Ba người họ đều không muốn làm anh hùng. Tuổi tác, tri thức, lý tưởng đều không cho phép họ còn đắm chìm trong những câu chuyện như "Võ Tòng đả hổ" hay "Đơn đao phó hội". Có một thời kỳ, họ quả thực đã từng bị những câu chuyện như thế mê hoặc; nhưng bây giờ nghĩ lại, nó khiến họ trở nên cực kỳ lãnh đạm, gần như muốn phủ nhận đây là kinh nghiệm của chính mình, tựa như nhớ lại chuyện thuở nhỏ từng ăn trộm một hào của mẹ vậy.
Ba người họ đều không muốn làm Hán gian. Tuổi tác, tri thức, lý tưởng đều không cho phép họ tùy tiện quỳ trước bất kỳ ai.
Thế nhưng, họ bị kẹt trong thành phố đã mất chủ quyền. Giữa việc làm anh hùng và làm Hán gian, chỉ còn lại một khe hở dành cho họ — để hết lòng trung và gian sang một bên, cúi đầu làm kẻ hành thi tẩu nhục: ăn uống như thường lệ, đến lúc cực kỳ khó chịu thì có thể uống vài chén rượu, say rồi thì trùm chăn ngủ vùi. Việc này rất rảnh rang, hơn nữa còn gần như là minh triết bảo thân.
Đúng vậy, chui vào khe hở này quả thực là cách trong cái không còn cách nào. Bàn về sức lực, ba người gom lại cũng chỉ nhấc nổi một tảng đá. Cứ cho là có thể ném tảng đá đó đi, mà lại tình cờ đập chết được một kẻ địch, thì có ích lợi gì chứ? Ba người tuyệt đối không thể địch lại những đoàn xe tăng và đại bác hạng nặng. Bàn về tư duy, ba người dù có thể lập ra cương lĩnh cứu quốc, nhưng lưỡi lê và súng ngắn lúc nào cũng kè kè bên sườn họ; những tù nhân bị trói giải ra pháp trường không thể dùng tri thức để tự cứu mình. Quả thực không còn cách nào khác. Vương Văn Nghĩa là người khỏe mạnh nhất trong ba người. Chỉ còn một năm nữa là tốt nghiệp đại học; hỏa lực của kẻ địch đã đập tan giấc mơ tốt đẹp về cuộc đời anh. Giả như anh muốn đợi tấm bằng tốt nghiệp và học vị cử nhân, thì anh phải thừa nhận mình là kẻ vong quốc nô. Học sĩ làm nô lệ có lẽ còn có cơ hội du học Đông Dương, khi mà anh đã quên sạch tổ tông và dân tộc mình. Anh đập nát tấm gương nhỏ trên tường, đôi mắt to sáng ngời trong gương, vầng trán rộng đó, chiếc mũi thẳng cao đó, sẽ vĩnh viễn không thể được chính anh nhìn thấy nữa, cho đến ngày non sông thu hồi. Quên đi tổ quốc và dân tộc? Chi bằng hãy quên chính mình đi đã! Kẻ bị bạo lực chinh phục sao có thể được coi là người? Anh không muốn làm anh hùng, nhưng chỉ có hy sinh chính mình mới có thể coi là nhận thức được trách nhiệm mà thời đại này trao phó. Ý nghĩa của thời đại này chỉ có thể được giải thích bằng máu.
Anh gọi Phạm Minh Lực và Ngô Thông đến, cả hai đều là bạn học cùng khóa nhưng khác khoa với anh. Thể chất của Phạm Minh Lực không bằng Vương Văn Nghĩa, nhưng cũng chẳng phải là yếu đuối. Đôi mắt không linh lợi lắm, đôi môi rất dày, trông đôn hậu y hệt như một giáo viên trung niên. Ngô Thông rất gầy, gương mặt vàng vọt, lồng ngực hẹp, dường như mắc chút bệnh phổi; nhưng đôi mắt lại rất có thần, giọng nói rất vang, khiến người ta không nỡ nói anh ta bị bệnh. Thần thái của anh ta hoạt bát hơn cơ thể rất nhiều.
"Đã có cách gì chưa?" Vương Văn Nghĩa vốn chẳng chuẩn bị sẵn hy vọng nhận được câu trả lời thỏa đáng nào. Trái lại, anh chính là người muốn nói ra quyết định của mình.
Phạm Minh Lực hạ mi mắt xuống, khóe miệng khẽ nhếch lên, biểu thị rằng mình không tiện nói gì.
"Chúng ta trốn đi?" Ngô Thông ngập ngừng nói, giọng không cao như mọi ngày, dường như bị nỗi hổ thẹn kiềm chế.
"Trốn?" Vương Văn Nghĩa hạ giọng hỏi, đoạn chờ một lúc lâu mới lắc đầu: "Không, không thể trốn! Trốn đi đâu? Tại sao phải trốn? Chẳng lẽ đây không phải là đất đai của chúng ta?"
"Tôi cũng đã tự hỏi mình như vậy," giọng của Ngô Thông cao hơn một chút, "tôi cũng không nhất thiết phải trốn. Tôi chỉ nghĩ thế này: chúng ta chết ở đây thì tiếc quá, hơn nữa cũng chẳng có ích lợi gì."
"Đúng vậy, chúng ta là người được giáo dục đại học, thật đáng tiếc; sức mạnh của ba người quá nhỏ bé, vô ích." Vương Văn Nghĩa gật đầu nói. Đột nhiên, anh đứng bật dậy, cao giọng như một diễn giả nghĩ ra vài lời lẽ kịch liệt: "Thế nhưng, vong quốc nô không có phân cấp, một sinh viên đại học và một phu xe kéo không có chút khác biệt nào. Ngược lại, những người không muốn làm vong quốc nô cũng không có phân cấp, mệnh đều như nhau, máu, không có cao thấp; trong việc hy sinh vì đất nước, máu của ai đổ xuống đất cũng đều có giá trị như nhau. Yêu nước hay không, một nửa quyết định bởi tri thức, một nửa quyết định bởi tình cảm. Trong lúc quyết đấu vì sự sinh tồn của dân tộc, nếu chúng ta đè nén cảm xúc, thì tri thức của chúng ta sẽ trở thành công cụ chuyên cho sự tư lợi. Bảo vệ chính mình vào lúc này, thì không còn biết xấu hổ nữa. Đứng ngoài cuộc đấu tranh, chúng ta sẽ mất đi sự đồng cảm và cộng hưởng của dân tộc. Hy sinh, tuyệt đối không chỉ là để làm anh hùng; cái chết là nghĩa vụ mà mỗi người chúng ta phải làm, chứ chẳng phải vinh quang gì đặc biệt. Kẻ muốn cầu sống nói rằng cái chết là dễ dàng nhất, còn người quyết định hy sinh thì biết rõ giá trị của cái chết. Tôi không trốn, tôi muốn chết ở đây. Giá trị của cái chết không nằm ở thành tựu lớn hay nhỏ, mà được định đoạt bởi ý chí và nguyên do cái chết đó."
"Tôi hiểu ý cậu rồi!" Đôi môi dày của Phạm Minh Lực như thể đang cử động rất khó nhọc. "Chết không phải là kết thúc vội vã kiếp sống này, mà là truyền tiếp một chút tinh thần bất tử ấy đi."
"Tôi nói thêm," vầng trán rộng của Vương Văn Nghĩa ánh lên những tia đỏ rực: "Tôi không phải là chủ nghĩa anh hùng gì cả, mà là chân thành thực hiện trách nhiệm của một công dân. Người theo chủ nghĩa anh hùng là kẻ nhân cơ hội để làm nổi bật mình, còn người thực hiện trách nhiệm là kẻ chết cùng đồng bào, chôn cùng một chỗ, đến cả bia mộ cũng không có."
"Được rồi," Ngô Thông ưỡn lồng ngực hẹp lên, "nói cách của cậu đi! Tôi sẵn lòng cùng các cậu đi chết!"
"Chúng ta thề trước đi!"
Hai người Ngô, Phạm cũng đều đứng dậy.
"Ngô Thông, Phạm Minh Lực, Vương Văn Nghĩa, nguyện vì quốc gia mà chết, đấu tranh cho nền độc lập và tự do vĩnh viễn của dân tộc; thể xác và tên tuổi của ba người chúng tôi sẽ cùng tiêu tan, nhưng tinh thần, chính nghĩa và hòa bình sẽ vĩnh viễn tồn tại trên nhân gian!"
"Vĩnh viễn tồn tại trên nhân gian!" Ngô, Phạm đồng thanh đáp.
Một nụ cười thuần khiết lan tỏa trên gương mặt họ, họ cảm thấy cái chết là ngọt ngào nhất, hy sinh là vẻ đẹp cao thượng nhất, dòng máu toàn thân như thể mật hoa đang trào dâng hương thơm. Họ bình tĩnh bàn bạc cách thức thực tế. Điều khó quyết định nhất — cái chết — đã được quyết định xong, họ không cần phải gào thét hùng hồn nữa, mà phải đem trí tuệ cao nhất ra, dùng trí tuệ phối hợp với lòng dũng cảm, đi đến con đường vĩnh viễn quang minh đó. Trong tai họ như nghe thấy tiếng triệu gọi thiêng liêng tinh tế, nên không hoảng không sợ; trong lời nói của họ có những nhịp điệu tuyệt diệu nhất. Như đang đáp lại tiếng gọi đó, mà từ dây đàn tâm hồn rung lên thứ nhạc thần thánh của dân tộc phục hưng.
---❊ ❖ ❊---
Tại đầu hẻm Lư Nhi, bất kể đông hè, lúc nào cũng có một bà cụ ngồi đó. Bụi bặm dường như không có gan bén mảng tới, bà lúc nào cũng sạch sẽ như vậy. Sự nghèo khó không thể khuất phục được bà, trong đôi mắt đã hằn sâu theo năm tháng kia, vĩnh viễn ẩn chứa những tia sáng hòa nhã thân thiện, không phân biệt mà bộc lộ với tất cả mọi người. Nghề nghiệp của bà là khâu vá giày rách tất rách cho người nghèo; mắt tuy chưa lòa, nhưng tay cứ run lẩy bẩy, không làm nổi việc tỉ mỉ nữa. Nghề phụ của bà là tặng cho tất cả người qua đường một nụ cười, và thay mặt cho những nam nữ học sinh, những phu xe kéo, ghi nhớ xem ai ai vừa đi về phía nam, hoặc ai ai hôm nay không đi qua đây, mà là hôm qua lúc mặt trời xế chiều đã đi về phía bắc. Nghề phụ này hoàn toàn tự nguyện, phần thưởng duy nhất là già trẻ gái trai đều gọi bà là "Mẹ Hảo". Có người nói, bà vốn họ "Hách".
Sau khi thành bị chiếm, đầu hẻm mấy ngày liền không thấy bóng dáng Mẹ Hảo. Mọi người dường như không để tâm đến việc này, bởi vì mọi người cũng chẳng ai dám ra ngoài; dù có đủ can đảm ra ngoài, thì ai còn rảnh mà chú ý đến bà: non sông đã mất, sự sống chết của một bà cụ có gì đáng ngạc nhiên đâu chứ?
Thế nhưng, cuối cùng bà vẫn ngồi đó. Mọi thứ vẫn như thế, nhưng bà không thể cười tươi chào người ta được nữa. Trong mọi thứ vẫn như cũ đó lại có thêm một chút gì khác biệt: những lá cờ bà quen thuộc đã đổi màu, những người bà quen thuộc vẫn làm công việc của họ, người kéo xe vẫn kéo xe, người bán rau vẫn bán rau, nhưng trên mặt đều mang một vẻ hổ thẹn. Bà gần như không dám chào hỏi họ nữa. Những nam nữ học sinh kia đều không đi học nữa, cúi đầu đi qua đi lại, ngay cả Nghĩa dũng quân tiến hành khúc cũng không còn hát nữa. Trên phố lớn vẫn có xe có ngựa, nhưng luôn có mùi vị của đám tang, tuy ở dưới ánh mặt trời, mà lại lộ ra vẻ bi thương ảm đạm.
Sống hơn sáu mươi tuổi, bà đã trải qua bao nhiêu biến loạn, chịu bao nhiêu khốn khổ, nhưng chưa lần nào giống lần này khiến bà cảm thấy phẫn uất, sự phẫn uất đè nén lấy sự hòa nhã của bà, khó chịu như việc trong mơ bàn tay đè lên ngực vậy. Bà đã thấy những đoàn xe tăng chạy trên đường cái, những chiếc máy bay kết đội bay lượn trên không trung, cả xe chở những nam nữ thanh niên của chúng ta bị trói giải vào trại địch để ăn đạn, từng loạt thanh niên trai tráng ba bốn mươi tuổi của chúng ta bị xích đi... Những điều này đều không đủ để gợi lên sự căm giận của bà, nếu như dưới những sự việc này không có hai chữ "Nhật Bản". Sống hơn sáu mươi năm rồi, bà không căm thù bất cứ ai, ngoại trừ Nhật Bản. Bà không biết chữ, không có tri thức nào vượt quá chuyện ăn uống gả chồng mặc áo ở nhà, không biết đại sự quốc gia, nhưng bà biết căm thù Nhật Bản. Nhật Bản từ lâu đã nằm trên cửa miệng mọi người, bên tai bà, trong lòng bà, từ lâu đã gom lại như một khối u đáng ghét. Không lý do, không giải thích, bà căm thù Nhật Bản. Chỉ khi căm thù Nhật Bản, bà dường như mới mơ hồ cảm thấy mình vẫn còn biết phải trái, không phải là loài súc vật chỉ biết ăn ngày ba bữa. Bây giờ, bay đầy trời, chạy đầy đất, giết người, phóng hỏa, đều là Nhật Bản, mà hai chữ Nhật Bản này đã không cho phép bà nói ra thành tiếng, chỉ có thể nghiến răng thốt ra từ kẽ răng bờ môi. Như bò cừu khi đi vào lò sát sinh sẽ rơi lệ, bà trực giác cảm thấy bất bình và bất an.
Điều khiến bà khó chịu nhất là tên lính đứng gác bên kia đường. Với ai bà cũng muốn hòa nhã, nhưng với tên lính này thì không thể mỉm cười gật đầu được. Lưỡi lê dài của hắn lúc nào cũng lắp trên súng, dưới ánh mặt trời mùa thu lóe lên những tia sáng lạnh lẽo trắng ngời, bàn chân hắn to đến vậy, nặng nề đến vậy, như thể chỉ sợ mảnh đất kia chạy mất nên giẫm đạp một cách chết chóc. Đó là đất của "chúng ta"; Mẹ Hảo không hiểu những điều khác, nhưng mảnh đất kia là của ai thì bà biết rất rõ, rõ như một vệt đỏ trên tấm vải trắng không phải là cờ Trung Quốc vậy. Bà gần như không dám nhìn sang bên kia đường nữa. Nhưng không nhìn cũng chẳng ích gì, lưỡi lê trắng ngời đó, bàn chân to nặng đó, lúc nào cũng tỏa sáng, giẫm đạp trong lòng bà.
Bà dần dần cảm thấy có điều gì đó kỳ lạ: Tại sao chúng ta không đánh hắn? Đánh người, vốn là việc bà luôn phản đối, nhưng bây giờ bà cảm thấy đánh tên lính đó, tên lính Nhật đó, là điều nên làm. Đánh, mọi người không những không đánh hắn, trái lại còn tránh mặt hắn mà đi! Những chàng trai trẻ khỏe của chúng ta thật không có gan dạ, không có chí khí, không có nhân tính! Giả như bà có một người con trai, muốn đi đánh tên lính đối diện kia, bà nhất định là sẽ vui lòng, dù mẹ con có vì việc này mà bị chém đầu, cũng là hả hê.
Bà không muốn ngồi đó nữa, nhưng lại không nỡ rời đi: Ngộ nhỡ vào lúc bà rời đi, có người đến đánh cái thứ chướng mắt đó thì sao! Bà ngồi đó lâu hơn, cái thứ đó dường như hút lấy bà. Hắn thật giống như một con rệp, đáng ghét, lại khiến bà mong được gặp — phải nhiều lời thì mới có người đến dùng ngón tay bóp chết hắn chứ! Cái sức sống dân tộc chảy trong huyết quản bà, cái căn tính dân tộc tự do tự lập ẩn sâu trong lòng, có lẽ khiến bà phẫn nộ như vậy, hy vọng như vậy. Giết tên lính này có ích gì? Bà không biết, cũng không muốn suy nghĩ. Bà chỉ cảm thấy có hắn ở đó là một sự sỉ nhục, và sỉ nhục thì phải quét sạch đi. Giống như một cô bé đến tuổi thì biết xấu hổ, bà cụ này vì dân tộc và đất nước — dù đến cả hai danh từ này bà cũng không biết nói — mà biết xấu hổ. Phàm là kẻ có thể đến giết hoặc đánh tên lính này, bà đều nên gọi hắn là — có lẽ bà sẽ nói thế — anh hùng. Người anh hùng trong tâm trí bà không cần phải là nhân vật mặt xanh râu đỏ gì cả, mà là những người đàn ông đi lại trên phố, chỉ cần anh ta dám đi thu dọn tên lính kia. Trong lòng bà, trong lòng Vương Văn Nghĩa, trong lòng tất cả những người có huyết tính, tuy tri thức và từ vựng khác nhau, nhưng vào thời điểm này đều sẽ hát lên bài ca gần giống thế này: "Dòng sữa của non sông trong máu mỗi người, nóng hổi như nhau, đỏ thắm như nhau; mỗi người yêu non sông mình như yêu từ mẫu, cái nôi của dân tộc, nấm mồ của dân tộc.
Đuổi ra khỏi biên giới, thê thảm hơn chém đầu; làm nô lệ trên đất nước mình, suốt đời run rẩy, là linh hồn đang chịu lăng trì,
A, linh hồn đang chịu lăng trì!"
Đợi, đợi vị anh hùng đó, vị anh hùng bình phàm mà biết thực hiện trách nhiệm. A, tên lính kia lại đổi ca rồi, một đi một lại, đều hung ác như vậy. A, đoàn quân từ nam sang bắc đã đi rồi, lưỡi lê như rừng, làm sáng rực cả con phố. A, máy bay lại ở trên đầu rồi, vòng tròn đỏ như máu trên đôi cánh, đang sỉ nhục bầu trời xanh. Anh hùng của chúng ta ơi, sao còn chưa đến? Vẫn chưa đến sao? Lời cầu nguyện của Mẹ Hảo, cũng chính là tiếng gọi của toàn dân tộc chăng?
Mẹ Hảo đợi mấy ngày, vẫn chưa đợi được vị anh hùng kia. Nhưng bà không hề nản lòng, trái lại càng thêm mong đợi, gặp ai cũng hạ giọng dò hỏi: "Chúng ta thế nào rồi?" Trong số những người kéo xe và làm buôn bán nhỏ cũng có người biết đọc báo, kể cho bà nghe một vài tin tức. Nhưng những tin tức đó đều là do người Nhật Bản làm ra, không phải là chiếm được chỗ này, thì là đánh tới chỗ nọ. Những địa danh đó là những nơi Mẹ Hảo chưa từng nghe qua, nhưng sau khi nghe, bà dường như có chút lĩnh hội: "Đất của chúng ta thật rộng!" Đồng thời, bà lại càng mong đợi sự việc kia thành hiện thực: "Chúng ta sao không qua đó đánh hắn? Dù chỉ là đánh chết một tên trước cũng được mà?" Cây kim của bà theo sự thuận tiện của sợi chỉ, chỉ về phía bên kia đường. "Mẹ Hảo, mẹ phải cẩn thận đấy!" Mọi người cảnh báo bà. Bà dụi đôi mắt già nua, hạ giọng nói: "Nó không hiểu tiếng chúng ta, nó là quỷ tử!"
Tin tốt lành đến rồi! Người kéo xe Vương Nhị cầm đôi tất nhặt được trên bãi rác, nhờ Mẹ Hảo khâu lại giúp. Ngồi xổm bên cạnh bà, hắn lén lút nói: "Mẹ Hảo, sáng nay con kéo xe đến Đông Thành, đi đến Tứ Bài Lâu thì không qua được nữa, lính quỷ tử chặn đường, không cho xe ngựa qua. Nghe nói có hai chàng trai của chúng ta, đốt cháy sạch một xe bom của chúng, còn đánh chết năm sáu tên lính của chúng nữa!" Vương Nhị vội thu ngón cái đang giơ lên vào trong ống tay áo, liếc nhìn về phía bên kia đường, vừa chạm vào ánh sáng của lưỡi lê liền thu hồi lại. "Hai chàng trai đều không bị bắt," giọng hắn thấp hơn một chút, nhưng lại mạnh mẽ hơn một chút. "Ăn cơm xong, con lại vòng lại, ở đó vẫn không cho người qua! Nghe nói hai chàng trai đó chạy vào một cửa hàng thịt nhỏ, chạy vào là mất tăm luôn. Mẹ Hảo, mẹ xem người bán thịt cũng thật có gan, dám cho hai chàng trai trốn đi! Chúng ta có người có cốt cách chứ, Mẹ Hảo?"
Nụ cười mấy ngày không dùng tới của Mẹ Hảo, từ trong lòng nhảy lên trên mặt. "Nếu có người dám đánh cái thứ bên kia, thì ta cũng dám giúp, con có tin không?" "Sao con lại không tin? Con mà có súng, con cũng dám qua đó! Mẹ Hảo mẹ đừng vội, từ từ rồi chúng ta đều thu dọn bọn chúng hết! Có một người không sợ chết, tiếp theo sẽ có mười người, một trăm người, một nghìn người, có phải không, đúng không?" Vương Nhị vô cùng khó khăn giữ cho giọng nói thấp xuống. "Mẹ xem, trong chậu gỗ ở chợ cá nuôi lươn, nhất định phải thả vào một hai con chạch. Lươn lười cử động, lâu ngày thì hôi. Chạch thích cử động, làm cho lươn cũng phải vươn mình. Con ví hai chàng trai đó như con chạch của chúng ta, họ mà cử động, thì mọi người đều phải cử động theo. Mẹ Hảo ạ?"
"Ai nói không phải! Ta đợi ở đây, nói không chừng ngày mai có người đến đánh hắn," theo chữ "hắn", cây kim của Mẹ Hảo lại chỉ ra ngoài. "Hắn mà đổ xuống đó, ta chết cũng hả hê! Ta không thể để bọn quỷ tử cai quản!"
Ngày hôm sau, Mẹ Hảo đến sớm hơn hẳn, trước khi gặp người quen, đã trao nụ cười cho ánh bình minh rạng rỡ.
Thế nhưng cho đến quá trưa, vẫn không có động tĩnh gì. "Sớm muộn gì cũng tới thôi!" Bà tự nhủ.
Đã gần đến giờ thu dọn công việc, có một chàng trai lạ mặt đến, đôi mắt to, vầng trán rộng, chiếc mũi cao. Anh ta không giống người nghèo, nhưng trong tay cầm đôi tất rách. Mẹ Hảo vừa định cầm kim lên, chàng trai trẻ đã ngăn bà lại. "Ngày mai cháu đến lấy ạ, không vội, trời sắp tối rồi. Mẹ về nhà ạ? Cùng đi nhé? Nào, cháu cầm giỏ giúp mẹ!" Cùng vào hẻm Lư Nhi, thiếu niên hạ giọng hỏi: "Trong hẻm này có cửa thông hay không?"
Mẹ Hảo lắc đầu, đoạn quan sát anh kỹ lưỡng. Nhìn một lúc lâu, bà mỉm cười: "Ta biết cháu!"
"Sao ạ?" Đôi mắt thiếu niên sáng lên đến đáng sợ.
"Cháu là người tốt!" Mẹ Hảo gật đầu tán thưởng. "Ta nói cho cháu biết, ở đây cửa thứ mười bên phải đường, có một cửa hậu, nhưng không cách nào làm cửa thông được, đó là nhà ở của người ta."
Thiếu niên không nói gì. Mẹ Hảo chậm rãi nghĩ ra: "Được! Nếu ta biết chắc cháu khi nào đến, ta có thể gửi Lý Ngũ đổ rác mở cửa cho các cháu."
Thiếu niên vẫn chưa nói gì.
"Tấm lòng của cháu, tấm lòng của ta, đều như nhau!" Bà cụ ngẩng đầu nhìn anh. "Ý gì ạ?"
"Ta nói không rõ!" Mẹ Hảo cười. "Cháu là người đi học phải không?" Thanh niên gật đầu.
"Vậy thì cháu phải hiểu lời ta." Trên gương mặt Mẹ Hảo bỗng nhiên trở nên vô cùng nghiêm nghị: "Nói cho ta biết, ngày mai cháu mấy giờ đến? Ta sẽ không bán đứng cháu đâu!" "Ngày mai tám giờ sáng cháu đến ạ!"
"Có phải là lúc Chu Tứ bán trà hạnh nhân đi qua không?"
"Đúng ạ! Trà hạnh nhân đi qua, cửa đó phải mở ra!"
"Phải rồi!"
"Mẹ biết cháu định làm gì không?"
"Biết!"
"À?"
"Biết! Tấm lòng của cháu, tấm lòng của ta, đều như nhau!"
Ngày hôm sau, Mẹ Hảo đến từ rất sớm. Bà ngồi như thể đã được một năm, mới nghe thấy giọng nói sắc nhọn của Chu Tứ dần dần từ xa tới gần: "Hạnh nhi —— trà đây". Bàn tay Mẹ Hảo run lên, đôi mắt găm chặt vào mũi lưỡi lê bên kia — như một ngôi sao nhỏ trắng nhạt. "Hạnh nhi —— trà đây". Chu Tứ đã sắp tới trước mặt bà, đôi mắt bà gần như không thể quay đi được, như dính chặt vào mũi lưỡi lê vậy. Đột nhiên, y như một bóng đen, từ vỉa hè lóe vào sau gốc cây liễu bên đường, tiếp theo đó, súng nổ, một tiếng hai tiếng. Tên lính đó đổ xuống đất. Phía nam phía bắc vang lên tiếng còi báo động. Bóng đen đó lóe vào hẻm Lư Nhi. Tên lính đổ trên đất đứng dậy, đuổi theo sang bên đường này. Các "chốt" phía nam phía bắc, cũng đều đuổi tới, như lũ kiến tác chiến, vội vã trao đổi một câu, đều đuổi vào trong hẻm. Mẹ Hảo nín thở. Đợi rất lâu rất lâu, lũ lính đó đều quay về, không có chàng thiếu niên kia, bà thở phào một hơi, run rẩy cầm đôi tất lên, đầu cũng không muốn ngẩng lên thêm lần nữa.
Cũng vừa đúng bốn giờ chiều, bà muốn thu dọn công việc về nhà, lòng bà nghẹn ứ, đang nghĩ như vậy, người đến lấy tất xuất hiện! Bà gần như không dám tin vào mắt mình! Ngẩn người một lúc, bà đưa tất cho anh. Anh ngồi xổm bên cạnh, nhìn đôi tất, hạ giọng hỏi: "Sáng nay cháu đánh chết hắn chưa?"
Mẹ Hảo khẽ lắc đầu. "Hắn giả chết thôi, một lúc là bò dậy rồi." "À! Lần sau phải dùng lựu đạn!" Anh vừa nói, vừa lấy ra một tờ giấy bạc một đồng: "Mẹ và Lý Ngũ chia nhau nhé."
"Giữ lại mà dùng, ta không cần!" Mẹ Hảo xua tay. "Cháu mà có súng, cho Vương Nhị một khẩu, nó cũng sẵn lòng làm đấy."
"Người thì có khối, mẹ ạ!"
"Cháu tên là gì?"
"Tạm thời không có tên tuổi," thiếu niên đứng dậy, nhét đôi tất và tờ bạc vào trong túi áo, nghĩ ngợi: "À, có lẽ vĩnh viễn không có tên tuổi! Tạm biệt, mẹ!" "Ai, lần sau đến, đánh chuẩn một chút nhé!" Lòng Mẹ Hảo không còn nghẹn ứ nữa.
---❊ ❖ ❊---
Ba người họ lại ngồi cùng một chỗ, báo cáo công việc cho nhau, và lập kế hoạch cho những việc về sau. Đôi môi dày của Phạm Minh Lực dường như dày hơn một chút, tăng thêm thần thái kiên nghị lặng lẽ. Lồng ngực hẹp của Ngô Thông dường như đã không còn chứa nổi những luồng nhiệt kia nữa, ưỡn chiếc cổ gầy, hé đôi môi, như chú gà chuẩn bị gáy vậy. Anh ta — không giống Phạm Minh Lực — có chút không đè nén nổi sự đắc ý của mình, càng nghĩ về thành tích hai ba ngày nay càng vui mừng. Vương Văn Nghĩa không đắc ý, cũng không thất vọng, mà đang phê bình một cách khách quan:
"Sự thành công hay thất bại của chúng ta đều không quan trọng, lợi ích duy nhất là đánh thức được lòng người chưa chết. Tâm của chúng ta, tâm của mọi người, đều không khác nhau là mấy. Chúng ta chỉ làm việc nên làm, cùng lắm cũng chỉ là đi trước một bước mà thôi. Được rồi, chúng ta bàn việc ngày mai; thừa thắng xông lên, khiến thành phố này nhất định phải biến thành nấm mồ của kẻ địch!"