Hô Lan Hà Truyện

Lượt đọc: 106 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 3

❊ ❊ ❊

Trong thị trấn nhỏ Hô Lan Hà này có ông nội tôi sinh sống.

Khi tôi chào đời, ông đã hơn sáu mươi tuổi, tôi lớn lên được bốn năm tuổi, ông đã gần bảy mươi.

Nhà tôi có một khu vườn lớn, trong vườn có đủ loại: ong, bướm, chuồn chuồn, châu chấu. Bướm thì có bướm trắng, bướm vàng. Loại này cực kỳ nhỏ, không đẹp lắm. Đẹp là loại bướm đỏ rực, mình đầy phấn vàng.

Chuồn chuồn thì vàng óng, châu chấu thì xanh mướt, còn ong thì kêu vo vo, mình đầy lông tơ, đậu trên một bông hoa, tròn vo giống hệt một cục bông nhỏ bất động.

Trong vườn sáng lấp lánh, đỏ ra đỏ, xanh ra xanh, tươi mới đẹp đẽ.

Nghe nói khu vườn này trước kia là một vườn cây ăn quả. Bà nội thích ăn quả nên đã trồng vườn cây ăn quả. Nhưng bà lại thích nuôi cừu, thế là lũ cừu gặm hết cây ăn quả. Cây ăn quả vì thế mà chết sạch. Đến khi tôi có ký ức, trong vườn chỉ còn một cây anh đào, một cây mận, vì cả anh đào và mận đều ít ra quả nên cảm giác như chúng không hề tồn tại. Lúc còn nhỏ, chỉ thấy trong vườn có một cây du lớn.

Cây du này nằm ở góc tây bắc của vườn, gió thổi đến, cây du kêu rít trước, mưa kéo đến, cây du lớn bốc khói trước. Mặt trời vừa ló dạng, lá cây du lớn liền phát sáng, chúng lấp lánh giống hệt vỏ trai trên bãi cát.

Ông nội ở trong vườn sau cả ngày, tôi cũng theo ông ở trong vườn sau. Ông đội một cái mũ cỏ lớn, tôi đội một cái mũ cỏ nhỏ, ông trồng hoa, tôi cũng trồng hoa; ông nhổ cỏ, tôi cũng nhổ cỏ. Khi ông gieo hạt, trồng rau cải trắng, tôi liền chạy theo sau, dùng chân lấp phẳng từng hốc đất gieo hạt, nào có lấp chuẩn được đâu, chân đông chân tây quậy phá lung tung. Có chỗ hạt giống không những không được đất che phủ, mà trái lại còn bị tôi đá văng đi mất.

Rau cải trắng lớn rất nhanh, không mấy ngày đã nhú mầm. Chớp mắt một cái là có thể nhổ về ăn được.

Ông nội xới đất, tôi cũng xới đất; vì tôi còn quá nhỏ, không cầm nổi cán cuốc, ông liền tháo cán cuốc ra, để tôi chỉ cầm cái "đầu" cuốc mà xới. Thực ra nào phải xới, chẳng qua là bò trên đất, dùng cuốc quào loạn xạ một hồi là xong. Cũng chẳng phân biệt được đâu là mầm, đâu là cỏ. Thường thường hay cắt nhầm hành lá thành cỏ dại, lại để dành cỏ đuôi chó vì tưởng là bông lúa.

Đợi khi ông nội phát hiện ra mảng đất tôi xới còn đầy cỏ đuôi chó, ông liền hỏi tôi: "Đây là cái gì?"

Tôi nói: "Lúa."

Ông nội cười phá lên, cười chán chê rồi, ông hái cỏ xuống hỏi tôi: "Ngày nào cháu cũng ăn cái này sao?"

Tôi nói: "Vâng ạ."

Tôi nhìn thấy ông vẫn còn cười, tôi liền nói: "Ông không tin thì cháu vào nhà lấy cho ông xem."

Tôi chạy vào nhà lấy một bông lúa trên lồng chim, ném từ xa cho ông. Nói: "Chẳng phải giống hệt nhau sao?"

Ông nội từ từ gọi tôi qua, giảng cho tôi nghe, bảo lúa thì có râu gai. Còn cỏ đuôi chó thì không, chỉ là lông xù xì, trông thật giống cái đuôi chó.

Tuy ông nội dạy, nhưng tôi nhìn cũng chẳng nhìn kỹ, chỉ qua loa đại khái thừa nhận là xong.

Ngẩng đầu lên thấy một quả dưa chuột đã lớn, chạy tới hái xuống, tôi lại đi ăn dưa chuột tiếp.

Dưa chuột có lẽ chưa ăn hết, lại thấy một con chuồn chuồn lớn bay qua bên cạnh, thế là bỏ dưa chuột lại đi đuổi theo chuồn chuồn. Chuồn chuồn bay nhanh biết bao, làm sao mà đuổi kịp. Cũng may ngay từ đầu cũng chẳng có tâm ý nhất định phải đuổi kịp, cho nên đứng dậy, chạy theo chuồn chuồn vài bước rồi lại đi làm việc khác.

Hái một nhụy hoa bí ngô, bắt một con châu chấu xanh mướt lớn, dùng chỉ buộc chân châu chấu lại, buộc một hồi, có lẽ làm đứt mất chân châu chấu, trên đầu sợi chỉ chỉ còn buộc lại một cái chân, mà không thấy châu chấu đâu nữa.

Chơi chán rồi, lại chạy đến chỗ ông nội quậy phá một hồi, ông nội tưới rau, tôi cũng giành lấy tưới, kỳ lạ là không tưới vào rau, mà là cầm gáo nước, dốc hết sức bình sinh, hất nước lên trời, hét lớn: "Mưa rồi, mưa rồi."

Mặt trời trong vườn đặc biệt lớn, bầu trời đặc biệt cao, ánh mặt trời tỏa sáng khắp nơi, sáng đến mức khiến người ta không mở nổi mắt, sáng đến mức giun đất không dám chui ra khỏi mặt đất, dơi không dám bay ra từ những chỗ tối tăm nào đó.

Bất kể là vật gì dưới ánh mặt trời đều khỏe mạnh, xinh đẹp, vỗ một cái ngay cả cây lớn cũng phát ra tiếng, gọi một tiếng cứ như là bức tường đất đứng đối diện cũng sẽ trả lời vậy.

Hoa nở, cứ như hoa vừa tỉnh giấc. Chim bay, cứ như chim vừa lên trời. Côn trùng kêu, cứ như côn trùng đang nói chuyện. Tất cả đều sống dậy. Đều có bản lĩnh vô biên, muốn làm gì thì làm.

Muốn thế nào thì thế. Đều là tự do. Bí ngô muốn leo lên giàn thì leo lên giàn, muốn leo lên mái nhà thì leo lên mái nhà. Dưa chuột muốn nở một bông hoa dối, thì nở một bông hoa dối, muốn kết một quả dưa chuột, thì kết một quả dưa chuột. Nếu đều không muốn, thì một quả dưa chuột cũng không kết, một bông hoa cũng không nở, cũng chẳng ai hỏi đến nó.

Ngô muốn cao bao nhiêu thì cao bấy nhiêu, nó nếu muốn cao tận lên trời, cũng chẳng ai quản. Bướm tùy ý bay lượn, lúc này từ trên đầu tường bay tới một đôi bướm vàng, lúc sau lại từ trên đầu tường bay đi mất một con bướm trắng. Chúng từ nhà ai đến, rồi lại bay tới nhà ai? Mặt trời cũng chẳng biết điều đó.

Chỉ có bầu trời xanh vời vợi, vừa cao vừa xa.

Thế nhưng khi mây trắng kéo đến, những đám mây trắng lớn ấy, giống như bạc trắng rắc hoa, lướt qua trên đầu ông nội, dường như thấp đến mức sắp đè lên chiếc mũ cỏ của ông.

Tôi chơi mệt rồi, liền tìm chỗ râm mát dưới hiên nhà mà ngủ. Không cần gối, không cần chiếu, cứ lấy mũ cỏ che mặt là ngủ.

Đôi mắt ông nội luôn tươi cười, nụ cười của ông thường hồn nhiên như đứa trẻ.

Ông nội là người dáng cao, thân thể rất khỏe mạnh, tay thích cầm theo một chiếc gậy. Miệng thì không ngừng hút tẩu thuốc lá sợi, gặp trẻ con, thường thích trêu đùa một câu: "Cháu nhìn kìa, trên trời có con chim sẻ."

Tranh thủ lúc đứa trẻ nhìn lên trời, ông liền vươn tay lấy chiếc mũ trên đầu đứa trẻ xuống, có lúc đặt dưới vạt áo dài, có lúc nhét vào trong ống tay áo. Ông nói: "Chim sẻ tha mất mũ của cháu rồi."

Lũ trẻ đều biết chiêu này của ông nội, không hề lấy làm lạ, liền ôm lấy đôi chân to của ông, đòi mũ, sờ vào ống tay áo ông, kéo vạt áo ông, cho đến khi tìm thấy mũ mới thôi.

Ông nội thường xuyên làm như vậy, và cũng luôn để mũ ở đúng một chỗ, luôn để ở trong ống tay áo và dưới vạt áo.

Những đứa trẻ lục soát ông không lần nào là không lấy được mũ ra từ dưới vạt áo ông, giống như ông và lũ trẻ đã giao hẹn với nhau vậy: "Ta cứ để ở chỗ này đấy, các cháu đến tìm đi!"

Việc này không biết đã làm bao nhiêu lần, giống như các bà lão cứ mãi kể câu chuyện "Lên núi đánh hổ" cho lũ trẻ nghe vậy, dù cho đã nghe năm trăm lần rồi, thì vẫn cứ ở đó vỗ tay, vẫn cứ ở đó tán thưởng.

Mỗi khi ông nội làm như vậy một lần, ông và lũ trẻ đều cười nghiêng ngả. Cứ như thể trò này vẫn diễn ra lần đầu tiên vậy.

Người khác nhìn thấy ông nội làm vậy, cũng có người cười, nhưng không phải cười cách của ông nội hay, mà là cười ông ngày nào cũng dùng một phương pháp để cướp mũ của lũ trẻ, điều này thật nực cười.

Ông nội không biết quản lý tài chính, mọi việc nhà đều do bà nội quản lý. Ông nội chỉ ngày ngày nhàn rỗi tự do tự tại; tôi nghĩ, may mà tôi đã lớn, tôi đã ba tuổi rồi, nếu không ông nội biết cô đơn biết bao nhiêu. Tôi biết đi, tôi biết chạy. Khi tôi đi không nổi, ông nội liền bế tôi; khi tôi biết đi rồi, ông nội liền dắt tôi. Từ sáng đến tối, trong nhà ngoài ngõ, không rời nửa bước, mà ông nội phần lớn là ở trong vườn sau, thế là tôi cũng ở trong vườn sau.

Khi tôi còn nhỏ, chẳng có bạn đồng hành nào, tôi là đứa con đầu lòng của mẹ tôi.

Tôi biết chuyện từ rất sớm, khi tôi ba tuổi, tôi nhớ bà nội đã từng dùng kim châm vào ngón tay tôi, vì vậy tôi rất không thích bà. Cửa sổ nhà tôi đều dán giấy bốn bên, ở giữa khảm kính, bà nội là người ưa sạch sẽ, nên giấy dán cửa sổ phòng bà là trắng sạch nhất. Người khác bế tôi đặt xuống bên cạnh giường đất của bà, tôi không cần suy nghĩ liền muốn chạy vào trong giường, chạy đến chỗ cửa sổ, liền vươn tay ra, chọc thủng mấy cái lỗ trên cánh cửa sổ dán giấy trắng tinh lộ ra khung hoa ấy, nếu không có ai ngăn cản, nhất định phải chọc thủng một loạt mới thôi, nếu có người gọi tôi, tôi cũng phải tranh thủ chọc thêm vài cái mới chịu dừng lại. Ngón tay vừa chạm vào cửa sổ, cái cửa sổ dán giấy ấy giống như trống nhỏ vậy, "bùm" một tiếng liền rách. Càng rách nhiều, tôi càng đắc ý. Bà nội nếu đến đuổi tôi, tôi càng đắc ý, cười đến mức vỗ tay, giậm chân.

Có một ngày bà nội thấy tôi đến, bà cầm một cây kim lớn đi ra ngoài cửa sổ chờ tôi. Tôi vừa vươn tay ra, ngón tay liền đau dữ dội. Tôi liền hét lên, đó là do bà nội dùng kim châm tôi.

Từ đó, tôi nhớ kỹ, tôi không thích bà.

Tuy bà cũng cho tôi kẹo, lúc bà ho phải ăn cật heo nấu với bối mẫu xuyên khung, cũng chia cho tôi cật heo, nhưng tôi ăn cật heo rồi vẫn không thích bà.

Trước khi bà qua đời, lúc bệnh nặng, tôi vẫn còn làm bà giật mình. Có một lần bà tự mình ngồi trên giường đất nấu thuốc, ấm thuốc đặt trên lò than, vì trong phòng đặc biệt yên tĩnh, nghe được tiếng ấm thuốc lục đục. Bà nội ở hai gian phòng, là gian trong và gian ngoài, tình cờ gian ngoài không có ai, gian trong cũng không có người, chỉ có một mình bà. Tôi đẩy cửa ra, bà nội không nhìn thấy tôi, thế là tôi dùng nắm đấm đấm "đùng đùng" hai cái lên bức tường ngăn bằng ván. Tôi nghe thấy bà nội kêu "ối" một tiếng, cái kẹp than bằng sắt liền rơi xuống đất.

Tôi thò đầu nhìn vào, bà nội liền mắng tôi. Bà như thể sắp xuống đất đuổi theo tôi vậy. Tôi vừa cười vừa chạy mất.

Tôi dọa bà nội như vậy, cũng không phải là trả thù bà, lúc đó tôi mới năm tuổi, không hiểu gì cả. Có lẽ cảm thấy như vậy rất vui.

Ông nội từ sáng đến tối đều rảnh rỗi, bà nội không phân công công việc gì cho ông cả. Chỉ có một việc, đó là đồ đạc trên kệ đất của bà nội, có một bộ đồ thiếc, luôn là ông nội lau. Việc này không biết là bà nội giao cho ông, hay là ông tự nguyện muốn làm, mỗi khi ông nội lau, tôi lại không vui, một mặt là không thể dắt tôi ra vườn sau chơi được, mặt khác ông nội vì thế mà thường bị mắng, bà nội mắng ông lười, mắng ông lau không sạch. Bà nội mỗi khi mắng ông nội, thường không biết vì sao lại mắng luôn cả tôi.

Bà nội cứ mắng ông nội, tôi liền nắm tay ông nội đi ra ngoài, vừa nói: "Chúng ta ra vườn sau đi."

Có lẽ vì thế bà nội cũng mắng tôi.

Bà mắng ông nội là "đồ đầu gỗ", mắng tôi là "đồ đầu gỗ nhỏ".

Tôi dắt ông nội ra vườn sau, vừa đến vườn sau, lập tức lại là một thế giới khác.

Quyết không phải cái thế giới chật hẹp trong ngôi nhà kia, mà là rộng lớn, người và trời đất cùng chung sống, trời đất mới to làm sao, xa làm sao, dùng tay không thể chạm tới bầu trời. Mà trên đất lại trù phú biết bao, nhìn một cái, là nhìn không hết, chỉ cảm thấy một mảng xanh tươi trước mắt.

Vừa đến vườn sau, tôi liền chạy vút ra, không mục đích gì, cứ như thể tôi đã nhắm chuẩn cái gì mà chạy tới vậy, cứ như thể có cái gì đó đang đợi tôi vậy. Thực ra tôi chẳng có mục đích gì cả. Chỉ cảm thấy mọi thứ trong khu vườn này đều là sống, cứ như đôi chân tôi cũng không nhảy không được vậy.

Nếu không phải nhảy đến kiệt sức, ông nội sợ tôi mệt muốn gọi tôi lại, đó là điều không thể, trái lại ông càng gọi, tôi càng không nghe.

Đợi đến khi mình thực sự chạy không nổi nữa, mới ngồi xuống nghỉ ngơi, sự nghỉ ngơi đó cũng rất nhanh, cũng chẳng qua là tùy tiện hái một quả dưa chuột trên giàn, ăn xong là được.

Nghỉ ngơi xong lại chạy.

Cây anh đào, rõ ràng không kết anh đào, lại cứ chạy lên cây để tìm anh đào. Cây mận trông như nửa chết, vốn không kết mận, lại cứ đi tìm mận. Vừa tìm, còn vừa hét lớn, hỏi ông nội: "Ông ơi, tại sao cây anh đào không kết anh đào ạ?"

Ông nội ở xa xa trả lời vọng lại: "Vì không nở hoa, nên không kết anh đào."

Lại hỏi: "Tại sao cây anh đào không nở hoa ạ?"

Ông nội nói: "Vì cháu tham ăn, nên nó không nở hoa."

Tôi vừa nghe thấy câu này, rõ ràng là lời trêu chọc tôi, thế là liền chạy vút đến chỗ ông nội, dường như rất tức giận vậy. Đợi ông nội vừa ngẩng mắt lên, ông dùng đôi mắt hoàn toàn không có ác ý nhìn tôi, tôi lập tức cười tươi. Hơn nữa còn cười một lúc lâu mới dừng lại được, không biết từ đâu ra nhiều niềm vui đến thế. Làm khu vườn sau nhất thời bị tôi quấy nhiễu, tiếng cười của tôi không biết to đến mức nào, chính tôi cũng thấy chói tai.

Trong vườn sau có một cây hoa hồng. Cứ đến tháng năm là nở hoa. Nở cho đến tận tháng sáu. Bông hoa to bằng đĩa đựng nước tương. Nở rất xum xuê, đầy cả cây, vì hoa thơm, thu hút rất nhiều ong, kêu vo vo ồn ào ở chỗ cây hoa hồng.

Khi những trò khác đều chơi chán rồi, tôi liền nghĩ đến việc đi hái hoa hồng, hái một đống lớn, tháo mũ cỏ ra dùng lòng mũ đựng. Khi hái những bông hoa đó, có hai nỗi sợ, một là sợ ong châm người, hai là sợ gai hoa hồng đâm tay. Khó khăn lắm mới hái được một đống lớn, hái xong lại không biết làm gì. Bỗng dưng nảy ra ý định kỳ quặc, hoa này nếu cài cho ông nội thì đẹp biết bao.

Ông nội ngồi xổm trên đất nhổ cỏ, tôi liền cài hoa cho ông. Ông nội chỉ tưởng tôi đang nghịch mũ của ông, chứ không biết tôi rốt cuộc đang làm gì. Tôi cắm một vòng hoa quanh chiếc mũ cỏ của ông, hai ba mươi bông đỏ rực. Tôi vừa cắm vừa cười, khi nghe thấy ông nội nói: "Mùa xuân năm nay mưa nhiều, cây hoa hồng này của chúng ta nở thơm quá. Cách hai dặm cũng ngửi thấy được đấy."

Khiến tôi cười đến run cả người. Tôi gần như không còn sức lực để cắm tiếp lên nữa. Đợi khi tôi cắm xong, ông nội vẫn bình thản không hề hay biết. Ông vẫn cắm cúi nhổ cỏ trên luống. Tôi chạy ra đứng cách rất xa, tôi không dám nhìn về phía ông nội, nhìn một cái là muốn cười. Cho nên tôi nhân cơ hội vào nhà tìm chút đồ ăn, chưa đợi tôi quay lại vườn, ông nội cũng vào nhà rồi.

Với cả đầu hoa đỏ rực đó, vừa vào nhà bà nội đã nhìn thấy. Bà nhìn thấy chẳng nói gì, liền cười phá lên. Cha mẹ cũng cười theo, mà tôi là cười dữ dội nhất, tôi lăn lộn trên giường đất mà cười.

Ông nội tháo mũ xuống nhìn một cái, hóa ra mùi thơm của hoa hồng không phải vì mùa xuân năm nay mưa nhiều, mà là do bông hoa đó đang ở ngay trên đầu ông.

Ông đặt mũ xuống, ông cười hơn mười phút vẫn không dừng lại được, lát sau vừa nghĩ lại, lại cười.

Ông nội vừa hơi quên đi, tôi liền ở bên cạnh nhắc: "Ông ơi... mùa xuân năm nay mưa nhiều mà..."

Vừa nhắc, nụ cười của ông lại tới. Thế là tôi cũng lăn lộn trên giường đất.

Cứ như vậy ngày qua ngày, ông nội, vườn sau, tôi, ba thứ này là không thể thiếu thứ nào.

Gió thổi, mưa rơi, ông nội không biết thế nào, đối với tôi mà nói là vô cùng cô đơn. Đi không có chỗ đi, chơi không có chỗ chơi, cảm thấy một ngày này dài không biết bao nhiêu ngày.

Thế mà khu vườn sau này năm nào cũng phải đóng cửa một lần, sau cơn mưa thu khu vườn này bắt đầu tàn úa, vàng thì vàng, héo thì héo, cứ như thể mọi bông hoa đều chết lụi đi rất nhanh, cứ như thể có người đã tàn phá chúng vậy.

Chúng đều không còn khỏe mạnh như trước, cứ như chúng đều rất mệt mỏi, và muốn nghỉ ngơi vậy, cứ như muốn thu dọn đồ đạc về nhà vậy.

Cây du lớn cũng rụng lá, khi tôi và ông nội thỉnh thoảng ngồi dưới cây, lá cây cứ rơi trên mặt tôi. Lá cây bay đầy vườn sau.

Chẳng được bao lâu, tuyết lớn lại rơi xuống, vườn sau liền bị vùi lấp.

Cửa sau thông ra vườn, cũng dùng bùn bịt lại, bịt rất dày, suốt cả mùa đông treo đầy sương trắng.

Nhà tôi ở năm gian nhà, bà nội và ông nội ở chung hai gian, mẹ và cha ở chung hai gian. Bà nội ở gian phía tây, mẹ ở gian phía đông.

Là năm gian nhà chính nằm thẳng hàng, nhà bếp ở giữa, tất cả đều là cửa sổ kính, tường gạch xanh, phòng lợp ngói.

Phòng của bà nội, một gian là gian ngoài, một gian là gian trong. Gian ngoài đặt rương lớn, bàn dài sát đất, ghế thái sư. Trên ghế trải đệm đỏ, trên rương đặt bình chu sa, trên bàn dài bày đồng hồ để bàn. Hai bên đồng hồ đứng hai ống cắm mũ. Trên ống cắm mũ không treo mũ, mà cắm vài chiếc lông công.

Lúc còn nhỏ, tôi thích chiếc lông công này, tôi nói nó có đôi mắt màu vàng, cứ muốn dùng tay sờ một cái, bà nội nhất định không cho sờ, bà nội là người ưa sạch sẽ.

Còn trên rương lớn của bà nội bày một chiếc đồng hồ để bàn, chiếc đồng hồ đó vô cùng kỳ lạ, vẽ một cô gái lớn mặc đồ cổ trang, cứ như thể sống dậy vậy, mỗi khi tôi đến phòng bà nội, nếu trong phòng không có người, cô ấy cứ trợn mắt nhìn tôi, tôi đã vài lần nói với ông nội, ông nội nói: "Đó là tranh vẽ, cô ấy không biết trợn mắt nhìn người."

Tôi nhất định nói cô ấy biết trợn mắt, vì tôi nhìn ra được, con ngươi của cô ấy giống như biết xoay.

Còn trên rương lớn của bà nội cũng chạm khắc đầy những người nhỏ, toàn là mặc quần áo cổ trang, tay áo rộng, còn đội mũ, đeo lông vũ. Khắc đầy cả cái rương, đại khái có hai ba mươi người, còn có người uống rượu, người ăn cơm, còn có người vái chào...

Tôi luôn muốn xem kỹ một chút, nhưng bà nội không cho tôi lại gần, tôi còn cách rất xa, bà đã nói: "Không được phép dùng tay sờ, tay cháu bẩn."

Gian trong của bà nội, trên tường treo một chiếc đồng hồ quả lắc rất kỳ quái, phía dưới đồng hồ treo hai bắp ngô bằng sắt bằng dây xích. Bắp ngô sắt to hơn bắp ngô thật nhiều, nhìn có vẻ rất nặng, dường như có thể đập chết một người. Nhìn sâu vào trong chiếc đồng hồ treo tường đó lại càng kỳ quái hơn, có một người nhỏ, mắt màu xanh, con lắc đồng hồ một giây kêu một tiếng, con lắc vừa kêu, đôi mắt đó liền đồng thời xoay một cái.

Người nhỏ đó tóc vàng, mắt xanh, khác xa với tôi, tuy ông nội nói với tôi, đó là người Tây, nhưng tôi không công nhận cô ấy, tôi thấy cô ấy không giống người gì cả.

Cho nên mỗi lần tôi nhìn chiếc đồng hồ này, đều nhìn đến nửa ngày, nhìn đến ngây cả người. Tôi nghĩ: Người Tây này cứ ở lì trong đồng hồ sao? Vĩnh viễn không xuống chơi sao?

Người nước ngoài trong thổ ngữ ở Hô Lan Hà gọi là "người Tây". Lúc tôi bốn năm tuổi, vẫn chưa từng thấy người Tây nào, cho rằng người Tây chính là vì tóc của cô ấy xù lên.

Phòng của bà nội ngoài những thứ này, còn có rất nhiều thứ khác, vì lúc đó, những cái khác tôi đều không thấy hứng thú gì, nên chỉ nhớ ba năm thứ này.

Trong phòng mẹ, ngay cả những thứ kỳ quái kiểu này cũng không có, đều là những tủ vẽ vàng bình thường, cũng là mấy thứ như ống cắm mũ, bình hoa, không có gì đẹp mắt, tôi không nhớ.

Cấu tạo của năm gian nhà này, ngoài bốn gian phòng ở và một gian bếp ra, còn có hai gian phòng sau rất nhỏ, rất tối. Bà nội một gian, mẹ một gian.

Ở đó chứa đủ loại đồ đạc, vì là nhà kho.

Vò lọ, rương tủ, sọt giỏ. Ngoài đồ của nhà mình, còn có đồ của người khác gửi.

Ở đó tối om, phải bưng đèn vào mới nhìn thấy. Ở đó chuột rất nhiều, mạng nhện cũng rất nhiều. Không khí không tốt lắm, vĩnh viễn có một mùi nồng nặc giống như mùi thuốc vậy.

Tôi cảm thấy nhà kho này rất thú vị, tùy tiện mở chiếc rương đó ra, bên trong nhất định có vài món đẹp đẽ, chỉ thêu hoa, dải lụa đủ màu, túi thơm, dây thắt lưng, ống quần, tay áo hình móng ngựa, cổ áo thêu hoa.

Cổ kính, màu sắc phối cực kỳ đẹp. Trong rương cũng thường có khuyên tai hoặc nhẫn màu lam ngọc, bị tôi nhìn thấy, tôi vừa nhìn thấy liền nhất định phải đòi một cái để chơi, mẹ thường tiện tay ném cho tôi một cái.

Còn có vài chiếc bàn có ngăn kéo, mở ra bên trong càng có nhiều thứ thú vị, vòng đồng, dao gỗ, thước tre, bột Quan Âm. Những thứ này đều là thứ tôi chưa từng thấy ở nơi nào khác. Hơn nữa ngăn kéo này cũng chẳng bao giờ khóa. Cho nên tôi thường tùy ý mở ra, mở ra liền đem mọi thứ, dường như không chọn lựa mà lục sạch ra ngoài, tay trái cầm dao gỗ, tay phải cầm bột Quan Âm, chỗ này chém một cái, chỗ kia vẽ một cái. Sau đó tôi lại có được một cái cưa nhỏ, dùng cái cưa nhỏ này, tôi bắt đầu phá hoại đồ đạc, cưa một cái trên chân ghế, cưa một cái trên mép giường đất. Tôi tự mình làm hỏng cả con dao gỗ nhỏ của chính mình.

Bất kể ăn cơm hay đi ngủ, những thứ này tôi đều mang theo bên mình, lúc ăn cơm, tôi dùng cái cưa nhỏ này, cưa bánh bao. Đi ngủ mơ cũng hét lên: "Cái cưa nhỏ của tôi đâu rồi?"

Nhà kho dường như biến thành nơi thám hiểm của tôi. Tôi thường nhân lúc mẹ không có trong phòng liền mở cửa đi vào. Nhà kho này cũng có một cửa sổ phía sau, buổi chiều cũng có một chút ánh sáng, tôi liền nhân ánh sáng đó mà mở ngăn kéo, ngăn kéo này đã bị tôi lục lọi gần hết rồi, chẳng còn gì mới mẻ cả. Lục một hồi, thấy không có hứng thú gì nữa, liền đi ra. Đến sau này ngay cả một miếng keo dán, một đoạn đầu dây cũng bị tôi lấy ra sạch, làm rỗng tuếch năm cái ngăn kéo.

Ngoài ngăn kéo còn có sọt giỏ, nhưng cái đó tôi không dám động, dường như mỗi thứ đều đen ngòm, không biết bụi dày bao nhiêu, mạng nhện tơ nhện không biết có bao nhiêu, vì thế tôi ngay cả nghĩ cũng không dám động vào thứ đó.

Nhớ có một lần tôi đi đến nơi sâu nhất, xa nhất của căn phòng tối này, một thứ phát ra tiếng va vào chân tôi, tôi sờ thấy ôm ra chỗ có ánh sáng nhìn thử, hóa ra là một chiếc đèn lồng nhỏ, dùng ngón tay vạch bụi bẩn đi, lộ ra là loại thủy tinh đỏ.

Lúc tôi một hai tuổi, có lẽ tôi đã từng thấy đèn lồng, nhưng lớn đến bốn năm tuổi, ngược lại không nhận ra nữa. Tôi không biết đây là cái gì. Tôi ôm đi hỏi ông nội.

Ông nội lau sạch sẽ cho tôi, bên trong thắp một cây nến tây, thế là tôi vui mừng đến mức đánh đèn lồng chạy đầy nhà, chạy mấy ngày liền, cho đến khi làm vỡ chiếc đèn lồng này mới thôi.

Tôi trong phòng tối lại chạm phải một khúc gỗ, khúc gỗ này phía trên chạm khắc hoa, dùng tay sờ vào, không trơn láng lắm, tôi lấy ra dùng cưa nhỏ cưa. Ông nội nhìn thấy, nói: "Đây là bản in áp phích."

Tôi không biết cái gọi là áp phích là gì, ông nội quét lên một lớp mực in một tờ cho tôi xem, tôi chỉ thấy in ra mấy người nhỏ. Còn có vài loại hoa linh tinh, còn có chữ. Ông nội nói: "Lúc nhà ta mở lò rượu, phát áp phích chính là dùng cái này in, đây là loại một trăm xâu... còn có loại năm mươi xâu, mười xâu..."

Ông nội in cho tôi rất nhiều, còn dùng màu đỏ quỷ tử in cho tôi vài tờ đỏ.

Còn có mũ thời Thanh đeo lông vũ, tôi cũng lấy ra đội lên. Chiếc quạt lông ngỗng to đùng từ bao nhiêu năm trước, tôi cũng lấy ra phe phẩy cho mát. Lục ra một lọ Sa Nhân, đó là thuốc chữa bệnh dạ dày, mẹ ăn, tôi cũng ăn theo.

Không bao lâu sau, những thứ từ tám trăm năm trước này, đều bị tôi lôi ra hết. Có thứ là bà nội cất giữ, có thứ là di vật của cô cô đã đi lấy chồng, đã đặt ở nơi tối tăm đó không biết bao nhiêu năm rồi, ngay cả động cũng chưa từng động, có vài thứ sắp mục nát, có vài thứ sinh ra côn trùng, vì những thứ đó sớm đã bị người ta lãng quên, như thể trên thế giới này chưa từng có chuyện đó vậy. Mà hôm nay đột nhiên lại xuất hiện trước mắt họ, họ như bị kinh động mà khôi phục lại ký ức của mình.

Mỗi khi tôi lấy ra một món đồ mới, bà nội nhìn thấy, bà nói: "Đây là từ bao nhiêu năm trước rồi! Đây là lúc cô cả của cháu còn ở nhà chơi..."

Ông nội nhìn thấy, ông nói: "Đây là lúc cô hai của cháu còn ở nhà dùng..."

Đây là quạt của cô cả cháu, kia là đôi giày hoa của cô ba cháu... đều có lai lịch cả. Nhưng tôi không biết ai là cô ba của tôi, ai là cô cả của tôi. Có lẽ lúc tôi một hai tuổi, tôi đã gặp họ, nhưng đến khi tôi bốn năm tuổi, tôi liền không nhớ nữa.

Bà nội tôi có ba người con gái, đến khi tôi lớn lên, họ đều đã sớm đi lấy chồng. Có thể thấy hai ba mươi năm nay không có đứa trẻ nào. Mà nay cũng chỉ có một mình tôi. Thực ra còn có một cậu em trai nhỏ, nhưng lúc đó nó mới một tuổi rưỡi, nên không tính nó.

Đồ đạc đặt trong nhà từ bao nhiêu năm trước, chưa từng di chuyển, họ sống cuộc sống không tiến về phía trước, cũng không nhìn lại phía sau, phàm là chuyện quá khứ, đều coi như đã quên đi, tương lai họ cũng không hy vọng gì tích cực, chỉ là ngày qua ngày bình lặng, không oán không trách mà sống trong số lương thực tổ tiên đã chuẩn bị sẵn cho họ.

Đợi khi tôi sinh ra, trước tiên mang lại niềm vui vô hạn cho ông nội, đợi khi tôi lớn lên, ông nội vô cùng yêu thương tôi. Khiến tôi cảm thấy trên thế giới này, có ông nội là đủ rồi, còn sợ gì nữa chứ? Tuy sự lạnh nhạt của cha, những lời nói sắc lạnh của mẹ, và việc bà nội dùng kim châm ngón tay tôi những việc này, đều cảm thấy chẳng là gì cả. Huống chi lại có vườn hoa sau! Vườn sau tuy bị băng tuyết đóng chặt, nhưng lại phát hiện ra nhà kho này. Ở đây là vô cùng tận cái gì cũng có, ở đây cất giấu toàn là những thứ tôi không tưởng tượng nổi, khiến tôi cảm thấy đồ vật trên thế giới này sao mà nhiều thế! Hơn nữa thứ gì cũng thú vị, thứ gì cũng mới lạ.

Ví dụ tôi có được một gói thuốc màu, là màu xanh lá đậm của Trung Quốc, nhìn màu đó tỏa ánh vàng, nhưng phết lên móng tay một cái, móng tay liền biến thành màu xanh, phết lên cánh tay một cái, cánh tay lập tức như bay đến một chiếc lá cây.

Thực sự là đẹp, cũng thực sự là không hiểu nổi, cho nên trong lòng thầm vui mừng, không lẽ là tôi có được bảo vật rồi sao?

Có được một cục bột Quan Âm. Bột Quan Âm này vạch lên cửa một cái, cửa liền trắng một vệt, vạch lên cửa sổ một cái, cửa sổ liền trắng một vệt. Cái này thực sự có chút kỳ lạ, có lẽ mực ông nội viết chữ là mực đen, mà đây là mực trắng chăng.

Có được một mảnh thủy tinh tròn, ông nội nói là "kính hiển vi". Ông dùng nó chiếu dưới ánh mặt trời, thế mà lại làm cháy gói thuốc của ông nội.

Việc này đáng vui mừng biết bao, cái gì cái gì cũng có thể biến đổi. Anh xem nó là một miếng sắt vụn, không chừng nó lại hữu dụng, ví dụ tôi nhặt được một miếng sắt hình vuông, phía trên có một cái lỗ nhỏ. Ông nội đặt hạt dẻ vào cái lỗ nhỏ đó, đập hạt dẻ cho tôi ăn. Đập trong cái lỗ nhỏ này, không biết nhanh hơn dùng răng cắn bao nhiêu lần.

Huống chi ông nội già rồi, răng ông phần lớn đều không tốt lắm.

Tôi ngày ngày từ căn phòng tối đó chuyển đồ ra ngoài, mà ngày nào cũng có đồ mới. Chuyển ra một đợt, chơi chán rồi, làm hỏng rồi, thì lại đi chuyển.

Vì thế khiến ông nội, bà nội thường xuyên than thở.

Họ nói đây là từ bao nhiêu năm trước rồi, ngay cả cô ba của tôi còn chưa sinh ra đã có món đồ này. Đó là từ bao nhiêu năm trước rồi, vẫn còn là lúc chia nhà, từ chỗ cụ cố mà có được. Lại món nọ món kia là người nào đó tặng, mà nhà người ta đến hôm nay cũng gia bại nhân vong rồi, mà món đồ này vẫn còn tồn tại.

Lại là chiếc vòng tay bằng dây mây tôi đang chơi, bà nội nói bà từng đeo chiếc vòng tay này, có một năm mùa hè ngồi xe nhỏ, bế cô cả của tôi về nhà ngoại, trên đường gặp thổ phỉ, đã bị tháo mất khuyên tai vàng, mà không lấy chiếc vòng tay này. Nếu cũng là vàng bạc, thì nguy hiểm biết bao, cũng nhất định bị cướp mất rồi.

Tôi nghe xong hỏi bà: "Cô cả của cháu đâu ạ?"

Ông nội cười, bà nội nói: "Con của cô cả cháu còn lớn hơn cháu."

Hóa ra là chuyện của bốn mươi năm trước, tôi đâu có biết. Nhưng vòng tay dây mây lại đeo trên tay tôi, tôi giơ tay lên, lắc một hồi, chiếc vòng tay cứ như chong chóng vậy, quay tít mù, vòng tay quá to, tay tôi quá nhỏ.

Bà nội nhìn thấy tôi đem những đồ từ xưa ra hết, bà thường mắng tôi: "Con bé này, không có món đồ gì không nghịch, đồ không nên thân này..."

Miệng bà tuy nói như vậy, nhưng bà lại được nhìn thấy món đồ này lần nữa dưới ánh sáng ban ngày, cũng dường như cho bà chút thỏa mãn về hồi ức. Cho nên bà nói tôi cũng không quá nghiêm khắc, tôi tất nhiên là không nghe bà, nên lấy vẫn cứ lấy như cũ.

Thế là đồ đạc trong nhà tôi lâu ngày không thấy ánh mặt trời, trải qua tôi lôi ra nghịch ngợm này, mới được thấy ánh mặt trời. Thế là hỏng thì hỏng, vứt thì vứt, cũng đều từ đó mà tiêu tan.

Mùa đông đầu tiên tôi có ký ức, cứ thế trôi qua. Không cảm thấy quá cô đơn, nhưng vẫn không bằng ở vườn sau chơi như vậy. Nhưng trẻ con là dễ quên, cũng liền tùy theo hoàn cảnh mà an phận.

Mùa hè năm sau, trong vườn sau trồng không ít hành lá, là vì bà nội thích ăn sủi cảo nhân hành lá nên mới trồng.

Thế nhưng khi hành lá lớn lên, bà nội liền bệnh nặng, mà không thể ăn hành lá này nữa, người khác trong nhà cũng không ăn hành lá này, hành lá cứ bỏ hoang trong vườn.

Vì bà nội bệnh nặng, trong nhà rất náo nhiệt, cô cả của tôi đã đến, lại đến cô hai của tôi.

Cô hai đến bằng chiếc xe nhỏ của nhà cô. Con la kéo xe treo chuông, leng keng dừng trước cửa sổ.

Từ trên xe đó người đầu tiên nhảy xuống là một đứa trẻ, đứa trẻ đó cao hơn tôi một chút, là con trai của cô hai.

Tên gọi ở nhà của nó là "Tiểu Lan", ông nội bảo tôi gọi nó là anh Lan.

Những cái khác tôi đều không nhớ, chỉ nhớ chẳng được bao lâu tôi đã dẫn nó ra vườn sau rồi.

Bảo nó đây là cây hoa hồng, đây là cỏ đuôi chó, đây là cây anh đào. Cây anh đào không kết anh đào, tôi cũng đã bảo nó rồi.

Không biết trước đó nó đã gặp tôi chưa, tôi thì chưa hề gặp nó.

Tôi dẫn nó đến góc đông nam xem cây mận đó, còn chưa đi đến trước mắt, nó đã nói: "Cây này năm kia chết rồi."

Nó nói những lời như vậy, khiến tôi rất kinh ngạc. Cây này chết rồi, sao nó biết được? Trong lòng lập tức nảy sinh một cảm xúc đố kỵ, cảm thấy khu vườn này là của tôi, và là của ông nội, những người khác ngay cả biết cũng không nên biết mới đúng.

Tôi hỏi nó: "Thế cậu từng đến nhà chúng tớ chưa?"

Nó nói nó từng đến.

Điều này làm tôi càng tức giận, sao nó đến mà tôi không biết nhỉ?

Tôi lại hỏi nó: "Cậu đến khi nào?"

Nó nói năm kia đến, nó còn mang cho tôi một con khỉ lông. Nó hỏi tôi: "Cậu quên rồi à? Cậu ôm con khỉ lông đó chạy, vấp ngã cậu còn khóc cơ mà!"

Tôi dù nghĩ thế nào, cũng không nhớ ra được. Nhưng dù sao nó cũng từng tặng tôi con khỉ lông, có thể thấy đối với tôi rất tốt, thế là tôi không giận nó nữa.

Từ đó ngày nào cũng chơi cùng nhau.

Nó lớn hơn tôi ba tuổi, đã tám tuổi rồi, nó nói nó đã học sách ở trường học, nó còn mang theo mấy cuốn sách, buổi tối dưới ánh đèn dầu nó còn lấy sách ra cho tôi xem. Trong sách có người nhỏ, có kéo, có nhà. Vì đều có hình, tôi nhìn một cái ngay cả chữ đó dường như cũng nhận ra, tôi nói: "Chữ này đọc là kéo, chữ này đọc là nhà."

Nó nói sai rồi: "Chữ này đọc là kéo, chữ này đọc là nhà."

Tôi lấy lại nhìn kỹ, quả nhiên đều là một chữ, chứ không phải hai chữ, tôi là đọc theo hình, cho nên sai rồi.

Tôi cũng có một hộp chữ khối, bên này là hình, bên kia là chữ, tôi cũng lấy ra cho nó xem từ đó suốt ngày chơi đùa. Bà nội bệnh nặng hay không, tôi không biết. Nhưng vài ngày trước khi bà qua đời thì mặc lên người toàn quần áo mới, cứ như sắp đi làm khách vậy. Nói là sợ chết rồi không kịp mặc quần áo.

Vì bà nội bệnh nặng, trong nhà náo nhiệt lắm, đến rất nhiều người thân. Bận rộn không biết bận rộn chuyện gì. Có người lấy vải trắng ra xé, xé từng dải từng mảnh, xé nghe rất vang dội, bên cạnh liền có người cầm kim khâu tấm vải trắng đó. Còn có người lấy một cái vò nhỏ, bên trong đựng gạo, miệng vò bịt vải đỏ. Còn có người ở cửa vườn sau đốt lửa lên, trong chảo sắt rán bánh bột mì. Hỏi cô ấy: "Đây là gì?"

"Đây là bánh xua chó."

Cô ấy nói âm phủ có mười tám cửa ải, đi đến ải chó, chó sẽ xông lên cắn người, dùng bánh này đập, chó ăn bánh rồi sẽ không cắn người nữa.

Dường như là tạm nghe, tạm tin, tôi không nghe lọt tai.

Người trong nhà càng đông, tôi càng cô đơn, đi vào phòng, hỏi người này, hỏi người kia, mọi thứ đều không hiểu. Ông nội dường như cũng quên mất tôi. Tôi từ trong vườn sau bắt một con châu chấu đặc biệt lớn mang đến cho ông xem, ông ngay cả nhìn cũng không nhìn, liền nói: "Thật tốt, thật tốt, ra vườn sau chơi đi!"

Anh Lan mới đến cũng không chơi cùng tôi, tôi liền ở một mình trong vườn sau chơi.

Bà nội đã mất rồi, mọi người đều đã đến miếu Long Vương báo miếu trở về. Mà tôi vẫn còn đang chơi trong vườn sau.

Trong vườn sau có mưa, tôi muốn vào nhà lấy mũ cỏ, đi đến bên cạnh vại tương (vại tương nhà tôi đặt trong vườn sau), nhìn một cái, có những hạt mưa "bộp bộp" rơi xuống nắp vại. Tôi nghĩ nắp vại này to biết bao, che mưa, chắc chắn tốt hơn mũ cỏ.

Thế là tôi từ trên vại lật nó xuống, đến mặt đất nó còn lăn lộn một hồi, lúc này, mưa liền to hơn. Tôi khó khăn lắm mới tìm cách chui vào trong nắp vại đó. Vì nắp vại này quá to, gần bằng tôi.

Tôi đội nó, đi được vài bước, cảm thấy trời đất tối tăm. Hơn nữa cũng nặng thật, vô cùng tốn sức.

Hơn nữa mình đã đi đến đâu rồi, chính mình cũng không biết, chỉ biết trên đầu "bộp bộp" đập những hạt mưa,

Nhìn xuống dưới chân, dưới chân chỉ là những đám cỏ đuôi chó và hành lá. Tìm được một chỗ hành lá rất dày, tôi liền ngồi xuống, vừa ngồi xuống cái nắp vại này liền như một căn nhà nhỏ chụp lấy tôi. Cái này tốt hơn đứng nhiều, trên đầu không cần đội, nắp chụp xuống đất trồng hành lá. Nhưng bên trong lại tối om, không thấy gì cả.

Đồng thời nghe thấy âm thanh gì, cũng cảm thấy đều xa xăm. Cây lớn trong gió mưa bị thổi đến "ù ù", cứ như cây lớn đã bị chuyển sang sân nhà người khác vậy.

Hành lá được trồng ở chân tường phía bắc, tôi đang ngồi trên hành lá. Chân tường phía bắc cách nhà rất xa, âm thanh ồn ào trong nhà, cũng giống như đến từ phương xa.

Tôi nghe kỹ một hồi, không nghe ra được cái gì, vẫn ở trong căn nhà nhỏ của mình mà ngồi. Căn nhà nhỏ này tốt biết bao, không sợ gió, không sợ mưa. Lúc đứng dậy đi, đội lấy mái nhà mà đi, mới nhẹ nhàng biết bao.

Thực ra là rất nặng rồi, đội lên vô cùng tốn sức.

Tôi đội nắp vại, dọc đường dò dẫm, đi đến cửa sau, tôi muốn đội cho ông nội xem.

Ngạch cửa sau nhà tôi đặc biệt cao, bước cũng không bước qua được, vì nắp vại quá to, khiến tôi không nhấc nổi chân lên. Khó khăn lắm hai tay mới kéo chân, làm một hồi, cuối cùng cũng qua được. Tuy vào nhà rồi, vẫn không biết ông nội ở phương hướng nào, thế là tôi liền hét lớn, đúng lúc đang hét này, cha một cước đá tôi lộn nhào, suýt chút nữa không đá tôi vào đống lửa ở miệng bếp. Nắp vại cũng lăn trên đất.

Đợi người ta bế tôi lên, tôi nhìn một cái, người trong phòng, hoàn toàn sai khác, đều mặc đồ trắng.

Nhìn kỹ lại, bà nội không phải đang ngủ trên giường đất, mà là nằm trên một tấm ván dài.

Từ sau việc này bà nội liền mất.

Bà nội vừa mất, trong nhà tiếp tục đến rất nhiều người thân. Có người cầm hương, giấy, đến trước linh vị khóc một hồi rồi về. Có người mang túi lớn túi nhỏ đến là ở lại luôn.

Trước cổng lớn thổi kèn, trong sân dựng rạp linh đình, tiếng khóc suốt ngày, náo loạn không biết bao nhiêu ngày.

Mời thầy cúng thầy đạo đến, náo loạn đến nửa đêm, những người đến đều là ăn, uống, nói, cười.

Tôi cũng thấy thú vị, nên liền đặc biệt vui vẻ hẳn lên. Lại thêm trước kia tôi không có bạn đồng hành, mà giờ thì có rồi. Lớn hơn tôi, nhỏ hơn tôi, tổng cộng có bốn năm đứa. Chúng tôi leo cây trèo tường, gần như ngay cả mái nhà cũng muốn leo lên rồi.

Chúng dẫn tôi lên trên lỗ nhỏ trên cổng để bắt bồ câu, bê thang lên tận hiên nhà để bắt chim sẻ. Vườn hoa sau tuy lớn, đã chứa không nổi tôi rồi.

Tôi theo chúng đến miệng giếng để nhìn xuống giếng, cái giếng đó sâu biết bao, tôi chưa từng thấy. Ở trên hét một tiếng, bên dưới có người trả lời. Dùng một viên đá nhỏ ném xuống, tiếng vang đó rất sâu xa.

Chúng dẫn tôi đến nhà kho lương thực, đến nhà xay bột, có lúc thậm chí dẫn tôi đến phố, là đã rời khỏi nhà rồi, không theo người nhà ở cùng nhau, tôi chưa từng đi xa đến thế.

Không ngờ ngoài vườn sau, còn có nơi lớn hơn, tôi đứng trên phố, không phải nhìn cái gì náo nhiệt, không phải nhìn người đi đường xe ngựa trên phố, mà là trong lòng nghĩ: Không biết tương lai mình có thể một mình đi xa được không?

Có một ngày, chúng dẫn tôi ra bờ sông phía Nam, bờ sông phía Nam cách nhà tôi vốn không tính là xa, cũng chỉ hơn nửa dặm đường thôi. Nhưng vì là lần đầu tiên tôi đi, cảm thấy thực sự rất xa. Đi đến đổ mồ hôi. Đi qua một hố đất vàng, lại qua một Nam Đại Doanh, cổng Nam Đại Doanh, có lính gác cổng. Cái sân doanh trại đó lớn đến mức trong mắt tôi là quá lớn, thực sự là không nên. Sân nhà chúng tôi đã đủ lớn rồi, sao có thể lớn hơn sân nhà chúng tôi được, lớn đến mức hơi không đẹp mắt lắm, tôi đi qua rồi, tôi còn quay đầu lại nhìn.

Trên đường có một nhà, đặt chậu hoa lên đầu tường, tôi cảm thấy cái này cũng không tốt lắm, nếu không nhìn thấy người ta ăn trộm thì sao!

Còn nhìn thấy một ngôi nhà tây nhỏ, tốt hơn nhà chúng tôi không biết bao nhiêu lần. Nếu hỏi tôi, chỗ nào tốt?

Tôi cũng nói không ra, chỉ cảm thấy ngôi nhà đó mới tinh một màu, không cũ kỹ như nhà tôi.

Tôi chỉ đi có hơn nửa dặm đường, cái tôi nhìn thấy thật quá nhiều. Cho nên cảm thấy bờ sông phía Nam này thực sự xa.

Hỏi chúng: "Đến chưa?"

Chúng nói: "Sắp đến rồi, sắp đến rồi."

Quả nhiên, rẽ qua góc tường doanh trại lớn, liền nhìn thấy nước sông rồi.

Lần đầu tiên tôi nhìn thấy nước sông, tôi không thể biết nước sông này từ nơi nào đến? Chảy bao nhiêu năm rồi?

Con sông đó quá lớn, đợi tôi đi đến bờ sông, nắm một vốc cát ném xuống, nước sông đó quả thực không vì thế mà bẩn đi một chút nào. Trên sông có thuyền, nhưng không nhiều lắm, có chiếc đi về hướng đông, có chiếc đi về hướng tây.

Cũng có chiếc chèo sang bờ bên kia của sông, bờ bên kia của sông dường như không có người ở, mà là một rừng liễu. Nhìn xa hơn nữa, thì không thể biết đó là nơi nào, vì cũng không có người ở, cũng không có nhà cửa, cũng không nhìn thấy đường, cũng không nghe thấy một chút âm thanh nào.

Tôi nghĩ tương lai không biết mình có thể đến nơi không người đó xem thử không.

Ngoài vườn sau nhà tôi, còn có đường phố. Ngoài đường phố, còn có sông lớn. Ngoài sông lớn, còn có rừng liễu. Ngoài rừng liễu, còn có nơi xa hơn, cái gì cũng không có, cái gì cũng không nhìn thấy, âm thanh gì cũng không nghe thấy.

Rốt cuộc ngoài những cái này, còn có cái gì nữa, tôi càng nghĩ càng không biết.

Chưa nói đến những cái này tôi chưa từng thấy. Chỉ nói một chậu hoa thôi, chỉ nói một cái sân thôi. Sân và chậu hoa, nhà tôi đều có. Nhưng nói cái sân doanh trại đó thì lớn hơn nhà tôi, chậu hoa nhà tôi là đặt trong vườn sau, chậu hoa nhà người ta thì đặt lên tận đầu tường.

Có thể thấy cái tôi không biết nhất định vẫn còn.

Cho nên bà nội mất rồi, tôi lại thông minh ra.

Bà nội mất rồi, tôi liền học thơ với ông nội. Vì phòng ông nội trống, tôi liền làm ầm ĩ nhất định phải ngủ ở phòng ông nội.

Sáng đọc thơ, tối đọc thơ, nửa đêm tỉnh dậy cũng đọc thơ. Đọc một hồi, đọc buồn ngủ rồi lại ngủ tiếp.

Ông nội dạy tôi có "Thiên gia thi", không có sách giáo khoa, hoàn toàn dựa vào truyền miệng, ông nội đọc một câu, tôi liền đọc một câu.

Ông nội nói: "Thiếu tiểu ly gia lão đại hồi..."

Tôi cũng nói: "Thiếu tiểu ly gia lão đại hồi..."

Đều là chữ gì, ý nghĩa gì, tôi không biết, chỉ cảm thấy đọc lên âm thanh đó rất hay. Cho nên rất vui vẻ mà đọc theo. Tiếng tôi đọc, to hơn tiếng ông nội.

Tôi vừa đọc thơ lên, năm gian nhà nhà tôi đều có thể nghe thấy, ông nội sợ tôi đọc hỏng cổ họng, thường cảnh cáo tôi nói: "Mái nhà bị cháu dỡ đi mất rồi."

Nghe thấy câu đùa này, tôi hơi cười một lát, không bao lâu, lại đọc tiếp.

Đêm tối cũng đọc y như vậy, mẹ dọa tôi, nói lại đọc nữa mẹ sẽ đánh tôi.

Ông nội cũng nói: "Không có ai đọc thơ như cháu, cháu đây không gọi là đọc thơ, cháu đây gọi là gào thét."

Nhưng tôi cảm thấy thói quen gào thét này không thể sửa, nếu không cho tôi gào, tôi đọc nó làm gì. Mỗi khi ông nội dạy tôi một bài thơ mới, mới bắt đầu tôi nếu nghe thấy không hay, tôi liền nói: "Không học bài này."

Ông nội thế là lại đổi một bài, đổi một bài không hay, tôi vẫn không cần.

"Xuân miên bất giác hiểu, xứ xứ văn đề điểu, dạ lai phong vũ thanh, hoa lạc tri đa thiểu."

Bài thơ này, tôi rất thích, tôi vừa đọc đến câu thứ hai, "xứ xứ văn đề điểu" hai chữ xứ xứ đó, tôi liền vui vẻ hẳn lên. Cảm thấy bài thơ này, thực sự là tốt, thật dễ nghe "xứ xứ" tốt biết bao nhiêu.

Còn một bài tôi càng thích hơn: "Kỷ độ hô đồng tảo bất khai.

Cương bị thái dương thu thập khứ, hựu vi minh nguyệt tống tương lai."

Đúng là cái "Tây Lịch Hốt Thông Tảo Bất Khai", tôi hoàn toàn không biết nghĩa là gì, liền đọc thành Tây Lịch Hốt Thông Tảo Bất Khai.

Càng đọc càng thấy hay, càng đọc càng thấy thú vị.

Còn khi khách đến, ông nội luôn gọi tôi đọc thơ, tôi liền luôn thích đọc bài này.

Vị khách đó không biết nghe hiểu hay không, chỉ gật đầu nói hay.

Cứ đọc bừa như vậy, rốt cuộc không phải kế lâu dài. Đọc được mấy chục bài, ông nội bắt đầu giảng.

"Thiếu tiểu ly gia lão đại hồi, hương âm vô cải tấn mao suy."

Ông nội nói: "Đây là nói lúc nhỏ rời nhà đi ra ngoài, già rồi trở về. Hương âm vô cải tấn mao suy, đây là nói giọng quê hương chưa thay đổi, râu tóc đã bạc rồi."

Tôi hỏi ông nội: "Tại sao lúc nhỏ phải rời nhà? Rời nhà đi đâu ạ?"

Ông nội nói: "Giống như ông lúc bằng tuổi cháu rời nhà, bây giờ già rồi trở về, ai còn nhận ra nữa? Nhi đồng tương kiến bất tương thức, tiếu vấn khách tòng hà xứ lai. Trẻ con nhìn thấy liền gọi hỏi rằng: Ông lão râu bạc này, từ đâu tới?"

Tôi vừa nghe thấy cảm thấy không hay lắm, vội vàng liền hỏi ông nội: "Cháu cũng phải rời nhà sao? Đợi cháu râu bạc trở về, ông cũng không nhận ra cháu sao?"

Trong lòng rất sợ hãi.

Ông nội vừa nghe liền cười: "Đợi cháu già rồi còn có ông sao?"

Ông nội nói xong, nhìn tôi vẫn không vui lắm, ông lại vội vàng nói: "Cháu không rời nhà đâu, cháu làm sao có thể rời nhà... nhanh đọc lại một bài thơ đi! Đọc Xuân miên bất giác hiểu đi..."

Tôi vừa đọc lên Xuân miên bất giác hiểu, lại là đọc to vang dội cả miệng, đắc ý vô cùng. Hoàn toàn vui vẻ, cái gì cũng quên hết.

Nhưng từ đó đọc thơ mới, nhất định phải giảng trước, chưa giảng qua cũng phải giảng lại. Dường như thói quen gào thét to đó hơi đỡ một chút.

"Lưỡng cá hoàng ly minh thúy liễu, nhất hành bạch lộ thượng thanh thiên."

Bài thơ này vốn tôi cũng rất thích, lê vàng rất là ngon. Trải qua ông nội giảng thế này, bảo là hai con chim. Thế là không thích nữa.

"Khứ niên kim nhật thử môn trung, nhân diện đào hoa tương ánh hồng."

"Người xưa nay biết tìm nơi nao, hoa đào vẫn cười trong gió xuân." Bài thơ này ông nội giảng tôi cũng không hiểu, nhưng tôi rất thích. Vì trong đó có hoa đào. Cây đào nở hoa chẳng phải sẽ kết quả sao? Đào không phải là rất ngon sao? Cho nên mỗi lần đọc xong bài thơ này, tôi lại hỏi tiếp ông nội: "Năm nay cây anh đào nhà mình có nở hoa không?"

Ngoài việc đọc thơ ra, còn rất thích ăn.

Nhớ ở phía đông cổng nhà, nhà đó nuôi lợn, một con lợn lớn đi phía trước, một đàn lợn con theo sau. Có một ngày, một con lợn con rơi xuống giếng, mọi người dùng cái sọt khiêng đất để vớt lợn con từ dưới giếng lên. Vớt lên rồi, con lợn con đã chết từ bao giờ. Bên cạnh miệng giếng vây đầy người xem náo nhiệt, ông nội và tôi cũng ở bên cạnh xem.

Con lợn con vừa được vớt lên, ông nội liền bảo ông muốn con lợn đó.

Ông nội ôm con lợn con về nhà, dùng đất sét vàng bọc lại, đặt vào trong bếp lò nướng lên, nướng chín rồi đưa cho tôi ăn.

Tôi đứng cạnh mép giường gạch, con lợn con nguyên cả con, bày ra trước mắt tôi, ông nội vừa xé con lợn ra, mỡ liền ứa ra ngay lập tức, thơm thật đấy, tôi chưa từng ăn món nào thơm như vậy, chưa từng ăn món nào ngon như vậy. Lần thứ hai, lại có một con vịt rơi xuống giếng, ông nội cũng dùng đất sét vàng bọc lại, nướng lên cho tôi ăn.

Khi ông nội nướng, tôi cũng giúp một tay, giúp ông nội quấy đất sét, vừa hét vừa kêu, giống như đội cổ vũ vậy, tạo không khí cho ông nội.

Vịt còn ngon hơn lợn con, thịt vịt không béo ngậy như vậy. Cho nên tôi thích ăn vịt nhất.

Tôi ăn, ông nội đứng bên cạnh nhìn. Ông nội không ăn. Đợi tôi ăn xong, ông nội mới ăn. Ông bảo răng tôi còn nhỏ, sợ tôi nhai không nổi, nên để tôi chọn phần mềm mà ăn trước, tôi ăn thừa lại ông mới ăn.

Ông nội thấy tôi nuốt xuống từng miếng, ông lại gật đầu một cái. Còn vui vẻ nói: "Đồ nhỏ này thật tham ăn," hoặc là "Đồ nhỏ này ăn nhanh thật."

Tay tôi đầy dầu mỡ, vừa ăn vừa lau lên vạt áo, ông nội nhìn thấy cũng không giận, chỉ nói: "Mau chấm chút muối đi, mau chấm chút hoa hẹ đi, ăn không như thế không tốt, lát nữa sẽ đầy bụng đấy..." Vừa nói vừa bốc mấy hạt muối đặt lên miếng thịt vịt trên tay tôi. Tôi há miệng ra lại nuốt vào bụng.

Ông nội càng khen tôi ăn giỏi, tôi càng ăn nhiều. Ông nội thấy không ổn, sợ tôi ăn quá nhiều. Bảo tôi dừng lại, tôi mới dừng. Tôi biết rõ ràng là không ăn nổi nữa, nhưng miệng vẫn nói: "Một con vịt vẫn chưa đủ đâu!"

Từ đó về sau, ấn tượng về việc ăn vịt rất sâu sắc, đợi mãi rất lâu, vịt không còn rơi xuống giếng nữa, tôi thấy trên miệng giếng có một đàn vịt, tôi cầm cọng cao lương đuổi chúng về phía giếng, nhưng vịt không vào, cứ quẩn quanh miệng giếng mà kêu quàng quạc. Tôi liền gọi mấy đứa trẻ đang xem náo nhiệt ở bên cạnh, tôi bảo: "Giúp tớ đuổi chúng đi!"

Đang lúc ồn ào la hét, ông nội chạy tới, ông nội nói: "Cháu đang làm gì thế?"

Tôi nói: "Đuổi vịt, vịt rơi xuống giếng, vớt lên để nướng ăn."

Ông nội nói: "Không cần đuổi nữa, ông nội bắt một con vịt nướng cho cháu."

Tôi không nghe lời ông, tôi vẫn chạy đuổi theo sau lũ vịt.

Ông nội tiến lên chặn tôi lại, ôm vào trong lòng, vừa lau mồ hôi cho tôi vừa nói: "Về nhà với ông, bắt con vịt nướng lên."

Tôi nghĩ: Vịt không rơi xuống giếng thì bắt cũng chẳng bắt được, làm sao mà ngoan ngoãn đắp đất sét vào để nướng được chứ? Thế là tôi giãy giụa từ người ông nội xuống, gào lên: "Cháu muốn con rơi xuống giếng cơ! Cháu muốn con rơi xuống giếng cơ!"

Ông nội gần như không giữ nổi tôi nữa.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.