Đội trưởng Thạch tiến vào thành. Cúi gầm đầu, anh cắn chặt hàm răng kêu kèn kẹt. Anh hận, hận, hận kẻ địch đã đá ngã anh, ép anh phải "cút" vào trong thành. Anh rất muốn rút súng ra, một phát bắn nát óc tên lùn hai chân ấy, để máu văng lên cửa thành! Thế nhưng, anh kìm chế bản thân. Anh không thể vì cái khoảnh khắc sảng khoái nhất thời mà làm hỏng việc lớn. Anh đành mang theo sự nhục nhã, mang theo phân ngựa, để đi thực hiện nhiệm vụ của mình.
Anh không dám ngó đông nhìn tây trên phố, mà chỉ có thể cúi đầu như một con súc sinh, dùng khóe mắt thu nhận tất cả những nơi chốn và cảnh tượng mà mình cần ghi nhớ. Vào những ngày bình thường không có việc gì làm, anh là một đứa trẻ lớn vô ưu vô lo. Bây giờ, anh phải suy nghĩ, nhẫn nại, dũng cảm, dũng cảm mà ranh mãnh. Anh phải đi ngược lại bản tính của mình để thực hiện kế hoạch tàn độc nhất, hơn nữa chỉ có trung thành thực hiện nó, mới có thể tiêu diệt được những tên lùn mà anh căm hận nhất. Cổ họng anh rất khô, tựa như ngay lập tức phải uống một thùng nước lạnh lớn, mới đủ để dập tắt ngọn lửa trong lòng, cũng là để giải tỏa cơn khát trong cổ họng. Ngọn lửa trong lòng anh sinh ra từ sự cọ xát giữa bản tính lương thiện và kế hoạch độc ác——tựa như điện âm dương va đập vào nhau tạo ra tia chớp lóe lên: anh muốn yêu, nhưng lại cứ phải hận; anh muốn sống, nhưng lại đáng lẽ phải chết! Không gặp người gánh nước, cũng chẳng nhìn thấy giếng nước, anh cắn chặt răng, ép ra một chút nước bọt. Nuốt ngụm nước bọt vô cùng đáng thương ấy xuống, anh dập tắt ngọn lửa trong lòng. Không, không, không, anh không thể cứ miên man suy nghĩ vớ vẩn, làm lỡ dở thời gian thế này nữa. Anh phải hành động ngay lập tức, tựa như con mãnh hổ nhắm chuẩn một con lợn rồi mang theo cơn gió lao tới để tiêu diệt kẻ địch! Phải, phải, giống như mãnh hổ thật chuẩn xác, thật dũng cảm, thật tàn độc! Đôi mắt anh phát sáng, khuôn mặt bảy góc tám mảnh có chút nóng bừng, trong lòng nhẹ nhõm hơn rất nhiều, sáng sủa hơn rất nhiều, anh bắt đầu cảm thấy một niềm vui sướng, mà suýt chút nữa muốn cất cao giọng kêu lên tiếng đại bàng.
Niềm vui sướng của anh chỉ miễn cưỡng duy trì được hơn một phút đồng hồ. Văn Thành mà anh nhìn thấy đã là một thành phố chết! Trong thành, hoàn toàn không hề chịu sự bắn phá nào. Thế nhưng, trên đường phố không có lấy một đứa trẻ, thậm chí chẳng nhìn thấy bóng dáng một con chó nào. Các cửa hàng đều mở cửa, nhưng không có ai ra vào. Quán trà——vẫn mở——không có ai. Quán rượu——cũng vẫn mở——không có ai. Người buôn bán hầu như đều là nam nữ trên năm mươi tuổi, trông không giống làm ăn, mà giống như đang canh giữ những cỗ quan tài chưa được chôn cất. Trong các cửa hàng đều được dọn dẹp tương đối sạch sẽ, thế nhưng hàng hóa——tính cả những thứ như bánh ngọt——hình như đều là đồ cũ từ một năm trước. Giấy đã phai màu, sắt đã rỉ sét, những thứ có thể bị trùng đục thì đều đã chi chít những lỗ nhỏ hoặc trụi lông. Trên đường phố cũng tương đối sạch sẽ, không có những mảnh giấy vụn, lông gà, vỏ tỏi bay múa theo gió, thậm chí đến vết phân của trẻ con cũng chẳng nhìn thấy một vũng. Những hàng quán tương đối sạch sẽ xếp dọc hai bên con đường tương đối sạch sẽ, tĩnh lặng, không có tiếng cười, không có người qua lại, không có trẻ con đùa giỡn, không có tiếng gà chó kêu, tựa như toàn bộ người trong thành bỗng nhiên mắc bệnh gì đó, bỗng nhiên đều chết hết, để lại một thành phố âm u và sạch sẽ. Một thành phố từng chịu sự bắn phá trông không đến nỗi khó chịu như Văn Thành, bởi vì tai họa của lửa và máu sẽ khiến con người phẫn nộ, gào thét; sẽ khiến con người vì mất đi hàng xóm, bạn bè, người thân, mà càng gia tăng thêm sinh mệnh của chính mình——để trả thù. Văn Thành vẫn còn nguyên vẹn, hơn nữa còn sạch sẽ hơn trước kia, thế nhưng nó đã mất đi sự sống. Nó rất giống một kẻ "mắt mù mà vẫn mở" được ăn mặc rất chỉnh tề, đôi mắt vẫn mở to, thế nhưng chẳng nhìn thấy gì cả——từ từ, bước vào trong nấm mồ!
Thứ duy nhất nổi bật là những biểu ngữ dán khắp nơi trông như vừa mới dán xong——giấy của Nhật Bản, biểu ngữ do người Nhật làm. Đủ các loại giấy, đều phát ra ánh sáng, ở trên tường, trên cửa, và trên cột. Màu sắc của chúng tươi tắn nhường nào, trong khi tường cửa và cột nhà lại ảm đạm nhường ấy, trông sống động như khuôn mặt của người chết được bôi phấn hồng và phấn chì.
Trên đường thỉnh thoảng có vài người qua lại, cho dù họ là bạn bè thân thiết, hay họ hàng, cũng đều không dám đi song song với nhau, mà đã điều chỉnh khoảng cách, duy trì một khoảng cách tương đối. Ánh mắt họ đều nhìn xuống đất, chỉ từ khóe mắt chào nhau một tiếng. Không dám nói chuyện, không dám để lộ nụ cười, họ thậm chí không dám ho to. Khi họ bước vào cửa hàng mua chút đồ, họ lẩn vào như những con chuột, rồi cực kỳ nhanh chóng lẩn ra ngoài cũng giống như loài chuột. Mọi hành động của họ, cho dù là mua một miếng đậu phụ, cũng sẽ rước lấy tai họa cho chính mình, đều sẽ bị tống vào nhà ngục mà hễ bước vào là chỉ có chết. Họ không phải là người Nhật, cũng chẳng phải là người Trung Quốc, mà là những thây ma vẫn còn biết ăn cơm.
Đội trưởng Thạch, một tay kỳ cựu đã từng chinh chiến khắp Tây Bắc, từng nhìn thấy Thiên Đàn và Kim Ngao Ngọc Đống ở Bắc Bình, từng nhìn thấy các hãng buôn ngoại quốc và xe điện ở Thiên Tân, cũng từng nhìn thấy những thị trấn nhỏ chỉ có một hai trăm hộ dân, ruồi nhiều hơn người. Thế nhưng cho dù thành lớn hay thành nhỏ, hễ nhìn thấy thành là anh lại thấy vui mừng. Anh là người nhà quê, nhìn thấy thành——cũng giống như những người nhà quê khác——trong lòng anh luôn có chút sợ hãi; thế nhưng thành phố lại tựa như một con hổ rực rỡ muôn màu, càng đáng sợ lại càng đáng yêu. Vừa vào đến thành, anh có thể không cần theo kế hoạch nào, tự nhiên mà tìm thấy những chuyện thú vị. Anh có thể ăn bánh chẻo đủ loại nhân, có thể nghe kịch, xem phim, tắm rửa, mua kem đánh răng. Cho dù là ở thành phố nhỏ nhất, ngoài quẩy và tào phớ ra, không có món gì khác để kích thích vị giác, thì ít nhất anh cũng có thể thưởng thức quẩy và tào phớ.
Anh chưa từng thấy cái thành nào như Văn Thành! Ở đây, ngay cả quẩy và tào phớ cũng đã chịu tang rồi!
Trước cổng trường trung học huyện dựng một tên lùn cầm súng, Đội trưởng Thạch không cần nhìn kỹ chữ trên tấm biển gỗ ngoài cửa, cũng biết trường trung học cũng đã chịu tang.
Ngã tư đường——nơi náo nhiệt nhất vào những ngày thường——người qua lại tương đối đông hơn một chút, thế nhưng ngay giữa lòng đường đang đứng một tên lùn, lóe lên một tia sáng trắng——lưỡi lê. Tia sáng trắng ấy khiến mắt người qua lại đều phải nhắm tịt lại một cách cực kỳ nhanh chóng, chỉ chừa lại một đường hhe hé để nhìn nó. Cũng chói lóa chẳng kém gì ánh sáng trắng, chính là vài cửa hàng huyết mạch và mặt tiền nhất ở ngã tư, đều đã bị đổi thành tiệm của người Nhật, bên trong bày biện những món hàng thù địch có màu sắc rực rỡ nhất mà bản chất lại tồi tệ nhất, bên ngoài treo những tấm biển hiệu có chữ kèm cả ký hiệu phiên âm. Có một cửa hàng đang bật máy hát, phát ra những bài hát Đông Kinh đơn điệu, thê lương, thành phần tiếng khóc còn nhiều hơn tiếng hát. Ở đây, màu sắc nhiều nhất, chói lọi nhất, cũng thê thảm nhất, ánh sáng trắng của lưỡi lê và đủ loại màu sắc đều đồng thời tỏa ra một luồng khí lạnh, tựa như một chiếc mặt nạ quỷ lớn, càng sặc sỡ càng xấu xí, càng rực la càng khiến người ta run sợ.
Đội trưởng Thạch, ở trong cái thành phố không tiếng động, ảm đạm mà lại đầy màu sắc này, không dám đứng lại, cũng không dám ngồi xuống, thậm chí không dám suy nghĩ bất cứ điều gì. Đây là một thành phố chết bị bao phủ bởi khí độc, ngay cả đá sỏi trên mặt đất hình như cũng là những bụi gai độc. "Đúng là muốn lấy mạng người ta mà!"
Trong một con hẻm nhỏ vắng vẻ có một nhà vệ sinh, trên tường nhà vệ sinh vẫn còn lưu lại một biểu ngữ được dán từ mười tháng trước. Qua những trận mưa tạt, từng dòng từng dòng trông như đang vương vệt nước mắt; bên dưới vệt nước mắt là mấy chữ cũng đã khóc rất nhiều lần: "Hồng bào Trung Quốc, đứng lên giết giặc!" Đội trưởng Thạch cắn chặt hàm răng, thế nhưng nước mắt vẫn rơi xuống.
Ở Tây Đại Nhạ, anh nhìn thấy dinh thự của vị cử nhân công. Cánh cửa sơn mي đỏ đóng một bên, mở một bên, bên trong lẫn bên ngoài cổng đều không có ai. Đối diện với vương trạch, một loạt hàng quán nhỏ, đều bốc ra mùi thuốc phiện vô cùng nồng nặc. Một đám trung niên và người già trông như quỷ chốc chốc lại đi ra, chốc chốc lại đi vào; đi ra rồi vẫn đứng ngoài cửa, dường như đang chuẩn bị tinh thần để đi vào lần nữa. Lại có cả những con quỷ trẻ tuổi, có kẻ mới chỉ mười tám mười chín tuổi, cũng chen chúc một chỗ với đám quỷ lớn tuổi, cười nói rôm rả. Đây là nơi duy nhất có tiếng cười nói, tựa như một thứ khu vực đặc biệt nào đó, cho phép con người ta tùy ý trò chuyện cười đùa. Đội trưởng Thạch nhìn thấy một nữ quỷ mặc chiếc áo bông ngắn màu đỏ, phát ra tiếng cười sắc nhọn nhất, mang theo một làn sương mù chạy ra, tát một thanh niên một bạt tai, rồi lại mang theo tiếng cười sắc nhọn nhất chạy tót vào trong. Nhìn hàng quán nhỏ này, nhìn cánh cửa sơn mài đỏ của vị cử nhân công, Đội trưởng Thạch gật gật đầu. Anh quyết định nghỉ ngơi ở đây một lát, bởi vì anh nhìn ra đây là khu vực an toàn. Giả như, anh tính toán trong lòng, có chuyện gì không ổn xảy ra, anh nên đi về phía quán nhỏ——thuốc phiện, ở đây, là thứ bảo hiểm nhất!
Giả như Đội trưởng Thạch nhìn thấy một thành phố chết, thì thành phố đó trong mắt Liên trưởng Đường lại vô cùng sống động.
Những hàng liễu bên bờ sông hầu như đều bị pháo hỏa của kẻ địch bắn trọi trụi. Quân đội của chúng ta không có động tĩnh gì. Kẻ địch đã đến bờ sông, chúng ta vẫn chưa có động tĩnh gì. Kẻ địch đã vượt sông, súng máy của chúng ta nhả ra những chiếc lưỡi bằng lửa, quật ngã kẻ địch cùng dòng nước sông đỏ lựng. "Chúng ta lại thắng rồi! Lại thắng rồi!" Già trẻ trai gái Văn Thành chẳng bận tâm đến việc uống trà ăn cơm, chạy như điên, lan truyền tin vui này.
Trong đêm, mọi người hấp bánh bao, nấu cháo loãng. Trong đêm, họ khiêng bánh bao cháo loãng, cắm cổ chạy thẳng về nơi có ánh lửa, nhét bánh bao vào tay các anh em.
Trong đêm, những tráng đinh cầm ghế, ván cửa, ghế băng, chạy ra bờ sông để khiêng những người anh em bị thương.
Trong đêm, những bà cụ, cô gái lớn, thậm chí cả tiểu thư Mộng Liên, đều ôm đèn dầu, khâu vớ và khâu giày cỏ cho các anh em.
Trong đêm, những cậu bé mười một mười hai tuổi, nghe tiếng súng nổ liên thanh từ xa vọng lại, nhất quyết không chịu đi ngủ, cũng cầm gậy ngắn, lén lút chạy vào trong cửa thành, cùng đứng ưỡn ngực với các tráng đinh.
Trong đêm, gió lạnh nhường ấy, tiếng súng đạn cấp bách nhường ấy, thế nhưng trong lòng mỗi người đều cảm thấy phấn khích, sự phấn khích sinh ra sự ấm áp và sức mạnh. Ánh mắt của họ dường như đều đang biểu thị: Không có gì đáng ngại cả! Nhất định chúng ta sẽ đánh đuổi toàn bộ kẻ địch đi!
Một phần kẻ địch đã vượt qua sông, mấy ngôi làng nhỏ ở phía Đông thành đều đã bị pháo hỏa của kẻ địch san phẳng. Thế nhưng, chúng ta lại đánh thắng một trận.
“Chúng ta lại thắng rồi!” Mọi người tranh nhau truyền tai nhau.
Chiến thắng lần này, hầu như khiến người ta không thể tin nổi; chúng ta chỉ có nửa tiểu đội người và một khẩu súng máy, ẩn nấp đằng sau mấy gốc thông nhỏ. Đợi trinh sát trên đường của địch đi qua, lại đợi tiếp đội tiên phong đi qua, cho đến khi đại quân kéo đến một nửa, khẩu súng máy đó cùng toàn bộ lựu đạn của chúng ta mới bất ngờ nổi điên lên. Người và súng của chúng ta đều nát tan ở đó, thế nhưng chôn cùng với họ lại là một trăm chín mươi tư tên địch!
Trải qua năm ngày chiến đấu ác liệt, một tiểu doanh ở bờ sông, nay chỉ còn lại hai tiểu đội.
Kẻ địch vốn định dùng một binh lực rất nhỏ để chiếm lấy Văn Thành, một tiểu doanh của chúng ta đã dùng tinh thần tử chiến để trừng phạt sai lầm ngạo mạn này. Kẻ địch tăng viện; thế nhưng viện binh của chúng ta lại không đến. Kẻ địch có pháo, chúng ta chỉ có vũ khí nhẹ và đạn dược đầy đủ. Pháo địch uy hiếu, người của chúng ta tản ra, chiến đấu độc lập. Pháo hỏa của kẻ địch mất đi uy hiệu đáng có, trong khi đạn dược của chúng ta lại giống như một thứ có tri giác, đi khắp nơi tìm kiếm đầu và ngực của kẻ địch. Kẻ địch đã thay đổi kế hoạch tiến công. Chia binh lính thành mấy ngả, chia ra vượt sông. Binh lính đã tản ra của chúng ta, không có khả năng và sức mạnh để tập trung và tiêu diệt đồng thời từng mũi địch cường độ vượt sông. Cho nên, một phần địch binh đã qua sông.
Liên trưởng Đường vừa thấy địch binh qua sông, liền biết chúng ta đã chẳng còn hy vọng nhận được viện binh kịp thời nữa. Ông đem tất cả những người mai phục ở khu vực quanh vùng ngoại ô thành tung ra để đánh chặn đám địch binh đã vượt sông. Giữa khu ngoại ô thành và bờ sông, ông cầm cự được ba ngày, kẻ địch đã đến Đông Quan. Liên trưởng Đường đã trọn vẹn hai ngày hai đêm không hề chợp mắt, suýt chút nữa có thể đứng ngủ gật, thế nhưng trên mặt ông vẫn liên tục mỉm cười. Cười mà chỉ huy; cười mà xạ kích; cười mà tiến lên hoặc lùi lại. Tiến lên, ông ở vị trí đầu tiên, lùi lại, ông ở vị trí cuối cùng. Nhìn thấy nụ cười trên khuôn mặt ông, anh em liền giống như nhìn thấy một dòng suối nước nóng, trong lòng lập tức cảm thấy ấm áp, mà vứt bỏ mọi hiểm nguy ra sau đầu. Trang bị của quân ta và địch binh chênh lệch nhau gần nửa thế kỷ. Số lượng của quân ta và địch binh chênh lệch nhau không chỉ mấy lần. Nhiệm vụ gian khổ nhường nào! Thế nhưng nụ cười trên mặt Liên trưởng Đường đã khiến anh em quên hết thảy mọi thứ, mà chỉ cắm cổ ném đạn về phía kẻ địch.
Mỗi tay một khẩu súng, Liên trưởng Đường vào thời điểm chiến đấu căng thẳng nhất, vẫn còn tranh thủ rút từ thắt lưng ra một củ hành lá lớn, cắn một miếng thật to. Cắn một miếng hành, nước mắt trào ra một chút, ông cảm thấy dễ chịu hơn một chút, người nhẹ nhõm đi rất nhiều.
Rút lui đến Đông Quan, ông bảo anh em đến Tây Quan để canh giữ ga tàu, còn bản thân ông thì vào thành để thăm huyện trưởng. Mọi người đều đã mệt mỏi đến mức không nhấc nổi chân. Ông ném ba củ hành lá chưa cắn hết cho họ: "Cắn một miếng hành, chạy mau!" Tác dụng của hành lá không thua kém gì tiên đan, lập tức xốc lại tinh thần cho mọi người, một mạch chạy thẳng đến Tây Quan.
Liên trưởng Đường gặp huyện trưởng ở Đông Đại Nhạ. Mắt của huyện trưởng đỏ ngầu ít nhất cũng ngang ngửa với liên trưởng, mà thần sắc trên mặt còn mệt mỏi hơn cả liên trưởng. Huyện trưởng là một người mập lùn hơn bốn mươi tuổi, rất trung thành, rất nhân từ, chỉ là không rành lắm về quân sự hiện đại. "Thế nào rồi? Liên trưởng!" Huyện trưởng siết chặt tay liên trưởng.
“Địch đã đến Đông Quan!” Liên trưởng Đường dùng nụ cười để làm loãng sự căng thẳng trong giọng nói.
“Thật ư?” Huyện trưởng rút bàn tay đẫm mồ hôi của mình ra, ngẩn người một lúc, quay người định bước đi. "Đi đâu đấy, huyện trưởng!" Liên trưởng Đường bước lên trước một bước.
Thần sắc trên mặt huyện trưởng chính là kiểu biểu cảm của một người chất phác thỉnh thoảng muốn thể hiện sự thông minh, không dám kiêu ngạo, mà lại không thể không kiêu ngạo. "Họ đã chuẩn bị sẵn cây lăn và đá tảng rồi!" "Ai?" Liên trưởng Đường không tài nào kìm chế được sự kinh ngạc của mình.
“Tráng đinh! Họ còn chuẩn bị cả những hũ vôi, đợi lát nữa làm mù mắt kẻ địch!” Nói xong, huyện trưởng lại định đi.
Liên trưởng Đường kéo giật huyện trưởng lại: "Huyện trưởng! Ngài phải đi! Dẫn các tráng đinh đi đi! Hũ vôi của ngài chẳng có chút tác dụng nào đâu!"
“Đi?” Huyện trưởng dường như chưa từng nghĩ đến từ này bao giờ, đôi mắt chớp chớp liên hồi.
“Đi! Mau đi! Kẻ địch sẽ không vào thành ngay đâu,” Liên trưởng nói với vẻ hết sức chịu trách nhiệm: “Chúng nhất định phải quét sạch phòng tuyến ngoài thành trước, mới dám vào thành. Đi mau, vẫn còn kịp!”
“Bỏ mặc thành trì ư?”
“Tráng đinh không có vũ khí, chưa qua huấn luyện, không thể tác chiến! Cho dù có vũ khí, cũng không thể tử thủ trong thành, kẻ địch sẽ dùng pháo bắn phá đấy!”
Huyện trưởng đứng ngây ở đó, đôi mắt nhìn chằm chằm vào đôi tay của chính mình, tựa như chưa từng nhìn thấy nó bao giờ. Liên trưởng Đường đoán không ra vị người chất phác này đang suy nghĩ điều gì, ông đành nói tiếp:
“Viện binh nhất thời tuyệt đối sẽ không đến, binh lực của địch lại lớn hơn chúng ta rất nhiều, chúng ta không có cách nào thủ được thành! Đi! Mau đi! Đừng để tráng đinh chưa qua huấn luyện của chúng ta hy sinh vô ích!”
Hiển nhiên, huyện trưởng chẳng nghĩ ra được chủ ý hay ho nào, ông ta chỉ hỏi một câu: "Còn cậu thì sao?"
“Tôi đi giữ ga tàu! Chúng ta không giữ được thành, nhưng trước khi kẻ địch vào thành, chúng ta có thể khiến chúng chết thêm mấy tên nữa, coi như đã làm tròn trách nhiệm! Đi thôi, huyện trưởng! Trên đường, nếu ngài gặp sư trưởng hoặc lữ trưởng của chúng ta, hãy nhắn lại giúp tôi một câu, Đường Lập Hoa đã bỏ mạng ở Văn Thành rồi!” Liên trưởng Đường dùng cả hai tay nắm lấy huyện trưởng, đứng ngây ra một lúc. Liên trưởng cúi đầu, huyện trưởng ngẩng đầu, bốn con mắt nhìn nhau, ánh mắt như đang nói lên điều đó: “Chúng ta sẽ là những người bạn mãi mãi có thể cùng sinh cùng tử cùng hoạn nạn, giả như lần này không chết!”
“Hẹn gặp lại!” Liên trưởng Đường dường như vẫn còn rất nhiều, rất nhiều lời muốn nói, thế nhưng chỉ trầm giọng cáo biệt huyện trưởng như thế. Buông tay ra, tựa như một con hổ nhìn thấy một con mồi béo bở nào đó, chạy vụt đi mất.
Huyện trưởng đuổi theo hai bước, muốn nói gì đó, ông ta vẫn chưa tìm được lời lẽ thích hợp, thì Liên trưởng Đường đã biến mất rồi.
Trong rừng cây hòe tây bên ngoài ga tàu, có hai mươi hai người đang ngồi. Họ đều ôm súng, cúi gầm đầu, chìm vào giấc ngủ mơ màng. Liên trưởng Đường nỡ lòng nào đánh thức họ, thế nhưng lại không thể không lập tức phát lệnh; ông ngẩn người một lát. Thế nhưng, trong cơn mơ màng, họ dường như cảm nhận được sự xuất hiện của Liên trưởng Đường. Không có chút âm thanh hay rắc rối nào, họ đều mở mắt ra, đứng dậy. Nhìn lướt qua sang hai bên một chút, họ lập tức xếp hàng ngay ngắn tương đối. "Ngồi xuống," Liên trưởng Đường trầm giọng nói. Đợi mọi người đều ngồi xuống, ông tỉ mỉ nhìn lại: phó liên trưởng đã mất tích, tiểu đội trưởng chỉ còn lại hai người, binh lính phục vụ và anh nuôi vậy mà cũng cầm súng lên rồi! Tính cả binh lính phục vụ và anh nuôi vào, thì tổng cộng mới có hai mươi hai người! Ông liếm liếm môi trên, ngoảnh đầu nhìn ra ngoài rừng cây, dường như hy vọng những người bạn đã cùng ông hoạn nạn sẽ từ ngoài rừng bước tới, mặc dù ông biết rõ những gương mặt và giọng nói quen thuộc ấy sẽ vĩnh viễn, vĩnh viễn không thể gặp lại, không thể nghe thấy nữa rồi! Quay đầu lại, ông đăm đăm nhìn xuống đất, tựa như không dám nhìn người trước mặt nữa, bởi vì nhìn thấy một vị tiểu đội trưởng, liền không kìm lòng được mà nhớ tới vị tiểu đội trưởng khác; nhìn thấy binh lính phục vụ, liền nhớ tới phó liên trưởng. Bộ ria mép con kiến cùng hàm răng trắng lóa lóe lên của phó liên trưởng, đôi mắt lé của Tiểu đội trưởng Trương, sáu ngón tay của đồng chí Lý Vạn Thu, và... đều đang sống trong lòng ông, đều tựa như những bộ phận trên cơ thể chính mình. Thế nhưng, họ đều đi đâu cả rồi? Không thể nghĩ nữa! Lại nghĩ nữa, hễ nghĩ tới, ông sẽ lập tức oà khóc. Không phải khóc vì sợ chết, mà là vì dâng hiến những giọt nước mắt nóng bỏng trong lòng cho những người bạn hoạn nạn. Nói thật lòng, vinh quang mà họ nhận được từ cái chết đang phản chiếu lên chính bản thân ông, và lên từng người hiện đang ngồi trước mặt ông. Ông, cùng với hai mươi hai người đang ngồi trước mặt, sẽ tìm thấy vinh quang của chính mình trong vinh quang của những người bạn đã tử trận. Lẽ ra ông nên cười lớn, không nên rơi lệ, thế nhưng, ông cười không nổi! Trong mắt ông không có nước mắt, thế nhưng ông lại đưa tay lên dụi dụi. Lẽ ra ông nên mau chóng nói vài câu với mọi người, nếu không ông có lẽ sẽ thực sự oà khóc mất. Lời chưa kịp nghĩ xong, ông đã cất giọng gọi: "Các đồng chí!"
“Các đồng chí!” Ông nhấn mạnh lại một câu, mà vẫn không tìm được lời để nói, ngẩn người một lúc, từ từ ngồi xổm xuống. Vừa ngồi xổm xuống này, các thớ thịt trên người ông dường như thả lỏng ra một chút, ông liền nghĩ ra lời để nói. Ưỡn người lên, ông lại đứng dậy. Nụ cười quen thuộc thường xuất hiện trên khuôn mặt ông, lại hiện về khóe miệng và khóe mũi.
“Các đồng chí! Tính cả anh nuôi nữa, chúng ta chỉ còn lại hơn hai mươi người! Chúng ta đã mất liên lạc với sở chỉ huy sư đoàn, viện binh e là chốc lát sẽ không tới kịp. Ở nhà ga, nhà máy sợi, vẫn còn rất nhiều lương thực, đồ đạc. Chúng ta không thể để lại cho kẻ địch. Lập tức đi thiêu hủy! Tôi không có cách nào thỉnh thị cấp trên, thế nhưng tôi cảm thấy——dựa vào lương tâm của mình——nên làm như vậy! Tiểu đội trưởng Vương, cậu dẫn tám anh em đi phá hoại nhà ga! Tiểu đội trưởng Tôn, cậu cùng tám anh em đi phá hoại nhà máy sợi! Tôi và những người còn lại tử thủ ở đây; nơi này chính là trạm chỉ huy liên đội! Có lẽ, kẻ địch sẽ tới ngay thôi, chúng ta kháng cự! Dựa vào lương tâm của một người quân nhân, mệnh lệnh của tôi chỉ có một chữ, chết!”
Nói xong đoạn này, đôi mắt đỏ ngầu vì mệt mỏi của ông toát ra chút ánh sáng, tựa như hai dải mây rực rỡ trôi nổi. Ý cười từ khóe miệng khóe mũi lan rộng ra đến đuôi mày. Thân thiết, nhân từ mà lại nghiêm nghị, ông nhìn hai mươi hai người chiến sĩ giống như ruột thịt của mình.
Hai mươi hai người chiến sĩ không có bất kỳ động tác hay biểu hiện gì, chỉ là trên mặt hiện lên một vẻ thư thái và đắc ý. Giả như khuôn mặt của Liên trưởng Đường là mặt trời, thì khuôn mặt của họ giống như những bông hoa đang đón nhận ánh nắng ấm áp.
“Tiểu đội trưởng Vương, Tiểu đội trưởng Tôn! Lập tức xuất phát!” Liên trưởng Đường bắt tay với hai vị tiểu đội trưởng.
Không nằm ngoài dự đoán của Liên trưởng Đường, kẻ địch không dám vào thành, mà trước tiên lục soát tỉ mỉ ở các vùng ngoại ô tứ phía. Ở Nam Quan Bắc Quan, chúng không gặp phải đạn hay lựu đạn nào, chỉ lùng sục được không ít tráng đinh tay không tấc sắt; tùy tiện chọn lựa một chút, kẻ thì bị giữ lại làm phu phen khổ dịch, kẻ thì bỏ mạng dưới lưỡi lê.
Khi màn đêm buông xuống, bên trong thành Văn Thành tĩnh mịch tựa như một ngôi mộ cổ. Đứa trẻ ôm đầu gối mẹ, người già ẩn nấp ở góc tối nhất trong căn nhà. Phụ nữ trẻ tuổi bôi đen mặt, mặc những bộ quần áo rách rưới nhất, giống như con chuột nhìn thấy mèo, luống cuống trốn tránh ở ngoài cửa, nhà vệ sinh, và những nơi khó chịu nhất. Không ai còn tâm trí đâu để nấu cơm, pha trà, hay thắp đèn, mà chỉ tưởng tượng ra sự đáng sợ của lưỡi lê đâm xuyên qua ván cửa! Họ biết địch binh đã đến ngoài thành, trốn chạy thì đã không còn kịp nữa rồi. Họ biết quân phòng thủ của chúng ta, đội quân đã đánh cho chúng mấy trận thắng lợi, đều đã nằm rạp trên lớp đất vàng ngoài thành. Họ biết, huyện trưởng đã dẫn học sinh và tráng đinh đi rồi, trong thành đã chẳng còn lấy một người có thể cầm gậy gỗ hay thương hoa để liều mạng với địch binh nữa! Phải làm sao đây? Phải làm sao đây? Chẳng ai có lấy một chút chủ ý nào! Họ đã chẳng còn tâm trí đâu để nghĩ đến ngày mai, bởi vì cái chết đang bày ngay trước mắt; họ biết bản thân mình chẳng khác nào con lợn con cừu bị trói ở lò mổ, con dao đã chẳng còn cách cổ họ bao xa nữa! Con dao, hoặc giả vẫn là thứ tốt nhất; chỉ sợ rằng, kẻ địch còn có những công cụ tra tấn lợi hại hơn cả dao, những cô gái vốn dĩ yêu chuộng thể diện nhất theo bản năng cảm thấy hình phạt dành cho họ chắc chắn không phải là con dao, mà là sự nhục nhã tuyệt đối không thể chịu đựng nổi. Có người thắt cổ tự vẫn, có người giấu sẵn chiếc kéo trong ngực. Cha mẹ thân yêu nhất, vào lúc này, chẳng thể mang lại cho họ nửa điểm an ủi hay chủ kiến nào, mà chỉ đờ đẫn nhìn họ chọn lựa cớ sự thông minh hoặc ngu ngốc nhất. Sự thông minh và ngu ngốc, vào thời khắc này, đã phai nhạt ranh giới; bởi vì kẻ địch sắp sửa bước vào thành chính là loài động vật không phân biệt được người hay thú! Tiếng khóc than, tự sát, bóng tối, khủng bố, khiến cho thành Văn Thành tĩnh mịch hệt như một ngôi mộ cổ. Thực sự chẳng còn chủ ý nào nữa, họ đành ngóng trông kẻ địch mau mau vào thành, muốn chém muốn giết thế nào thì tùy, cho một đòn dứt khoát!
Đúng vào lúc này, phía ngoài Tây Môn bốc cháy. Trong thành không có lấy một ngọn đèn nào sáng, ngoài thành lại bốc lên mấy ngọn lửa; thành thì tối mịt, trời thì sáng rực; mọi người bắt đầu đi ra từ những góc tối, ngây ngốc đứng nhìn ánh lửa ngoài cửa. Ánh lửa luôn có một sức hút bi tráng mãnh liệt, bất kể là vào thời điểm nào. Ánh lửa mang đến cho mọi người một chút kích thích, ai nấy đều muốn gào thét vài tiếng, để nôn cái bóng tối trong lòng ra ngoài, mà khiến bản thân mình cũng sáng lọi như ngọn lửa. Thế nhưng, chẳng ai dám gào thét cả. Nhìn ngọn lửa đốt cháy đỏ rực cả một nửa bầu trời, họ ngược lại cảm thấy vô cùng lạnh lẽo, run lẩy bẩy không ngừng. Sắc đỏ bi tráng mang sức hút mãnh liệt ấy cũng đem lại cho con người ta cảm giác mông lung: chẳng ai có thể với tới ánh sáng đó, hay đến gần ngọn lửa ấy; trong ngọn lửa và ánh sáng đang báo hiệu sự hủy diệt và cái chết!
“Đốt đi! Đốt đi!” Bỗng nhiên một lão già gào lên điên cuồng: “Đốt nhà đi, đốt thành đi, không để lại gì cho lũ quỷ Nhật Bản hết! Đốt đi! Đốt——”
Tiếng hò hét này hầu như chẳng nhận được sự hồi ứng nào. Nó không khiến mọi người phấn khích, cũng chẳng khiến mọi người sợ hãi. Khi mối nguy hiểm lớn nhất ập đến trước mắt, con người ta ngược lại càng bộc lộ ra vẻ bề ngoài coi sinh tử nhẹ tựa lông hồng. Theo sau tiếng hô hào ấy, mọi người trầm giọng nói với nhau vài câu; ngoài ra, chẳng có động tác nào khác.
Lão già ấy——ông giáo từng dạy tư thục chính trực kiên cường nhất trong thành——vẫn đang gào thét, hơn nữa còn đổ một bình thủy tinh dầu hỏa lên chiếc đệm cỏ trên chiếc kang đất, chuẩn bị châm lửa.
Lúc này, ánh lửa ngoài thành bỗng tối đi một chút, cột khói đen sì, tựa như chịu phải sự kích thích và áp bách không thể chịu đựng nổi, điên cuồng bốc ngược lên cao, dường như muốn biến bầu trời đầy sao thành một tấm màn đen. Khói đâm lên rất cao, lưỡi lửa ở phía dưới biến thành màu đỏ máu vô sắc, phun ra từ khói đen, rồi lại nuốt vào. Khói tản ra ở trên cao, ánh lửa lại sáng rực lên, soi rọi cả bầu trời. Lúc này, chiếc đệm cỏ của lão già trong thành đã bốc cháy, lão già nằm ngửa trong ánh lửa. Chẳng mấy chốc, khói đen và lưỡi lửa phun ra từ cửa ra vào và cửa sổ, nhỏ hơn ở ngoài thành, mà hơi nóng phả thẳng vào mặt mọi người. Mọi người bắt đầu gào thét, bắt đầu bôn ba, tranh nhau đến dập lửa. Lúc này, ngoài thành đã có tiếng súng.
“Liên trưởng Đường vẫn đang đánh kìa! Vẫn đang đánh kìa!” Trái tim mọi người lại hân hoan đập rộn lên, hầu như giống hệt như những ngày đánh thắng trận trước đó.
Ngoài thành, có sự giúp đỡ của công nhân đường sắt, binh lính đã thiêu rụi tất cả những thứ đáng lẽ phải phá hủy. Lửa bùng lên, họ tản ra, chiến đấu độc lập. Kẻ địch vừa tới, đầu tiên đã nếm trải những viên đạn bắn ra từ rừng cây hòe.
Kẻ địch một mặt bao vây rừng hòe, một mặt đi lục soát khắp những nơi có thể ẩn náu. Bất kể là rừng cây, hay cây đơn độc, bất kể là một con mương nông, hay một đống rác; bất kể là một đoạn tường thấp, hay căn nhà gỗ nhỏ cạnh đường tàu, đều khiến chúng chần chừ, sợ hãi, chỉ sau một trận, hai trận, ba trận xạ kích dữ dội, chúng mới dám tiến lên. Chúng không biết chúng ta có bao nhiêu người, mà chỉ cảm thấy những cây cối, mương mách, đống đất, bức tường, và tất cả mọi thứ ở đây, đều có mắt, đều có đạn, đều sẽ lấy mạng của chúng. Ánh lửa chiếu rọi toàn bộ ga tàu sáng như ban ngày, thế nhưng ngọn lửa càng sáng, chúng càng sợ hãi; chúng chỉ có thể bò rạp trên mặt đất như loài rắn, nhìn thấy một bóng đen hoặc điểm đen nào đó, liền áp chặt đầu xuống đất, ngọn lửa chốc lát sáng bừng lên, rồi lại chốc lát tối sầm đi; ngọn lửa chốc lát dịch chuyển sang phía Đông, phía Tây tối sầm lại; rồi lại chốc lát dịch chuyển sang phía Tây, phía Đông tối sầm lại; trong sự sáng tối đan xen, lúc Đông lúc Tây này, chúng hoang mang, sợ hãi, chỉ biết nhả đạn để thêm can đảm cho mình chứ chẳng màng đạn bắn đi đâu, và bắn vào cái gì.
Từ sau gốc cây này chạy sang gốc cây khác, Liên trưởng Đường và sáu người anh em thay đổi vị trí, nã đạn về tứ phía. Mồ hôi của Liên trưởng Đường đã làm ướt sũng cả tất. Thời tiết vẫn còn khá lạnh, thế nhưng trên người ông chỉ còn trơ lại một chiếc áo lót. Trong lòng ông, lúc này hoàn toàn trống rỗng, giả như còn có cảm giác gì đó, thì ông chỉ muốn uống nước; cổ họng ông đang bốc cháy. Vào khoảnh khắc tiếng súng của kẻ địch hơi chùng xuống một chút, ông tựa lưng vào gốc cây thở hắt ra; lại càng muốn uống nước. Từ bên gốc cây vươn ra một bàn tay, nhẹ nhàng đặt lên đùi ông. Ông cứ tưởng đó là cậu lính phục vụ cũng cầm súng tham gia chiến đấu chứ. Không phải, kẻ đang nằm dưới đất không phải là lính, mà là một công nhân đường sắt.
“Cho anh này! Liên trưởng Đường!” Người công nhân nói với giọng rất nhỏ, mà vô cùng rõ ràng: “Ba cái bánh bao, một bình nước!”
Liên trưởng Đường tiện tay nhận lấy bánh bao, lập tức ném xuống đất, lại đưa tay ra, ông sờ thấy cổ của chiếc bình thủy tinh, rất lạnh, rất trơn nhẵn; trong lòng ông lập tức cảm thấy thanh lương trơn mát. Nước có hơi mùi dầu hỏa, thế nhưng ông uống một hơi cạn sạch. "Hà!" Ông thở hắt ra một hơi. Lúc này, ông mới cảm thấy sự đáng kính và sự liều lĩnh của người công nhân. Chẳng kịp nói lời cảm ơn, ông giục người công nhân mau đi đi. Người công nhân đưa cho ông một điếu thuốc lá.
Liên trưởng Đường lắc đầu.
“Đi mau! Cảm ơn anh!”
Đạn dược của kẻ địch lại ào ạt dội tới như mưa rào. Liên trưởng Đường không biết người công nhân rời đi từ lúc nào, ông lại bắt đầu nã đạn ra ngoài từ sau gốc cây. Lúc này, ông cảm nhận được đằng sau có người đang bò sát mặt đất. Ông cứ tưởng vẫn là người công nhân đó, cho nên đầu cũng chẳng ngoảnh lại. Thế nhưng, phía sau truyền đến âm thanh: “Báo cáo liên trưởng, tôi, tôi tiêu rồi!” Liên trưởng Đường vội vã quay người, nhờ vào ánh lửa chập chờn, nhìn cho rõ: một bóng người dài ngoằng, giống như cái bao tải không có hình thù gì rõ rệt, phục rạp trên mặt đất, bất động. Cậu lính phục vụ của ông! “Lão Lưu! Lão Lưu!” Ông quỳ một chân, xốc đầu lão Lưu lên. Đôi mắt lão Lưu vẫn nhắm hờ, thế nhưng toàn thân đã bất động. Tay ông sờ thấy máu. Ông nhẹ nhàng đặt đầu lão Lưu xuống, muốn tìm một mảnh vải hoặc một bộ quần áo để che mặt lão Lưu lại. Lúc này, một nửa cơ thể phía bên trái của ông đã mất đi sự che chắn. Bả vai trái bỗng tê rần, ông hét lên một tiếng "Hỏng rồi!" vội muốn quay người, bắp tay trái lại trúng thêm một phát đạn! Ông biết kẻ địch đã phát hiện ra mình. Ông muốn đứng dậy, thế nhưng nửa cơ thể phía bên trái đã không còn nghe theo sự điều khiển của ông nữa. Dùng hết sức lực lớn nhất, ông lết cơ thể dịch ra xa hơn một thước. Vai trái của ông tựa sát vào thân cây. Ông muốn trấn tĩnh suy nghĩ một lát, thế nhưng trong lòng vô cùng hỗn loạn. Một thứ sự hoang mang không sao tả xiết, theo sự tê dại rồi chuyển sang đau đớn của bắp tay trái, dần dần chiếm lĩnh trái tim ông. Ông quyết định không suy nghĩ nữa. Cắn chặt hàm răng, tay phải bám chặt lấy thân cây, ông đứng dậy. Đứng không vững. Cánh tay phải của ông ôm lấy thân cây. Giống như một kẻ say rượu, ông ôm lấy thân cây xoay một vòng. Lưng của ông lại trúng thêm một phát đạn. Khuôn mặt cọ xát vào lớp vỏ cây xù xì, ông ngã nhào xuống.
Bắp tay đang cháy rực, bắp chân đang cháy rực, trong lòng cũng đang cháy rực. Ngoài rừng cây là ánh lửa, trước mắt là đom đóm, trong lòng cũng hóa thành một đoàn lửa, ngọn lửa giục giã ông gào thét: “Tiểu đội trưởng Vương! Xung phong! Tiểu đội trưởng Tôn! Xung phong!” Ông không biết là chính mình hay người khác đang gào thét như thế, mà chỉ cảm thấy có ai đó đang hô xung phong. Ông đứng dậy, thét lên một tiếng "Giết!" Theo tiếng thét "Giết" này, vạn vật tĩnh lặng. Lửa dần tắt, tiếng súng dần ngưng, máu của Liên trưởng Đường đã chảy cạn từ lúc nào. Đến khi trời sáng, Văn Thành đã biến thành một thành phố chết.
Trong cuộc chiến tranh ở Văn Thành, cuộc sống của lão Trịnh——chú Tùng của tiểu thư Mộng Liên——gần như là một cơn ác mộng. Kể từ khi khu rừng thông có quân đội đến đóng quân, sự bình yên của lão đã bị xáo trộn rất lớn. Lão chẳng biết nên giấu "tiền quan tài" ở đâu mới tốt, mà mang theo trên người lại là điều khiến lão không an tâm nhất. Lão cũng chẳng yên tâm về đứa con trai đầu sắt xi măng của mình——thằng nhợt này ngốc nghếch bướng bỉnh nhường ấy, chẳng biết lúc nào sẽ gây ra tai họa. Con dâu lại càng khó xử hơn! Tìm một nơi thỏa đáng để giấu con bé còn khó hơn cả tìm chỗ giấu tiền quan tài. Giả như không may, nó... ông già đến nghĩ tiếp cũng không dám nghĩ! Con dâu còn trẻ, sự gan lì của người trẻ tuổi thường khiến người ta vô tình phớt lờ những nơi cần phải chú ý. Lão Trịnh dặn đi dặn lại nó phải ẩn nấp cẩn thận một chút, thế nhưng nó vẫn ra vào như thường ngày. Nó không chống lại mệnh lệnh của bố chồng, thế nhưng từ ánh mắt của nó có thể nhìn ra nó đang muốn nói: "Con không bước ra khỏi cửa phòng, thì làm sao mang củi vào, làm sao đổ nước bẩn ra được?" Lão Trịnh không muốn đôi co, mà chỉ nơm nớp lo sợ suốt cả ngày, lòng bàn tay lúc nào cũng rịn ra thứ mồ hôi lạnh đáng ghét.
Vì sự an toàn của con trai con dâu, lão dặn dò chúng phải cẩn thận mọi bề, thế nhưng bản thân lão lại đi làm chuyện mạo hiểm. Tấm lòng yêu thương của người làm cha đôi khi có những điểm không hợp logic. Đừng đợi quân đội tìm đến lão, lão nghĩ, lão phải đi tìm họ trước, thế là lão đeo gót hốt phân, hoặc cầm rìu, trong lòng bất an mà vẻ mặt thì tỉnh bơ, chuyên quanh quẩn ở những nơi có quân lính.
Lượn lờ mấy bận, những người trong doanh trại quân đội hình như đều quen biết lão cả rồi. Nằm ngoài dự liệu của lão, quân đội lại khách sáo và ôn hòa nhường ấy, quả thực giống như tiên sinh dạy học ở tư thục. Họ kể cho lão nghe rất nhiều chuyện lão không hiểu mấy, rất nhiều địa danh chẳng biết nằm ở đâu, hơn nữa còn cho lão biết họ là người ở đâu, và tình cảnh gia đình ra sao. Trước đây, lão vẫn luôn cho rằng quân nhân đều là những kẻ xấu không nhà không cửa, mặc bộ da hổ đi ức hiếp người lương thiện khắp nơi. Bây giờ, ồ, lão bắt đầu vỡ lẽ ra: Tại sao Đinh Nhất Sơn lại sẵn lòng đi tòng quân. Nhắc đến Đinh Nhất Sơn, cũng liền nhớ tới tiểu thư Mộng Liên, chẳng có lời nào khác đủ để kiêu hãnh, lão đem tất cả mọi thứ về tiểu thư Mộng Liên kể hết cho họ nghe, đem tất cả những từ ngữ miêu tả xinh đẹp nhất mà lão có thể tưởng tượng ra để gán lên người cô. Cô hệt như——dụi đôi mắt kèm nhèm vì gió lùa ba bốn lần, lão mới nghĩ ra——quả ớt xanh non vừa mới qua cơn mưa!
Lão không còn sợ quân nhân nữa. Ngược lại, lão còn đi chặt củi, gánh nước cho họ. Họ cho lão tiền, lão đã thề độc trước trời, (cổ họng nghẹn lại đỏ bừng cả lên) nếu lão đưa tay ra nhận tiền, năm tới sẽ bảo châu chấu ăn sạch hoa màu của nhà lão! Khi không có thời gian, lão liền bảo thằng đầu sắt xi măng làm thay. Thế nhưng, lão đã nói trước với sĩ quan: Ta chỉ có một đứa "súc sinh" này thôi, các người không được bắt nó đi đâu đấy!
Họ cũng biết lão có con dâu, bèn gom một đống quần áo lớn đưa tới, nhờ cô khâu vá giúp. Họ đưa tiền, cô tự ý nhận lấy. Với tư cách và sự tôn nghiêm của một người bố chồng, xưa nay lão không dám thốt ra một câu nào có chữ bẩn trước mặt cô. Cho đến khi lão phát hiện cô nhận thù lao khâu vá quần áo, lão suýt chút nữa quên hết mọi quy củ lễ phép, mà chỉ tay vào mặt con dâu mắng cho một trận: "Đồ đê tiện! Đê tiện! Họ là ai chứ? Là người đi đánh giặc cho Đại Trung Quốc đấy chứ! (Kể từ ngày lão cắt cái đuôi sam, chẳng biết học được từ đâu, lão đã đổi Đại Thanh quốc thành Đại Trung Quốc.) Không có mấy đồng tiền này, mày sẽ chết đói chắc? Muốn lấy tiền của những người sắp đi đánh giặc cho Đại Trung Quốc, mày đi đào mả tổ tiên chắc! Đồ đê tiện! Mặt dày!" Đòi lại số tiền đó, lão tự mình mang trả lại.
Thế nhưng, đây lại là mấy ngày vui vẻ nhất của lão. Lão vốn đã chuẩn bị tâm lý để đón nhận sự tổn thất, sự nhục nhã, và đau khổ. Nào ngờ đâu, những gì lão nhận được lại là tình hữu nghị và công việc. Lão cảm thấy thế giới quả thực đã thay đổi. Thay đổi thế nào? Tại sao lại thay đổi? Ai chủ mưu thay đổi? Lão đều không tài nào nghĩ ra nổi. Lão chỉ cảm thấy một thứ niềm vui chưa từng có. Lão rất muốn đem niềm vui và sự thay đổi này kể cho tiểu thư Mộng Liên nghe. Cô ấy, lão nghĩ, nhất định có thể nói cho lão biết nguồn gốc của sự thay đổi này, hơn nữa còn tán thưởng công việc của lão——công việc dường như nên gọi là "góp sức vì đất nước".
Những lúc gánh nước hay chặt củi, lão cứ mãi tơ tưởng đến Mộng Liên. Khi đứng hoặc ngồi nghỉ ngơi một lát, lão nhất định sẽ quay mặt về hướng tường thành. Cứ như thể lão có thể nhìn thấy cô xuyên qua bức tường thành vậy. Chốc lát lão nghĩ, giả như cô có thể nhìn thấy lão phục vụ quân đội, cô sẽ khen ngợi lão thế nào đây; chốc lát lão lại nghĩ, giả như quỷ lญี่ปุ่น thực sự đánh vào thành, cô sẽ phải làm sao đây? Đã mấy lần lão muốn vào thành thăm cô, thế nhưng lại không nỡ làm lỡ công việc mà quân đội đã ủy thác cho mình. Lão đành vừa làm việc, vừa tơ tưởng, quan tâm đến cô, mà hình bóng của cô xuất hiện trong lòng lão, luôn khiến trong lòng lão phát ra chút dư vị ngọt ngào.
Thế nhưng, niềm vui này lại đoản mệnh. Có một hôm, trời vừa hửng sáng, lão đã dậy, ăn một miếng bánh ngô nướng sót lại từ tối qua, uống nửa gáo nước lạnh, lão đi ra khu rừng, xem có công việc gì không. Đến nơi quân đội đóng quân, lão nghi ngờ không biết mình đã tỉnh ngủ hẳn chưa. Vỗ vỗ đầu, dụi dụi mắt, lão biết quả thực mình đã tỉnh rồi, không phải đang mơ. Kỳ lạ! Quân đội biến đâu mất tiêu rồi! Mặt đất được dọn dẹp vô cùng sạch sẽ, đến một hai bãi phân ngựa cũng chẳng nhìn thấy nữa.
Lão ngồi bệt xuống bãi đất vừa mới được dọn dẹp sạch sẽ ấy, chiếc bánh ngô và nước lạnh trong dạ dày suýt chút nữa trào ngược ra ngoài. Lão cảm thấy trống trải, thất vọng, và nhục nhã——họ đi từ lúc nào? Đi đâu rồi? Tại sao không báo cho lão Trịnh một tiếng chứ? Lão nào hiểu được hành động của quân đội là tuyệt đối phải giữ bí mật, lão chỉ theo chủ quan của mình mà nghĩ: "Lão Trịnh ta đối xử với các người không tồi đâu nhé, tại sao lại tuyệt tình như thế, chẳng hé răng một lời mà kéo đi sạch trơn thế này?" Lòng tự trọng của lão chịu tổn thương rất lớn, lão suýt chút nữa hối hận vì đã từng nhiệt tình giúp đỡ họ đến vậy! "Lão Trịnh ta là người nghèo, làm sao với tới người ta chứ!" Cả ngày hôm ấy lão chẳng ăn gì, mà còn nổi giận đùng đùng với con trai mấy bận.
Phải thừa nhận, trong thành và bên bờ sông vẫn còn quân đội, thế nhưng đó hình như không phải là quân đội "của lão". Mới khu rừng thông đó là tài sản công, thế nhưng lão cứ tưởng là của mình, ngay cả sóc và cú mèo trên cây cũng đều là của mình. Cho nên, quân đội ở trong rừng thông cũng nên là của mình, ít nhất, "cũng nên báo cho ta một tiếng chứ! Sao lại cáo từ mà không một lời thế này?"
May thay Liên trưởng Đường thường xuyên từ trong thành ra bờ sông, bất kể là đi bộ, hay cưỡi xe đạp, ông đều ghé chỗ lão Trịnh nghỉ ngơi một lát. Ban đầu, lão Trịnh không mấy mặn mà với Liên trưởng Đường, bởi vì quân đội trong rừng thông vừa mới cáo từ mà không một lời từ giã. Thế nhưng, Liên trưởng Đường chẳng để tâm đến sắc mặt và thái độ của lão Trịnh. Ông rất thân thiết uống liền hai bát nước sôi to của lão Trịnh.
Lần thứ hai Liên trưởng Đường đến, lão Trịnh pha cho ông một ấm "trà" lá táo to——thứ đồ uống thay thế cho trà, là những chiếc lá cây táo non được phơi khô.
Lần thứ ba, lão Trịnh lấy ra trà thật. Ông rất có cảm tình với viên sĩ quan to lớn như tháp sắt này. Để xác định cấp bậc của Liên trưởng Đường, lão hỏi: "Cục diện quan chức của ngài lớn hơn hay nhỏ hơn quan thủ bị vậy?"
Liên trưởng Đường từ trước đến nay chưa từng so sánh cấp bậc lớn nhỏ giữa liên trưởng và thủ bị, ông chỉ có thể cười lớn một trận để đáp lại.
“Máy bay sao mà bay được thế nhỉ?” Dạo gần đây lão Trịnh cảm thấy rất có hứng thú với quân sự.
Liên trưởng Đường giải thích hồi lâu, lão Trịnh trong lòng không hiểu, mà miệng thì cứ "À!" mãi.
Dù thế nào đi nữa, lão Trịnh và Liên trưởng Đường đã trở thành những người bạn tốt. Dần dần, lão Trịnh đem chuyện quân đội trong rừng thông cáo từ mà không một lời từ giã ra kể lại, Liên trưởng Đường giải thích tỉ mỉ cho lão nghe một phen, hơn nữa còn bảo với lão rằng, những người bạn được điều đi có viết thư về, đều hỏi thăm lão Trịnh.
Lão Trịnh cảm động đến mức nói không nên lời. Lại một mình đi vòng quanh rừng thông một chuyến. Trở về từ rừng thông. Giống như thi nhân nhìn thấy cảnh đẹp mà nảy sinh cảm hứng, nghĩ ra một câu nói. Liên trưởng Đường lại tới, lão Trịnh vội vàng thốt ngay câu nói ấy ra: "Liên trưởng Đường, khi ngài viết thư cho họ, cũng nhớ gửi lời hỏi thăm của lão Trịnh tới họ nhé!" Chữ "lão Trịnh" ở đây thể hiện một thân phận rất cao và sự quan tâm sâu sắc.
Thế nhưng tình hình chiến sự lại xảy ra sơ sẩy, tình hữu nghị dường như tất yếu sẽ sinh ra đau khổ. Liên trưởng Đường muốn đào hào chiến đấu trên mảnh đất của Vương cử nhân ngoài rừng thông! Lão Trịnh hiểu rõ tính khí của vị cử nhân công, nếu lão không đi bẩm báo, cử nhân công sẽ dùng thiệp mời để tống cổ lão (lão Trịnh) lên huyện cho mà xem. Ở một hướng khác, Liên trưởng Đường nói hết sức rõ ràng; đây là đại sự quốc gia, là con người thì ai cũng nên giúp đỡ một tay chứ! Lão Trịnh vô cùng khó xử, nghĩ thế nào cũng không tìm ra cách lưỡng toàn vẹn mỹ. Cuối cùng, lão lén lút gặp tiểu thư Mộng Liên.
Ngón tay trắng nõn của tiểu thư Mộng Liên chỉ vào chiếc mũi xinh xắn chẳng có lấy một vết tàn nhang nào, nói: Cứ bảo họ yên tâm đào đi, tôi chịu trách nhiệm——“Không cần phải bẩm báo với cử nhân công nữa sao?”
Tiểu thư Mộng Liên khẽ lắc đầu.
Lão Trịnh gần như chạy bay đi tìm Liên trưởng Đường, báo cáo tin vui này. Thế nhưng lão rất trịnh trọng "tuyên bố": "Liên trưởng, ngặt nỗi tôi không dám giúp đào đâu đấy nhé! Các người đào, tôi đi khiêng đất vậy! Mai mốt lỡ cử nhân công có truy vấn xuống, tôi còn có cái để nói; tôi vốn đâu có động tay đào bới gì đâu!"
Liên trưởng đồng ý với đề nghị đủ để giúp lương tâm lão Trịnh cảm thấy được an ủi này.
Đường hào ngoài rừng thông vừa mới đào được vài trượng, thì bờ sông đã nổ súng rồi. Lão Trịnh vô cùng phấn khích. Lão vốn chẳng thích đánh nhau, bởi vì đánh nhau và làm ruộng là hai việc vĩnh viễn không thể dung hòa với nhau. Thế nhưng, lão phấn khích. Lão cảm thấy——sau khi có chút giao tình với đám quân nhân——nhìn thấy vô cùng rõ ràng, quân đội của chúng ta nhất định sẽ đánh thắng trận. Hơn nữa, lần này là đánh với người Nhật, bản tính của lão gần như vốn dĩ đã chán ghét người Nhật rồi. Trong sự phấn khích, lão cũng quan tâm đến mái tranh của mình, con trai con dâu của mình, hơn nữa vô cùng lo lắng cho tiểu thư Mộng Liên. Giả như đạn bắn vào mái tranh, mà đốt cháy nhà cửa, thì phải làm sao đây! Con trai của mình không bị quân đội của chúng ta bắt đi, con dâu cũng chẳng bị kinh hãi gì. Thế nhưng, lính Nhật có thể khách sáo thế được sao? Không thể, nhất định không thể! Tiểu thư Mộng Liên được nuông chiều từ bé như thế, có chịu nổi sự kinh hoàng khói lửa ngợp trời này không? Mấy ngày mấy đêm, lão hầu như chưa từng có nổi một giấc ngủ ngon trọn vẹn một tiếng đồng hồ. Ra vào, lão lắng nghe tiếng súng vang lên từ khắp bốn phương tám hướng, nhìn những chòm cỏ trên mái nhà, miệng lầm bầm lầu bầu: "Sớm muộn gì, sớm muộn gì thì cái hộp diêm tây này cũng sẽ bị thiêu rụi sạch sành sanh cho mà xem!"
Có những lúc, vì quá quan tâm và lo lắng mà lão quên cả hiểm nguy, mơ màng đi thẳng ra bờ sông, đạn dược đã mấy lần sượt qua đầu hoặc bên tai lão, thế nhưng lão chỉ đứng lại nhìn quanh bốn phía một chút, giống như đang tìm xem rốt cuộc viên đạn rơi vào đâu vậy. Vào những lúc như thế, nếu lão gặp người khiêng thương binh, hoặc vận chuyển đạn dược, lão nhất định sẽ xắn tay áo giúp một tay. Thế nhưng, lão lại không gia nhập tổ chức của họ, bởi vì lão phải trông chừng con trai và mái nhà tranh của mình. Điều này khiến lão cảm thấy có chút hổ thẹn. Thế rồi, vào nửa đêm khi tiếng súng rền vang dữ dội nhất, lão sẽ nấu hai thùng nước sôi, gánh ra tiền tuyến, để trong lòng cảm thấy yên tâm hơn phần nào.
Lão chỉ vào thành thăm tiểu thư Mộng Liên đúng một lần. Trên cửa thành và ngoài phố; lão nhìn thấy các tráng đinh oai phong lẫm liệt cầm đao thương kiếm kích đi tuần tra hoặc gác cổng. Hầu như ai bọn họ cũng quen biết lão. Ngày trước, họ đối với lão đều khá kính trọng, bởi vì vào dịp Tết Thanh Minh hay mùng Một tháng Mười họ đi tảo mộ, hoặc đi qua cửa Đông có việc gì, đều không tránh khỏi ghé vào mái tranh của lão uống một bát nước sôi nghỉ chân. Thế bây giờ, thái độ của họ đã thay đổi rồi. Họ vậy mà lại lớn tiếng hỏi lão: "Thế Trì Tử đâu? Sao nó không ra giữ thành?"
Sự tôn nghiêm của lão Trịnh rơi xuống mức âm độ. Gặp tiểu thư Mộng Liên rồi, lão gần như chẳng thốt nên lời; chỉ uống một ngụm trà ngon mà cô đặc ý pha cho lão, rồi cáo từ ra về, suốt cả dọc đường không dám ngẩng đầu lên. Thế nhưng, lão đã hạ quyết tâm, mặc cho mọi người bàn tán chê bai lão thế nào đi nữa, lão tuyệt đối không thể buông tay thằng con trai ra được! Lão chỉ có mỗi một đứa "súc sinh" này thôi! Lão thắt chặt thắt lưng. Ưỡn cái tấm lưng thỉnh thoảng lại cứng đờ ấy lên, tự lầm bầm lẩu bầu: "Bọn chúng mà dám tìm đến tận cửa, ông già này sẽ tự mình ra tay! Chẳng biết gì khác, thương hoa đâm vài phát chắc vẫn được! Không thể để dòng họ nhà họ Trịnh tuyệt tử tuyệt tôn được!"
Tiếng súng mỗi lúc một gần hơn. Lão không hiểu mấy gian nhà tranh và mấy đống rơm ấy sao mà vẫn chưa bắt lửa, bùng cháy lên. Nói thật lòng, lão gần như đã quên mất sự nguy hiểm của nhà tranh và đống rơm, mà hoài nghi không biết tính mạng của ba người trong nhà có giữ nổi hay không đây! Lão tha thiết mong chờ cử nhân công có thể gửi tin nhắn cho lão, chỉ dẫn một vài biện pháp. Thế nhưng cử nhân công giống như đã quên bẵng lão đi vậy, hoàn toàn không có chút tin tức nào! Thậm chí tiểu thư Mộng Liên cũng chẳng phái người mang lấy một lời nhắn cho lão!
Phía ngoài Tây Môn bốc cháy, những con chim chóc đã chìm vào giấc ngủ trong rừng thông hoảng hốt cất tiếng kêu la. Lão Trịnh ngây ngốc đứng bên ngoài mái nhà tranh, miệng cứ nhai nhai giống như đang nhai một hạt gạo mãi chẳng nát, đến cả vùng má và thái dương cũng khẽ động đậy. "Văn Thành tiêu rồi! Tiêu thật rồi!" Lão che mặt oà khóc nức nở.