gian, gà chó lợn ngựa, cũng đều giống dương gian, dương gian có gì, xuống âm phủ cũng có cái đó, dương gian ăn mì sợi, xuống âm phủ cũng ăn mì sợi, dương gian có xe để đi, xuống âm phủ cũng có xe như vậy, âm phủ hoàn toàn giống dương gian, giống hệt nhau.

Chỉ là không có cái hố bùn lớn trên phố Đông Nhị Đạo đó mà thôi. Phàm là cái tốt đều có, cái xấu không cần phải có.

Năm

Tiệm đồ mã trên phố Đông Nhị Đạo, làm chính là những thứ này. Bày ra vừa oai phong, vừa đẹp mắt, nhưng trong xưởng đó thì lộn xộn bừa bãi, đầy đất giấy vụn, một đống lớn que lúa miến, hộp rách, lọ loạn, chai màu, chậu hồ, dây gai mảnh, dây gai thô... đi lại, sẽ khiến người ta ngã. Trong đó chặt thì chặt, buộc thì buộc, ruồi cũng bay qua bay lại.

Muốn làm người, trước hết làm một khuôn mặt, hồ xong, treo trên tường, đàn ông đàn bà, đến lúc dùng, gỡ xuống một cái là dùng. Cho một người khung buộc bằng que lúa miến, mặc quần áo vào, lắp một cái đầu vào là giống người. Đem một cái khung ngựa gầy nhom được dán bằng giấy, phía trên dán lông trắng cắt bằng giấy, đó chính là một con ngựa rất đẹp.

Làm công việc như vậy, cũng chỉ là vài người cực kỳ thô kệch xấu xí, họ tuy hiểu cách trang điểm cho một người dắt ngựa hay trang điểm cho một người phu xe, cách trang điểm cho một người đàn bà con gái, nhưng họ đối với bản thân mình thì chẳng chút tu sửa, tóc dài, tóc bù xù, miệng vẹo, mắt lệch, chân trần đầu gối lở loét, dường như khiến người ta không thể tin được, những thứ đẹp đẽ chói mắt, như thể sắp sống dậy được đến nơi như vậy, lại là do bàn tay họ làm ra.

Họ ăn cơm thô, canh thô, mặc quần áo rách rưới, ngủ thì ngủ giữa xe ngựa, con người, đầu lâu. Cuộc sống của họ, dường như cũng rất khổ. Nhưng ngày này qua ngày khác, cũng hồ đồ mà trôi qua, cũng sống qua xuân hạ thu đông, cởi áo đơn ra, mặc áo bông vào mà qua ngày.

Sinh, lão, bệnh, tử, đều chẳng có gì biểu hiện. Sinh ra thì cứ để mặc tự nhiên lớn lên; lớn lên thì lớn lên, không lớn được cũng coi như xong.

Già, già rồi cũng chẳng có gì quan trọng, mắt mờ, thì không nhìn; tai điếc, thì không nghe; răng rụng, thì nuốt chửng; đi không nổi, thì nằm liệt. Cái này có cách nào, ai già thì kẻ đó tự chịu.

Bệnh, người ăn ngũ cốc hoa màu, ai mà không sinh bệnh chứ?

Chết, lần này mới là chuyện đau buồn, cha chết con khóc; con chết mẹ khóc; anh chết cả nhà cùng khóc; chị dâu chết, người nhà mẹ đẻ của chị ta đến khóc.

Khóc một buổi hay ba ngày, thì cũng phải ra ngoài thành, đào một cái hố chôn người này xuống.

Chôn xong, người sống vẫn phải về nhà theo lối cũ mà sống. Đến giờ ăn cơm, ăn cơm. Đến giờ đi ngủ, ngủ. Người ngoài tuyệt đối không nhìn ra nhà họ đã không còn cha hay mất đi người anh, ngay cả chính họ cũng không phải đóng cửa lại, mỗi ngày khóc một trận. Nỗi đau buồn trong lòng họ, cũng chỉ là theo dòng chảy của phong tục địa phương, đến ngày lễ tết thì lên mộ xem một lần. Tháng hai qua tiết Thanh Minh, nhà nhà đều xách hương hỏa đi tảo mộ, có mộ sụt mất một mảng đất, có mộ lún mấy cái hố, nhìn qua nhìn lại, cảm khái thở dài, đốt hương thắp rượu. Nếu có người thân gần như con cái cha mẹ các loại, thường là lại khóc một trận; câu từ khóc lóc, kể lể, không khác gì làm một bài văn hay là tụng một bài thơ dài. Ca tụng xong, đứng dậy phủi bụi trên mông, cũng theo dòng người lên mộ về thành, quay về thành.

Quay về nhà trong thành, lại phải theo lối cũ mà sống, một năm củi gạo dầu muối, giặt giũ khâu vá. Từ sáng đến tối bận không nghỉ. Ban đêm mệt nhọc vô cùng, nằm trên giường sưởi là ngủ. Trong mơ không mơ thấy cảnh đau buồn hay hân hoan gì, chỉ là nghiến răng, ngáy khò khò, đêm đêm cứ thế mà trôi qua.

Giả như có người hỏi họ, nhân sinh là vì cái gì? Họ cũng không ngơ ngác không biết đáp lời, họ sẽ thẳng thắn không cần suy nghĩ mà nói ra: "Người sống là vì ăn cơm mặc áo."

Hỏi tiếp họ, người chết thì sao? Họ sẽ nói: "Người chết thì xong rồi."

Cho nên không ai nhìn thấy người thợ làm đồ mã lúc sống tự làm cho mình một ngôi nhà âm phủ, có lẽ anh ta không tin lắm vào âm phủ. Giả sử có âm phủ, đến lúc đó anh ta lại mở tiệm làm đồ mã, sợ là lại phải thuê nhà người ta rồi.

Sáu

Trong thị trấn Hô Lan Hà, ngoài phố Đông Nhị Đạo, phố Tây Nhị Đạo, phố Thập Tự ra, còn lại đều là những con ngõ nhỏ.

Trong ngõ nhỏ lại càng chẳng có gì, đến cả tiệm bán bánh nướng bánh quẩy cũng không lớn lắm, đến cả sạp bán kẹo hồ lô đỏ xanh, cũng đều bày ở đầu ngõ, rất ít có bày ở trong ngõ nhỏ. Những nhà sống trên phố nhỏ đó, từ sáng đến tối không nhìn thấy bao nhiêu người nhàn rỗi. Nghe thấy, nhìn thấy, đều tương đối ít, cho nên cả ngày tịch mịch, đóng cửa lại mà sống cuộc sống của mình. Nhà cỏ rách có nửa gian, mua hai đấu đỗ, luộc chút đỗ muối ăn cơm, chính là một năm.

Sống ở phố nhỏ, vừa quạnh quẽ, vừa tịch mịch.

Một người xách giỏ bán bánh nướng, từ đầu đông con ngõ hét, con ngõ hướng về đầu tây đều nghe thấy. Mặc dù không mua, nếu đi qua cửa nhà ai, người nhà đó đều thò đầu ra xem, thỉnh thoảng có người hỏi hỏi giá cả, hỏi kẹo quẩy và quẩy dầu bây giờ có còn bán giá của mấy hôm trước không.

Thỉnh thoảng có người đi ngang qua dở tấm vải đậy trên giỏ ra, như thể sắp mua vậy, nhấc một cái lên sờ xem có còn nóng không.

Sờ xong cũng đặt xuống, người bán quẩy cũng tuyệt đối không tức giận.

Thế là lại xách đến cửa nhà thứ hai.

Bà lão nhà thứ hai cũng đang nhàn rỗi, thế là lại vươn tay ra, mở giỏ, sờ một hồi.

Sờ xong cũng không mua.

Đợi đến nhà thứ ba, nhà thứ ba này thì muốn mua rồi.

Một người đàn bà hơn ba mươi tuổi, vừa mới ngủ trưa dậy, trên đỉnh đầu cô ta búi một cuộn, có lẽ tóc không gọn gàng lắm, trên búi tóc chụp một cái lưới đan bằng chỉ hạt cườm đen lớn, trên lưới còn cắm không ít kim gút. Nhưng vì ngủ một giấc này, không những tóc rối bời, mà ngay cả những cây kim gút đó cũng nhảy ra ngoài, như thể trên búi tóc người đàn bà này bị bắn không ít mũi tên nhỏ vậy.

Cô ta vừa mở cửa liền rất sảng khoái, đẩy mạnh cánh cửa ra hai bên, cô ta liền từ trong cửa ló ra.

Theo sau đó là năm đứa trẻ. Năm đứa trẻ này đứa nào đứa nấy cũng sảng khoái. Giống như một tiểu đội quân vậy, xếp một hàng liền ngay ngắn.

Đứa thứ nhất là con gái, mười hai mười ba tuổi, vươn tay liền lấy một chiếc quẩy lớn dài bằng chiếc đũa tre giá năm xâu một chiếc. Ánh mắt nó rất nhanh, chiếc quẩy này trong giỏ này quả thực là lớn nhất, và chỉ có duy nhất cái này.

Đứa thứ hai là con trai, lấy một chiếc giá hai xâu một chiếc.

Đứa thứ ba cũng lấy một chiếc giá hai xâu một chiếc. Cũng là một đứa con trai.

Đứa thứ tư nhìn một hồi, không còn cách nào, cũng đành lấy một chiếc giá hai xâu. Cũng là một đứa con trai.

Đến lượt đứa thứ năm, đứa này thì không phân biệt được là con trai hay con gái. Đầu hói, một bên tai treo cái kìm, gầy như một cành liễu khô, bụng thì đặc biệt to. Trông bộ dạng cũng chỉ khoảng năm tuổi.

Vừa vươn tay, tay nó liền đen hơn bốn đứa còn lại, bốn đứa kia, mặc dù tay chúng cũng đen đủ rồi, nhưng vẫn nhận ra đó là tay, chứ không phải cái gì khác, duy chỉ có tay nó là đến nhận cũng không nhận ra nổi, nói là tay sao, nói là cái gì nhỉ, nói cái gì cũng được. Hoàn toàn là màu đen màu xám, đậm đậm nhạt nhạt, các loại tầng mây. Nhìn vào, như thể xem ảnh chụp qua núi vậy, có niềm vui vô cùng tận.

Nó liền dùng bàn tay này chọn lựa trong giỏ, hầu như cái nào cũng bị nó sờ qua, chẳng bao lâu, cả cái giỏ bị nó lật tung hết cả lên. Vốn cái giỏ này tuy lớn, quẩy cũng chẳng được mấy cái. Ngoài một cái lớn nhất ra, mấy cái nhỏ còn lại cũng chỉ hơn mười cái, bị nó lật một hồi này, liền hoàn toàn bị khắp cả. Làm cho tay nó đầy dầu, nhuộm cái bàn tay đen nhỏ đó bóng loáng đầy dầu, đen bóng đen bóng.

Sau đó nó nói: "Con muốn cái lớn."

Thế là ở trước cửa liền đánh nhau.

Nó chạy nhanh kinh khủng, đuổi theo chị gái mình. Người anh thứ hai, người anh thứ ba cũng chạy theo, đều chạy nhanh hơn cả nó. Lại nói về người chị cả, cô bé cầm chiếc bánh quẩy, cô bé chạy nhanh đến mức không thể tưởng tượng nổi. Đã tìm thấy một chỗ khuyết trên tường, cô bé nhảy vọt ra ngoài, đám đằng sau cũng nối đuôi nhau nhảy theo. Vừa lúc họ nhảy qua, đứa lớn lại nhảy ngược trở lại. Trong sân chạy thành một cơn lốc.

Đứa nhỏ nhất, không rõ là con trai hay con gái, đã chẳng đuổi kịp nữa rồi. Nó tụt lại phía sau, gào khóc thảm thiết. Đôi lúc nó cũng muốn kiếm tí lợi lộc, ấy là khi hai ông anh đang túm lấy người chị, nó liền nhân cơ hội muốn cướp lấy cái bánh quẩy trong tay chị. Thế nhưng mấy lần đều không làm được, thế là lại tụt lại phía sau gào khóc.

Mẹ chúng, tuy trông rất uy phong, nhưng nếu không động tay động chân thì không sao gọi được chúng.

Mẹ thấy cảnh này mãi mà chẳng dứt, bèn vào nhà, cầm cái xiên sắt nhóm lò, lao về phía lũ con. Ngờ đâu trong sân có một hố bùn nhỏ, là chỗ bọn lợn nằm đằm mình trong đó. Bà ngã đúng ngay vào hố bùn ấy, làm cái xiên văng đi xa hơn năm thước.

Thế là màn kịch này mới coi như đạt đến cao trào, người xem náo nhiệt không ai là không cười, không ai là không hả hê sung sướng.

Ngay cả người bán bánh quẩy cũng nhìn đến ngẩn ngơ, khi người đàn bà kia ngồi bệt xuống hố bùn làm bùn bắn tung tóe bốn phía, người bán bánh quẩy suýt chút nữa thì đánh rơi cả cái giỏ xuống đất. Ông ta vui sướng tột độ, đã quên bẵng đi cái giỏ trên tay mình rồi.

Còn mấy đứa trẻ thì sớm đã không thấy tăm hơi đâu nữa.

Khi mẹ đứng dậy đi bắt chúng về, người làm mẹ lần này thật sự nổi oai phong, bắt từng đứa một quỳ xuống hướng về phía mặt trời. Xếp thành một hàng nhỏ trong sân, tất cả đều bị tịch thu bánh quẩy.

Bánh của đứa lớn nhất chẳng còn lại bao nhiêu, hoàn toàn bị vỡ nát.

Bánh của đứa thứ ba đã ăn hết sạch.

Bánh của đứa thứ hai còn dư lại một chút.

Chỉ có đứa thứ tư là vẫn còn cầm trong tay chưa hề đụng tới.

Đứa thứ năm thì khỏi nói, vốn dĩ chẳng cầm cái nào trong tay.

Kết cục của vụ ồn ào đó, người bán bánh quẩy cãi nhau một trận với người đàn bà kia rồi xách giỏ đi sang nhà khác rao bán tiếp. Chuyện ông ta và người đàn bà kia cãi nhau là về việc cái bánh quẩy trên tay đứa thứ tư cầm hồi lâu rồi lại trả lại, người bán bánh quẩy kiên quyết không cho trả, người đàn bà kia lại cứ nhất quyết đòi trả. Kết quả là trả tiền cho ba cái bánh quẩy, rồi đuổi người xách giỏ kia ra ngoài.

Năm đứa trẻ quỳ vì bánh quẩy không nhắc tới nữa. Lại nói về mấy cái bánh quẩy vừa vào đầu ngõ đã bị từng nhà sờ mó, rồi được xách sang ngõ khác, cuối cùng cũng bán hết. Một bà lão đã rụng hết răng mua một cái trong số đó, gói bằng giấy rồi mang vào nhà. Bà vừa đi vừa nói: "Bánh quẩy này sạch thật, bóng nhẫy dầu."

Đoạn gọi cháu trai nhỏ của bà, mau lại đây.

Người bán bánh quẩy thấy bà lão rất thích chiếc bánh này, bèn nói thêm:

"Vừa mới ra lò đấy, vẫn còn nóng hổi đây này!"

Bảy

Người bán bánh quẩy đi qua rồi, buổi chiều muộn, có lẽ người bán thạch lại đến, cũng là một người đứng đầu ngõ này gọi, đầu kia đã nghe thấy rồi.

Người muốn mua cầm chậu sành nhỏ đi ra. Người không mua ngồi trong nhà vừa nghe tiếng gọi của người bán thạch là biết đã đến lúc nấu bữa tối rồi. Bởi vì món thạch này suốt cả mùa hè, cứ khi mặt trời chếch về tây là ông ta đến, đến đúng giờ như đồng hồ vậy, cứ đến bốn năm giờ là ông ta nhất định phải tới. Giống như ông ta chuyên đến chỉ để bán cho mỗi ngõ này vậy. Dường như ở những ngõ khác chẳng có vì muốn bán thêm vài nhà mà làm lỡ mất cái giờ giấc cố định này.

Người bán thạch đi qua rồi. Ngày cũng sắp tối.

Người bán hàng rong gõ trống cơm, cứ hễ mặt trời chếch về tây là không vào trong các con hẻm nhỏ nữa, ngay cả con phố vắng ông ta cũng không đi, ông ta gánh gánh hàng từ đầu phố lớn đi về nhà.

Người bán chậu sành cũng sớm đã tan chợ.

Người nhặt đầu dây, thu mua đồ nát cũng đều về nhà cả rồi.

Chỉ có người bán đậu phụ là lại ra phố.

Đến giờ ăn tối, ăn cơm với hành lá chấm tương đậu đã rất ngon miệng rồi, nếu có thêm một miếng đậu phụ nữa thì quả là gấm thêm hoa, nhất định phải tốn thêm hai bát cháo ngô đậu ván lớn. Ăn một mạch là ăn quá nhiều, đó là chuyện rất tự nhiên, đậu phụ thêm chút dầu ớt, lại trộn thêm chút tương đậu, đó là món ngon biết bao; dùng đũa chấm một tí đậu phụ thôi là có thể ăn hết nửa bát cơm, lại chấm vào đậu phụ lần nữa là hết một bát cơm. Vì đậu phụ mà ăn thêm hai bát cơm, cũng chẳng tính là ăn nhiều, người chưa từng ăn thì không thể nào hiểu được cái vị trong đó.

Cho nên người bán đậu phụ đến, nam nữ già trẻ, tất cả đều chào đón. Mở cửa ra, cười hớn hở, tuy chẳng nói gì, nhưng giữa họ nảy sinh một thứ tình cảm hòa hợp, âm thầm nảy nở.

Dường như người bán đậu phụ đang nói: "Đậu phụ của tôi ngon thật!"

Dường như người mua đậu phụ đáp lại: "Đậu phụ của anh quả nhiên không tồi."

Người không mua nổi đậu phụ thì cực kỳ ngưỡng mộ người bán đậu phụ, nghe tiếng gọi từ đầu phố càng lúc càng gần thì cảm thấy đặc biệt bị cám dỗ, giá mà được ăn một miếng đậu phụ thì tốt quá, thái thêm chút ớt xanh, trộn thêm chút hành lá.

Thế nhưng ngày nào cũng nghĩ vậy, mà ngày nào cũng không mua được, người bán đậu phụ vừa đến là lại khiến hạng người này bị một phen hụt hẫng. Thế là người bị cám dỗ kia vẫn không dấy lên nổi quyết tâm, đành ăn thêm mấy miếng ớt, cay đến mức vã mồ hôi đầm đìa. Anh ta nghĩ giá mà một người mở được một xưởng đậu phụ thì tốt biết mấy, thế thì có thể ăn đậu phụ thoải mái tự do rồi.

Quả nhiên, khi con trai anh ta lên năm tuổi, hỏi nó: "Con lớn lên làm gì?"

Đứa trẻ năm tuổi nói: "Mở xưởng đậu phụ."

Điều này rõ ràng là muốn kế thừa nguyện vọng chưa thành của cha nó.

Về sự yêu thích đối với món đậu phụ mỹ vị này, còn có chuyện quá mức hơn cả thế này, thậm chí có người muốn tán gia bại sản. Trong truyền thuyết, có một vị gia trưởng như vậy, ông ta hạ quyết tâm, ông ta nói: "Không sống nữa, mua miếng đậu phụ ăn cái!" Ba chữ "không sống nữa" này, nếu dịch sang ngôn ngữ cũ, chính là ý nghĩa hủy nhà cứu nạn; dùng ngôn ngữ hiện đại mà nói, chính là: "Tôi phá sản rồi!"

Tám

Người bán đậu phụ vừa tan chợ, việc trong ngày đều xong hết cả.

Các nhà các hộ đều đã ăn cơm tối xong. Ăn cơm tối xong, người xem ráng chiều thì xem ráng chiều, người không xem ráng chiều thì nằm trên sập đi ngủ cũng có.

Ráng chiều ở nơi này rất đẹp, có một tên gọi dân dã, gọi là mây rực lửa. Nói "ráng chiều" thì người ta không hiểu, nếu vừa nói "mây rực lửa" thì ngay cả đứa trẻ ba tuổi cũng ê a chỉ cho bạn xem ở bầu trời phía tây.

Cơm tối vừa xong, mây rực lửa liền hiện lên. Chiếu lên mặt lũ trẻ đỏ rực. Làm con chó trắng lớn biến thành con chó đỏ. Con gà trống đỏ thì biến thành màu vàng. Con gà mái đen biến thành màu gỗ tử đàn. Ông già nuôi lợn, dựa vào chân tường, ông cười hớn hở nhìn hai con lợn trắng nhỏ của mình biến thành lợn vàng nhỏ, ông vừa định nói: "Mẹ kiếp, chúng mày cũng biến đổi..."

Bên cạnh ông có một người hóng mát đi tới, người đó nói: "Ông già, chắc chắn ông sẽ trường thọ, ông lại có chòm râu vàng rồi."

Mây trên bầu trời, từ phía tây thiêu đốt mãi sang phía đông, đỏ rực một khoảng, dường như bầu trời bị cháy rồi vậy.

Mây rực lửa ở nơi này biến hóa cực kỳ nhiều, một lúc thì đỏ rực, một lúc thì vàng óng, một lúc thì nửa tím nửa vàng, một lúc thì nửa xám nửa màu hoa bách hợp. Màu xám nho, màu lê vàng, màu cà tím, những màu sắc này trên bầu trời đều có cả. Còn có những màu không sao tả xiết, cũng chưa từng thấy bao giờ, đủ các loại màu sắc.

Trong vòng năm giây, trên bầu trời có một con ngựa, đầu ngựa hướng về phía nam, đuôi ngựa hướng về phía tây, con ngựa đó đang quỳ, giống như đang đợi ai đó ngồi lên lưng nó rồi nó mới đứng dậy. Qua thêm một giây nữa, không có thay đổi gì.

Qua thêm hai ba giây nữa, con ngựa đó phóng to ra, chân ngựa cũng duỗi ra, cổ ngựa cũng dài ra, thế nhưng cái đuôi ngựa lại chẳng thấy đâu.

Người đang xem, lúc đang tìm đuôi ngựa, thì con ngựa đó đã tan biến rồi.

Chợt lại đến một con chó lớn, con chó này cực kỳ hung dữ, nó chạy ở phía trước, phía sau nó dường như còn đi theo mấy con chó con. Chạy mãi chạy mãi, chó con không biết chạy đi đâu mất, chó lớn cũng không thấy nữa.

Lại tìm thấy một con sư tử lớn, y hệt như con sư tử đá lớn trước cửa miếu Nương Nương, cũng to chừng ấy, cũng ngồi chồm hỗm như thế, rất uy phong, ngồi chồm hỗm rất điềm tĩnh, nó biểu thị dáng vẻ coi thường tất cả, dường như mắt chẳng buồn nhìn cái gì, đang nhìn đất, sơ sảy một cái, đồng thời lại nhìn thấy cái khác. Lúc này, thì rắc rối rồi, mắt người không thể đồng thời vừa nhìn đông, vừa nhìn tây. Kiểu này sẽ làm hỏng con sư tử lớn đó mất thôi. Một chớp mắt, một cúi đầu, thứ trên bầu trời kia đã thay đổi rồi. Nếu như tìm lại, sợ là nhìn mù mắt cũng không tìm thấy nữa.

Sư tử lớn đã không tìm thấy, cái khác, ví dụ như một con khỉ chẳng hạn, khỉ tuy không bằng sư tử lớn, nhưng cũng đồng thời không còn nữa rồi.

Nhất thời ngẩn ngơ, cả bầu trời lại giống cái này, lại giống cái kia, thật ra chẳng giống cái gì cả, chẳng có cái gì cả.

Phải cúi đầu xuống, dụi dụi mắt, hoặc là tĩnh tâm một lúc rồi mới nhìn lại.

Thế nhưng bầu trời lại chẳng mấy khi đợi chờ những đứa trẻ yêu mến nó. Một lát sau mây rực lửa đã lặn xuống rồi.

Thế là lũ trẻ buồn ngủ, quay về phòng đi ngủ. Thậm chí có đứa còn chưa kịp vào phòng, đã dựa vào chân chị gái, hoặc là dựa vào lòng bà nội mà ngủ thiếp đi.

Trong tay bà nội, cầm cái phất trần bằng bờm ngựa trắng, liền dùng phất trần đó xua đuổi muỗi cho nó.

Bà nội còn chưa biết đứa bé này đã ngủ rồi, còn tưởng nó đang chơi ở đó đấy!

"Xuống chơi một lát đi! Làm tê cả chân bà rồi."

Dùng tay đẩy một cái, đứa trẻ này đã ngủ đến mức ngả nghiêng rồi.

Lúc này, mây rực lửa đã hoàn toàn lặn xuống.

Thế là nhà nhà đều vào phòng đi ngủ, đóng cửa sổ lại.

Hô Lan Hà nơi này, ngay cả trong tháng sáu cũng không nóng lắm, ban đêm luôn phải đắp chăn bông mỏng mới ngủ được. Đợi khi quạ bay qua sau hoàng hôn, chỉ có thể nghe thấy qua cửa sổ tiếng đám trẻ ít ỏi chưa ngủ đang gào thét: "Quạ ơi quạ ơi ngươi đập sân, cho ngươi hai đấu lương..."

Đàn quạ đen cả một vùng trời, kêu quạ quạ, bay qua đỉnh đầu cả tòa huyện thành.

Nghe nói bay qua bờ nam sông Hô Lan Hà, liền trú lại trong một khu rừng lớn. Sáng mai ngủ dậy lại bay tiếp.

Giữa hạ thu mỗi đêm đều phải qua quạ, rốt cuộc những con quạ hàng trăm hàng ngàn con này bay đi đâu, bọn trẻ cũng không biết rõ lắm, người lớn cũng không kể cho chúng nghe. Chỉ biết đọc bài đồng dao này, "Quạ ơi quạ ơi ngươi đập sân, cho ngươi hai đấu lương." Rốt cuộc cho quạ hai đấu lương để làm gì, dường như cũng chẳng có đạo lý gì lắm.

Chín

Quạ vừa bay qua, ngày này mới thực sự qua đi.

Bởi vì sao Đại Ngang đã mọc lên rồi, sao Đại Ngang giống như quả cầu đồng vậy lấp lánh ánh sáng. Ngân Hà và mặt trăng cũng đều lên rồi.

Dơi cũng bay lên rồi.

Phàm là thứ đi cùng mặt trời, bây giờ đều quay về rồi. Người ngủ rồi, lợn, ngựa, bò, cừu cũng đều ngủ rồi, én và bướm cũng đều không bay nữa. Ngay cả hoa bìm bìm dưới chân tường, cũng chẳng có đóa nào nở cả.

Nụ thì còn nụ, cuộn lại thì vẫn cuộn lại. Nụ thì chuẩn bị chào đón mặt trời sáng mai lại tới, cái cuộn lại, bởi vì nó đã chào đón vào ngày hôm qua rồi, nó chuẩn bị tàn đi.

Cùng với đêm đầy sao trăng lên, sao Đại Ngang cũng chẳng qua là một kẻ tiền trạm của mặt trăng, để nó chạy trước một bước là được rồi.

Đêm vừa đến là cóc kêu, kêu trong mương, kêu trong vũng trũng. Côn trùng cũng kêu, trong khóm cỏ giữa sân, trên cánh đồng ngoài thành, có con kêu trong chậu hoa nhà người ta, có con kêu trên mộ phần nhà người ta.

Đêm hè nếu không gió không mưa cứ thế mà qua đi, đêm này qua đêm khác.

Rất nhanh mùa hè đã qua, mùa thu liền đến. Sự khác biệt giữa mùa thu và mùa hè không lớn lắm, cũng chỉ là trời mát mẻ hơn, ban đêm bắt buộc phải đắp chăn mới ngủ được. Người làm ruộng ban ngày bận rộn gặt hái, ban đêm mơ thêm vài giấc mơ cắt cao lương là được rồi.

Phụ nữ cứ đến tháng tám thì cũng chỉ là giặt áo, tháo chăn, đập bằng chày, đập đến mức phố phố ngõ ngõ sáng sớm chiều tối nghe tiếng đập vang dội.

"Chày" vừa đập xong, làm chăn bông, chính là mùa đông.

Mùa đông tuyết rơi rồi.

Người ta bốn mùa, trải qua gió, sương, mưa, tuyết, sương đánh, mưa dầm. Gió lớn đến là bay cát đá. Dường như rất ra dáng ghê gớm. Mùa đông, mặt đất bị đóng băng nứt toác, sông ngòi bị đóng băng lại. Càng lạnh hơn nữa, sông ngòi cũng bị đóng băng đến mức kêu lanh lảnh rồi nứt ra những đường vân. Mùa đông, làm đông cứng rụng tai người...

Làm hỏng mũi người... làm nứt nẻ tay chân người.

Nhưng đây là oai phong của thiên nhiên, chẳng liên quan gì đến dân thường.

Người Hô Lan Hà chính là như vậy, mùa đông đến thì mặc áo bông, mùa hè đến thì mặc áo đơn.

Giống như mặt trời mọc thì dậy, mặt trời lặn thì ngủ vậy.

Bị mùa đông làm nứt nẻ ngón tay, đến mùa hè tự nhiên cũng khỏi. Không khỏi được thì, đi hiệu thuốc "Lý Vĩnh Xuân", mua hai lạng hồng hoa, ngâm một chút rượu hồng hoa mà xoa bóp, xoa đến mức ngón tay đỏ ửng cũng chẳng thấy tiêu, có lẽ càng ngày càng sưng lên. Thế thì lại đến hiệu thuốc "Lý Vĩnh Xuân", lần này không mua hồng hoa nữa, mà mua một miếng cao dán mang về. Về đến nhà, lấy lửa hơ, dính dính nhớp nháp mà dán lên chỗ bị cước. Miếng cao dán này thật tốt, dán lên chẳng cản trở gì cả. Người đi đánh xe cứ việc đi đánh xe, người thái rau cứ việc thái rau. Dính dính nhớp nháp thật là tốt, gặp nước cũng không rơi, người đi giặt đồ cứ việc đi giặt đồ đi. Có rơi ra, cầm hơ trên lửa lại là dán lại được. Một miếng, dán nửa tháng trời.

Người ở vùng Hô Lan Hà này, cái gì cũng chuộng bền, chắc, miếng cao dán bền bỉ thế này, thực sự rất hợp với nhân tình thế thái nơi này. Tuy là dán nửa tháng trời, tay vẫn chưa thấy khỏi, nhưng miếng cao dán này dẫu sao cũng coi là bền, không phí tiền.

Thế là mua thêm một miếng nữa, dán tới dán lui, bàn tay này lại càng sưng to hơn. Còn có những người không mua nổi cao dán, liền nhặt miếng người ta dán chán rồi về dán.

Đến cuối cùng, kết quả đó, ai mà biết là thế nào, thôi thì cứ mặc kệ nó loạn cả lên vậy.

Xuân hạ thu đông, bốn mùa năm tháng cứ luân hồi tuần hoàn đi, đó là từ xưa đến nay vốn đã như vậy rồi. Gió sương mưa tuyết, chịu đựng được thì qua đi, không chịu đựng được, thì tìm kiếm cái kết quả tự nhiên. Cái kết quả tự nhiên đó chẳng hay ho gì, âm thầm lặng lẽ kéo một người rời khỏi thế giới nhân gian này.

Còn về những người chưa bị kéo đi, thì gió sương mưa tuyết, vẫn cứ bị thổi đập ở nhân gian.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.