Hô Lan Hà Truyện

Hô Lan Hà Truyện

Lượt đọc: 111 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Lời Tựa (Mao Thuẫn)

❊ ❊ ❊

1

Tháng Tư năm nay, lần thứ ba đến Hồng Kông, tôi mang trong lòng chút cảm giác bùi ngùi. Kể từ lúc tôi quyết định ở Trùng Khánh rằng sẽ đi một vòng như vậy để trở về Thượng Hải, tâm trí tôi luôn có chút mâu thuẫn và u uất. Tôi đã quyết định đi như thế, nhưng lại sợ đi như thế; tôi sợ Hồng Kông sẽ khơi dậy trong tôi vài hồi ức mà chính tôi lại muốn quên đi. Thế nhưng, trước khi quên hẳn, tôi lại cực kỳ muốn ôn lại một lần.

Tôi ở Quảng Châu trước một tháng, cuộc sống khá bận rộn; vì bận rộn nên cũng phần nào đè nén được cảm giác hoài cổ. Thế nhưng, ý niệm muốn ôn lại một lần rồi quên đi kia vẫn luôn không sao vứt bỏ được. Tôi dự định đến đường Thái Tử, Cửu Long để xem lại căn nhà tôi từng cư ngụ lần đầu tiên ở Hồng Kông; xem lại Thung lũng Hồ Điệp mà con gái tôi hồi đó thích rủ bạn bè đến chơi; tìm lại mấy cuốn truyện tranh xuất bản ở Mỹ mà con trai tôi hồi đó đã chăm chú sưu tầm; cũng muốn xem lại căn nhà ở đường Kennedy, Hồng Kông – nơi tôi cư ngụ lần thứ hai; xem lại cái "Trường dạy nhảy" (trên đường Hennessy) mà chúng tôi đã trú ẩn sau khi cuộc chiến tranh Hồng Kông bùng nổ ngày 8 tháng 12. Và nơi đặc biệt muốn xem, chính là mộ của Tiêu Hồng – ở Vịnh Nước Nông (Repulse Bay).

Tôi giữ những nguyện vọng này trong lòng, hễ có chút nhàn rỗi là những tâm nguyện ấy lại đến quấy rầy tôi. Tuy nhiên, tôi mãi không đủ can đảm để thực hiện những tâm nguyện chưa thành này. Cho đến khi rời Hồng Kông, Cửu Long tôi không tới, Vịnh Nước Nông cũng chẳng đi. Tôi thật sự thường xuyên trốn tránh như thể đi ngược lại bản tâm, thường tự tìm vài cái cớ để trì hoãn, mặc dù tôi chưa từng nói mình có dự định như vậy, cũng chẳng có ai hối thúc tôi mau thực hiện những tâm nguyện này.

Hơn hai mươi năm qua, tôi cũng đã trải qua không ít ngọt bùi cay đắng của nhân sinh. Nếu có điều gì khiến tôi vừa không phải giận, vừa không phải buồn, cứ đè nặng mãi trong lòng, khiến tôi muốn quên đi nhưng lại không nỡ dễ dàng quên, thì đó chính là cái chết quá sớm và cái chết cô độc. Vì theo đuổi chân lý mà hy sinh niềm vui tuổi thơ, vì muốn biến mình thành một người có ích cho dân tộc, cho xã hội mà cam lòng học hành gian khổ, thế nhưng đúng lúc việc học hoàn thành thì bỗng nhiên qua đời. Giống như một viên đạn chưa kịp rời nòng, điều này so với việc ngã xuống trong chiến trận, mang lại cho người ta cảm khái khó mà diễn tả, dường như không đơn thuần là nỗi đau buồn hay tiếc nuối có thể hình dung được. Kiểu cái chết quá sớm này từng trở thành một gánh nặng tâm hồn của tôi, tôi muốn quên đi, nhưng lại không thể và không nỡ dễ dàng quên. Vì thế, lần thứ ba trở lại Hồng Kông này, ý niệm muốn đi xem lại Thung lũng Hồ Điệp cũng thật vô nghĩa; nơi đáng để hoài niệm đâu chỉ có chốn này, dù có đi tới đó, chưa chắc đã chôn vùi được nỗi bi ai.

Đối với những người từng đặt vào cuộc sống những hy vọng tốt đẹp nhưng lại nhiều lần "vỡ mộng", thì họ rất cô độc. Đối với người tự tin vào năng lực bản thân, có kế hoạch lớn lao cho công việc của mình, nhưng chén rượu đắng của cuộc đời lại khiến cô ấy u uất không thể vực dậy, từ đó mà cảm thấy khổ sở, bứt rứt, tất nhiên sẽ càng cô độc gấp bội. Những người cô độc về tinh thần như thế, một khi phát hiện ngọn đèn sinh mệnh của mình sắp tắt, mà mọi thứ đều không thể "cứu vãn", thì nỗi bi ai cô độc của cô ấy e rằng không ngôn từ nào có thể diễn tả nổi. Và cái chết cô độc như vậy cũng trở thành một gánh nặng tâm hồn của tôi, tôi muốn quên đi, nhưng lại không thể và không nỡ dễ dàng quên, vì vậy tôi muốn đến Vịnh Nước Nông xem thử nhưng cuối cùng vẫn trái với bản tâm mà nhiều lần né tránh.

2

Mộ của Tiêu Hồng cô độc nằm lẻ loi ở Vịnh Nước Nông, Hồng Kông.

Trong mùa bơi lội, hằng năm Vịnh Nước Nông hẳn chẳng thiếu nam thanh nữ tú, thế nhưng Tiêu Hồng nằm ở đó lại rất cô độc.

Vào tháng 12 năm 1940 – đó chính là năm trước khi Tiêu Hồng qua đời, lúc đó sức khỏe của cô còn chưa phải là vấn đề quá lớn, cô đã viết xong tác phẩm cuối cùng của mình - tiểu thuyết "Hô Lan Hà Truyện". Thế nhưng ngay cả khi ấy, tâm cảnh của Tiêu Hồng đã cô độc rồi.

Hơn nữa từ "Hô Lan Hà Truyện", chúng ta lại thấy tuổi thơ của Tiêu Hồng cũng cô độc biết bao! Đọc vài dòng "Vĩ thanh" của cuốn sách này, cũng có thể hình dung được khi Tiêu Hồng hồi tưởng lại tuổi thơ cô độc của mình, tâm cảnh của cô đã cô độc đến thế nào:

"Trong thị trấn nhỏ Hô Lan Hà này, trước kia ông nội tôi sống ở đó, bây giờ ông nội tôi cũng được chôn cất ở đó.

Khi tôi sinh ra, ông nội đã hơn sáu mươi tuổi rồi. Tôi lớn đến bốn năm tuổi, ông nội đã gần bảy mươi. Tôi còn chưa lớn đến hai mươi tuổi, ông nội đã bảy tám mươi rồi. Ông nội vừa qua tám mươi thì mất.

Chủ nhân của khu vườn sau kia, nay chẳng thấy đâu nữa. Chủ cũ đã mất, tiểu chủ nhân đã đi lánh nạn rồi.

Những con bướm, châu chấu, chuồn chuồn trong vườn kia, có lẽ năm nào cũng vẫn thế, có lẽ bây giờ đã hoàn toàn hoang vắng.

Dưa chuột nhỏ, bí ngô to, có lẽ năm nào cũng vẫn trồng, có lẽ bây giờ căn bản là chẳng còn nữa.

Những giọt sương buổi sớm kia liệu có còn rơi trên giá chậu hoa? Ánh mặt trời buổi trưa kia liệu có còn chiếu trên bông hoa hướng dương lớn ấy? Ráng đỏ buổi chiều tà kia liệu có còn biến hóa lúc thì thành một con ngựa, lúc thì thành một con chó, cứ biến hóa như thế không?

Những điều này không thể tưởng tượng nổi nữa.

Nghe nói Nhị Bá đã mất.

Lão đầu bếp dù còn sống thì tuổi cũng đã cao.

Hàng xóm láng giềng cũng chẳng biết thế nào rồi.

Còn về người thợ xay trong cối xay kia, rốt cuộc bây giờ ra sao thì hoàn toàn không biết nữa.

Những điều tôi viết ở trên chẳng có câu chuyện mỹ lệ nào, chỉ vì chúng đầy ắp trong ký ức tuổi thơ tôi, mà không sao quên được, khó mà quên được, nên mới ghi lại ở đây."

Sau khi "Hô Lan Hà Truyện" hoàn thành bản thảo, tháng Tư năm sau, vì lời khuyên của bà Agnes Smedley, Tiêu Hồng muốn đến Singapore (bản thân Agnes Smedley sắp về Mỹ, ghé qua Hồng Kông ở lại một tháng. Tiêu Hồng hỏi bà về tình hình Thái Bình Dương, bà bảo: Người Nhật tất yếu sẽ tấn công Hồng Kông và Nam Dương, Hồng Kông cùng lắm chỉ giữ được một tháng, còn Singapore thì kiên cố không thể phá vỡ, ngay cả khi bị phá vỡ thì ở Singapore cũng có nhiều cách xoay xở hơn ở Hồng Kông). Tiêu Hồng lại cổ vũ vợ chồng chúng tôi cũng đi. Lúc đó vì công việc, tôi không thể và cũng không muốn rời Hồng Kông. Tôi cho rằng Tiêu Hồng sợ bị kẹt lại ở Hồng Kông (vạn nhất nếu chiến tranh xảy ra), tôi còn tìm mọi cách giải thích cho cô ấy, nhưng tôi không biết rằng lý do cô ấy muốn rời Hồng Kông là vì cô ấy sống ở Hồng Kông rất cô độc, tâm cảnh rất cô độc. Cô ấy hy vọng nhờ rời khỏi Hồng Kông mà giải thoát khỏi nỗi cô độc đáng sợ kia, và tôi cũng không ngờ tâm cảnh lúc đó của cô ấy lại cô độc đến thế. Lúc đó đang là sau biến cố Hoản Nam (Tân Tứ quân), văn nhân trong nước chạy sang Hồng Kông rất đông, tạo nên sự sôi động chưa từng có trong giới văn hóa Hồng Kông, trong môi trường như vậy mà Tiêu Hồng lại cảm thấy cô độc thì thật khó mà hiểu nổi. Đến khi tôi biết và hiểu được tất cả những điều này thì Tiêu Hồng đã chôn vùi ở Vịnh Nước Nông gần tròn một năm rồi.

Cuối cùng Singapore cũng không đi được, Tiêu Hồng chẳng bao lâu thì đổ bệnh, cô vào bệnh viện Mary (Queen Mary Hospital). Trong bệnh viện cô tất nhiên càng cô độc hơn, thế nhưng ý chí cầu sinh của cô vô cùng mạnh mẽ, cô hy vọng bệnh khỏi, cô nhẫn nhịn sự cô độc mà ở lại bệnh viện. Bệnh tình của cô khá phức tạp, mà bác sĩ cũng tắc trách vô cùng, đến khi chẩn đoán rõ là bệnh phổi thì tuyên bố đã vô phương cứu chữa. Thế nhưng Tiêu Hồng tự tin mình có thể sống. Thậm chí sau khi chiến tranh Hồng Kông bùng nổ, kẹt giữa hai cái chết: chết vì đạn pháo và chết vì bệnh, cô vẫn sợ cái trước hơn. Tuy nhiên, nỗi cô độc trong tâm cảnh vẫn là mối đe dọa lớn nhất đối với cô.

Sau ca phẫu thuật cuối cùng, cô rốt cuộc không qua khỏi. Lúc này Hồng Kông đã thất thủ, khi cô trút hơi thở cuối cùng, rất nhiều bạn bè đều không ở bên cạnh cô, cô cứ thế mang theo nỗi cô độc mà rời xa nhân gian này.

3

"Hô Lan Hà Truyện" cho chúng ta thấy tuổi thơ của Tiêu Hồng thật cô độc.

Cuộc sống mỗi ngày của một cô bé hiểu chuyện từ sớm thật đơn điệu làm sao! Khu vườn sau nhà năm nào cũng trồng dưa chuột nhỏ, bí ngô to, xuân thu năm nào cũng có vài con bướm, châu chấu, chuồn chuồn; căn phòng sau chất đầy đồ đạc cũ nát, tối tăm và phủ đầy bụi bặm là nơi tiêu khiển của cô; người ông nội nhân từ mà vẫn còn tâm hồn trẻ thơ là người bạn duy nhất của cô; sáng sớm trên giường như con vẹt học nói, đọc những bài thơ Đường ông nội truyền dạy; ban ngày bám lấy ông nội kể những câu chuyện mà thực ra đã nghe đến chán; hoặc nhìn cuộc sống dập khuôn như nghìn năm như một ngày của những nhà hàng xóm láng giềng. Nếu trong cuộc sống tựa nước đọng ấy có chút sóng gió nào bất chợt nổi lên, thì cũng chẳng qua là nàng dâu nhỏ "đoàn viên" nhà họ Hồ bị bệnh, nhà họ Hồ lại đang làm lễ cúng bái, nàng dâu nhỏ cuối cùng đã chết; hoặc cũng chẳng qua là gã thợ xay Phùng Vẹo Miệng bỗng nhiên có vợ, có con, mà sau đó, vợ lại bỗng nhiên chết, để lại đứa con thứ hai vừa chào đời.

Cuộc sống ở thị trấn nhỏ Hô Lan Hà này cũng dập khuôn đơn điệu.

Trong một năm, họ sống rất quy luật; trong một năm, chắc chắn có nhảy thần, hát Dương Ca, thả đèn sông, diễn kịch sân bãi ngoài trời, hội miếu Nương Nương ngày 18 tháng Tư... những ngày lễ hội náo nhiệt, long trọng ấy, mà những ngày lễ này cũng đơn điệu và cứng nhắc giống như cuộc sống hằng ngày của họ vậy.

Cuộc sống ở thị trấn nhỏ Hô Lan Hà này lại không phải là không có âm thanh và màu sắc.

Đường phố ngõ nhỏ, trong mỗi túp lều tranh, sau mỗi hàng rào, đầy ắp tiếng càm ràm, cãi vã, khóc cười, thậm chí là nói mê. Bốn mùa trong năm, dựa theo những ngày lễ hội long trọng náo nhiệt đến lượt như đèn kéo quân kia, trên nền cuộc sống thường ngày ảm đạm, đã hiện lên những nét vẽ thô phác màu đỏ thắm, xanh biếc mang tính nguyên thủy.

Người dân Hô Lan Hà tất nhiên đa phần là lương thiện.

Họ suy nghĩ và sống theo những tập quán truyền lại từ hàng nghìn năm nay, họ đôi khi có vẻ tê liệt, nhưng thực ra họ cũng khá nhạy cảm và vụn vặt, chuyện bé bằng hạt vừng họ cũng có thể bàn luận hoặc cãi vã ba ngày ba đêm không dứt. Họ đôi khi có vẻ ngu muội và ngang ngược, nhưng thực ra họ chẳng có ý hại người hay hại mình, họ làm theo cách mà họ cho là hợp lý nhất, "nên làm thế nào thì làm thế ấy".

Chúng ta đối với số phận bất hạnh của nàng dâu nhỏ "đoàn viên" nhà họ Hồ, tất nhiên rất đồng cảm, chúng ta thương xót cô, chúng ta bất bình thay cho cô, đồng thời chúng ta cũng căm ghét, nhưng đối tượng căm ghét không phải là mẹ chồng của nàng dâu nhỏ, chúng ta chỉ cảm thấy bà mẹ chồng này cũng đáng thương, bà ta cũng là một nạn nhân "suy nghĩ và sống theo những tập quán truyền lại từ hàng nghìn năm nay". "Lập trường" của bà ta, điểm khiến người ta cảm thấy đáng ghét mà cũng đáng thương, đã được chính bà ta biện bạch rõ ràng khi "an tâm bỏ ra năm mươi quan" mời gã đạo sĩ lang thang lừa đảo kia đến trị bệnh cho nàng dâu nhỏ:

"Nó đến nhà tôi, tôi không hề làm khó nó, nhà nào có dâu đoàn viên mà không bị làm khó, một ngày đánh tám trận, mắng ba hồi, thế nhưng tôi cũng đã đánh nó, đó là tôi muốn dằn mặt nó. Tôi chỉ đánh nó hơn một tháng, tuy nói là tôi đánh có hơi nặng tay một chút, nhưng không nặng tay thì làm sao mà dạy dỗ ra một người tốt được. Tôi cũng chẳng muốn đánh nặng tay với nó, đánh đến mức gào khóc là tôi vì nghĩ cho nó, không đánh nặng tay một chút thì nó không thể nên người được... "

Tại sao bà mẹ chồng nhà họ Hồ này lại kiên quyết tin rằng nàng dâu nhỏ của mình phải được "dạy dỗ" một cách nặng tay như vậy? Nàng dâu nhỏ có điểm nào khiến bà ta nhìn không vừa mắt? Bởi vì nàng dâu nhỏ ngay ngày đầu đến nhà họ Hồ đã bị dư luận phố phường kết luận là "quá hào phóng", "chẳng biết xấu hổ chút nào, ngày đầu đến nhà chồng, ăn cơm đã ăn ba bát", hơn nữa "mười bốn tuổi mà đã cao lớn như vậy" cũng là không hợp quy luật – bởi vì dư luận phố phường nói, nàng dâu nhỏ này trông không giống một nàng dâu đoàn viên, cho nên càng khiến mẹ chồng tin chắc rằng phải nghiêm khắc dạy dỗ mới được, và càng bởi vì khi "chỉ muốn dằn mặt một chút" mà nàng dâu nhỏ "quá hào phóng" này lại không phục tùng sự dạy dỗ – vừa khóc vừa gào, nói muốn "về nhà" – cho nên mới không thể không đánh cô một tháng trời.

Hàng xóm láng giềng tất nhiên cũng đều không oán không thù với nàng dâu nhỏ kia, đều là vì muốn tốt cho cô – muốn cô giống một nàng dâu đoàn viên. Cho nên khi nàng dâu nhỏ này bị "dạy dỗ" đến đổ bệnh, không chỉ mẹ chồng sẵn lòng bỏ ra đống tiền lớn để chạy chữa cho cô (nhảy thần, các loại phương thuốc dân gian), mà dân chúng hàng xóm cũng nhiệt tình hiến kế cho cô.

Và kết quả thì sao? Kết quả là tiễn đưa một nàng dâu nhỏ "đen nhẻm, tươi cười hớn hở" tên là mười bốn tuổi thực ra mới mười hai, nhưng thực tế trông lại cao lớn và khỏe mạnh hơn hẳn các cô gái mười bốn tuổi bình thường, sống sờ sờ "trở về quê cũ"!

Cuộc sống ở thị trấn nhỏ Hô Lan Hà này đầy ắp các loại âm thanh và màu sắc, nhưng lại dập khuôn đơn điệu.

Cuộc sống ở thị trấn nhỏ Hô Lan Hà này rất cô độc.

Tuổi thơ của Tiêu Hồng chính là trải qua trong môi trường cô độc như thế. Vết sẹo này hằn sâu trong tâm hồn cô bao nhiêu, tự nhiên không cần cũng biết.

Nàng dâu nhỏ nhà họ Hồ vô thức làm trái lại "suy nghĩ và sống theo những tập quán truyền lại từ hàng nghìn năm nay" cuối cùng đã chết, còn Tiêu Hồng có ý thức phản kháng lại lối suy nghĩ và cách sống theo những tập quán truyền lại từ hàng nghìn năm nay thì mỉm cười đẫm lệ hồi tưởng lại thị trấn nhỏ cô độc này, mang theo tâm trạng cô độc, trong thời đại lớn đầy bi tráng của cuộc đấu tranh.

4

Có lẽ có người sẽ cảm thấy "Hô Lan Hà Truyện" không phải là một cuốn tiểu thuyết.

Họ có lẽ sẽ nói thế này, không có sợi dây xuyên suốt toàn bộ cuốn sách, câu chuyện và nhân vật đều vụn vặt, đều là những mảnh ghép, không phải là một chỉnh thể hữu cơ.

Có lẽ lại có người cảm thấy "Hô Lan Hà Truyện" giống như tự truyện, nhưng lại không hoàn toàn giống tự truyện.

Nhưng tôi lại cảm thấy chính vì nó không hoàn toàn giống tự truyện nên mới càng hay, càng có ý nghĩa.

Hơn nữa chúng ta cũng có thể nói: Điểm mấu chốt không nằm ở chỗ "Hô Lan Hà Truyện" không giống một cuốn tiểu thuyết theo nghĩa nghiêm ngặt, mà nằm ở chỗ ngoài cái "không giống" này, nó còn có những thứ khác – những thứ "hấp dẫn" hơn cả việc "giống" một cuốn tiểu thuyết: đó là một bài thơ tự sự, một bức tranh phong tục đa sắc, một chuỗi ca dao bi thiết.

Có châm biếm, cũng có hài hước, lúc bắt đầu đọc thì cảm thấy nhẹ nhàng, nhưng càng đọc càng thấy tâm hồn nặng trĩu. Thế nhưng, vẫn có cái đẹp, ngay cả khi cái đẹp này có chút bệnh hoạn, thì vẫn không thể không khiến bạn say mê.

Có lẽ bạn sẽ nói "Hô Lan Hà Truyện" không có nhân vật nào mang tính tích cực cả. Đều là những kẻ đáng thương cam lòng làm nô lệ cho tư tưởng truyền thống mà lại tự oán tự trách mình, còn thái độ của tác giả đối với họ cũng không đơn thuần. Cô không khoan nhượng khi quất roi vào họ, nhưng cô lại đồng cảm với họ: cô cho chúng ta thấy, những người khuất phục trước truyền thống này ngu muội và bảo thủ đến mức nào – có người thậm chí còn tàn nhẫn, thế nhưng bản chất của họ là lương thiện, họ không lừa lọc, không giả dối, họ cũng không ham ăn lười làm, họ rất dễ hài lòng. Nhị Bá, lão đầu bếp, cả nhà họ Hồ, nhóm người làm bột, đều là những nhân vật như vậy. Họ đều giống như những loài thực vật cấp thấp nhất, chỉ cần một chút nước, đất, ánh nắng – thậm chí không có ánh nắng, là có thể sinh tồn rồi. Gã thợ xay Phùng Vẹo Miệng là người có sức sống mạnh mẽ nhất trong số họ – mạnh đến mức khiến người ta không khỏi muốn tán dương hắn. Thế nhưng trên người Phùng Vẹo Miệng cũng chẳng tìm thấy thứ gì đặc biệt. Ngoài sức sống đặc biệt kiên cường, mà đó là sự kiên cường mang tính nguyên thủy.

Nếu để chúng ta tìm điểm yếu trong tư tưởng của tác giả trong "Hô Lan Hà Truyện", thì vấn đề có lẽ không nằm ở chỗ các nhân vật tác giả viết đều thiếu tính tích cực, mà nằm ở chỗ khi tác giả viết về cuộc sống như cơn ác mộng của những nhân vật này, đã mang lại cho người đọc một ấn tượng rằng: Ngoài việc gieo gió gặt bão vì ngu muội bảo thủ, cuộc sống của những nhân vật này vốn dĩ cũng tiêu dao tự tại, ở đây, chúng ta không nhìn thấy sự bóc lột và áp bức của phong kiến, cũng không nhìn thấy kiểu xâm lược đẫm máu của chủ nghĩa đế quốc Nhật Bản. Mà hai tầng xiềng xích này, trong sức nặng cuộc sống của người dân Hô Lan Hà, chắc cũng không nhẹ hơn sự ngu muội bảo thủ của chính họ đâu nhỉ?

5

Khi Tiêu Hồng viết "Hô Lan Hà Truyện", tâm cảnh rất cô độc.

Cô lúc đó ở Hồng Kông gần như có thể nói là cuộc sống "ẩn dật". Trong thời đại lớn như khoảng năm 1940, một người có lý tưởng với cuộc đời, từng đấu tranh chống lại thế lực đen tối như Tiêu Hồng, mà lại lặng lẽ "ẩn dật" thì có chút khó hiểu. Một người bạn gái của cô từng phân tích nguyên nhân "tiêu cực" và phiền muộn của cô, cho rằng sự tổn thương nhiều lần về "tình cảm", đã khiến nữ thi sĩ giàu lý trí nhưng cũng giàu tình cảm này bị trói buộc bởi vòng tròn đời tư chật hẹp của chính mình (mà vòng tròn này dù cô có nguyền rủa, nhưng lại bị kẹt vào sự ỷ lại, không thể quyết tâm dứt khoát thoát ra), và hoàn toàn tách biệt với thế giới rộng lớn đang tiến hành cuộc chiến sinh tử. Kết quả này là, một mặt thì đòi hỏi quá cao, bất mãn với đủ loại hoạt động của những trí thức cùng giai cấp với cô, cảm thấy đó toàn là ba láp, vô vị; mặt khác lại không thể hòa mình vào đám đông nông công lao khổ, làm thay đổi triệt để cuộc sống. Điều này sao có thể không cảm thấy phiền muộn và cô độc? Và cái bóng tối này đổ lên "Hô Lan Hà Truyện" không chỉ thấy được qua âm hưởng toàn cuốn sách, mà còn thấy được ở phần tư tưởng, đây là điều đáng tiếc, cũng giống như chúng ta vô cùng tiếc nuối về cái chết sớm của Tiêu Hồng vậy.

Tháng Tám năm 1946 tại Thượng Hải

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.