Không ngoài dự đoán của Mộng Liên, Vương cử nhân đồng ý giao tiền lương. Lão Trịnh vốn rất sợ nói chuyện với Vương cử nhân, bởi vì lời nói của cử nhân thường mang theo những chữ nghĩa trong sách, khiến ông nghe không hiểu đầu cua tai nheo gì. Hơn nữa, lần này chính là ông hiến kế cho cử nhân, xui cử nhân phá tài, trong lòng ông không hề bình tĩnh như những lúc thường ngày đến báo cáo "năm nay thu hoạch thêm mười lăm thạch cao lương". Ông suýt nghi ngờ bản thân có thực sự đủ can đảm để thốt ra những lời đó hay không. Vả lại, ông biết trong viện lúc nào cũng có kẻ giám sát cử nhân; ngay cả người làm tạp dịch cho cử nhân cũng là do kẻ địch phái tới thám thính. Giả sử lời nói của ông bị chúng nghe được, ông thừa biết cái đầu trên cổ mình sẽ chẳng thể giữ vững vàng cho lắm.
Vương cử nhân đang phê duyệt công văn. Ông rất ghét nhìn chúng, nhưng ngọn roi của người Nhật — dẫu vô hình — vẫn luôn quất ở sau lưng, ông không dám quá mức tham lam lười biếng. Nội dung của những đám công văn ấy không có lấy một chuyện nào có lợi cho người Trung Quốc, nào là nộp lương thực, bắt lính tráng, thống trị vật tư, sử dụng tiền giả... Ông biết dưới ngòi bút của mình có thể giết chết bao nhiêu là người, nhưng ông không có cách nào khác ngoài việc phê chuẩn — nhiệm vụ duy nhất của ông là thay người Nhật phê chuẩn mọi chuyện giết người phóng hỏa. Ông không thể nhìn nhận sự việc từ lập trường quốc gia dân tộc, nhưng ông thừa thấu hiểu sự đáng sợ của quả báo luân hồi. Ông từng bước vào phòng thi, đạt được công danh từ khi còn rất trẻ, ông biết một nửa là nhờ học vấn, một nửa là nhờ âm đức phúc đức của tổ tông. Khi ông ngồi trong thư phòng giống như ngục tù để viết bài thi, ông phảng phất nhìn thấy mấy ông lão râu tóc bạc phơ, ai nấy đều nét mặt từ bi hiền hậu mỉm cười với ông — thế nên, ông mới đậu cử nhân. Giờ đây, dưới ngòi bút của mình, ông lại nhìn thấy bao nhiêu kẻ không đầu, hoặc trên đầu mang một lỗ máu. Ông không dám hạ bút nữa. Nhưng ông lại buộc phải hạ bút. Để duy trì sinh mạng và tài sản, ông đành phải quên đi những oan hồn khuất mặt khuất mày đó. Ông buộc phải không được mê tín nữa! Ông viết lời phê, ký tên đóng dấu, trong lòng cảm thấy khoan khoái hơn đôi chút. "Mặc thây nó chứ, phê duyệt xong một chuyện tính một chuyện!" Ông tự nhủ với lòng mình.
Lão Trịnh đến thật đúng lúc. Vương cử nhân vừa vặn xem được một tờ công văn đòi "nữ hộ lý" của người Nhật — thành Văn phải đưa đi ít nhất một trăm hai mươi "nữ y tá" đến các doanh trại khắp nơi. Nhìn thấy tờ công văn này, ông lại nhớ đến Mộng Liên vừa mới nổi đóa lúc nãy. Ông quyết không đời nào cho con gái mình đi chuốc rượu, thế nhưng ông lại phải đưa con gái nhà người ta vào trong doanh trại quân đội. Ông nhìn thấy một đám nữ quỷ lè lưỡi, phần thân dưới rớm máu! Ông nhắm nghiền hai mắt, mỏi mòn hy vọng nhìn thấy những ông lão râu tóc bạc phơ từng bảo vệ ông trong trường thi ngày trước. Chẳng thấy đâu cả.
Mở mắt ra, ông nhìn thấy lão Trịnh. Ông đẩy chồng công văn sang một bên. Lão Trịnh một mắt liếc nhìn người trong viện, một mắt nhìn Vương cử nhân, đầy khó khăn, đứt quãng, trình bày rõ mục đích đến đây. Con ngươi nhỏ của Vương cử nhân chỉ đảo hai vòng là đã gật đầu. Liếc mắt nhìn ra viện một cái, hơi thở ấm nóng của ông phả vào tai lão Trịnh: "Chúng ta phải làm sao để không mất lòng ai cả!"
Lão Trịnh không muốn lải nhải nhiều. Ông cáo từ Vương cử nhân. Như thể hãy còn lưu luyến lắm, Vương cử nhân bưng ống điếu nước nâng tiễn ông ra tận giữa viện.
Nhìn lão Trịnh bước ra ngoài, lòng Vương cử nhân nhẹ nhõm hơn rất nhiều. Ông lại muốn tìm ai đó để tâm sự. Trong cõi lòng chất đầy sự nhơ nhuốc và sỉ nhục, lúc này ông đã tìm thấy một chút ánh sáng, giống như ngôi nhà nát vậy, tuy xấu xí tột cùng nhưng lỗ hổng trên mái nhà ít ra cũng lọt vào được chút ánh trăng. Sự nhơ nhuốc và sỉ nhục tốt nhất là chôn giấu trong lòng, giống như người chết phải đặt trong quan tài vậy. Thế nhưng, ánh sáng thì thế nào cũng phải chiếu rọi ra ngoài. Ông khao khát được tâm sự với ai đó, để phóng thích chút ánh sáng vừa tìm thấy ra bên ngoài.
Ai là người có thể tâm sự đây? Chỉ có Mộng Liên. Nhưng Mộng Liên đã gần như không còn là con gái của ông nữa rồi. Cái miệng của ông, nói không lại nó. Còn "sự hàm dưỡng" của ông lại đặt ông vào thế bất lợi; con bé dám tùy hứng ăn nói bừa bãi, còn ông thì không dám. Dù vậy, ông vẫn phải tìm nó, nói với nó mấy lời tâm can; nếu không nói nữa, lồng ngực ông sẽ vì bức bối mà nổ tung mất, giống như quả bóng bay do trẻ con thổi vậy. Chân ông vô thức bước về phía phòng con bé. Dù nó có thế nào đi nữa, ông cũng phải thốt ra những lời trong lòng, để bản thân vẫn còn vương vấn một chút hơi hướng con người.
Mộng Liên đang cúi gục lên chiếc bàn nhỏ viết thư. Không cần ngẩng đầu lên, con bé cũng biết ai đã bước vào; nó nhận ra tiếng bước chân của ông — một thứ tiếng bước chân nhẹ, ngắn, mà lại chẳng hề nhanh, phảng phất như chỉ dùng phần thịt ở lòng bàn chân để dồn sức mà đi. Thế nên, nó cũng chẳng ngẩng đầu lên. Vương cử nhân khựng lại bước chân. Từ lồng ngực dâng lên đến cổ họng, bỗng chốc khô khốc thắt chặt lại, ông chỉ muốn quay đầu bỏ đi. Sự lạnh nhạt của nó là thứ không thể nào chịu đựng nổi. Thế nhưng, ông không hề nhúc nhích. Như thể bị thức ăn nghẹn lại, ông nuốt mạnh một ngụm nước bọt. Ông nhìn nó. Vầng trán của nó gần như chẳng thể nhìn thấy, ông chỉ nhìn thấy gò má và đôi má của nó — đôi má ấy gầy gò làm sao, sắc diện lại tái nhợt làm sao, cơn giận dữ và sự phản cảm trong lòng ông bắt đầu chuyển hóa thành lòng thương xót và sự đồng cảm. Phải mấy ngày nay ông không nhìn thấy nó rồi, ngỡ như đây là lần đầu tiên ông nhìn rõ nó hốc hác đến thế. Nó không chỉ là con gái của ông, mà còn là một đứa con gái đáng được thương yêu. Ông cảm thấy có lỗi với nó đôi chút. Sai ở chỗ nào mà có lỗi với nó chứ? Ông không muốn nghĩ đến. Bởi vì, giả sử ông phải suy nghĩ theo góc nhìn của nó — nào là Hán gian, nào là bán nước — thì ông sẽ chẳng thể nào biện hộ cho bản thân nổi nữa, cũng chẳng thể tiếp tục sống nổi nữa. Ông buộc phải lừa dối chính mình để mà kéo dài hơi tàn. Ông hy vọng con gái có thể hiểu được điều này.
"Mộng Liên!" Ông cất giọng gọi nhỏ.
"Hả?" Ngòi bút của con bé hướng ngược lên trên, tay trái tì lên trang giấy, tựa như biết trước ông đến, lại tựa như vừa giật mình tỉnh giấc sau giấc mộng, nó đáp một tiếng như vậy. Trong ánh mắt nó mang theo vẻ vô cùng mệt mỏi, thế nhưng hàng lông mày đang nhíu lại lại cho thấy dẫu mệt mỏi nhưng nó vẫn chưa chịu khuất phục, bất cứ lúc nào cũng có thể chĩa mũi nhọn phản kháng lại ông. Môi trên của con bé hơiếếch lên một chút, lộ ra hai ba chiếc răng nhỏ; hàm răng của nó phảng phất không còn trắng trẻo sạch sẽ như những ngày xưa nữa.
Ông bước đến bên cạnh nó. Nó không hề thay đổi tư thế, chỉ hạ thấp tầm mắt, dán chặt vào trang giấy viết thư.
"Mộng Liên!" Vương cử nhân đặt ống điếu nước xuống, tự mình bê tới một chiếc ghế — tư thế vô cùng gượng gạo, giống như một cậu bé béo mập ba bốn tuổi ôm lấy con búp bê vải, gượng gạo đến cực điểm.
Mộng Liên không biểu lộ chút cảm xúc nào, lật úp trang giấy viết thư lại, cắm bút vào nắp. "Mộng Liên! Lão Trịnh đi rồi, đi giao tiền lương!" Điểm sáng le lói trong lòng ông trào dâng ra ngoài, sướng khoái như vừa ọe được một chiếc xương cá ra vậy.
Nó vòng hai tay ra sau cổ, ngửa mặt lên, lại phát ra một tiếng "Hả". "Con xem này, Mộng Liên, bố là muốn không mất lòng ai cả!" Ông vui mừng khôn xiết thốt lên triết lý của mình.
"Ứng phó khắp nơi à?" Lời nói của Mộng Liên sắc bén như dao chém vào đậu phụ. Vương cử nhân quả thực mềm nhũn tựa đậu phụ, ông mềm oặt tiếp nhát dao ấy, chẳng khiến cho lưỡi dao lóe lên dù chỉ một tia lửa nhỏ.
"Chứ còn biết làm sao bây giờ?" Vương cử nhân thở dài một tiếng.
Mạng sống của chúng ta lại quan trọng đến thế cơ à? Phải, nó biết chứ, mạng sống thực sự rất quan trọng. Trước thời kỳ kháng chiến, với sự đài hòn ngọc dứa, được cưng chiều từ trong trứng nước, cùng với bản tính yêu hoa tiếc cỏ của mình, đến cả chữ "chết" nó còn chẳng buồn thốt ra bao giờ. Không phải vì mê tín, mà là vì nó cho rằng chữ "chết" ấy cách xa nó quá; ai lại có thể ngắm nhìn một thế giới đáng yêu, chim chóc đang hót, dòng nước đang trôi, mà bỗng nhiên lại nghĩ đến cái chết cơ chứ? Thế nhưng thế giới đã đổi thay, nó đã nhìn thấy cái chết, đủ loại cái chết, cái chết còn xấu xí hơn cả cơn ác mộng. Nó đã nhận thức được cái chết. Nó cảm thấy chết vào cái thời buổi này chẳng có gì là hiếm lạ cả, hơn nữa lại là điều mà ai ai cũng không thể tránh khỏi. Nhìn thấu suốt điểm này, nó thường xuyên nghĩ đến cái chết, mà kẻ nào không dám chết thì hình như không xứng đáng sống trong thời loạn lạc. Bản thân chiến tranh vốn dĩ là tìm sự sống trong cõi chết. Tư tưởng của nó trước kia vốn nông cạn hời hợt là thế, giờ đây lại được tôi luyện qua khói lửa chiến tranh lớn lao và nặng trịch tựa sinh mạng. Nó không thể không thường xuyên nghĩ đến sự sống và cái chết, bởi vì đao kiếm nước lửa đang kề cận ngay trước mắt.
Vương cử nhân không muốn tiếp tục trò chuyện nữa. Ông hối hận vì sao ban nãy mình lại đến đây tâm sự với con gái. Ánh mắt của con gái nhìn thấu từ sự sống đến thẳng cái chết, còn ánh mắt của ông thì cứ chậm chạp, chậm chạp, giống như gã ăn mày nhặt nhạnh đồ đạc trên bãi rác vậy, từng món từng món soi xét thật kỹ, chỉ cần nhìn thấy một mảnh than thừa còn vương chút sắc đen là đã có thể nhen nhóm lại ngọn lửa hy vọng để sưởi ấm. Ứng phó, ứng phó khắp nơi, quả thực là triết lý của ông; hơn thế nữa, trong suy nghĩ của ông, đó chính là thứ triết lý thích hợp nhất trong thời buổi loạn lạc. Sờ mó bên này một cái, vơ vét bên kia một cái, sờ tới sờ lui — ông nghĩ — thế nào rồi cũng sẽ sờ thấy cái đầu của mình hãy còn nằm trên cổ! Đây gọi là "nhất quán"! Mộng Liên không thể nào hiểu nổi cái đạo lý nhất quán này. Nó còn trẻ người non dạ. Ông không muốn tiếp tục đôi co với nó nữa.
Thế nhưng, ông lại chẳng nỡ bỏ đi. Hiếm hoi lắm mới được ngồi chung một chỗ với nó — nó vừa không câm như hến, lại vừa không dậm chân giận dỗi — ông buộc phải nhẫn nhịn thêm chốc lát, để nó hiểu thêm về lòng dạ của mình. Ông là người có hàm dưỡng. Cho dù nó không thích nghe những lời ông nói, thì ông cũng phải thốt ra cho bằng được — lòng thành thấu trời xanh!
"Con xem này, Mộng Liên," ông hạ thật thấp giọng xuống: "Đây không phải là lần đầu tiên đâu! Đã hai ba lần rồi, người do chính phủ phái tới, bố đều gặp cả! Vất vả lắm đấy! Cho nên, đến cả con bố cũng không muốn cho hay! Chúng ta không mất lòng ai cả; bên nào thắng thì cũng phải nhìn chúng ta bằng con mắt khác! Bố chỉ mong sao chiến tranh mau chóng kết thúc, để bố còn được bình an vô sự chui vào quan tài! Mộng Liên, con phải hiểu cho bố, hai bố con mình mới là..." Ông không nói tiếp được nữa.
Mộng Liên có rất nhiều điều muốn nói, nhưng lại chẳng muốn mở miệng. Sự thờ ơ vô cảm khách quan của người bố, cùng với thứ chủ nghĩa thực dụng hoàn toàn không có chút liêm sỉ nào khiến nó vô cùng chán ghét, thế nhưng để nhanh chóng chấm dứt sự tẻ nhạt phiền muộn này, hình như nó buộc phải bày tỏ chút ít ý định thương xót ông! Nó gượng cười một tiếng.
Trong lòng Vương cử nhân, kể từ khi kẻ địch bước chân vào thành Văn, chưa từng có lúc nào sảng khoái đến thế. Nó cảm thấy nụ cười của Mộng Liên chính là bậc thềm đầu tiên cho tình cha con trở lại hòa thuận như xưa. Đặt chân lên bậc này rồi thì sau đó nói chuyện gì cũng dễ. Chỉ cần Mộng Liên có thể thấu hiểu cho ông, ông hoàn toàn có thể ưỡn ngực thẳng lưng mà làm; làm bất cứ chuyện gì cũng chẳng có gì là nhục nhã cả; một lý do nhỏ nhặt nhất cũng có thể biện minh cho tội ác tày trời!
Mộng Liên tiếp tục viết lá thư của mình.
"... Cho đến tận hôm nay, anh yêu, em mới phát hiện ra trái tim em vốn chẳng phải là tim, mà chỉ là một cỗ máy nhỏ làm bằng da thịt, nó chỉ biết chuyển động đều đặn, liên tục, chứ không hề có thứ tình cảm nào lớn lao hơn, nồng nhiệt hơn, vĩ đại hơn mà một cỗ máy đáng lẽ phải có. Thế nên, em nhát gan, em nông cạn; em chỉ muốn đùa giỡn giữa cõi nhân gian, chứ không thể từ đáy lòng phát ra những hành động mang màu sắc được. Em chỉ là vầng trăng khuyết bị những đám mây mỏng che khuất! Trăng khuyết ư? Chẳng phải em hãy còn rất trẻ đó sao? Hừ!
"Bộ óc của em cũng chỉ là một thứ gần giống như đậu phụ. Nó chẳng biết suy nghĩ. Em còn rất trẻ, em phải biết vận dụng bộ óc của mình giống như một thanh niên có chí khí. Thế nhưng em nông cạn, phù phiếm, em chỉ nghĩ xem lúc này mình nên làm gì. Qua khoảnh khắc này rồi, em lại nghĩ đến khoảnh khắc tiếp theo. Cuộc đời em chẳng khác nào một cuốn phim rách nát, chứ không phải là một vở kịch có cấu trúc đàng hoàng. Em chỉ dùng đại não để 'va chạm', chứ không phải để suy nghĩ — để suy nghĩ mọi chuyện cho thật 'thấu đáo'.
"Cảm ơn cuộc kháng chiến thần thánh! Em đã nhìn thấu rõ chính mình! Em phải lập tức bắt đại não của mình phải suy nghĩ, bắt trái tim mình phải bộc lộ tình cảm chân thật! Em nhất định phải đi tìm anh! Xin đừng sợ hãi, em sẽ không chỉ dùng những nụ hôn và cái ôm để an ủi và khích lệ anh, để rồi khiến anh — có lẽ — quên đi trách nhiệm của mình, mà chỉ chìm đắm trong thụ hưởng ái tình. Em muốn đi làm chút gì đó, không vì anh, cũng chẳng vì chính em, mà là vì cuộc kháng chiến! Anh thấy thế nào?"
Nó dừng bút. Lòng bàn tay áp vào lòng bàn tay, nó tự siết chặt tay mình. Lòng bàn tay lấm tấm mồ hôi, lại còn nóng ran. Sờ lên mặt, gương mặt cũng đang hừng hực bừng bừng. Nó cảm thấy toàn thân đều trào dâng một thứ sức mạnh và hơi ấm chưa từng có trước đây. Đọc lại một lần nữa, nó vô cùng hài lòng với con chữ của mình, thừa nhận sự chân thành của chính nó. Nó đứng phắt dậy, vươn thẳng lưng, dùng nắm đấm khẽ đấm nhẹ vào lồng ngực mình. Nó lại nhìn thấy lửa, máu, binh lính địch, những khó khăn, cái chết; thế nhưng nó không hề sợ hãi, nó tin chắc rằng bản thân sẽ vượt qua tất cả, sẽ dũng mãnh đối mặt với hiểm nguy như một dáng hình tráng sĩ. Nó đã không còn là chính mình nữa, mà tựa như bị một thứ sức mạnh nào đó tóm lấy một con người khác, nó phải thét gào, cuồng phong bão táp xông pha tiến lên!
Thế nhưng, nó thừa biết, lá thư này chẳng thể gửi đi được! Kể từ khi thành Văn thất thủ, những lá thư nó gửi cho Đinh Nhất Sơn trước giờ chỉ toàn viết những lời lẽ đơn giản nhất, chẳng có chút dính líu nào. Thư hồi âm của Nhất Sơn cũng thế. Kẻ địch kiểm tra thư từ. Trong thư của Nhất Sơn chẳng nhắc đến Vương cử nhân dù chỉ một chữ, thế nhưng ngoài bì thư lúc nào cũng đề dòng chữ "Nhờ Vương cử nhân chuyển giao". Anh dùng Vương cử nhân làm lá bùa hộ mệnh cho thư tín của mình. Thư Mộng Liên gửi cho anh cũng toàn nhờ người khác chuyển giáp, không dám viết thẳng địa chỉ của anh lên đó. Còn bức thư vừa mới viết xong này, dẫu có nhờ người khác chuyển đi chăng nữa, thì cũng không nên gửi. Nó dùng sức vặn vặn đôi bàn tay nhỏ bé của mình, nhưng hoàn toàn chẳng có cách nào khác! Nó nhìn thấy một góc trời xanh qua khung cửa sổ, nó chỉ muốn bay vụt ra bên ngoài!
Nhị Cẩu mang theo vết thương trên mặt, vẫn nghênh ngang đi lại ngoài phố. Nó tưởng chẳng ai dám đoán mò nguyên nhân nó bị thương, mà việc mang thương tích đi lại nghênh ngang xem chừng càng khiến mọi người thêm phần khiếp sợ nó. Thế nhưng, người dân thành Văn chẳng hiểu sao đều hay biết hết: "Nhị Cẩu bị cô Liên nện cho một trận rồi!" Thế là, họ xếp Nhị Cẩu và Vương cử nhân vào một phe, còn Mộng Liên và đại đội trưởng Đường đã tử trận vào một phe; bên này là Hán gian, bên kia là anh hùng. Nhìn vết thương của Nhị Cẩu, trong lòng mỗi người đều thầm mong có một ngày nào đó, bàn tay họ cũng sẽ giáng thẳng vào mặt Nhị Cẩu, đánh cho nó một trận sống dở chết dở!
Chuyện này rả rích lọt đến tai Nhị Cẩu, khiến nó nghiến chặt hàm răng. Nó thề sẽ không bỏ cuộc cho đến khi vớ được Mộng Liên bằng được. Để nâng cao địa vị của bản thân, để trả thù cái tát bát nước trà, để xả lũ thú tính, nó nhất định phải đè Mộng Liên xuống dưới thân cho bằng được! Nó quyết định trừ khử Nhất Sơn. Nó cho rằng phụ nữ chẳng qua cũng chỉ là món đồ chơi, Mộng Liên tự nhiên cũng không ngoại lệ, huống chi Mộng Liên từng có thời gian mặn nồng với nó cơ chứ; chẳng phải nó từng ngồi lỳ trong phòng con bé suốt cả ngày trời đó sao? Nhất Sơn chính là chướng ngại vật duy nhất. Giải quyết xong gã đó, chắc chắn Mộng Liên sẽ tự động tìm đến nó — Nhị Cẩu — mà thôi. Dẫu con bé có còn giở thói bướng bỉnh, nó sẽ ép buộc cầu hôn với Vương cử nhân — thằng chồng cô ta đã chết ngắc rồi, chẳng lẽ con gái ông còn giữ cái danh "góa phụ chưa chồng" mãi chắc?
Thế nhưng người Nhật có cho phép nó giết người hay không? Người Nhật thì muốn giết ai chẳng được, bởi vì người ta là người Nhật. Còn bản thân nó, mặc dù đã để ria mép con kiến, cẳng thì vòng kiềng, nhưng ngặt nỗi rốt cuộc có mang họ Thanh Sơn hay Sơn Bản đâu cơ chứ? Nó hận bản thân vì sao không đầu thai vào chốn xứ Đông Kinh tốt đẹp kia cho rồi, không may mà nó giết người, lỡ người Nhật nổi giận lên rồi tiện tay giết luôn nó thì chẳng phải lỗ vốn to lắm sao? Nó phải thử một phen trước đã.
Trong thành Văn có một cô bé gan lì chẳng ngán lính địch tí nào. Con bé mới mười lăm tuổi. Đôi bàn chân từng bó lại của nó nay đã được tháo băng; thế nên dáng đi có phần giống loài vịt, vóc người không cao, toàn thân múp míp tròn vo. Đôi mắt đen láy to tròn, bờ môi dày, mỗi khi nói chuyện, con bé đều bĩu bờ môi dày lên một hai lần, rồi mỉm cười. Nụ cười rất đỗi ngây thơ. Nhờ vậy mà nó rất được lòng mọi người; dẫu cho diện mạo chẳng hề xinh đẹp. Mặc dù đôi lúc trên mặt còn bôi dán thêm hai vệt hồng phấn, mái tóc vàng của nó vẫn cứ bù xù rối tung. Hình như nó chẳng bao giờ quản nổi mái tóc vàng của chính mình. Nó thường vì chuyện này mà bĩu môi tự cười mình. Người dân thành Văn ai nấy đều yêu mến nó, đều gọi nó là "Tiểu Uế Nhi", bởi vì mái tóc cứ xù lên như con nhím. "Tiểu Uế Nhi", chứ không phải là "Tiểu Nhím", vì mọi người quý mến nó, nên không nỡ dùng chữ "Uế" đồng âm với con nhím kia.
Kẻ địch tiến vào thành, Tiểu Uế Nhi mới mười lăm tuổi đã phải chịu đựng những đày đọa tàn nhẫn nhất. Đã bị kẻ địch coi như người chết vứt phăng dưới chân thành, vậy mà nó lại tỉnh lại.
Suốt cả ngày nó cứ thang thang đi ngoài phố, ánh mắt nhìn thẳng phía trước, ngỡ như đang nhìn thấy gì, lại ngỡ như chẳng thấy gì cả. Bờ môi dày của nó không còn bĩu ngược lên nữa, nụ cười đã sớm từ giã nó rồi. Chỉ có bờ môi dưới của nó cứ khẽ mấp máy không ngừng, tựa như đang run rẩy, lại tựa như đang lẩm bẩm những lời lẽ vô thanh nào đó. Ngoài phố, nó lúc nào cũng lang thang ngoài phố, nhìn thấy dưới đất có một hạt lê liền nhặt lên săm soi ngắm nghía, đoạn nhét vào túi áo; nếu nhìn thấy mảnh giấy có màu, nó liền liếm chút nước bọt rồi dán lên mặt mình. Nó không khóc không nháo cũng chẳng nói năng gì, chỉ thui thủi đi lại suốt cả ngày ngoài phố, giống như một bóng ma vô hại.
Người dân thành Văn từng rất mực yêu quý nó, giờ đây vẫn thường xuyên bố thí cho nó chút ân huệ nhỏ nhoi, đến cả lũ trẻ con cũng nể trọng nó, không dám đùa cợt bậy bạ với nó. Binh lính địch, chẳng biết là do lương tâm trỗi dậy hay có dụng ý khác, cũng không hề gây sự hay can thiệp gì đến nó; nó có thể mặc sức lang thang khắp các con phố.
Nhị Cẩu muốn mượn nó để thử tay nghề. Nó giao con bé cho tâm phúc của mình là Điền Ma Tử. Điền Ma Tử lừa con bé ra ngoài thành, đoạn chấm dứt sự sỉ nhục và đớn đau của cuộc đời nó; thi thể cứ thế vứt bừa bên vệ đường cho binh lính địch mặc sức chiêm ngưỡng.
Binh lính địch đi tuần tra ngoài thành, nhìn thấy thi thể của Tiểu Uế Nhi nhưng cũng chẳng hề hạch hỏi điều tra, dường như chỉ coi đó là xác một con chó chết mà chẳng mảy may quan tâm.
Nhị Cẩu đã yên tâm, nó hoàn toàn có thể ra tay sát nhân, miễn là ra tay ngoài thành là được. Nó sai khiến người Nhật giúp mình kiểm tra thư từ.
Nó đã đọc qua mấy bức thư tín qua lại giữa Mộng Liên và Nhất Sơn, nhưng những lời lẽ bên trong chẳng mang lại cho nó chút ánh sáng nào.
Đến cuối cùng, nó nhìn thấy lá thư của Nhất Sơn, trong thư úp mở rằng có lẽ Nhất Sơn sắp quay trở về thành Văn. Nhị Cẩu liền giao luôn Nhất Sơn cho Điền Ma Tử.
Nhất Sơn vừa bước đến gốcò hoè lớn ngoài Đông Quan, Điền Ma Tử liền thi hành nhiệm vụ của mình, còn lão Trịnh thì nghe thấy tiếng súng vang lên từ bên ngoài căn lều tranh.
Thúc thúc Tùng ngồi đối diện với Mộng Liên. Chưa bao giờ ông cảm thấy năm sáu dặm đường — từ rừng thông đến nhà họ Vương — lại dài đằng đẵng, mệt mỏi và khó đi đến thế. Đây đâu phải là năm sáu dặm đường, mà giống như năm sáu vạn dặm thì có. Ông chỉ hận không thể chắp cánh bay vút đến nơi, ngặt nỗi ông lại chẳng có đôi cánh nào cả.
Đến khi gặp được Mộng Liên, ông lại cảm thấy mình đến quá nhanh. Nhìn đôi giày dính đầy đất vàng, ông nghẹn ngào chẳng tài nào cất nên lời, len lén liếc nhìn con bé, đôi mắt nó ráo hoảnh, không vương một bóng nước mắt. Tại sao ông lại đến nhanh như thế để khiến đôi mắt đẹp đẽ kia phải đẫm lệ ngập chìm?
Ông ngồi đó, thừ người ra ngồi đó, đến cả thói quen nhai tóp tép hàm răng cối cũng quên bén đi mất. Cồng kềnh trong lòng ông lúc này trống rỗng tựa tờ giấy trắng.
"Thúc thúc Tùng!" Mộng Liên khẽ cất lời gọi.
Lão Trịnh giật nảy mình! "Hả?"
"Có chuyện gì thế ạ?" Nó cảm thấy có điều gì đó không ổn cho lắm, mà lại chẳng tài nào nghĩ ra được chuyện gì không ổn; có giặc giã trong thành, bất cứ chuyện ngoài ý muốn nào cũng có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Vô thức. Ông dùng bàn tay thô ráp chai sần lau đi lớp bụi bám trên trán. "Ta, ta," ông bỗng đứng phắt dậy, "Ta đi đây! Không có gì đâu! Ghé vào thăm con tí thôi!"
Mộng Liên níu chặt lấy tay áo ông: "Có chuyện gì thế ạ? Thúc thúc Tùng!"
Ông lại ngồi phịch xuống, đấm mạnh một quyền vào đầu gối, "Trả thù!"
"Đã xảy ra chuyện gì ạ? Thiết Trụ gặp rắc rối gì à?"
"Sớm muộn gì 'chẳng' phải chết!" Ông cầm lấy cốc trà nguội trên bàn, ngửa cổ uống cạn sạch một hơi.
"Nó gặp rắc rối gì chứ?" Con ngươi của Mộng Liên to ra đôi chút, cổ họng cũng hơi khô rát. Lòng trắc ẩn của nó lúc nào cũng sẵn có.
"Không phải Thiết Trụ!"
"Thế là ai?"
"Nhất Sơn!"
"Ai cơ?" Nó ngỡ như mình nghe nhầm.
Ông đã thốt ra rồi, để rồi hối hận. Ông không muốn nói thêm nữa. Cúi gầm mặt xuống, trong lòng tức giận như một cuộn chỉ đen bị vò rối tung, mãi chẳng tìm được đầu mối.
"Nhất Sơn?" Hệt như động tác nhanh gọn chộp lại món đồ vừa tuột khỏi tay, nó chợt nhớ ra.
Nó cứ ngỡ như mình chưa từng quen biết con người này bao giờ — Nhất Sơn. Nó không hề hay biết anh sắp quay về (thư của anh đã bị Nhị Cẩu chặn lại). Mỗi khi nhắc đến anh, nó lúc nào cũng nghĩ đến núi non, sông nước, chiến trường trước tiên, rồi mới mường tượng ra hình bóng anh trong tưởng tượng của mình — một chàng thanh niên tuấn tú, mang vũ khí. Còn Nhất Sơn trong miệng thúc thúc Tùng lại cách xa Nhất Sơn trong lòng nó quá nhiều, khiến nó cảm thấy ngơ ngác mơ hồ.
"Nhất Sơn thế nào rồi?" Sái mặt nó tái mét. Nó vô cùng nhanh chóng nghĩ rằng, phỏm chừng anh đã tử trận rồi, mà thúc thúc Tùng lại là người nhận được tin tức trước. "Anh ấy bị thương ư? Bị thương ở tiền tuyến à? Sao thúc biết ạ?"
Nó cảm thấy dẫu có bất hạnh thế nào đi nữa, thì cao lắm cũng chỉ là Nhất Sơn bị thương mà thôi. Nó suýt cho rằng Nhất Sơn đáng lẽ ra phải bị thương mới phải. Anh bị thương rồi, nó sẽ tiện bề hạ quyết tâm, trốn khỏi thành Văn để đi thăm anh. Nó không nhớ nổi mình phải chăm sóc một bệnh nhân ra sao, nhưng nó nghĩ chỉ cần ánh mắt nó nhìn thấy anh, thể nào anh cũng sẽ khỏe lại ngay thôi. Nghĩ vậy rồi, nó phảng phất như lần đầu tiên nhìn ra được thúc thúc Tùng đúng là một lão nhà quê có chút chuyện bé xé ra to. Sắc mặt nó vẫn chưa kịp hồng hào trở lại, thế nhưng khóe môi đã suýt nhoẻn lên nụ cười.
"Sao thúc biết được ạ? Thúc thúc Tùng!"
"Nó đến rồi!"
"Đến rồi á?" Nó không biết đây là sự thật, hay chỉ là giấc mộng. Sắc mặt nó chuyển biến, đôi má đã phớt chút sắc hồng. Nó thoáng nhìn thấy, nó và anh có thể nắm chặt tay nhau, cùng nhau bước đi đến chốn tự do kia. "Anh ấy đang ở đâu cơ? Ở đâu cơ?" Nó liếc mắt nhìn ra bên ngoài, tựa hồ như chỉ cần nhìn ngóng là anh sẽ xuất hiện ngay ngoài cửa sổ vậy.
"Thúc nói đi chứ!"
"Nó, nó," Thúc thúc Tùng hít mạnh một ngụm khí lớn. "Nằm ở ngoài thành rồi!"
"Sao lại nằm ở ngoài thành?" Nó không thể nào ngờ được anh sẽ chết.
"Thành của chúng ta, chẳng phải đang bị lũ quỷ lùn chiếm giữ đó sao?"
"Anh ấy chết..." Nó nghĩ đến khả năng này, thế nhưng vẫn chỉ là một sự thăm dò, phỏng đoán; Nhất Sơn đời nào lại chết cơ chứ. Thúc thúc Tùng nhẫn tâm gật đầu một cái. Ông trừng trừng dán chặt tầm mắt vào khuôn mặt nó.
Nước mắt của nó chực trào xoay vòng trong khóe mi, thế nhưng khóe môi vẫn vương lại chút ý cười nhỏ nhất. Nó muốn kiềm chế bản thân, dùng nụ cười phi lý nhất để chặn dòng nước mắt ngược trở lại. Nó sở hữu một trái tim ngang ngạnh kiên cường.
Thế nhưng, nó đã ngồi sụp xuống. Hai tay buông thõng, những ngón tay bắt đầu co giật. Nước mắt vốn chẳng có bao nhiêu, bởi vì con ngươi đen láy cứ ngước ngược lên trên.
Thúc thúc Tùng vội vàng đứng phắt dậy, ông đã nói hết những gì cần nói, giờ phải chuẩn bị đối phó với tình huống khó xử nhất. Ông dùng bàn tay to lớn nắm chặt lấy cánh tay phải của nó, bàn tay kia vỗ vỗ lên lưng nó. Lời nói của ông được nặn ra từ kẽ răng, kèm theo tiếng rít khè khè: "Cô Liên, không được sốt ruột thế này! Không được! Cô Liên! Tỉnh lại đi! Cô Liên, tôi là cái đồ khốn nạn mà! Cô Liên! Cô Liên..."
Một phút dài đằng đẵng hóa thành một thế kỷ, trong những lúc chúng ta thực sự nôn nóng sốt ruột. Trán thúc thúc Tùng túa ra những giọt mồ hôi to bằng hạt đậu, vậy mà Mộng Liên vẫn chưa khóc nổi. Cổ họng nó cách cả nửa ngày mới nấc lên một tiếng, tay chân đều co giật. Thúc thúc Tùng cảm thấy, ông chính là kẻ đến để tước đoạt mạng sống của nó, liệu con bé có cứ thế câm nín mà tự bóp nghẹt bản thân mình đến chết hay không!
Ông không dám đi mách nước cho Vương cử nhân, cử nhân công công chỉ có độc nhất một đứa con gái này mà thôi. Ông cũng không thể đi tìm đại sĩ, tuyệt đối không; ông không thể rời xa nó, ông không thể làm lớn chuyện; để kẻ địch hay biết vị hôn phu của cô Liên là một người lính thì còn ra thể thống gì nữa? Ông buộc phải dựa vào sự chân thành của chính mình, giật lại con bé từ cửa quỷ. Lồng ngực ông nóng như lửa đốt, tựa hồ như sắp hộc máu đến nơi. "Cô Liên! Cô Liên! Không được nghĩ quẩn như thế chứ!"
Ông bồng xốc nó lên. Nó nhẹ bẫng, phảng phất như một chú mèo con. Đặt nó nằm lên giường, ông cúi xuống cởi giày hộ nó. Nó co quắp người lại, bất động, đôi bàn tay vẫn tiếp tục co giật. Mồ hôi vã ra ướt đẫm chiếc áo lót của ông.
Chầm chậm, nó oà khóc; một tiếng khóc khó chịu, khàn đợt, lúc đứt lúc nối. Ông nắm lấy bàn tay nhỏ bé của nó. Bàn tay ấy đang run rẩy, lạnh ngắt, cứng đờ đáng sợ. Nó mãi chẳng bật ra được tiếng khóc nào thật sảng khoái, cứ thế trừng trừng mở to đôi mắt. Bỗng ngột ngạt bật dậy, hai vòng tay ôm chặt lấy đầu gối, mắt nheo nheo, thẫn thờ.
"Cô Liên! Khóc đi! Khóc lớn lên! Khóc ra đi! Đừng dồn nén mãi trong lòng!" Nó không khóc, nó nheo nheo đôi mắt, đoạn trơ gan lì lợm. "Anh ấy đang ở đâu?" Giọng nó rất nhỏ, nhưng là thứ giọng được thốt lên bằng cả sinh mạng.
Ông không thể không đáp lời. Ông kể lại tất cả những gì mình biết.
Nó nhắm nghiền đôi mắt, lẵng lặng lắng nghe. Không, không phải là đang lắng nghe, mà là đang thẫn thờ. Trái tim nó đã bay đi rất xa, bay ra khỏi cửa Đông, đi đến những chốn non cao nước biếc, đi đến bên cạnh Nhất Sơn. Nhất Sơn đang ở đâu cơ chứ? Nó nghe thấy một câu: "Thiết Trụ nhìn thấy anh ấy, đang nằm dưới gốc câyò hoè lớn!"
Lấy phần dưới cơ thể làm trục xoay, nó tự xoay người lại, đôi chân thõng xuống mép giường. Ánh mắt vẫn nhìn thẳng phía trước, đôi mũi chân tự tìm lấy đôi giày của mình. Tìm thấy rồi, nhưng chẳng thèm xỏ gót giày, nó đứng phắt dậy.
"Đi thôi! Thúc thúc Tùng!"
"Đi đâu cơ?" Thúc thúc Tùng cảm thấy mệt mỏi rã rời đến cực điểm.
"Câyò hoè lớn! Con đi thăm anh ấy!" Trong ánh mắt nó trào ra một thứ ánh sáng lạnh lẽo, sắc bén, hệt như thứ ánh lóe lên trên lưỡi dao.
"Đi thì được tích sự gì chứ? Người ta khiêng đi mất rồi!"
"Khiêng đi rồi ư?" Đại não của nó đã chẳng còn khả năng suy nghĩ nữa, nó chỉ cảm thấy đi thăm anh chính là trách nhiệm hàng đầu của mình, ít nhất nó cũng phải ôm lấy anh khóc lớn một trận. Thế nhưng; ngay cả chút tâm nguyện nhỏ nhoi ấy cũng chẳng thể thực hiện được, nó cắn chặt lấy bờ môi.
Thế nhưng, nó lại chẳng tài nào cắn nổi môi mình nữa. Tựa như bị một thứ sức mạnh không tài nào kháng cự thúc giục, nó há hốc miệng, nước mắt trào tuôn, nó oà khóc thành tiếng.
Thúc thúc Tùng vội vàng đỡ lấy nó, nước mắt của nó làm ướt sũng cả khoảng vai áo của lão Trịnh.
Đội trưởng Thạch biến thành cháu họ của lão Trịnh — đúng là chết tiệt thật!
Lão Trịnh diễn kịch rất ư là đạt. Ông ta mách với Vương cử nhân rằng: Đứa cháu họ lặn lội tìm đến đây, bởi vì người Nhật đang bắt lính tráng ngoài hương thôn. Tôi tài mọn sức mọi thế này thì lấy gì mà nuôi nổi nó đây? Nó ăn một bữa là hết cân mười hai bánh quẩy, lại còn phải tát thêm hai bát canh nặn to tướng mới miễn cưỡng kêu là no bụng đấy ạ! Cử nhân công công ngài nhất định phải rủ lòng thương giúp đỡ một tay đấy nhé!
Ông ta chẳng đành đoạn nhét thẳng đứa cháu họ cho Vương cử nhân, mà cứ khéo léo mượn cớ đó để nài xin cử nhân cho chủ ý. Ông ta thừa biết mình đã học đòi hư hỏng, trở thành một con cáo già lọc lõi từ lúc nào. Thế nhưng, biết làm sao được chứ. Người Nhật thì độc ác, xảo quyệt, chẳng lẽ chúng ta cứ mãi giả vờ làm một tên A Đẩu ngốc nghếch, chứ không chịu học tập Gia Cát Lượng hay sao?
Vương cử nhân — vừa nghe lời cầu xin của lão Trịnh — liền cảm thấy tầm quan trọng của bản thân. Ông phải suy nghĩ cho kỹ đã. Ngẫm lại thì, ông và lão Trịnh có thâm giao nhiều năm, mà thanh niên trẻ tuổi này lại là cháu họ của lão Trịnh, cớ sao ông không tự kết nạp cho mình một bề tôi tâm phúc cơ chứ? Đám đầy tớ nam nữ trong phủ của ông suýt chút nữa đều là thám tử do người Nhật cài cắm, ngay cả mỗi ngày ba bữa ông ăn món gì cũng đều có kẻ bẩm báo lên trên hết, thế thì hà cớ gì ông không kết nạp thêm người của chính mình chứ! "Dẫn nó tới đây, để ta xem thế nào đã!" Vương cử nhân không chịu đồng ý ngay tắp lự, mà phải thong thả ban phát ân huệ cho trót.
Đội trưởng Thạch, nay đổi tên thành Lý Thạch Đầu, theo chân "dượng" lão Trịnh bước vào. Lão Trịnh đi trước, hắn ta lủi thủi theo sau! Dáng vẻ của lão Trịnh vốn dĩ đã đủ vừa "nhát" vừa ngốc nghếch rồi, thế mà dáng vẻ của hắn ta lại còn nhát và ngốc hơn gấp bội. Hắn gỡ bỏ miếng cao dán giả trên ngực xuống, cài kín tất cả những chiếc cúc còn sót lại trên chiếc áo bông rách rưới. Vừa bước chân vào cửa, còn chưa kịp giới thiệu, hắn đã cúi đầu vái chào thật sâu với Vương cử nhân, hệt như mấy tên sai vặt trong nha môn thời trước diện kiến quan lớn vậy. Đoạn, hắn không dám bước tiến lên trên, mà cứ ngốc nghếch đứng chết trân ngay bên trong bậu cửa. Đầu cúi gằm, đôi tay bấu chặt vào quần, đôi bàn chân to lớn chẳng biết phải xoay sở thế nào cứ ngập ngừng nhúc nhích, hệt như đám lính tráng nhà quê vừa mới tòng quân lần đầu xếp hàng luyện tập điều lệnh vậy. Dù cúi gằm đầu, nhưng đôi mắt đen láy như hạt cờ đen của hắn đã sớm ghi nhớ rành mạch mọi ngóc ngách trong phòng.
Màn cúi chào ấy đã quyết định luôn vận may của hắn. Đã mấy năm nay Vương cử nhân chưa từng được chứng kiến thứ lễ nghĩa kính cẩn thế này, ông tức khắc quyết định có thiện cảm với gã này.
Bưng ống điếu nước, khẽ ngước chiếc cằm nhọn lên, Vương cử nhân ra điều oai nghiêm như Thượng thư Bộ Hộ, cất giọng hỏi: "Ngươi là Lý Thạch Đầu phải không?"
"Dạ phải! Xin ngài ban ơn cho cơm ăn áo mặc nhé!" Phát âm chữ "nhé" thành "nhé", cách nói năng của hắn mang theo thứ âm nhạc mộc mạc chân chất của chốn thôn phu.
Ngươi biết làm những gì nào? Giọng của Vương cử nhân rất khẽ, nhạt nhẽo tựa chú bướm rách đang chao lượn.