Cậu em ở vùng có những thiên thạch 325, 326, 327, 328, 329 và 330. Nên em bắt đầu đi thăm các thiên thạch ấy để tìm một việc gì mê mải và để học tập.
Thiên thạch thứ nhất là do một ông vua ở. Ông vua, mặc quần áo bằng nhung và bằng lông thú, ngự trên một cái ngai trông giản dị thế nhưng uy nghi lắm.
– Ôi! Đây, một thần dân! - Ông vua kêu lên thế khi nhác thấy cậu hoàng tử.
Cậu hoàng tử nghe liền nghĩ thầm:
"Ông ta chưa gặp mình bao giờ, sao ông ta nhận ra được mình nhỉ?".
Em không rõ rằng đối với các ông vua, thế giới đơn giản lắm. Tất cả ai ai cũng đều là thần dân cả.
– Ngươi hãy đến gần ta cho ta nhìn ngươi được kĩ! -Ông vua nói với em, ông ta rất đắc chí vì làm vua mãi, giờ mới có một thần dân.
Cậu hoàng tử đưa mắt tìm chỗ ngồi, nhưng cái áo choàng lông thú tuyệt đẹp choán hết chỗ của hành tinh. Thế nên em phải đứng, và nhọc quá, em ngáp một cái.
– Đứng trước một bậc đế vương mà ngáp là không đúng lễ - vua phán. - Ta cấm ngươi ngáp.
– Chỉ là vì tôi không giữ được ạ, - cậu hoàng tử rất ngượng đáp lại. - Tôi từ xa đến đây, chưa được ngủ...
– Thế thì, - vua lại phán - ta ra lệnh cho ngươi ngáp. Bao nhiêu năm nay, ta chưa được thấy ai ngáp. Ngáp đối với ta là trò hiếm đấy. Ngươi ngáp nữa đi. Đó là lệnh ta.
– Tôi mất tự nhiên rồi... không ngáp được nữa... - Cậu hoàng tử nói, mặt đỏ bừng.
– Lại thế! - Vua đáp. - Thế thì... ta ra lệnh cho ngươi vừa ngáp vừa...
Nhà vua nói hơi lắp và có vẻ phật ý.
Vì vua chú trọng nhất vào điều uy quyền của mình phải được tuân theo. Ông không tha thứ sự trái mệnh. Đó là một bậc vua chuyên chế. Nhưng, vì ông ta nhát lắm, nên ông ta cũng ra những cái lệnh hợp tình hợp lí thôi.
Ông thường nói như thế này: "Nếu ta mà ra lệnh cho một võ tướng phải biến thành chim biển, và võ tướng ấy chẳng tuân lệnh ta, thì ấy không phải là lỗi của võ tướng đó. Ấy là lỗi của ta".
– Tôi ngồi được không ạ? - Cậu hoàng tử rụt rè hỏi.
_mznek-45.jpg)
– Ta lệnh cho ngươi ngồi - vua đáp lại, vừa kéo lại về phía chân mình một vạt áo lông thú.
Song cậu hoàng tử vẫn lạ quá. Cái hành tinh đến bé. Thế thì ông vua trị vì cái gì?
– Thưa bệ hạ, - cậu nói - cúi xin bệ hạ tha tội cho tôi được hỏi...
– Ta lệnh cho ngươi hỏi - vua vội vàng nói.
– Tâu bệ hạ, bệ hạ trị vì cái gì ?
Nhà vua đáp, hết sức giản dị:
– Muôn vật.
– Muôn vật ư, thưa bệ hạ?
Vị vua kín đáo trỏ cái hành tinh của mình, các hành tinh khác và các ngôi sao.
– Tất cả muôn vật này? - Cậu hoàng tử nói.
– Tất cả muôn vật này... - Vua trả lời.
Bởi vì đó không những là một vị vua chuyên chế mà còn là một vị vua phổ biến nữa.
– Các ngôi sao, chúng nó tuân lệnh bệ hạ không ạ?
– Hẳn chứ - vua trả lời em. - Chúng tuân ngay lập tức. Trẫm không dung tha sự bất tuân.
Quyền lực như thế làm cho cậu hoàng tử mê thích lắm. Nếu bản thân em mà có quyền lực ấy, em mặc sức chứng kiến, không phải bốn mươi bốn, mà bảy mươi hai, dễ đến một trăm, hai trăm cảnh mặt trời lặn trong một ngày, mà chẳng phải dịch ghế bao giờ hết.
Rồi em cảm thấy hơi buồn vì chợt nghĩ đến cái hành tinh nhỏ giờ vắng vẻ của mình, em đánh bạo xin nhà vua ân huệ:
– Tôi ao ước được xem một cảnh mặt trời lặn... Bệ hạ thi ân cho, hãy ra lệnh cho mặt trời lặn...
– Nếu ta ra lệnh cho một võ tướng bay từ đóa hoa này sang đóa hoa kia như một con bướm, hay lệnh cho ông ta viết một vở kịch, hay biến thành chim biển, và nếu vị võ tướng ấy không tuân lệnh, thì lỗi ấy là ở ông ta hay là ở ta?
– Muôn tâu, ở bệ hạ - cậu hoàng tử nói cả quyết.
– Đúng. Phải buộc người nào làm việc người đó có thể làm - vua nói thêm. - Uy quyền trước hết dựa trên lẽ phải. Nếu nhà ngươi ra lệnh cho thần dân của mình nhảy xuống bể, cách mạng tất sẽ nổ ra. Ta có quyển buộc tuân lệnh ta vì mọi lệnh ta đều hợp lẽ.
– Thế nhưng cảnh mặt trời lặn mà tôi xin bệ hạ ban cho ạ? - cậu hoàng tử vốn đã đặt ra câu hỏi gì thì không bao giờ quên, hỏi lại.
– Cảnh mặt trời lặn nhà ngươi xin, nhà ngươi sẽ có. Ta muốn thế. Nhưng trong khoa học cai trị của ta, ta phải đợi hội đủ mọi điều kiện.
– Đến bao giờ, tâu bệ hạ? - cậu hoàng tử hỏi.
– Để xem... để xem! - nhà vua nói, thoạt tiên tra một cuốn lịch to tướng, để xem, để xem...! Vào lúc... vào lúc... chiểu nay, bảy giờ bốn mươi phút! Nhà ngươi sẽ được thấy có phải lệnh ta được tuân theo đúng đắn không.
Cậu hoàng tử ngáp. Em tiếc sẽ bỏ nhỡ cảnh mặt trời lặn. Và em cũng đã bắt đầu thấy chán:
– Tâu bệ hạ, tôi chẳng có việc gì ở đây nữa, xin bệ hạ cho tôi lại ra đi. - cậu nói với nhà vua.
– Ngươi chớ đi - nhà vua vừa mới kiêu hãnh xiết bao vì có được một thần dân, đáp lời hoàng tử. - Chớ đi, ta phong ngươi làm thượng thư!
– Tâu, thượng thư bộ gì ạ?
– Bộ... bộ tư pháp!
– Nhưng có ai để xét xử đâu ạ?
– Chưa thể biết, - vua nói với cậu hoàng tử. - Ta chưa đi tuần tra khắp vương quốc của ta. Ta già quá rồi, chẳng có cỗ xa giá nào cho ta, mà đi bộ thì ta nhọc lắm.
– Lại thế! Nhưng tôi đã nhìn thấy rõ - cậu hoàng tử nghiêng mình nhìn sang phía bên kia của hành tinh. - Bên kia cũng chẳng có ai đâu ạ...
– Có hay không, tùy nhà ngươi xét. - Vua đáp lại em. - Đó là điều khó nhất. Xét mình khó hơn xét người nhiều. Nếu ngươi xét được mình đúng đắn, thì ngươi là một bậc hiền nhân chân chính.
– Tôi có thể ở nơi nào cũng xét mình được. - Cậu hoàng tử đáp lại. - Tôi không nhất thiết phải ở đây.
– Để xem! Để xem! - Vua nói. - Hình như trên hành tinh của ta, đâu đó có một con chuột. Đêm ta nghe nó kêu. Nhà ngươi có thể xét con chuột ấy. Thỉnh thoảng ngươi nên ghép nó vào tội tử hình. Như thế, cuộc đời của nó sẽ tùy ở luật pháp của nhà ngươi. Nhưng mỗi lần buộc tội xong, thì ngươi lại nên tha, để dành dụm chuột. Chỉ có mỗi con ấy thôi.
– Tôi không thích buộc tội tử hình, - cậu hoàng tử đáp lại - và tôi nhất thiết phải từ biệt bệ hạ.
– Không - vua nói.
Nhưng cậu hoàng tử đã sửa soạn xong, không muốn làm phiền lòng vị vua già một chút nào hết:
– Nếu bệ hạ muốn được tuân theo một cách đúng đắn, bệ hạ hãy cho tôi một cái lệnh hợp lẽ. Ví dụ như lệnh phải ra đi ngay tức khắc. Hình như mọi điều kiện đều thuận lợi...
Nhà vua chẳng trả lời thế nào cả. Thoạt đầu cậu hoàng tử hơi do dự, rồi chợt thở dài, bắt đầu lên đường.
– Ta phong ngươi làm sứ giả của ta - nhà vua vội vàng kêu lên.
– Ông ta có vẻ uy nghi lẫm liệt.
"Những người lớn thật rất kì quặc", cậu hoàng tử nghĩ thầm trong khi đi.