Tục lệ tang ma. Lọn tóc thiêng. Sự luân hồi và đối thoại cùng linh hồn. Những quyền năng huyền bí và năng lực tâm linh. Món quà tiên tri.
Đối với người Da đỏ, cái chết - thước đo và cũng là điểm cuối của cuộc đời - được đón nhận hoàn toàn phù hợp với triết lý và tính cách của họ. Cái chết không hề có chút đáng sợ nào; họ đón nhận nó bằng sự giản dị và điềm tĩnh tuyệt đối, chỉ mong một kết thúc vinh quang làm món quà cuối cùng cho gia đình và dòng dõi. Chính vì vậy, họ tìm kiếm cái chết trên chiến trường; ngược lại, họ coi việc phải bỏ mạng trong một cuộc cãi vã cá nhân là điều ô nhục. Nếu một người sắp lâm chung tại nhà, tục lệ là phải khiêng giường của người đó ra ngoài trời khi hơi thở cuối cùng đến gần, để linh hồn có thể lìa khỏi thể xác dưới bầu trời rộng mở.
Sau điều đó, mối bận tâm lớn nhất của người sắp khuất là phải chia lìa người thân, đặc biệt nếu họ còn những đứa con thơ dại phải ở lại chịu cảnh thiếu thốn. Tình cảm gia đình của họ rất mãnh liệt, và họ vô cùng đau xót khi mất đi người thương, dù họ có niềm tin bất diệt vào sự đồng hành ở cõi tâm linh.
Những biểu hiện bên ngoài của việc để tang tự phát và chân thực hơn nhiều so với sắc đen chỉnh tề, khuôn mẫu của nền văn minh. Cả đàn ông và phụ nữ trong bộ tộc chúng tôi đều xõa tóc và cắt tóc theo mức độ thân thiết hay lòng tôn kính. Để nhất quán với quan niệm hy sinh tất cả vẻ đẹp và trang sức cá nhân, họ cũng cắt bỏ những phần tua rua và trang trí trên y phục, có khi cắt ngắn y phục, hoặc cắt đôi tấm áo choàng hay chăn đắp. Đàn ông bôi đen mặt, còn những góa phụ hay bậc cha mẹ tang con đôi khi rạch cả tay chân cho đến khi đầm đìa máu. Khi đã hoàn toàn đắm chìm trong nỗi đau, họ không còn bận tâm đến bất cứ của cải trần thế nào nữa, và thường đem cho đi tất cả những gì mình có cho bất cứ ai tìm đến, thậm chí cả giường nằm và nhà cửa của họ. Cuối cùng, tiếng khóc thương người quá cố được ngân lên ngày đêm đến mức khản đặc cả tiếng; một thứ âm thanh du dương, kì quái và xuyên thấu tâm can, từng được so sánh với tiếng "khóc thương" của người Celtic.
Hình thức mai táng cổ xưa của người Da đỏ vùng Đồng bằng là đặt xác trên một giàn giáo bằng cột gỗ, hoặc một đài táng trên cành cây—đây là phương cách duy nhất để đặt thi hài tránh xa tầm với của thú dữ, vì họ không có công cụ để đào một ngôi mộ tử tế. Thi hài được chuẩn bị bằng cách khoác lên mình những bộ y phục đẹp nhất, cùng với một vài tư trang và đồ trang sức, quấn trong vài tấm áo choàng, và cuối cùng là lớp bọc chắc chắn bằng da thú chưa thuộc. Để tỏ lòng tôn kính đặc biệt, thi hài của một thiếu nữ hoặc một chiến binh đôi khi được quàn trong một chiếc lều teepee mới, cùng với những vật dụng gia đình thường ngày và thậm chí là một bát thức ăn để bên cạnh. Điều này không phải vì họ cho rằng linh hồn có thể sử dụng những vật dụng đó hay ăn thức ăn, mà chỉ đơn thuần là một sự tôn vinh cuối cùng. Sau đó, toàn bộ dân làng sẽ dời trại và đi xa, để người chết lại một mình trong sự cô độc đầy tôn nghiêm.
Không có nghi thức mai táng nào được quy định cụ thể, mặc dù thi hài vẫn được những thanh niên được chọn khiêng ra ngoài với vẻ trang nghiêm nhất định, và đôi khi những chiến binh nổi tiếng chính là những người khiêng linh cữu cho một người có danh vọng. Thông thường, họ chọn một ngọn đồi nổi bật với tầm nhìn bao quát làm nơi an nghỉ cuối cùng cho người đã khuất. Nếu một người bị giết trong trận chiến, có một tục lệ xưa là đặt thi hài của anh ta tựa vào một cái cây hoặc tảng đá ở tư thế ngồi, luôn hướng mặt về phía kẻ thù, để thể hiện sự thách thức bất khuất và lòng dũng cảm ngay cả khi đã chết.
Tôi nhớ một tục lệ cảm động của tộc người chúng tôi, được tạo ra để giữ cho ký ức về người đã khuất luôn gần gũi và ấm áp trong gia đình tang quyến. Một lọn tóc của người quá cố được bọc trong bộ y phục xinh xắn, loại mà người đó hẳn sẽ thích mặc nếu còn sống. "Gói linh hồn" này, như cách gọi của chúng tôi, được treo trên một cái giá ba chân và chiếm một vị trí nhất định trong lều, nơi được coi là vị trí danh dự. Vào mỗi bữa ăn, một bát thức ăn được đặt dưới đó, và sau đó, một người nào đó cùng giới tính và độ tuổi với người đã khuất phải được mời đến để cùng dùng bữa. Đúng một năm sau ngày mất, những người thân thích sẽ tổ chức một bữa tiệc công khai và phân phát y phục cùng những lễ vật khác, trong khi lọn tóc sẽ được chôn cất với các nghi lễ phù hợp.
Chắc chắn người Da đỏ chưa bao giờ nghi ngờ về bản chất bất tử của linh hồn con người, nhưng họ cũng không bận tâm suy đoán về trạng thái hay điều kiện của nó ở kiếp sau. Khái niệm về "vùng săn bắn hạnh phúc" là của thời hiện đại và có lẽ được vay mượn, hoặc do người da trắng tạo ra. Người Da đỏ nguyên thủy bằng lòng tin rằng linh hồn mà "Đại Huyền Bí" đã thổi vào con người sẽ quay trở về với Đấng đã ban cho nó, và sau khi được giải phóng khỏi thể xác, nó hiện diện khắp nơi, bao trùm mọi tạo vật, nhưng vẫn thường lảng vảng gần ngôi mộ hoặc "gói linh hồn" để an ủi những người bạn, và có thể lắng nghe những lời cầu nguyện. Sự kính trọng đối với linh hồn đã lìa xác lớn đến mức, chúng tôi thậm chí không có tục lệ gọi tên người chết thành tiếng.
Ai cũng biết rằng người Da đỏ Mỹ bằng cách nào đó đã phát triển những quyền năng huyền bí, và mặc dù trong những ngày gần đây đã xuất hiện không ít kẻ giả danh, và nếu xét đến sự phù phiếm và yếu đuối của bản tính con người, ta có thể cho rằng hẳn cũng đã có những kẻ như vậy từ thời xưa, nhưng vẫn có những bằng chứng xác thực về các lời tiên tri đáng kinh ngạc và những thực hành thần bí khác.
Một nhà tiên tri người Sioux đã dự đoán về sự xuất hiện của người da trắng trước đó trọn năm mươi năm, và thậm chí còn mô tả chính xác cả y phục lẫn vũ khí của họ. Trước khi tàu hơi nước được phát minh, một nhà tiên tri khác của tộc người chúng tôi đã mô tả về "Con Thuyền Lửa" sẽ bơi trên dòng sông hùng vĩ của họ, dòng Mississippi, và ngày tháng của lời tiên tri này được chứng thực bởi thuật ngữ được sử dụng, vốn đã lỗi thời từ lâu. Không nghi ngờ gì, nhiều dự đoán đã được tô vẽ thêm cho phù hợp với thời đại mới, và không thể phủ nhận rằng các tiên tri giả, những gã lừa đảo và phù thủy đã trở thành tai họa cho các bộ lạc trong thời kỳ chuyển giao. Tuy nhiên, ngay cả trong thời kỳ này, đâu đó vẫn còn những con người theo lối cũ, những người được tin tưởng tuyệt đối cho đến tận cuối đời.
Nổi bật trong số đó là Ta-chank-pee Ho-tank-a, hay "Cây Câu Chiến Của Người Cất Tiếng Vang", người đã tiên đoán chi tiết trước một năm về một cuộc hành quân lớn chống lại tộc Ojibway. Sẽ có bảy trận chiến, tất cả đều thắng lợi ngoại trừ trận cuối cùng, nơi người Sioux sẽ bị rơi vào thế bất lợi và chịu thất bại thảm hại. Điều này đã xảy ra đúng từng chữ. Người của chúng tôi đã đánh úp và tiêu diệt nhiều người Ojibway trong làng của họ, nhưng sau đó lại bị truy đuổi và lừa vào một ổ phục kích mà chỉ vài người thoát chết. Đây chỉ là một trong những lời tiên tri đáng kinh ngạc của ông.
Một "thầy thuốc" (medicine-man) nổi tiếng khác được sinh ra bên dòng sông Rum khoảng một trăm năm mươi năm trước, và sống đến hơn một thế kỷ. Ông chào đời trong một trận chiến ác liệt với người Ojibway, vào thời khắc mà, tưởng chừng như nhóm người Sioux tham chiến sắp bị tiêu diệt hoàn toàn. Vì vậy, bà của đứa trẻ đã thốt lên: "Vì tất cả chúng ta sắp chết, hãy để nó chết một cái chết của chiến binh trên chiến trường!" và bà đặt cái nôi của nó dưới làn đạn, gần nơi người chú và ông nội của nó đang chiến đấu, vì nó không có cha. Nhưng khi một người già phát hiện ra đứa trẻ mới sinh, ông đã ra lệnh cho những người phụ nữ chăm sóc nó, "bởi vì," ông nói, "chúng ta không biết sức mạnh của dù chỉ một chiến binh có thể trở nên quý giá đến thế nào đối với dân tộc vào một ngày nào đó!"
Đứa trẻ này sống để trở thành một nhân vật vĩ đại trong tộc chúng tôi, đúng như những gì hoàn cảnh chào đời của ông đã gợi báo cho những người tin vào điềm triệu. Ở tuổi khoảng bảy mươi lăm, ông đã cứu bộ tộc mình khỏi sự diệt vong hoàn toàn dưới tay kẻ thù truyền kiếp bằng cách bất ngờ đưa ra lời cảnh báo mà ông nhận được trong giấc mơ về sự tiếp cận của một đoàn quân lớn. Những người đàn ông lập tức cử trinh sát đi, và đốn cây làm lũy chắn, vừa kịp lúc để đối đầu và đẩy lùi cuộc tấn công đã được báo trước. Năm năm sau, ông lặp lại sự cứu giúp đó, và một lần nữa cứu dân tộc mình khỏi cuộc tàn sát khủng khiếp. Không hề có sự nhầm lẫn nào về các con số hay điềm báo như với những thầy thuốc thấp kém hơn, mà trong mọi sự việc được kể về ông, cách giải mã điềm báo của ông, dù là gì đi nữa, đều tỏ ra chính xác một cách lạ thường.
Cha của Little Crow, vị thủ lĩnh đã lãnh đạo "cuộc thảm sát Minnesota" năm 1862, cũng là một nhà tiên tri có tiếng. Một trong những lời tiên tri đặc trưng của ông được đưa ra chỉ vài năm trước khi ông qua đời, khi ông tuyên bố rằng, dù đã là một ông lão, ông vẫn sẽ lên đường chinh chiến thêm một lần nữa. Trong bữa tiệc chiến binh cuối cùng, ông tuyên bố rằng ba kẻ thù sẽ bị tiêu diệt, nhưng ông tỏ ra vô cùng đau khổ và miễn cưỡng khi tiên đoán rằng mình sẽ mất đi hai người trong số quân của chính mình. Quả nhiên, ba người Ojibway đã bị tiêu diệt đúng như lời ông nói, nhưng trong trận chiến, vị tiên tri chiến binh già đã mất cả hai người con trai của mình.
Có nhiều người đáng tin cậy, và những người có đức tin Cơ Đốc, sẵn sàng bảo chứng cho những sự kiện này và các sự kiện tương tự đã xảy ra đúng như dự đoán. Tôi không thể tự nhận là giải thích được chúng, nhưng tôi biết rằng dân tộc chúng tôi sở hữu những khả năng tập trung và trừu tượng đáng kinh ngạc, và đôi khi tôi cho rằng sự gần gũi với thiên nhiên như tôi đã mô tả sẽ giữ cho tinh thần nhạy bén với những ấn tượng không thường cảm thấy, và giúp con người chạm vào những quyền năng vô hình. Một vài người trong chúng tôi dường như có trực giác đặc biệt về vị trí của một ngôi mộ, điều mà họ giải thích bằng việc họ đã nhận được thông điệp từ linh hồn người quá cố. Bà của tôi chính là một trong số đó, và từ khi tôi còn thơ bé, mỗi khi cắm trại ở một vùng đất lạ, anh trai tôi và tôi sẽ tìm kiếm và tìm thấy những mảnh xương người tại địa điểm mà bà đã chỉ cho chúng tôi là nơi chôn cất cổ xưa hoặc nơi một chiến binh đơn độc đã ngã xuống. Tất nhiên, những dấu hiệu bên ngoài của việc mai táng đã bị xóa nhòa từ lâu rồi.
Người Scotland chắc chắn sẽ tuyên bố rằng bà có "con mắt thứ hai" (second sight), vì bà còn có những điềm báo hoặc trực giác đáng kinh ngạc khác trong ký ức của tôi. Tôi đã nghe bà kể về một cảm giác kỳ lạ trong lồng ngực, nhờ đó, như bà nói, bà được báo trước bất cứ điều gì quan trọng liên quan đến những đứa con đang ở xa của mình. Những phụ nữ bản địa khác cũng tuyên bố có một người dẫn đường tương tự, nhưng tôi chưa bao giờ nghe nói về ai có khả năng giải mã nó với độ chính xác như vậy. Chúng tôi từng cắm trại trên hồ Manitoba khi nhận được tin người chú và gia đình ông đã bị sát hại vài tuần trước đó, tại một pháo đài cách xa khoảng hai trăm dặm. Trong khi cả thị tộc chúng tôi đang than khóc và tiếc thương cho sự mất mát của họ, bà tôi bình thản bảo họ hãy ngừng lại, nói rằng con trai bà đang đến gần, và họ sẽ sớm gặp lại ông. Mặc dù chúng tôi không có lý do nào khác để nghi ngờ hung tin kia, nhưng sự thật là người chú của tôi đã vào trại chỉ hai ngày sau khi ông được báo tin là đã chết.
Một lần khác, khi tôi mười bốn tuổi, chúng tôi vừa rời Pháo đài Ellis trên sông Assiniboine, và người chú út của tôi đã chọn một địa điểm đẹp cho đêm cắm trại. Trời đã quá hoàng hôn, nhưng bà tôi trở nên bồn chồn một cách khó hiểu, và kiên quyết từ chối dựng lều. Vì vậy, chúng tôi miễn cưỡng tiếp tục đi xuống sông, và cắm trại sau khi trời tối tại một nơi hẻo lánh. Ngày hôm sau, chúng tôi biết được rằng một gia đình đi ngay phía sau đã dừng chân tại địa điểm mà chú tôi chọn ban đầu, nhưng đã bị một nhóm chiến binh lang thang đánh úp trong đêm, và bị tàn sát sạch không còn một ai. Sự việc này đã gây ấn tượng mạnh mẽ cho người của chúng tôi.
Nhiều người Da đỏ tin rằng một người có thể được sinh ra nhiều lần, và có một số người khẳng định có kiến thức đầy đủ về một kiếp trước của mình. Cũng có những người giữ mối liên hệ với một "linh hồn song sinh", vốn đã được sinh ra trong một bộ lạc hoặc chủng tộc khác. Có một nhà tiên tri chiến tranh người Sioux nổi tiếng sống vào giữa thế kỷ trước, vì vậy ông vẫn được những người già trong bộ lạc của mình ghi nhớ. Sau khi bước vào tuổi trung niên, ông tuyên bố rằng mình có một người anh em linh hồn trong tộc Ojibway, kẻ thù truyền kiếp của người Sioux. Ông thậm chí còn nêu tên bộ lạc mà người anh em của mình thuộc về, và nói rằng người đó cũng là một nhà tiên tri chiến tranh trong tộc của mình.
Trong một lần đi săn dọc theo biên giới giữa hai bộ lạc, thủ lĩnh người Sioux một buổi tối nọ đã triệu tập các chiến binh của mình lại, và long trọng tuyên bố với họ rằng họ sắp gặp một nhóm thợ săn Ojibway tương tự, do linh hồn song sinh của ông dẫn đầu. Vì đây sẽ là cuộc gặp gỡ đầu tiên của họ kể từ khi họ sinh ra như những người xa lạ, ông tha thiết yêu cầu các thanh niên cưỡng lại sự cám dỗ để tham gia chiến đấu với kẻ thù của bộ lạc mình.
"Các ngươi sẽ nhận ra anh ta ngay lập tức," nhà tiên tri nói với họ, "vì anh ta không chỉ trông giống ta về khuôn mặt và hình dáng, mà anh ta còn sẽ phô bày cùng một vật tổ, và thậm chí hát những bài ca chiến tranh của ta!"
Họ cử trinh sát đi, và chẳng bao lâu sau, họ quay lại với tin tức về nhóm người đang tiến đến. Sau đó, những người đứng đầu bắt đầu mang theo chiếc tẩu hòa bình đến trại Ojibway, và khi họ đến gần, họ bắn ba phát súng tách biệt, một tín hiệu cho mong muốn về một cuộc gặp gỡ hòa bình.
Sự đáp lại cũng diễn ra theo cách tương tự, và họ bước vào trại, với chiếc tẩu hòa bình nằm trong tay vị tiên tri.
Kìa, nhà tiên tri lạ mặt bước ra để đón họ, và mọi người vô cùng kinh ngạc trước sự giống nhau giữa hai người đàn ông, những người đã gặp và ôm lấy nhau với sự nồng nhiệt khác thường.
Cả hai bên nhanh chóng đồng ý rằng họ nên cắm trại cùng nhau trong vài ngày, và một buổi tối nọ, người Sioux đã tổ chức một "bữa tiệc chiến binh" và mời nhiều người Ojibway đến dự. Nhà tiên tri yêu cầu người anh em song sinh của mình hát một trong những bài ca thiêng liêng của ông, và kìa! đó chính là bài hát mà bản thân ông thường hay hát. Điều này đã chứng minh cho các chiến binh thấy rõ ràng, vượt qua mọi sự nghi ngờ hay bàn cãi, về những tuyên bố của vị tiên tri của họ.