Nhận diện Giá trị Cốt lõi, sáng tạo Mã code Văn hóa, đồng thời sử dụng các câu chuyện và phần thưởng để chuẩn bị cho doanh nghiệp tăng trưởng đột phá.
Trong buổi Cà phê Thường nhật tuần trước, tôi đã nói muốn công bố một số chỉ số kinh doanh trên blog của công ty hằng tháng hoặc hằng quý. Tôi đã được truyền cảm hứng từ những bài viết của các công ty khởi nghiệp và tăng trưởng đột phá thành công với sự minh bạch hoàn toàn. Bây giờ, khi chúng tôi đang chuẩn bị cho các vòng Gọi vốn Linh hoạt mới, sự cởi mở hoàn toàn về những thất bại và thành tích của chúng tôi sẽ là một phương án marketing hay. Và như tôi nhớ gần đây, Minh bạch là một trong những Giá trị cốt lõi của đội.
Cách đây một thời gian, tôi đã cố gắng nhớ lại những Giá trị Cốt lõi khác mà đội thỏa thuận trong một buổi dã ngoại tại Copenhagen. Nhưng trong ít nhất 1 giờ, tôi đã thất bại trong việc cố nhớ kết quả từ các cuộc thảo luận. Tuy nhiên, bất chợt, tôi có một ý tưởng. Tôi mở Slack và tôi gõ từ “ghi nhớ” trong khung tìm kiếm. Tôi biết chắc nó ở đó! Một tin nhắn tôi đã gửi cho đội 3 tháng trước:
“Tôi đã tìm thấy một bản ghi nhớ cho 5 giá trị hàng đầu của chúng ta: PETIT: Passion (Đam mê), Empathy (Đồng cảm), Trust (Tin tưởng), Integrity (Chính trực) và Transparency (Minh bạch). Có lẽ bây giờ chúng ta sẽ có thể nhớ chúng dễ dàng hơn.”
Chà, mẹo nhỏ đó chắc chắn đã giúp ích rất nhiều.
Với tư cách là người sáng lập, doanh nhân hay thành viên ươm tạo của công ty khởi nghiệp và tăng trưởng đột phá, bạn có nhiều công việc số một phải làm. Đôi khi, công việc số một của bạn là thuê một đội ngũ tuyệt vời. Lúc khác, công việc số một là thu về tiền gọi vốn hoặc từ khách hàng. Tại nhiều thời điểm, công việc số một là không làm rối loạn mọi thứ. Nhưng trong phần lớn thời gian, công việc đó là phát triển văn hóa phù hợp cho doanh nghiệp.
Daniel Krauss, đồng sáng lập kiêm CIO của Flixbus, đã đồng ý với tôi.
Xây dựng và duy trì văn hóa đúng đắn cũng như mở rộng tổ chức với nhân tài, sự minh bạch, công bằng, việc quyết định ai có thể tham gia, ai phải rời đi, ai được thăng chức… – là phần khó khăn nhất trong công việc của tôi. Khó khăn hơn nhiều so với những gì tôi nghĩ ban đầu. Tất cả thách thức khác, như mở rộng nền tảng, đều có giải pháp để thực hiện. Và nếu quản lý bộ phận mang tính tổ chức, bạn sẽ có những người có thể xử trí nhiều thách thức đó bằng các giải pháp có sẵn. Nhưng đây vẫn là phần thử thách nhất trong công việc của tôi.
Daniel Krauss, đồng sáng lập kiêm CIO của Flixbus, Berlin, Đức
Kể từ cuộc phỏng vấn đó, mỗi lần nhìn thấy một chiếc Flixbus màu xanh pha cam đi ngang qua, tôi đều nghĩ về tác động của văn hóa tổ chức.
Văn hóa là một hệ thống các niềm tin và giá trị chung, làm phát sinh một số hành vi, thói quen và nghi thức nhất định của những người trong đó. Mỗi tổ chức đều có một văn hóa. Thực tế là nhiều tầng văn hóa. Từng đội, bộ phận và đơn vị kinh doanh đều có văn hóa riêng. Những nền văn hóa này sẽ hình thành bằng cách này hay cách khác. Nếu không chủ tâm phát triển một nền văn hóa, bạn sẽ có một nền văn hóa mình không mong muốn. Vì vậy, bạn tốt nhất nên biến sự phát triển văn hóa trở thành ưu tiên số một. Đặc biệt là khi doanh nghiệp có dấu hiệu tăng trưởng đột phá sớm.
Nền văn hóa tốt là yêu cầu cơ bản để mở rộng doanh nghiệp của bạn theo cách lành mạnh. Tổ chức càng lớn, mọi người càng đưa ra nhiều quyết định mà không có sự tham gia của bạn. Khi bạn không có mặt để đưa ra hoặc thảo luận về những quyết định này, cách tốt nhất để tạo ảnh hưởng là thông qua một tầm nhìn và văn hóa chung. Nói cách khác, văn hóa tổ chức là thứ bạn cần áp dụng để định hướng hành vi của mọi người trong công ty, vì bạn không thể tự mình mở rộng doanh nghiệp.
Bằng cách chấp nhận văn hóa là tập hợp niềm tin và giá trị ảnh hưởng đến hành vi của mọi người, bạn có thể loại trừ một số điều không thuộc về văn hóa. Văn hóa không phải là áp phích cổ động, áo phông, áo hoodie, ăn trưa cùng đội, bàn đá bóng, mát-xa miễn phí và đi uống vào chiều thứ Sáu. Những thứ như vậy có thể là kết quả của văn hóa, nhưng chúng không định nghĩa văn hóa của bạn. Thay vào đó, văn hóa là đặc tính của tổ chức được minh họa bằng cách mọi người cư xử với nhau và với các cổ đông của tổ chức. Văn hóa không phải là giá trị liệt kê trong sổ tay nhân viên. Văn hóa là hành động truyền đạt những điều quan trọng trong sổ tay nhân viên.
Đâu là những giá trị phù hợp cho công ty khởi nghiệp và tăng trưởng đột phá? Đâu là thời điểm chúng ta xem xét một niềm tin chung quan trọng đến mức nâng nó lên thành một Giá trị Cốt lõi? Vâng, đây là một điều có thể dễ dàng kiểm tra. Một niềm tin chung trở thành Giá trị Cốt lõi khi bạn sẵn sàng sa thải một người vì không cư xử theo giá trị đó. Một niềm tin chung trở thành Giá trị Cốt lõi khi bạn quyết định không thuê một trong những tài năng lớn nhất trên thế giới vì người đó không sẵn lòng tôn vinh giá trị đó. Một niềm tin chung trở thành Giá trị Cốt lõi khi bạn sẵn sàng từ bỏ tiền bạc để theo đuổi những thứ bạn cho là đúng. Giá trị Cốt lõi có sức mạnh gây ra đau đớn.
Ví dụ, bình đẳng là một Giá trị Cốt lõi khi người sáng lập sẵn sàng sa thải nhân viên vì những hành vi phân biệt đối xử, phân biệt chủng tộc, phân biệt giới tính hoặc mê tín dị đoan. Chính trực là Giá trị Cốt lõi khi các lãnh đạo doanh nghiệp từ chối mua chuộc ai đó để vượt mặt đối thủ cạnh tranh trên thị trường. Nếu bạn muốn biết giá trị thực sự của một công ty là gì, hãy nhìn vào các quyết định mà quản lý đưa ra khi phải đặt cược lớn. Hãy quan sát những điều mà các nhà lãnh đạo chọn không làm dù chúng có thể làm tổn thương ví tiền của họ. Giá trị Cốt lõi phải là những thứ khó giữ vững. Khi mọi người dễ dàng đồng ý và hành động theo một số giá trị, vậy thì chúng còn chẳng đáng nhắc tới. Hãy chỉ chọn các Giá trị Cốt lõi có thể đẩy lùi những người sai và đưa ra quyết định đau đớn cho những người khác ở một mức độ nhất định.
Sergei Anikin, CTO tại Pipedrive, đã chia sẻ một ví dụ thú vị.
Khách hàng đưa ra những yêu cầu tính năng đi ngược lại các giá trị của chúng tôi. Chúng tôi có thể thành thật nói với khách hàng rằng các tính năng này sẽ không bao giờ xuất hiện trên nền tảng. Một ví dụ rất đơn giản là mọi người, đặc biệt là các nhà quản lý, liên tục yêu cầu chúng tôi triển khai một số trường bắt buộc, trong đó hệ thống sẽ yêu cầu người dùng nhập dữ liệu cụ thể. Điều này đi ngược lại với nguyên tắc công cụ không bao giờ ngăn cản nhân viên bán hàng thực sự bán hàng. Chúng tôi hiểu tầm quan trọng của dữ liệu hoàn chỉnh, nhưng điều đó không nên cản trở việc bán hàng theo luồng của nhân viên. Họ không muốn thấy: “Không, bạn chỉ có thể bán sau khi điền vào 10 trường bắt buộc này,” khi họ không có thông tin yêu cầu đó. Họ chỉ muốn tiến về phía trước. Và sau đó các nhà quản lý nói: “Vâng, nhưng chúng tôi cần dữ liệu này”. Và chúng tôi nói: “Xin lỗi, nhưng nhân viên bán hàng của bạn không thể bán nếu không có đầy đủ những dữ liệu này trước”.
Sergei Anikin, CTO tại Pipedrive, Tallinn, Estonia
Một phần của văn hóa công ty cũng là cách làm việc trong tổ chức. Mọi người làm thế nào để hoàn thành công việc? Mọi người ở cùng một địa điểm hay đang làm việc từ xa? Tất cả nhân viên sử dụng cùng bộ công cụ hay các thành viên trong đội có thể sử dụng bất cứ thứ gì họ muốn? Mọi người làm việc ngoài giờ hay tập trung giữ nhịp độ bền vững? Các công ty khởi nghiệp thường có nhiều quy tắc bất thành văn, ít nhất cũng quan trọng như Giá trị Cốt lõi. Khi một số thành viên trong đội không tuân theo các quy tắc chung này, những người sáng lập phải đưa ra quyết định khó khăn. Thay đổi người hoặc thay đổi các quy tắc.
Lấy ví dụ về văn hóa khởi nghiệp, Matt Ellsworth từ 500 Startups đã chia sẻ cách các công ty khởi nghiệp trên khắp thế giới có những giá trị khác nhau liên quan đến giờ làm việc.
Khi tôi mới bắt đầu làm việc với các công ty khởi nghiệp ở châu Âu – và điều này chắc chắn không áp dụng cho tất cả các nước châu Âu hoặc các công ty mới thành lập – nhìn chung, tôi hay nói: “Ồ, anh bạn. Bạn không cảm thấy khẩn trương sao?”. Dường như đối với tôi, họ không đủ căng thẳng, đó là một cảm giác thực sự kỳ quặc. Nói chung, tôi nghĩ thật khó để mọi người tìm thấy sự bình thản giữa làm việc đủ chăm chỉ và không làm việc quá sức. Nhưng đó là một sự khác biệt lớn mà tôi nhận thấy giữa các công ty khởi nghiệp ở châu Âu và Mỹ.
Thực ra, tôi nghĩ tùy thuộc vào giai đoạn của công ty, bạn có thể dung hòa sự khác biệt này và điều đó sẽ thật hoàn hảo. Có lẽ do tôi là người Mỹ. Tôi không biết nữa. Nhưng tôi không thấy có vấn đề gì với bối cảnh khởi nghiệp nói chung, sự tán dương với những người làm việc quá sức, những giờ phút điên rồ. Có một sự khác biệt giữa việc được truyền cảm hứng từ chính công việc của bạn, làm việc rất nhiều giờ vì bạn đang ở giai đoạn đầu với việc có thể duy trì công ty trong 5-10 năm, điều sẽ là bất khả thi nếu tất cả những gì bạn đang làm là chạy nước rút mọi lúc. Sẽ có những giai đoạn làm việc căng thẳng như thế này: “Được rồi, trong tháng tới, chúng ta phải cho ra mắt sản phẩm. Nhưng sau đó, chúng ta nên có một khoảng thời gian được lên kế hoạch để thư giãn. Chúng ta sẽ không bị đốt trụi”.
Matt Ellsworth, đối tác tại 500 Startups, Paris, Pháp
Nhóm của tôi đã thảo luận về các giá trị của mình tại một buổi dã ngoại ở Copenhagen. Chúng tôi bắt đầu với danh sách các điểm nổi bật khi thảo luận về Thẻ điểm Tuyển dụng cho nhân viên mới. Chúng tôi nhận ra mình cũng nên áp dụng những yêu cầu được đưa ra cho các thành viên mới. Chúng tôi đã viết các giá trị trên bảng trắng và bỏ phiếu cho những giá trị yêu thích. Chúng tôi cũng yêu cầu 2 thành viên không có mặt của đội bỏ phiếu về các giá trị đó từ xa. Các giá trị được bầu chọn là Đam mê, Đồng cảm, Tin tưởng, Chính trực và Minh bạch, với từ viết tắt PETIT dễ nhớ, một thứ mà tôi tự dưng nhớ ra.
Tôi coi chúng là tất cả các Giá trị Cốt lõi bởi tôi chắc chắn sẽ không tuyển dụng một ứng viên tài giỏi nếu họ thiếu niềm đam mê giúp các tổ chức thay đổi dễ dàng hơn, đó là mục đích của công ty. Tôi có thể tưởng tượng việc sa thải ai đó vì liên tục vi phạm niềm tin giữa các thành viên. Tôi cũng có thể tưởng tượng việc không ký kết với một khách hàng mới khi họ yêu cầu chúng tôi hoạt động bí mật thay vì minh bạch. Vì vậy, vâng, tôi tin rằng chúng tôi đã tìm thấy một bộ Giá trị Cốt lõi tốt. Sống với chúng đôi khi có thể đau đớn. Chắc chắn sẽ có các xung đột.
Tôi tin rằng tính cách của một doanh nghiệp phát triển tương tự như tính cách của một người. Trong những năm đầu, tính cách của một đứa trẻ vẫn khá dễ thay đổi và với tư cách cha mẹ, bạn có cơ hội lèo lái nó theo một hướng nhất định. Nhưng theo thời gian, khi đứa trẻ lớn lên, suy nghĩ sẽ ổn định và việc dạy bảo gần như không hiệu quả, điều mà có lẽ bậc cha mẹ nào có con là thiếu niên đều hiểu.
Đối với công ty khởi nghiệp và tăng trưởng đột phá, quá trình có thể tương tự nhau. Ban đầu, văn hóa mặc định của một công ty khởi nghiệp được xác định bởi bất cứ điều gì những người sáng lập coi là quan trọng. Nhưng khi các thành viên bổ sung đầu tiên đến đội, tính cách của doanh nghiệp thay đổi và văn hóa đang dần thay đổi. Tuy nhiên, miễn là đội còn nhỏ, thì vẫn có một vòng tròn quan hệ chặt chẽ giúp dễ dàng xác định các quy tắc mới cho sự cộng tác trong tương lai.
Tuy nhiên, theo thời gian, khi doanh nghiệp phát triển lớn hơn, việc duy trì các mối quan hệ chặt chẽ mà đội ngũ ban đầu từng có sẽ ngày càng khó khăn hơn. Sau đó, các thành viên trong đội đầu tiên dạy văn hóa hiện có cho các nhân viên mới hơn. Hy vọng họ sẽ có những câu chuyện tuyệt vời để chia sẻ và một số người mang Giá trị Cốt lõi để tuyển. Những người sáng lập ban đầu sẽ có ít tác động ngay lập tức, nhưng ảnh hưởng của họ sẽ là gián tiếp, bằng cách chuẩn bị tổ chức và các thành viên sớm nhất của đội cho quy mô lớn hơn đó. Một khi doanh nghiệp đã trở thành thiếu niên và đang tăng trưởng đột phá nhanh chóng, văn hóa hiện tại sẽ khó lòng thay đổi.
Nhiều doanh nghiệp nỗ lực mã hóa giá trị bằng cách sử dụng sách văn hóa, áp phích và những cốc cà phê. Nếu đó là những gì bạn muốn, hãy cứ tiếp tục. Tôi chắc chắn việc nhắc nhở mọi người mọi lúc mọi nơi về những gì Giá trị Cốt lõi đã-thỏa-thuận-thông-qua không thể gây tổn thương. Và thật tuyệt khi có một bản ghi nhớ giúp bạn lưu giữ chúng. Nhưng khi thiết kế một bản trang trình chiếu Mã code Văn hóa, đừng biến tài liệu này thành một thứ chiêu thị. Có quá nhiều Mã code Văn hóa trực tuyến trông giống như chiêu trò marketing hời hợt, đầy những hình ảnh không trung thực và trích dẫn không thành thật. Đừng trở thành một trong những công ty giả tạo đó. Hãy luôn thành thật. Nếu bạn muốn có một cuốn sách văn hóa, hãy yêu cầu cả đội giúp mình làm một cuốn sách. Các nhà lãnh đạo không nên xác định một bộ giá trị mà không có sự tham gia của mọi người khác.
Và đừng bao giờ tin rằng trang trình chiếu và áp phích sẽ có bất kỳ tác động có thể đo lường nào đối với mọi người. Chúng ta ảnh hưởng lẫn nhau thông qua những câu chuyện và sự công nhận, không phải bản ghi nhớ. Các thành viên trong đội nhớ những câu chuyện giá trị mà họ kể cho nhau nghe. Họ cũng sẽ nhớ những hành vi đã được khen thưởng, những hành vi đã bị trừng phạt. Họ sẽ không dễ dàng nhớ các Giá trị Cốt lõi mình từng viết trên bảng trắng.
Jenni Tolonen, CEO của Management Events, đã cho tôi một ví dụ về cách các giá trị trở nên sống động tại công ty.
Khi tôi đến văn phòng tại Kuala Lumpur, mỗi lần, chúng tôi đều bắt đầu cuộc họp nhân viên với các giá trị. Điều này bắt đầu một cách tình cờ vì lần đầu tiên tôi thực hiện cuộc họp nhân viên, chúng tôi đã thảo luận về các giá trị của mình. Lần thứ hai, tôi hỏi họ: “Được rồi, chúng ta có học thuộc lòng những giá trị của công ty không?”. Và sau đó tôi hỏi: “Tại sao chúng ta có những giá trị này? Và chúng có cộng hưởng trong cuộc sống hằng ngày của bạn không?”. Lần thứ ba đến đó, tôi đã không hỏi về các giá trị. Điều này là vô tình, nhưng sau đó, một giám đốc bán hàng đã đến gặp tôi sau cuộc họp và nói: “Nhân viên đã tự hỏi tại sao cô không hỏi về các giá trị vì họ đã ghi chú về cách trả lời câu hỏi của cô”.
Bây giờ, chúng tôi thảo luận về những giá trị đó mỗi lần họp. Và tôi luôn hỏi: “Tại sao chúng ta có một giá trị, chẳng hạn như niềm đam mê với khách hàng?”. Và họ nói: “Nếu khách hàng thích sản phẩm và quay lại, điều đó tốt cho việc kinh doanh của chúng ta. Họ trả lương cho chúng ta”. Vì vậy, chúng tôi cố gắng đi đến nguyên nhân gốc rễ. Vấn đề không phải là chỉ cần liên tục lặp lại các giá trị. Và tôi đã hỏi những ví dụ như: “Niềm đam mê của khách hàng trở nên sống động như thế nào trong tuần này?”. Câu trả lời có thể là: “Hôm nay một khách hàng đã gọi đến vì chúng tôi thiếu một hóa đơn và tôi đã làm việc với bên tài chính để giải quyết vấn đề đó”. Vậy nên chúng tôi củng cố hành vi dựa trên các giá trị của mình.
Jenni Tolonen, CEO của Management Events, Helsinki, Phần Lan
Khi rời khỏi văn phòng của Management Events, tôi đã nghĩ nếu làm điều tương tự tại các buổi Cà phê Thường nhật hay Cải tiến Linh hoạt của đội mình, điều đó sẽ có tác động mạnh mẽ đến thế nào.
Với tư cách người sáng lập, doanh nhân hay người khởi nghiệp, bạn muốn phát triển một nền văn hóa lành mạnh trong doanh nghiệp để chuẩn bị cho việc tăng trưởng đột phá. Để đạt được điều này, bạn nên tập trung vào các câu chuyện và phần thưởng. Hãy làm nổi bật và tôn vinh những hành vi gương mẫu trong đội. Khi một người hoặc một đội làm điều gì đó cộng hưởng với một trong các Giá trị Cốt lõi, hãy đảm bảo mọi người trong công ty đều biết đến. Bạn phải làm cho những giá trị này rõ ràng, không phải bằng cách in chúng trên cốc cà phê, mà bằng cách công nhận những người đã đưa ra quyết định khó nhằn và vượt qua các thách thức khó khăn. Văn hóa của công ty được xác định bởi người bạn tuyển, cách bạn tưởng thưởng và công nhận mọi người cũng như cách bạn để một số người ra đi. Nhưng trên hết, chúng được định nghĩa bằng cách bạn dẫn dắt bằng ví dụ.
Tôi viết sách và bài đăng trên blog để thể hiện Đam mê đối với thay đổi có tổ chức. Tôi rất tệ trong việc thực hành Đồng cảm, vì vậy, bất cứ khi nào đưa ra một câu hỏi chân thành về sức khỏe hoặc gia đình cho một thành viên, tôi cảm thấy tự hào về bản thân vì đã thực hiện được điều quan trọng. Tôi bù đắp sự vật vã với đồng cảm bằng một lượng Tin tưởng hào phóng đối với đội bằng tất cả trách nhiệm mà tôi đã ủy thác cho họ. Tôi hy vọng không ai nghi ngờ tính Chính trực của mình bởi tôi luôn cố gắng công bằng và trung thực trong giao dịch với nhân viên cũng như các cổ đông khác. Và bây giờ bạn đã đi đến đoạn kết của cuốn sách, có lẽ tôi không cần nói thêm gì nữa về chủ đề Minh bạch. Tôi thực tế là một cuốn sách mở. Giống như cuốn sách bạn đang cầm trên tay.
Bản ghi nhớ PETIT. Nó có nghĩa là nhỏ (trong tiếng Pháp). Đó là một từ tốt đẹp cho một doanh nghiệp như chúng tôi.
Có lẽ trong một vài năm tới, chúng tôi sẽ có một bộ giá trị mới từ các mẫu tự của từ GRAND.
Hoặc có thể chúng là mẫu tự của ZERO.
Chúng ta sẽ thấy thôi.
Để biết thêm các chú thích, bài viết, tên sách, ví dụ và lượt tải xuống có liên quan, hãy xem trên trang web: https://startup-scaleup-screwupcomculture-code.