Hô Lan Hà Truyện

Lượt đọc: 106 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương Hai

❊ ❊ ❊

Ngoài những cuộc sống thực tế nhỏ mọn tầm thường này ra, Hô Lan Hà về mặt tinh thần còn có không ít những sự kiện lớn, như lên đồng; hát Dương ca; thả đèn sông; hát tuồng sân dã ngoại; lễ hội chùa Nương Nương ngày mười tám tháng tư...

Trước hết hãy nói về bà đồng. Bà đồng là người biết chữa bệnh, bà ta mặc những bộ quần áo kỳ lạ mà người bình thường không mặc; màu đỏ, đó là một chiếc váy, chiếc váy ấy chỉ cần quấn lên eo bà ta là người bà ta đã biến đổi hẳn. Ban đầu, bà ta không đánh trống, chỉ cần quấn chiếc váy hoa đỏ ấy lên là đã run rẩy. Từ đầu đến chân, chỗ nào cũng run, run một hồi sau lại bắt đầu co giật. Bà ta nhắm mắt, miệng lầm bầm. Mỗi lần co giật, bà ta lại làm bộ như sắp ngã. Làm cho những người xung quanh đều giật mình, thế nhưng bà ta lại ngồi vững vàng trở lại.

Thứ bà đồng ngồi là chiếc ghế đẩu, đối diện bà ta đặt một bài vị, trên bài vị dán giấy đỏ, viết chữ đen.

Bài vị càng cũ càng tốt, để tỏ rõ một năm bà ta lên đồng không ít lần, càng nhảy nhiều lần càng tốt, uy tín của bà ta mới được xa gần biết tới. Việc làm ăn của bà ta mới có thể hưng thịnh lên. Trước bài vị ấy, thắp hương, khói hương từ từ cuộn tròn.

Vị nữ đại thần này phần lớn là khi hương cháy được một nửa thì thần mới nhập. Thần đã nhập rồi thì oai phong khác hẳn, giống như có vạn mã thiên quân để bà ta chỉ huy vậy, toàn thân bà ta đầy sức lực, bà ta đứng dậy nhảy múa loạn xạ.

Bên cạnh đại thần còn có một người hầu đồng, người làm hầu đồng đều là đàn ông. Anh ta không hề mê loạn, anh ta tỉnh táo như thường, anh ta vội vã đưa một chiếc trống tròn vào tay đại thần, đại thần cầm trống này, đứng dậy liền nhảy múa lung tung, trước tiên kể lể quá trình hạ sơn của vị thần linh đang nhập vào mình, là cưỡi mây, là theo gió, hoặc là ngự sương mà đến, nói nghe rất hùng tráng. Người hầu đồng đứng một bên, đại thần hỏi gì anh ta đáp nấy.

Người hầu đồng giỏi là người đối đáp trôi chảy, còn người hầu đồng kém, chỉ cần không cẩn thận nói phạm vào một chữ của đại thần là đại thần sẽ làm loạn ngay. Một khi đại thần đã làm loạn, bà ta cũng chẳng còn cách nào khác, chỉ biết đánh trống, chửi bới một hồi, nói rằng bệnh nhân này, không qua khỏi đêm nay là phải chết, chết rồi hồn phách cũng không tan, gia tộc, họ hàng, làng xóm đều sẽ gặp tai ương. Lúc này làm cho nhà chủ mời thần sợ hãi vội vàng đốt hương dâng rượu, sau khi đốt hương dâng rượu mà vẫn không xong, thì phải vội vàng dâng lên vải đỏ, treo vải đỏ lên bài vị, nếu vẫn không xong, thì phải giết gà, nếu đã loạn đến giai đoạn giết gà này, thì phần lớn là không thể làm loạn thêm được nữa. Bởi vì làm loạn nữa cũng chẳng còn gì để mong đợi.

Con gà này, tấm vải này, tất thảy đều thuộc về đại thần, sau khi lên đồng xong, bà ta mang gà về nhà tự nấu ăn. Tấm vải đỏ sau khi nhuộm chàm, bà ta may quần mặc.

Có những đại thần, vừa bắt đầu đã loay hoay mãi mà thần không chịu nhập. Nhà mời thần phải vội vàng giết gà, nếu giết chậm một chút, lát nữa nhảy đến giữa chừng là sẽ chửi bới, nhà ai mời thần cũng đều là vì chữa bệnh, mời đại thần đến chửi thì là điều rất xui xẻo. Cho nên đối với đại thần rất mực kính trọng, lại rất sợ hãi.

Lên đồng, phần lớn là nhảy lúc trời tối, chỉ cần trống vừa đánh lên, là nam nữ già trẻ đều chạy đến nhà người đang lên đồng này, nếu là mùa hè, thì trong nhà ngoài sân đều chật kín người. Còn có mấy người đàn bà, dắt con cái, bế con nhỏ, gào khóc từ trên tường rào nhảy qua, nhảy qua để xem lên đồng.

Nhảy đến tầm nửa đêm, là lúc tiễn thần về núi, lúc đó tiếng trống đánh vang một cách khác thường, đại thần hát cũng hay một cách khác thường; hàng xóm láng giềng, mười nhà hai mươi nhà đều nghe thấy, khiến người nghe nảy sinh một nỗi niềm bi lương, người hầu đồng miệng hát: "Đại tiên gia về núi rồi, phải đi từ từ, phải bước khoan thai."

Đại thần nói: "Nhị tiên gia của ta, Thanh Long Sơn, Bạch Hổ Sơn... đêm đi ba ngàn dặm, cưỡi gió chẳng phải khó..."

Điệu hát này, hòa lẫn với tiếng trống, truyền đến từ cách xa mấy chục trượng, thật sự là lạnh lẽo, càng nghe càng bi lương. Nghe thấy loại tiếng trống này, thường có những người suốt đêm không thể chợp mắt.

Nhà mời thần vì chữa bệnh, chẳng biết bệnh nhân nhà đó đã khỏi chưa? Thế nhưng khiến hàng xóm láng giềng cảm khái thở dài, suốt đêm không dứt cũng thường xảy ra.

Trời đầy sao sáng, nhà đầy ánh trăng, kiếp người như thế nào, tại sao lại bi lương đến vậy.

Qua mười ngày nửa tháng, lại là tiếng trống lên đồng vang dội. Thế là mọi người lại hoảng loạn, người leo tường thì leo tường, người trèo cổng thì trèo cổng, xem xem đại thần nhà này, thi triển bản lĩnh gì, mặc bộ quần áo nào. Nghe xem bà ta hát giọng điệu gì, nhìn xem quần áo của bà ta có đẹp hay không.

Nhảy đến lúc đêm vắng, lại là tiễn thần về núi. Tiếng trống tiễn thần về núi, cái nào cũng đánh rất hay.

Nếu gặp phải một đêm mưa, thì đặc biệt thê lương, góa phụ có thể rơi lệ, người góa bụa phải trằn trọc không yên.

Tiếng trống kia như thể cố ý trêu chọc những người bất hạnh đó, đánh lúc gấp lúc chậm, giống như một kẻ lạc đường đang kể lể sự hoang mang trong đêm, lại giống như người già bất hạnh đang hồi tưởng lại tuổi thơ ngắn ngủi hạnh phúc của mình. Lại giống như người mẹ hiền đang tiễn con đi xa. Lại giống như cảnh sinh ly tử biệt, vô cùng không nỡ rời xa.

Kiếp người vì sao, mới có đêm thê lương đến vậy.

Dường như lần sau có đánh trống thì dù có nghe cũng chẳng buồn nghe nữa. Thực ra không phải vậy, trống vừa vang lên là lại người leo tường thì leo tường, người nghiêng tai nghe thì nghiêng tai nghe, còn nhiệt tình hơn người phương Tây đi xem hòa nhạc.

Rằm tháng bảy là lễ Vu Lan, Hô Lan Hà bắt đầu thả đèn sông.

Đèn sông có đèn bắp cải, đèn dưa hấu, còn có đèn hoa sen.

Nhà sư, đạo sĩ thổi sênh, quản, sáo, tiêu, mặc áo vạt chéo bằng gấm đại hồng ghép vàng. Trên bờ sông dựng đàn làm lễ. Tiếng nhạc cụ đó cách bờ sông hai dặm đường cũng nghe thấy.

Vừa đến hoàng hôn, trời vẫn chưa tối hẳn, người chạy đi xem đèn sông đã tấp nập không dứt.

Ngõ nhỏ phố lớn, ngay cả những người quanh năm không ra khỏi cửa, cũng phải theo đám đông chạy ra bờ sông. Người đến bờ sông trước thì ngồi xổm ở đó. Dọc bờ sông người ngồi xổm chật kín, thế nhưng từ phố lớn ngõ nhỏ xuất phát ra vẫn không dứt, người mù, người què đều đến xem đèn sông (ở đây nói sai rồi, duy chỉ có người mù là không đến xem đèn sông), chạy trên đường phố đến bốc cả khói.

Các cô gái, các nàng dâu, ba nhóm năm tốp, vừa ra khỏi cổng, không cần hỏi cũng biết là đi đâu.

Chính là đi xem đèn sông.

Tháng bảy lúc hoàng hôn, mây đỏ rực vừa tắt, trên phố tỏa ra ánh sáng trắng mờ nhạt, xì xào bàn tán, xua tan đi vẻ tĩnh lặng ngày thường, từng con phố đều sống dậy, giống như trong thành này xảy ra hỏa hoạn, mọi người đều vội vã chạy đi cứu hỏa vậy. Rất vội vàng, chân bước thình thịch chạy về phía trước.

Người chạy đến bờ sông trước thì ngồi xổm ở đó, người đến sau, cũng chen lên ngồi xổm ở đó.

Mọi người cùng đợi, đợi trăng lên cao, đèn sông sẽ được thả từ trên mặt nước xuống. Rằm tháng bảy là tết quỷ, những oan hồn oán quỷ đã chết, không thể đầu thai, lẩn khuất dưới địa ngục rất khổ sở, muốn đầu thai lại không tìm được đường. Ngày này nếu mỗi con quỷ đều nâng một chiếc đèn sông, thì có thể được đầu thai. Có lẽ con đường từ âm gian đến dương gian này, vô cùng tối tăm, nếu không có đèn là không nhìn thấy đường. Cho nên thả đèn sông là một việc thiện. Có thể thấy những người chính nhân quân tử còn sống, đối với những oan hồn oán quỷ đã chết kia vẫn chưa hề quên lãng.

Tuy nhiên trong khoảng này cũng có một mâu thuẫn, đó là những đứa trẻ sinh ra vào đêm rằm tháng bảy, sợ là đều không tốt, phần lớn đều là dã quỷ nâng đèn hoa sen mà đầu thai tới. Đứa trẻ này lớn lên sẽ không được cha mẹ yêu quý, lớn đến tuổi kết hôn, hai nhà nam nữ nhất định phải đối chiếu giờ sinh trước, mới có thể kết hôn. Nếu nhà gái sinh vào rằm tháng bảy, người con gái này rất khó gả đi, bắt buộc phải sửa ngày sinh, lừa gạt nhà trai. Nếu nhà trai sinh vào rằm tháng bảy, cũng không tốt lắm, nhưng nếu tài sản phong phú, thì cũng không có vấn đề gì lớn, gả thì vẫn có thể gả qua đó, tuy rằng là một con ác quỷ, nhưng có tiền thì chắc cũng chẳng ác đến thế nào. Nhưng đối với bên nữ thì vạn lần không được, tuyệt đối không được; nếu là con gái duy nhất của một góa phụ giàu có, thì lại là chuyện khác, bởi vì cưới cô gái này có thể có một phần tài sản ở đó lởn vởn, cho dù là cưới mà không mang được tài sản qua, thì nói riêng khoản của hồi môn kia cũng không thể thiếu. Giả sử người con gái là hóa thân của một con ác quỷ, thì cũng không sao.

Người thường nói: "Tiền có thể sai khiến ma quỷ đẩy cối xay." Dường như mọi người tin rằng quỷ là giả, có chút không hoàn toàn thật.

Nhưng khi đèn sông vừa được thả xuống, nhà sư vì chúc mừng lũ quỷ được tái sinh, đánh trống, kêu đinh đinh; tụng kinh, giống như bùa chú khẩn cấp vậy, biểu thị rằng, lúc này chính là thời khắc ngàn vàng, chớ có vội vàng để trôi qua, các vị nam quỷ nữ quỷ, mau mau nâng đèn đi đầu thai đi.

Tụng xong kinh, liền thổi sênh quản sáo tiêu, âm thanh đó thật sự rất hay, xa gần đều nghe thấy.

Cùng lúc đó, những chiếc đèn sông từ thượng lưu chen chúc nhau trôi xuống. Trôi rất chậm, lại bình tĩnh, lại vững vàng, tuyệt đối không nhìn ra được trong nước sẽ có lũ quỷ tới bắt chúng đi.

Khi những chiếc đèn này trôi xuống, vàng óng ánh, sáng trưng, lại thêm có hàng vạn khán giả, hành động này thật sự không nhỏ. Số lượng đèn sông nhiều không đếm xuể, đại khái là vài nghìn vài trăm chiếc. Trẻ con trên hai bờ, vỗ tay trầm trồ, dậm chân chào đón. Người lớn thì đều xem đến mê mẩn, không nói một lời, say sưa trong ánh đèn cảnh sông. Ánh đèn chiếu mặt nước sông sáng lên lờ mờ. Trên mặt nước nhảy nhót ánh trăng của bầu trời. Thật là kiếp người thời nào, mà có cảnh sắc tốt đẹp đến thế.

Cứ ồn ào mãi cho đến khi trăng lên tới trung thiên, Đại Mão Tinh, Nhị Mão Tinh, Tam Mão Tinh đều xuất hiện hết cả, mới coi như dần dần từ cảnh tượng phồn hoa, đi về phía lạnh lẽo.

Đèn sông từ thượng lưu dài mấy dặm đường, trôi rất lâu rất lâu mới trôi qua. Lại trôi rất lâu rất lâu mới trôi đi mất. Trong quá trình này, có những chiếc trôi đến nửa đường thì tắt. Có chiếc bị cuốn vào bờ, ở nơi bờ sông mọc đầy cỏ dại thì bị mắc lại. Còn mỗi khi đèn sông trôi đến hạ lưu, thì có mấy đứa trẻ cầm sào đi vớt nó, mấy chiếc thuyền đánh cá cũng tiện tay vớt lấy một hai chiếc. Đến cuối cùng đèn sông càng ngày càng thưa thớt.

Đến khi trôi xuống hạ lưu, liền hiện ra vẻ hoang vắng cô quạnh. Bởi vì càng trôi càng ít đi.

Trôi đến nơi cực xa, dường như nước sông ở đó cũng phát đen. Hơn nữa cứ trôi trôi thì lại mất đi một chiếc.

Khi đèn sông từ thượng lưu trôi qua, tuy trên đường cũng có rất nhiều chiếc bị tụt hậu, cũng có rất nhiều chiếc bị chìm tắt, nhưng từ đầu đến cuối không hề có cảm giác đèn sông là bị lũ quỷ nâng đi mất.

Thế nhưng khi những chiếc đèn này, trôi từ xa nơi thượng lưu tới, mọi người đều tràn đầy vui sướng, đợi khi trôi qua mình rồi, cũng không có gì, duy chỉ đến cuối cùng, những chiếc đèn đó trôi đến nơi cực xa hạ lưu, khiến những người xem đèn sông, trong lòng không dưng mà dấy lên sự trống rỗng.

"Những chiếc đèn sông kia, cuối cùng là muốn trôi đi đâu đây?"

Phần lớn mọi người, nhìn thấy cảnh tượng như vậy, đều đứng dậy rời khỏi bờ sông về nhà.

Thế là không chỉ dưới sông lạnh lẽo, mà trên bờ cũng trở nên lạnh lẽo theo.

Lúc này lại nhìn về phía hạ lưu xa hơn, nhìn, nhìn, chiếc đèn kia liền tắt một chiếc. Lại nhìn nhìn, lại tắt một chiếc, còn có hai chiếc cùng tắt một lúc. Thế là liền thực sự giống như bị quỷ từng con một nâng đi mất.

Qua canh ba, trên bờ sông không còn một bóng người, dưới sông không còn một chiếc đèn nào.

Nước sông tĩnh lặng như thường, cơn gió nhỏ làm nước sông gợn lên những con sóng nhỏ li ti. Ánh trăng trên mặt sông không giống như trên mặt biển lấp lánh từng mảng ánh vàng, mà là trăng rơi xuống tận đáy sông. Dường như người trên chiếc thuyền đánh cá kia, giơ tay là có thể lấy được ánh trăng lên thuyền vậy.

Bờ nam của sông, đầy những bụi liễu, bờ bắc của sông chính là thành Hô Lan Hà.

Những người xem đèn sông trở về đó, có lẽ đều đã ngủ cả rồi. Tuy nhiên trăng vẫn chiếu trên mặt sông.

Tuồng sân dã ngoại cũng diễn ở bên sông. Cũng là vào mùa thu, ví dụ năm đó thu hoạch tốt, thì phải dựng một sân khấu tuồng, tạ ơn trời đất. Nếu mùa hè đại hạn, mọi người đeo vòng cành liễu để cầu mưa, trên đường mấy chục người, chạy mấy ngày, hát xướng, đánh trống. Người cầu mưa không được mang giày, Long Vương thương họ dưới ánh mặt trời làm bàn chân bỏng rát, nên vì thế mà mưa xuống. Một khi mưa xuống, đến mùa thu là phải hát tuồng, bởi vì lúc cầu mưa đã hứa nguyện. Hứa nguyện thì phải trả nguyện, nếu là tuồng trả nguyện thì càng không thể không hát.

Một hát là hát ba ngày.

Trên bãi cát ven sông dựng lên sân khấu. Sân khấu này là dùng sào buộc lại, bên trên phủ lều chiếu, mưa nhỏ một chút cũng không sao, còn mặt trời thì hoàn toàn có thể che khuất được.

Sân khấu dựng xong rồi, hai bên liền dựng khán đài. Khán đài còn có lầu ghế. Ngồi trên lầu ghế đó rất tuyệt, vừa mát mẻ, lại vừa có thể phóng tầm mắt ra xa. Tuy nhiên, lầu ghế không dễ gì ngồi được, trừ phi là quan, thân hào địa phương, người khác không dễ gì ngồi được. Vừa không bán vé, dù bạn có tiền, cũng không có cách nào.

Chỉ dựng sân khấu thôi, cũng phải dựng ba năm ngày.

Khung sân khấu vừa dựng lên, người trong thành liền nói: "Sân khấu dựng khung lên rồi."

Vừa lợp mái che xong, người ta liền nói: "Sân khấu lợp mái rồi."

Sân khấu dựng xong liền dựng khán đài, khán đài là dựng một hàng dọc theo bên trái sân khấu, một hàng bên phải, cho nên là hai hàng song song và đối diện nhau. Một khi dựng là dựng dài ra hơn mười trượng.

Mắt thấy sân khấu sắp dựng xong, lúc này, người đón người thân thì đón người thân, gọi bạn bè thì gọi bạn bè.

Ví dụ con gái đã gả đi, trở về ở nhà mẹ đẻ, lúc sắp đi (về nhà chồng), người mẹ tiễn đến ngoài cổng lớn, vẫy vẫy tay còn nói: "Mùa thu lúc hát tuồng, lại đón con về xem hát."

Xe của con gái đã đi xa, mẹ còn đẫm lệ nói: "Lúc xem hát sẽ đón con về."

Cho nên một khi đến lúc hát tuồng, không hề đơn giản chỉ là xem hát, mà là đón con gái gọi con rể, náo nhiệt vô cùng.

Con gái nhà đông lớn rồi, con trai nhà tây cũng đến tuổi thành gia lập thất, lúc này người làm mối liền bước vào cửa. Hẹn cha mẹ hai nhà dưới sân khấu, ngày đầu tiên hoặc ngày thứ hai, nhìn mặt nhau. Cũng có người chỉ thông báo nhà trai mà không thông báo nhà gái, đây gọi là "trộm nhìn", kiểu xem như thế này, thành hay không thành, cũng không sao, khá là tự do, dù sao cô gái nhà đó cũng không biết.

Cho nên các cô gái đi xem hát, ai nấy đều ăn mặc đẹp đẽ. Đều mặc quần áo mới, bôi phấn đánh son, tóc mái cắt bằng tăm tắp. Tóc tết gọn gàng không một sợi rối, buộc chân tóc bằng màu đỏ, ngọn tóc màu xanh. Cũng có người buộc màu đỏ thắm, cũng có người buộc màu xanh trứng sáo. Đi lại như khách quý, ăn hạt dưa, đầu không nghiêng mắt không liếc, ôn nhu nhã nhặn, đều biến thành khuê nữ con nhà gia giáo. Có người mặc áo dài vải màu xanh trứng sáo, có người mặc màu hoa sen, có người màu xám bạc. Có người còn viền thêm đường biên cho quần áo, có áo màu xanh trứng sáo viền đường đen, có áo vải tây màu đỏ thắm viền đường xanh, dưới chân mang giày sa tanh xanh, hoặc giày thêu hoa sa tanh đen.

Trên giày có người thêu hồ điệp, có người thêu chuồn chuồn, có thêu hoa sen, thêu hoa mẫu đơn, kiểu nào cũng có.

Trong tay cầm khăn tay hoa. Trên tai đeo khuyên dài, tên dân gian gọi là "khuyên đới bông". Loại khuyên có bông này có hai loại, một loại là vàng, ngọc bích; một loại là đồng, lưu ly. Người có tiền một chút thì đeo vàng, loại kém hơn một chút thì đeo lưu ly. Dù sao thì trông đều rất đẹp, lắc lư trên tai. Vàng óng ánh, xanh biếc mướt. Lại thêm nụ cười e lệ đầy mặt, thật không biết đây đều là tiểu thư nhà ai.

Những phụ nữ đã kết hôn, cũng ăn diện y như vậy, dưới sân khấu, chị em láng giềng gặp nhau, còn tiện thể đánh giá lẫn nhau.

Ai có dáng đẹp, ai có mai tóc đen. Vòng tay ai là kiểu mới của tiệm bạc Phúc Thái, trâm cài đầu ai vừa nhỏ nhắn vừa tinh xảo. Đôi giày sa tanh màu tía của ai, thực sự thêu quá đẹp.

Các bà cụ tuy không mặc quần áo màu sắc gì, nhưng cũng ai nấy đều chỉnh tề, người nào cũng gọn gàng, tay cầm tẩu thuốc dài, trên đầu cài trâm dẹt lớn. Từ bi, ôn hòa.

Tuồng còn chưa mở màn, thành Hô Lan Hà đã náo nhiệt không chịu nổi, đón con gái, gọi con rể, có một bài đồng dao rất hay: "Kéo cưa lừa xẻ, kéo cưa lừa xẻ, cửa nhà ông ngoại diễn kịch lớn. Đón con gái, gọi con rể, cháu ngoại cũng muốn đi. ……"

Thế là không chỉ cháu ngoại, dì ba cô tư cũng đều tụ tập lại một chỗ.

Nhà nhà như vậy, giết gà mua rượu, cười nói đón khách, trò chuyện việc nhà, kể chuyện thú vị, mỗi đêm tất phải đến canh ba, chẳng biết tốn bao nhiêu dầu đèn.

Làng nọ làng kia, mẹ chồng ngược đãi con dâu. Nhà nọ nhà kia bố chồng uống rượu xong liền giở trò điên. Lại là con gái nhà ai vừa gả đi được một năm đã sinh đôi. Lại là con trai nhà ai mười ba tuổi đã định ước với cô gái mười tám tuổi làm vợ.

Dưới ánh nến ánh đèn, trò chuyện suốt nửa đêm, thật là vô cùng ấm áp và thân thiết.

Một nhà nếu có vài cô con gái, mấy cô con gái này đều đã gả đi, chị em ruột thịt, hai ba năm không gặp nhau cũng có. Bình thường một người ở phía đông, một người ở phía tây. Không phải cách sông thì cũng là xa núi, hơn nữa mỗi người có một đàn con, cũng đều có việc nhà riêng, nếu muốn qua lại thăm hỏi nhau, đó là chuyện không thể nào.

Nếu người mẹ cùng lúc đón mấy cô con gái về, thì cuộc gặp gỡ của họ, thật tựa như đã cách biệt ba mươi năm. Gặp mặt nhau, thật sự không biết bắt đầu từ đâu, e thẹn ngượng ngùng, muốn nói lại thôi, vừa mở miệng lại thấy ngượng ngùng, qua một lúc, tai mặt đều nóng bừng lên, thế là nhìn nhau không nói, trong lòng vừa vui vừa buồn. Qua một chập hút thuốc, đợi dòng máu đang dâng lên kia lắng xuống, cả hai đều thoát khỏi cảnh giới mê mẩn đó, lúc này mới tìm mấy câu không đâu vào đâu để mở đầu; hoặc là: "Chị đến lúc nào?"

Hoặc là: "Con cái đều mang đến cả chứ?"

Về chuyện biệt ly mấy năm, ngay cả một chữ cũng không dám nhắc tới.

Nhìn từ bề ngoài, họ không giống như chị em, hoàn toàn không có biểu hiện thân thiết. Mặt đối mặt, không biết hai người họ là quan hệ gì, dường như ngay cả quen biết cũng không, dường như trước kia hai người họ chưa từng gặp nhau, mà hôm nay là lần đầu tiên gặp mặt, cho nên vô cùng lạnh lẽo.

Nhưng đây chỉ là vẻ bề ngoài, lòng họ, thì đã sớm thông suốt với nhau rồi. Thậm chí từ mười ngày hoặc nửa tháng trước, trong lòng họ đã sớm bắt đầu dao động từ rất xa rồi, đó là khi cả hai nhận được thư của mẹ.

Trong thư viết đón các chị em họ về xem hát.

Từ lúc đó, họ đã quy định xong món quà muốn tặng cho chị hoặc em gái.

Một đôi tất nhung đen, là tự tay làm. Hoặc là ngay tại thành và làng của họ, có một tiệm nhuộm nổi tiếng, tiệm nhuộm đó biết nhuộm ra loại vải hoa rất đẹp. Thế là gửi hai xấp vải trắng đến, dặn dò ông chủ nhuộm thật kỹ lưỡng. Một xấp là nền trắng nhuộm hoa xanh, một xấp là nền xanh nhuộm hoa trắng. Nền xanh nhuộm cảnh Lưu Hải hý Kim Thiềm, nền trắng nhuộm cảnh Hồ Điệp náo liên hoa.

Một xấp tặng chị cả, một xấp tặng em gái thứ ba.

Bây giờ những thứ này, đều mang trong hòm. Đợi qua một ngày hai ngày, tìm lúc đêm sâu vắng lặng, nhẹ nhàng lấy những thứ này ra từ đáy hòm của mình, bày trước mặt chị, nói: "Tấm vải hoa này, chị mang về đi!"

Chỉ nói vỏn vẹn một câu, xem chừng không giống như đang tặng quà, không giống như người thời nay, tặng một món quà sợ hàng xóm láng giềng không nhìn thấy, là gào to thét lớn, nói món quà này lấy từ trên núi nào, hay là từ biển nào về, cho dù là sản phẩm của con mương nhỏ, cũng tất phải nâng cao thân phận của con mương nhỏ đó lên, nói con mương đó phi phàm thế nào, không giống với những con mương khác.

Những người nhà quê này, mơ mơ màng màng, muốn biểu hiện cũng không thể biểu hiện, chẳng nói ra được cái gì, chỉ có thể đưa món đồ qua là xong chuyện.

Còn về người nhận được quà, cũng chẳng biết nói gì, ngay cả lời cảm ơn liên tục cũng không nói, liền nhận lấy. Cũng có người từ chối một chút, rồi cũng nhận lấy.

"Để lại mà dùng đi!"

Tất nhiên người tặng quà từ chối. Một khi từ chối, cũng nhận lấy.

Mỗi cô gái về nhà mẹ đẻ xem hát, đều mang theo một đống đồ lặt vặt. Tặng cha mẹ, tặng anh chị dâu, tặng cháu gái, tặng họ hàng thân thích. Người mang đồ nhiều nhất, là người gặp ai là bề trên hay bề dưới đều có chút đồ có thể lấy ra, đó là người chu đáo nhân tình nhất.

Loại chuyện này, đợi sau khi tuồng sân dã ngoại hát xong, tháo sân khấu đi, mỗi nhà mỗi hộ mới từ từ truyền tụng.

Mỗi cô gái từ nhà mẹ đẻ về nhà chồng, cũng đều mang theo rất nhiều đồ, đây đều là quà tặng của người ta tặng cho cô. Đồ đạc phong phú vô cùng, không chỉ có đồ dùng, mà còn có đồ ăn, thịt muối do chính tay mẹ đóng gói, cá khô do chính tay chị phơi, anh trai lên núi săn bắn được một con nhạn về ướp muối, cho đến nay vẫn còn một đùi nhạn, cái này cũng mang cho cô gái nhỏ đi xem hát mang về, mang về cho bố chồng uống rượu đi.

Thế là đủ loại lộn xộn, đêm trước ngày đi, thật sự bận không nghỉ, chị em sắp phải chia lìa đến cả thời gian nói chuyện cũng không có. Đồ to đồ nhỏ một đống lớn.

Nói tiếp trong thời gian xem hát này, ngoài việc thăm người thân, gặp bạn bè, còn thành tựu không ít việc tốt, đó là con gái nhà ai và công tử nhà ai đã đính hôn, nói là tháng hai, hoặc tháng ba năm sau là rước dâu. Rượu đính hôn, đã ăn rồi, trước mắt là sắp làm lễ "tiểu lễ", cái gọi là "tiểu lễ" chính là hình thức đính hôn trên mặt pháp luật, một khi đã qua thủ tục này, con gái nhà đông, cuối cùng thì phải trở thành con dâu nhà tây.

Cũng có hai nhà nam nữ đều là từ ngoài làng chạy đến xem hát, công tử nhà trai cũng không có mặt, tiểu thư nhà gái cũng không có mặt. Chỉ là cha mẹ hai nhà có người làm mối ở giữa móc nối, liền định xong chuyện hôn sự. Cũng có người uống rượu vui vẻ mà tiện miệng hứa gả con gái mình cho người ta. Cũng có hai nhà nam nữ công tử, tiểu thư còn chưa chào đời, đã định ước từ trước. Đây gọi là "hứa hôn từ trong bụng". Những mối hứa hôn từ trong bụng này, phần lớn đều là những gia đình có chút tài sản mới có chuyện như vậy.

Hai nhà đều rất giàu, một nhà là chủ lò rượu trong bản địa, một nhà là đại ốc bảo ở thôn Bạch Kỳ, hai nhà một nhà trồng cao lương, một nhà mở lò rượu. Mở lò rượu thì cần cao lương, trồng cao lương thì cần lò rượu mua cao lương của mình, lò rượu không thể thiếu cao lương, cao lương không thể không có lò rượu. Đúng lúc lại gặp phải người phụ nữ của hai nhà này, đều sắp đến kỳ sinh nở, cho nên liền "hứa hôn từ trong bụng".

Không quản là nhà ai sinh con trai, nhà ai sinh con gái, chỉ cần là một nam một nữ thì quy định họ là vợ chồng. Giả sử hai nhà đều sinh con trai, thì không thể miễn cưỡng quy định được. Hai nhà đều sinh con gái cũng không thể quy định được.

Nhưng hứa hôn từ trong bụng này, lợi ích không nhiều lắm, tác hại là rất nhiều. Giữa đường một nhà trở nên nghèo khó, không mở lò rượu nữa, hoặc là không có ốc bảo nữa. Nhà còn lại, liền không muốn cưới con gái nhà người ta, hoặc là đem con gái gả cho người nghèo. Giả sử nhà gái nghèo đi, thì còn dễ xử lý, nếu thực sự không cưới, thì họ cũng không có cách nào. Nếu nhà trai nghèo đi, nhà trai thì nhất định phải cưới, nếu nhất định không cho cưới, thì danh dự của cô gái đó rất tồi tệ, nói cô đã "gây hại" nhà ai đó trở nên nghèo, lại còn không gả nữa. Chữ "hại" trong mê tín mà nói chính là vì cô mệnh cứng, vì cô mà nhà nọ nhà kia nghèo đi. Sau này cô không dễ gì tìm được nhà chồng, sẽ đặt cho cô một cái tên gọi là "vọng môn hại". Không còn cách nào, đành phải gả qua, gả qua đó rồi, giữa chị em dâu lại nói cô chê nghèo yêu giàu, trăm phương nghìn kế nhục mạ cô. Chồng vì thế cũng không thích cô nữa, bố chồng mẹ chồng cũng ngược đãi cô, một người con gái trẻ tuổi chưa từng bước chân ra khỏi nhà như cô, không chịu nổi bao nhiêu công kích đó, quay về nhà mẹ đẻ, nhà mẹ đẻ cũng không có cách gì, chính là người mẹ hứa hôn từ trong bụng năm đó nói: "Đây đều là số mệnh của con, con cứ chịu đựng cho tốt đi!"

Người con gái trẻ tuổi, khó hiểu, không biết mình tại sao lại có số mệnh như vậy, thế là thường diễn ra bi kịch, người nhảy giếng thì nhảy giếng, người treo cổ thì treo cổ.

Cổ ngữ nói, "Phụ nữ không lên được chiến trường."

Thực ra không đúng, cái giếng này sâu đến thế, bỗng dưng bạn hỏi một người đàn ông, hỏi anh ta cái giếng này dám nhảy hay không dám nhảy, sợ là anh ta cũng không dám. Mà một người con gái trẻ tuổi lại dám, lên chiến trường chưa chắc đã chết, có khi trở về còn kiếm được quan chức này nọ. Thế nhưng nhảy giếng thì khó mà không chết, một khi nhảy là phần lớn nhảy chết rồi.

Vậy tại sao trên cổng đá tiết hạnh không viết những lời ca tụng người phụ nữ nhảy giếng dũng cảm? Đó là người xây dựng cổng đá tiết hạnh cố tình xóa đi. Bởi vì người xây dựng cổng đá tiết hạnh, phần lớn là đàn ông. Trong nhà anh ta cũng có một người đàn bà.

Anh ta sợ là viết lên rồi, sau này anh ta đánh vợ mình, vợ anh ta cũng đi nhảy giếng. Đàn bà cũng nhảy xuống giếng, để lại một đàn con cái thì làm sao đây? Thế là nhất loạt không viết. Chỉ viết, ôn nhu nhã nhặn, hiếu thảo với bố mẹ chồng...

Đại hí còn chưa mở màn, đã xảy ra bao nhiêu chuyện này. Đợi đại hí vừa mở màn, dưới sân khấu kia, thật sự là người đông như kiến cỏ, chật chội không chịu nổi. Người dựng sân khấu, cũng thật biết dựng, chọn đúng một bãi cát bằng phẳng, vừa trơn, vừa sạch, khiến người ta dù có ngã xuống đó, cũng không làm cho quần áo dính lấy một hạt bụi nhỏ. Bãi cát này dài nửa dặm đường.

Mọi người cười nói vang trời, đâu phải đang xem hát, náo nhiệt hơn tiếng trống chiêng dường như còn vang hơn, trên sân khấu đó hiện ra một người mặc đỏ, đi vào một người mặc xanh, chỉ thấy lắc lư đi ra đi vào, ngoài ra không biết gì cả, không cần nói hát có hay hay không, ngay cả nghe cũng không nghe thấy. Người đứng gần còn nhìn thấy diễn viên không dán râu đang mở miệng, người đứng xa thì ngay cả người mặc áo đỏ trên sân khấu đó rốt cuộc là đào hay kép, cũng không nhìn rõ lắm. Thậm chí còn chẳng bằng xem múa rối.

Nhưng nếu có người diễn múa rối lúc này đến dưới sân khấu, diễn lên, hỏi họ có xem hay không, thì họ chắc chắn không xem đâu, cho dù là ngay cả rìa sân khấu cũng không nhìn thấy, cho dù là đứng cách xa hai dặm, họ cũng không xem múa rối đó. Bởi vì dưới sân khấu đại hí, cho dù là ngủ một giấc rồi về, thì cũng coi như là từ dưới sân khấu đại hí về, chứ không phải từ nơi nào khác về.

Một năm chẳng có gì khác hay để xem, chỉ có buổi đại hí này mà có thể dễ dàng bỏ qua sao? Cho nên dù có xem hay không, dưới sân khấu là không thể không đến.

Cho nên một số người nhà quê cũng đều đến, đánh mấy cỗ xe ngựa, đánh xe bò già, đánh xe bánh hoa, đánh xe nhỏ. Trên xe nhỏ thắng con la lớn. Tóm lại nhà có xe gì thì thắng xe đó đến. Cũng có người dường như nhà họ không nuôi ngựa, cũng không nuôi súc vật khác, chỉ dùng một con lừa nhỏ, kéo một chiếc xe bánh hoa cũng đến.

Đến rồi, những xe ngựa này, liền đỗ cả trên bãi cát, ngựa ăn cỏ trên bao cỏ, la đi xuống sông uống nước. Trên xe đều dựng lều chiếu, giống như khán đài nhỏ vậy, xếp hàng ở phía xa sân khấu. Chiếc xe đó chở cả nhà họ đến, từ bà nội đến cháu dâu, già trẻ ba đời, họ cách sân khấu hai ba chục trượng, nghe thì chẳng nghe thấy gì, nhìn cũng rất khó nhìn thấy gì, cũng chỉ là đỏ xanh tím vàng, chạy vòng quanh trên sân khấu, trên đầu đội chiếc mũ kỳ lạ, trên mình mặc bộ quần áo kỳ lạ. Ai biết những người đó đều làm cái gì, có người xem ba ngày đại hí mà ngay cả tên một vở kịch cũng không gọi ra nổi.

Trở về nông thôn, anh ta cũng theo người ta nói dài nói ngắn, thi thoảng người ta hỏi anh ta vở kịch nào, anh ta lại trợn tròn mắt, không nói ra được.

Còn về một số đứa trẻ dưới sân khấu, thì lại càng không biết gì, chỉ nhớ một ông râu dài, một ông mặt hoa, ai biết những thứ đó đều là đang làm cái gì, vung vẩy, đao thương côn bổng loạn xạ một hồi.

Dù sao dưới sân khấu có người bán bánh đúc, có người bán kẹo, cứ thoải mái mà ăn thôi. Nào là bánh nếp, bánh bao chiên, tào phớ đều có, những thứ này ăn rồi cũng không no, ăn thứ này rồi lại đi ăn thứ kia. Người bán dưa hấu, bán dưa thơm, dưới sân khấu đều có, thu hút một đàn ruồi, vo ve bay.

Dưới sân khấu gõ trống đánh chiêng rung trời vang dội.

Người hát tuồng đó, dường như cũng sợ người ở xa không nghe thấy, cũng đang liều mạng hét, hét rách cả cổ họng cũng không áp đảo được sân khấu. Người ở dưới sân khấu sớm đã quên là đang xem hát, đều ở đó nói dài nói ngắn, nam nam nữ nữ chuyện trò việc nhà. Còn có mấy người họ hàng xa, bình thường một năm cũng không gặp mặt, hôm nay gặp ở đây, sao có thể không chào hỏi. Thế là dì ba thím hai gì đó, liền gào lên ở nơi đông người, giả sử như là đang ngồi trong lều mát của khán đài, bỗng nhiên có một bà cụ đứng dậy, gào lên nói: "Mợ hai nhà đó, chị đến từ lúc nào vậy?"

Thế là phía đó cũng lên tiếng đáp lại. Hóa ra ngồi trên lầu ghế của khán đài, cách sân khấu tương đối gần, nghe hát là nghe thấy được, cho nên trên khán đài tương đối yên tĩnh. Các cô gái nàng dâu đều ăn hạt dưa, uống trà.

Đối với những người gào to thét lớn này, người khác tuy ghét, nhưng cũng không dám cấm đoán, bạn nếu bảo bà ta nói nhỏ tiếng một chút, bà ta sẽ chửi bới ra: "Tuồng sân dã ngoại này, cũng không phải nhà chị, chị muốn nghe hát, chị tự mời một sân khấu về nhà chị mà hát..."

Người kia cũng nói: "Ơ kìa, tôi chưa từng thấy, xem hát đến mức, đều không nhận người thân nữa, nói một câu cũng không cho..."

Đây vẫn là loại tương đối tốt, còn có loại khó nghe hơn, vừa mở miệng liền nói: "Con vợ nuôi hán nhỏ... tổ bà nhà bà, cả đời trong nhà ngoài ngõ chưa từng chịu sự to tiếng nhỏ tiếng của ai, hôm nay đến dưới sân khấu chịu sự quản giáo của bà, mẹ kiếp..."

Người bị chửi nếu không đáp lời, qua một hồi cũng thì thôi, nếu vừa đáp lời, tự nhiên cũng không có gì hay nghe. Thế là hai bên liền đánh nhau rồi, loại vỏ dưa hấu các thứ liền bay qua.

Lần này người xem hát dưới sân khấu, không ngờ chính mình lại diễn kịch, thế là mọi người như ong vỡ tổ, đều tụ tập về phía vở kịch thực sự đánh thực sự chửi này. Cũng có một số kẻ lưu manh hỗn tạp, cố ý gọi tốt, chọc cho toàn trường mọi người cười ồ lên. Giả sử người đánh nhau còn là một người phụ nữ trẻ tuổi, những tên lưu manh đáng ghét đó còn nói đủ kiểu lời lẽ cợt nhả, khiến cô ta đổ thêm dầu vào lửa càng chửi càng hung dữ.

Tất nhiên bà cụ đó vô lý, bà ta vừa mở miệng là chửi người ta. Nhưng một khi loạn đến cuối cùng, ai đúng ai sai cũng không nhìn ra được.

May mà diễn viên trên sân khấu coi như điềm tĩnh, không bị lay động, vẫn ở đó "a la a la" mà hát. Qua một khoảng thời gian, bên đánh nhau náo nhiệt đó cũng rốt cuộc bình tĩnh lại.

Nói tiếp dưới sân khấu cũng có một số kẻ tán tỉnh, đó đều là chị dâu ở xưởng đậu phụ phố nam, hoặc vợ của người xay xay giã gạo ở xưởng xay. Vợ người xay gạo để mắt tới một người đánh xe ngựa. Hoặc thợ làm đậu phụ để mắt tới cô con gái nhỏ nhà mở tiệm lương thực. Có người là hai bên liếc mắt đưa tình, có người là một bên ân cần, phía bên kia thì tỏ vẻ muốn cự tuyệt từ xa. Kiểu này phần lớn là một bên thấp, một bên cao, tài sản hai bên không tương xứng.

Giới thân sĩ, cũng có tán tỉnh nhau, đôi bên đều ngồi trên khán đài, nhìn đông nhìn tây. Giữa họ hàng thân thích, anh rể em vợ, không tránh khỏi phải nhìn thêm mấy cái, huống hồ lại đều ăn diện đẹp đẽ, vô cùng bắt mắt.

Các thân sĩ bình thường lúc đi thăm phòng khách nhà người khác, tuyệt đối không được để mắt tới tiểu thư nhà người ta mà nhìn mãi không thôi, đó chẳng phải là quá không thân sĩ, chẳng phải là quá không giảng đạo đức sao. Tiểu thư đó nếu vừa nói cho cha mẹ cô biết, cha mẹ cô ngay lập tức sẽ tuyệt giao với người bạn như vậy. Tuyệt giao, cũng không sao, cái đáng nói là một khi truyền ra ngoài danh dự tồi tệ đến thế nào. Thân sĩ là cao nhã, làm sao có thể không thanh không bạch, làm sao có thể không phân già trẻ mà đi để ý con gái của bạn bè, giống như đám người hạ đẳng đó.

Thân sĩ lúc qua lại thăm viếng nhau, đều là nhường vào phòng khách trước, ngồi ngay ngắn ở đó, sau đó rót trà châm thuốc. Quy củ lễ pháp, đôi bên đều tôn trọng là người thượng đẳng. Vợ con của bạn bè, cũng đều ra chào hỏi, tôn làm bề trên. Trong lúc này, chỉ có thể hỏi thăm đại thiếu gia sách đọc được bao nhiêu, hoặc là lại viết được bao nhiêu chữ rồi. Ngay cả vợ của bạn cũng không được nói chuyện quá nhiều, huống hồ là con gái của bạn chứ? Thế thì ngay cả đầu cũng không thể ngẩng lên, sao còn dám nhìn kỹ.

Bây giờ trên sân khấu nhìn chút chắc không sao, giả sử có người hỏi tới, thì nói là nhìn đông nhìn tây, xem thử có bạn bè nào ở khán đài khác không. Huống hồ nơi này lại người đông mắt tạp, có lẽ không ai để ý.

Nhìn ba nhìn hai, tiểu thư của bạn thì không để mắt tới, lại để mắt tới một người phụ nữ không biết đã nhìn thấy ở nơi nào đó, người phụ nữ đó cầm chiếc quạt lông ngỗng nhỏ, từ đầu quạt xoay xoay ánh mắt về phía này, tuy nói là một người phụ nữ, nhưng lại trẻ, lại đẹp.

Lúc này, vị thân sĩ này nên đứng dậy huýt sáo, để biểu thị anh ta đang vui vẻ, thế nhưng thế hệ thân sĩ già cũ của Trung Quốc chúng ta không biết chiêu này. Anh ta cũng có một chiêu khác, đó là ánh mắt của anh ta giống như nhắm lại không nhắm, mơ màng hoảng hốt nhìn ra, biểu thị anh ta có tình ý vô hạn với cô. Đáng tiếc cách quá xa, sợ là không nhìn rõ, có lẽ là uổng phí tâm tư rồi.

Cũng có người dưới sân khấu, không nghe lời cha mẹ, không nghe lời người làm mối, tự mình kết duyên trọn đời. Đây phần lớn là hành vi của các công tử tiểu thư, anh họ em họ... có chút xuất thân lai lịch. Họ một lời đã định, trọn đời hòa hợp. Thỉnh thoảng cũng có người bị cha mẹ ngăn cản, sinh ra nhiều trắc trở. Nhưng những trắc trở đó đều vô cùng đẹp đẽ, khiến người ta khi kể lại, thật sự còn thú vị hơn xem "Hồng Lâu Mộng". Năm sau lúc lại hát đại hí, chị em kể lại chuyện giai thoại này, thật sự tăng thêm không ít hồi ức...

Người nhà quê đánh xe vào thành xem hát, họ liền cắm trại trên bãi cát ven sông. Đêm đến đại hí tan, mọi người đều về nhà, chỉ có đám người xe ngựa này, họ liền qua đêm trên bãi cát. Giống như quân nhân xuất chinh vậy, đóng quân ngoài trời. Có người ở lại một đêm, đêm thứ hai liền về rồi. Có người ở lại ba đêm, cho đến khi đại hí hát xong, mới đánh xe về làng. Không cần nói bãi cát này rất hùng tráng, ban đêm, họ mỗi nhà nhóm lửa, người pha trà pha trà, người trò chuyện trò chuyện, nhưng dù sao số lượng người quá ít, cũng chỉ tầm hai ba mươi cỗ xe. Lửa nhóm lên, cũng không đến mức lửa cháy ngút trời, cho nên ít nhiều có chút cảm giác thê lương.

Đêm đã khuya, ở lại ven sông, bị nước sông hút vào lại đặc biệt lạnh, người ta ngủ đều cảm thấy lạnh lẽo. Nhất là phu xe người ngựa, họ không thể ngủ được, sợ có thổ phỉ tới cướp ngựa của họ, cho nên liền ngồi đợi sáng.

Thế là dưới đèn lồng giấy, hai ba người đánh bạc. Đánh bạc đến khi trời sáng trắng, đến lúc phải dắt ngựa ra sông cho uống nước rồi. Trên sông, gặp thuyền bắt cua. Ông lão trên thuyền cua nói: "Vở "Đả ngư sát gia" hôm qua hát không tệ, nghe nói hôm nay có vở "Phần hà loan"."

Người dắt súc vật uống nước kia, là một chút kiến thức đại hí cũng không có. Anh ta chỉ nghe thấy tiếng súc vật uống nước "hè hè", còn những thứ khác thì không biết đáp lại thế nào.

Hội chùa Nương Nương ngày mười tám tháng tư, đây cũng là vì thần quỷ, chứ không phải vì con người.

Tên dân gian của hội chùa này gọi là "dạo chùa", cũng là không phân nam nữ già trẻ đều đến dạo, nhưng trong đó phụ nữ là nhiều nhất.

Phụ nữ sáng sớm ngủ dậy, ăn sáng xong, liền bắt đầu trang điểm. Trang điểm xong, liền hẹn chị nhà đông, em nhà tây đi dạo chùa. Thậm chí có người vừa ngủ dậy đã trang điểm trước, trang điểm xong, mới ăn cơm, vừa ăn cơm xong liền đi. Tóm lại một khi đến ngày dạo chùa này, không ai chịu thua ai, chưa đến trưa, đã xe ngựa rộn ràng, chen chúc đến mức không thở nổi.

Người bị lạc mất con đứng đó gào, đứa trẻ không tìm thấy mẹ khóc trong đám đông, ba tuổi, năm tuổi, còn có đứa hai tuổi vừa biết đi, cũng bị lạc mất.

Cho nên hàng năm hội chùa nhất định phải có mấy cảnh sát đi gom những đứa trẻ này. Gom được rồi đứng trên sân chùa, đợi người nhà của nó đến nhận. Khốn nỗi những đứa trẻ này đều rất nhát gan, há miệng gào khóc, khóc đến mức thực sự đáng thương, đầy đầu đầy mặt là mồ hôi. Có đứa mười hai mười ba tuổi, cũng bị lạc, hỏi nó nhà ở đâu? Nó lại không nói được đầu đuôi gì, đông chỉ chỉ, tây vạch vạch, nói trước cổng nhà nó có một con mương nhỏ, trong mương đó ra tôm, nên gọi là "mương tôm", có lẽ địa danh nhà nó liền gọi là "mương tôm", nghe xong khiến người ta khó hiểu.

Hỏi tiếp nó con mương tôm này cách thành bao xa, nó liền nói: cưỡi ngựa mất một bữa cơm là đến, ngồi xe mất ba bữa cơm là đến. Rốt cuộc cách thành bao xa, nó không nói. Hỏi nó họ gì, nó nói ông nội nó tên Sử Nhị, cha nó tên Sử Thành... như vậy bạn liền không dám hỏi nó nữa. Muốn hỏi nó ăn cơm chưa? Nó liền nói: "Đi ngủ rồi". Đây là không còn cách nào, mặc kệ nó vậy. Thế là những đứa lớn nhỏ cùng đứng trước cổng chùa, chúng đứa khóc đứa gào. Giống như thú nhỏ vậy, cảnh sát đang trông giữ chúng.

Chùa Nương Nương nằm trên phố lớn phía bắc, chùa Lão Gia và chùa Nương Nương cách nhau không xa. Những người thắp hương kia, tuy nói là cầu con trai con gái, là trước hết nên thắp hương cho Nương Nương, nhưng mọi người đều cho rằng âm gian cũng là trọng nam khinh nữ như nhau, cho nên không dám làm ngược lại. Cho nên đều là đi chùa Lão Gia trước, đánh chuông, dập đầu, giống như quỳ ở đó báo cáo vậy, sau đó mới lên chùa Nương Nương.

Chùa Lão Gia có hơn mười bức tượng bùn lớn, không biết vị nào là Lão Gia, đều là dáng vẻ oai phong lẫm liệt, khí phách ngất trời. Có những ngón tay của tượng bùn bị bẻ mất, đứng đó giơ đôi bàn tay không ngón, có những con mắt bị đào, giống như người mù vậy. Có những ngón chân của tượng bùn bị viết đầy chữ, chữ đó không thanh tao lắm, không hợp với thân phận của thần lắm. Dường như là nói tượng bùn cũng nên cưới một cô vợ, nếu không nó thấy nhà sư đi tìm ni cô nhỏ, nó sẽ ghen tị. Chữ này bây giờ không còn nữa, truyền thuyết là như vậy.

Vì chuyện này, quan huyện hạ lệnh, không đến ngày mùng một ngày rằm, nhất loạt khóa cổng chùa lại, không cho người ngoài vào.

Quan huyện địa phương rất coi trọng nhân nghĩa đạo đức. Truyền thuyết nói người vợ lẽ thứ năm của ông ta, chính là đón từ ni cô am về. Cho nên ông ta luôn tin rằng ni cô tuyệt đối sẽ không tìm nhà sư. Từ xưa đã liệt ni cô cùng với nhà sư, thực ra là thế gian không chịu tìm hiểu, người ta nói sao nghe vậy. Giống như bà vợ lẽ thứ năm của quan huyện, chính là một ni cô. Chẳng lẽ bà ta cũng bị nhà sư tìm rồi sao? Điều này không thể nào.

Cho nên hạ lệnh nhất loạt đóng cửa chùa.

Chùa Nương Nương tương đối thanh tịnh, tượng bùn cũng có một vài bức, phụ nữ chiếm đa số, phần lớn đều không cau mày trợn mắt, gần giống người bình thường, khiến người ta bước vào đại điện không cần phải sợ hãi. Không cần nói cũng biết là Nương Nương, đó tự nhiên là những phụ nữ ôn nhu rất tốt. Cho dù nói là nữ quỷ đi, cũng đều không ác lắm, cùng lắm thì cũng chỉ xõa tóc là xong thôi, tuyệt đối không giống tượng bùn trong chùa Lão Gia như vậy, mắt phun lửa, hoặc như hổ vậy há miệng.

Không chỉ trẻ con vào chùa Lão Gia có đứa sợ đến gào khóc, ngay cả đàn ông tráng niên vào cũng phải kính cẩn nghiêng mình, giống như nói tuy anh ta ở tuổi tráng niên, tượng bùn đó nếu bước lại đánh nhau với anh ta, anh ta cũng tuyệt đối không đánh lại tượng bùn đó.

Cho nên người dập đầu trong chùa Lão Gia, trong lòng tương đối thành kính, bởi vì tượng bùn đó, thân hình cao, sức lực lớn.

Đến chùa Nương Nương, tuy cũng dập đầu, nhưng luôn cảm thấy vị Nương Nương đó không có gì đặc biệt.

Người đắp tượng bùn là đàn ông, ông ta đắp người phụ nữ rất ôn nhu, dường như rất tôn trọng phụ nữ. Ông ta đắp người đàn ông rất hung dữ, dường như đàn ông rất không tốt. Thực ra không đúng, đàn ông trên thế giới này, dù hung dữ thế nào, mắt phun lửa dường như vẫn chưa từng thấy. Cứ nói người phương Tây đi, tuy mắt khác với người Trung Quốc, nhưng cũng chỉ là đôi mắt xanh biếc có chút giống mắt cú mèo mà thôi, vậy mà phun lửa cũng không có. Dân tộc mắt biết phun lửa, thế giới hiện tại vẫn chưa phát hiện ra. Vậy người đắp tượng bùn tại sao lại đắp anh ta thành bộ dạng đó? Đó chính là để bạn vừa nhìn đã sinh lòng sợ hãi, không chỉ dập đầu, mà còn phải tâm phục. Chính là dập đầu xong đứng dậy nhìn tiếp, cũng tuyệt đối sẽ không hối hận, sẽ không hối hận cái đầu này là dập không công cho một người tầm thường vô vị. Còn về người đắp tượng tại sao đắp phụ nữ thành ôn nhu như vậy, thì đó là nói cho người ta biết, ôn nhu chính là hiền lành, hiền lành chính là dễ bắt nạt, nói cho người ta biết mau tới bắt nạt họ đi.

Người nếu hiền lành rồi, không chỉ dị loại muốn tới bắt nạt, mà ngay cả đồng loại cũng không thông cảm.

Ví dụ phụ nữ đi bái chùa Nương Nương, cũng chẳng qua là cầu con cầu cháu với Nương Nương. Cầu xong liền đi ra, ngoài ra không có ý tôn kính gì. Cảm thấy Nương Nương tử tôn cũng chỉ là một người phụ nữ bình thường mà thôi, chỉ là con cái của bà ta nhiều hơn một chút.

Cho nên đàn ông khi đánh vợ liền nói: "Nương Nương còn phải sợ Lão Gia đánh mà? Huống hồ cô là một con mụ lắm mồm!"

Có thể thấy đàn ông đánh đàn bà là thiên lý lẽ đương nhiên, thần quỷ hợp nhất. Trách không được Nương Nương trong chùa Nương Nương đặc biệt ôn nhu, hóa ra là vì thường xuyên bị đánh mà ra. Có thể thấy ôn nhu cũng chẳng phải thiên tính ưu tú gì, mà là kết quả của việc bị đánh. Thậm chí là nguyên do chuốc lấy đòn roi.

Những người đã bái lạy xong ở cả hai ngôi miếu liền bước ra ngoài, chen chúc trên đường phố. Trên phố bán đủ loại đồ chơi, đa phần đều thích hợp cho trẻ nhỏ vài tuổi. Gà đất, đuôi cắm hai sợi lông gà màu đỏ, trông chẳng giống thật chút nào, nhưng người ta nhìn vào lại thấy còn đẹp hơn cả gà sống. Nhà có con nhỏ thì không thể không mua. Huống hồ cầm lên miệng thổi một cái là nó kêu "vù vù". Mua xong gà đất, lại nhìn thấy tượng đất nhỏ, trên lưng tượng có một cái lỗ, cắm một cọng lau vào, thổi là kêu. Tiếng kêu nghe như tiếng oán than, không hay cho lắm, nhưng lũ trẻ đều thích, các bà mẹ cũng nhất định phải mua. Những món còn lại như còi, sáo nhỏ, bươm bướm giấy, lật đật, trong đó nổi tiếng và cầu kỳ nhất là lật đật, nhà nào cũng mua, nhà giàu mua con to, nhà nghèo mua con nhỏ. Con to cao hơn một thước, thậm chí hai thước. Con nhỏ thì bé bằng quả trứng vịt. Dù to hay nhỏ, chúng đều rất linh hoạt, ấn xuống là bật dậy ngay, đứng thẳng lên rất nhanh. Mua lật đật phải thử tại chỗ, đôi khi có những con do thợ mới làm, vì mông quá to nên nó không chịu đổ, hoặc có con đổ rồi lại chẳng chịu dậy. Thế nên người mua lật đật đều vươn tay ra, đồng loạt ấn chúng xuống, xem con nào đứng dậy trước thì mua con đó. Cái cảnh cứ đổ xuống lại bật lên ấy thật sự rất buồn cười, đám trẻ vây quanh sạp hàng cứ thế cười nghiêng ngả. Lật đật trông rất đẹp mắt, trắng trẻo mập mạp. Chẳng phải dáng vẻ của ông già, cái tên "lật đật" chỉ là cái tên gọi mà thôi, thực ra nó là một đứa trẻ mập mạp. Loại làm cầu kỳ hơn một chút, trên đỉnh đầu còn dán một chỏm lông coi như tóc. Loại có tóc đắt hơn loại không tóc hai trăm đồng tiền. Có đứa trẻ lúc mua cứ nằng nặc đòi loại có tóc, người mẹ tiếc hai trăm đồng ấy nên bảo về nhà sẽ cắt ít lông chó dán lên cho. Đứa trẻ nhất quyết phải đòi loại có lông, chọn được một con ẵm trong lòng không rời. Không còn cách nào khác đành phải mua. Đứa trẻ ẵm con lật đật vui vẻ suốt dọc đường, về đến nhà nhìn lại thì chỏm lông kia không biết bay đi từ lúc nào. Thế là đứa trẻ khóc òa lên. Mặc dù mẹ đã cắt chỏm lông chó dán lên, nhưng đứa trẻ cứ thấy lông chó này không phải đồ thật, không đẹp bằng cái cũ. Biết đâu cái cũ cũng dán bằng lông chó, hoặc có khi còn chẳng đẹp bằng cái hiện tại.

Thế nhưng đứa trẻ cứ không vui, buồn bã suốt nửa buổi chiều.

Hội chùa đến chiều tà thì tan. Tuy hội đã tan nhưng cửa miếu vẫn mở, người đốt hương, người bái Phật vẫn tiếp tục đến. Một số phụ nữ chưa có con trai vẫn đang loay hoay với tượng Nương Nương trong miếu.

Người ta đóng một cái khuy áo lên lưng Tử Tôn Nương Nương, buộc một sợi dây vào chân bà, treo một chiếc bông tai vào tai, đeo cho bà một cặp kính, rồi lén ôm lấy một đứa trẻ đất ở bên cạnh bà mang đi. Nghe nói làm như vậy thì năm sau chắc chắn sẽ sinh được con trai.

Trước cửa miếu Nương Nương, người bán dây nhiều vô kể, các phụ nữ tranh nhau mua, họ tin rằng mua được dây là sẽ rước được con trai về.

Nếu là cô gái chưa chồng mà lỡ mua nhầm thứ này, thì sẽ trở thành trò cười cho thiên hạ.

Hội chùa vừa qua, nhà nhà đều có một con lật đật, dù cách xa thành phố đến mười tám dặm cũng mua một con mang về. Về đến nhà, bày ngay chỗ đón khách, để ai bước qua nhìn vào là thấy ngay, nhà họ quả thực có một con lật đật. Chẳng sai, điều này chứng tỏ mùa hội chùa vừa rồi nhà họ không hề lạc hậu, thực sự đã đi trẩy hội rồi.

Trong ca dao có câu: "Cô nàng nhỏ, đi trẩy hội, bước chân lắc lư trông thật xinh, quay về mua lấy con lật đật."

Năm

Những sự kiện đình đám này, đều là làm cho ma quỷ mà thôi, chứ chẳng phải vì con người. Còn chuyện người ta đi xem hát, đi hội, cũng chỉ là kiểu ké chút hơi hám mà thôi.

Nhảy đại thần là có ma, hát đại hí là hát cho Long Vương xem, ngày rằm tháng Bảy thả đèn sông là thả đèn cho ma, để chúng đội đèn mà đi đầu thai. Mười tám tháng Tư cũng là ngày đốt hương dập đầu tế ma.

Chỉ có nhảy Dương ca là chuẩn bị cho người sống chứ không phải cho ma. Nhảy Dương ca vào ngày rằm tháng Giêng, đúng vào lúc nông nhàn, nhân dịp năm mới mà hóa trang, đàn ông đóng giả đàn bà, trông rất hài hước buồn cười.

Múa sư tử, múa rồng, thuyền khô... vân vân, dường như cũng giống như tế ma, kiểu cách phức tạp, nhất thời không sao kể xiết.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.