Bắt đầu lập kế hoạch lực lượng lao động và quản lý tài năng trong doanh nghiệp với Thẻ điểm Tuyển dụng để tránh bất đồng văn hóa.
Trước đây, tôi từng đưa ra một số quyết định thực sự tồi tệ trong tư cách nhà quản lý tuyển dụng. Với công việc kinh doanh trước đây, tôi làm lỡ việc tuyển dụng quản trị tài chính, 3 lần liên tiếp. Lần tuyển dụng đầu tiên chưa kịp bắt đầu đã tan biến, giống như lời hứa của chính trị gia sau cuộc bầu cử vậy. Người thứ hai bắt đầu, nhưng cô ấy lại làm xáo trộn tài chính của công ty đến nỗi chúng tôi phải trầy trật với các khoản nợ và tín dụng, để rồi 2 năm sau, tôi phải sa thải cô ấy (rõ ràng là quá muộn). Người thứ ba cũng là một người thực sự tài giỏi, nhưng anh ta luôn ưu tiên các dự án khác hơn chúng tôi, do đó không bao giờ có thể thực sự bắt kịp cả đội. Chỉ với quản trị viên thứ tư, cả đội mới tìm thấy Nữ hoàng Tài chính của mình, người đã dần dọn dẹp đống hoang tàn sau 3 năm quản lý sai lầm của tôi.
Tôi đổ lỗi cho sai lầm của mình vì thiếu một Phễu Tuyển dụng hợp lệ, một Thẻ điểm Tuyển dụng tốt và những buổi Phỏng vấn Xin việc hiệu quả. Tôi luôn thuê những người trông có vẻ dễ gần và tài giỏi. Có lúc, tôi đã may mắn; nhưng có lúc lại không. Với công ty khởi nghiệp hiện tại, tôi đã cải thiện phương pháp tuyển dụng, bởi tôi không còn tìm kiếm người ưu tú nhất. Tôi quyết định nâng cấp quy trình tuyển dụng và tôi khuyên bạn cũng nên làm vậy. Ý nghĩ và lời nguyện cầu chỉ tốt cho những người không sẵn lòng đối mặt với thực tế và khắc phục vấn đề mà thôi.
Bạn thay đổi chất lượng, khả năng, mức độ tin cậy và cả văn hóa của đội với mỗi người mới được thêm vào. Đội ngũ càng nhỏ, tác động của sự không phù hợp càng lớn. Một trong những lý do hàng đầu dẫn tới các vụ rối loạn của những doanh nghiệp mới là không có đội ngũ phù hợp và sự bất hòa giữa các thành viên trong đội. Bạn có thể ngăn chặn phần lớn điều đó thông qua các hoạt động tuyển dụng tốt hơn.
Việc tạo ra Thẻ điểm Tuyển dụng bắt đầu với tầm nhìn của bạn về đội. Hình dung một bức tranh lý tưởng về đội ngũ trong tương lai gần là điều một số người sẽ gọi là hoạch định nguồn nhân lực hoặc quản lý nhân tài. Một đội lý tưởng là gì? Kỹ năng và thói quen mong muốn của họ là gì? Họ nên đạt được điều gì? Kết quả từ điều bạn nghĩ ra nên là một danh sách phẩm chất mà các ứng viên mới cần phải được kiểm tra. Một số sẽ được đề cập trong bản mô tả công việc. Tất cả trong số chúng nên xuất hiện trên Thẻ điểm Tuyển dụng.
Một cuộc tìm kiếm hiệu quả để có một người ứng viên phù hợp đòi hỏi loại bỏ nhiều ứng viên không đủ tiêu chuẩn càng nhanh càng tốt. Mỗi phẩm chất mong muốn đối với các ứng viên là thứ không chỉ phải thu hút một số người mà còn đánh bật những người khác. Kết quả của mỗi bài kiểm tra nên là nhóm được chia thành 2 phần, điểm cộng và điểm trừ, với rất nhiều ứng viên ở bên phía phần trừ. Lấy ví dụ, phẩm chất “biết làm việc nhóm” khá vô dụng bởi hầu như tất cả những người không phải là tác giả viết sách độc lập đều muốn được công nhận như một người biết làm việc nhóm. Bài kiểm tra này không chia nhóm thành 2 phần. Yêu cầu ở đây là cởi mở và minh bạch triệt để. Tôi biết khá nhiều ứng viên không có khả năng (hoặc thậm chí không sẵn lòng) đáp ứng điều kiện đề ra. Bạn có thể biến yêu cầu này thành một bài kiểm tra giúp chia nhóm thành 2 phần. Tương tự, mỗi phẩm chất bạn đưa ra phải hỗ trợ việc cắt nhóm ứng viên chung thành hai khúc, những người đủ điều kiện và những người không, trong đó phần thứ hai nên thật lớn.
Một thách thức mà các nhà quản lý tuyển dụng gặp phải là lên kế hoạch trước. Khi giả định một người sẽ làm việc cho công ty trong vài năm tới, bạn cần tìm ra những ứng viên có thể xử lý công việc hiện tại và sự tăng trưởng cũng như tiến hóa của công việc đó trong khoảng thời gian sắp tới. Lý tưởng nhất là ứng viên phù hợp với cả hiện tại và tương lai gần.
Ví dụ, nhà thiết kế sản phẩm trong giai đoạn Kiểm định (5) của doanh nghiệp phải có kỹ năng tạo ra các phương án thiết kế khác nhau cho những tính năng khác nhau, dễ dàng khôi phục các quyết định trước đó và sẵn sàng chấp nhận rằng nhiều thiết kế của cô ấy sẽ không tồn tại lâu dài. Nhưng một nhà thiết kế sản phẩm trong giai đoạn Ổn định (6) phải có khả năng tạo ra tầm nhìn thiết kế, phát triển các bản mẫu và hướng dẫn, đồng thời quản lý những thành viên khác trong đội để họ nhanh chóng sản xuất ngày càng nhiều tính năng tuân thủ một thiết kế nhất quán. Những phẩm chất mong muốn của một nhà thiết kế tuyệt vời phụ thuộc vào giai đoạn công ty khởi nghiệp hay tăng trưởng đột phá của bạn đang trải qua. Điều tương tự áp dụng cho hầu hết các thành viên khác trong đội.
Việc thường xuyên cập nhật bảng điểm cùng sự tiến hóa và tăng trưởng không ngừng của doanh nghiệp không phải điều dễ dàng. Trong mọi trường hợp, bạn nên tuyển dụng nhân sự bởi phẩm chất hiện tại cũng như tiềm năng trong tương lai, để từ đó họ có thể phát triển cùng doanh nghiệp. Tương tự, có những con người tài năng mà có thể bạn chưa nên thuê, bởi họ không thể tạo ra giá trị trong giai đoạn hiện tại và bạn chưa đạt đến giai đoạn cần tới tài năng của họ.
Tại N26 ở Berlin, CTO Patrick Kua tiếp tục chia sẻ những hiểu biết thấu đáo về cách quản lý khía cạnh kỹ thuật của công ty.
Chúng tôi phải tìm ra những cách thông minh để mở rộng chính mình. Đó là thách thức của bất cứ công ty khởi nghiệp nào khi phát triển một cơ sở khách hàng. Làm thế nào để mở rộng quy mô? Trong rất nhiều tổ chức – đặc biệt là các ngân hàng – họ thuê những người kiểm soát các quy trình và cả những người tuân theo các quy trình đó. Nhưng chúng tôi đã đầu tư rất nhiều vào các dây chuyền giao hàng liên tục, nơi chúng tôi có nhiều cổng tự động đạt chất lượng. Không sản phẩm nào được sản xuất nếu chưa vượt qua cổng. Ở một ngân hàng bình thường, một cổng như vậy thường do con người phụ trách. Và con người thì mắc sai lầm, thế nên chẳng có gì đảm bảo. Nhưng máy tính không phạm sai lầm vì nó chỉ làm đúng theo các quy trình được đưa ra. Với cơ sở hạ tầng dưới dạng mã code, đó là cách chúng tôi quản lý tất cả các máy chủ của mình, mọi thứ đều được kiểm soát. Chúng tôi có thể làm sai lệch mọi thứ, kiểm nghiệm mọi thứ, thấy những thay đổi nào hoạt động và những thay đổi nào không, đồng thời khôi phục lại mọi thứ. Đó là khả năng mà rất nhiều người không thực sự nghĩ đến, nhưng lại rất quan trọng. Nếu bạn muốn mở rộng quy mô, đó là loại kỹ năng bạn cần tìm kiếm.
Patrick Kua, CTO tại N26, Berlin, Đức
Thẻ điểm cho đội của tôi bao gồm 3 loại phẩm chất. Kỹ năng ám chỉ năng lực và chuyên môn, những điều mọi người có thể học hỏi, như kỹ năng nói và viết tiếng Anh, kỹ năng làm việc từ xa và kinh nghiệm cụ thể trong lĩnh vực kinh doanh của chúng tôi. Đặc điểm là tính cách và thái độ, những điều con người phát triển khi lớn lên, chẳng hạn như tính chính trực, kiên nhẫn, cởi mở và hài hước. Thuộc tính bao gồm tất cả các trường hợp hoặc phẩm chất tình huống khác có thể liên quan đến công việc hoặc đội ngũ, chẳng hạn như nền tảng văn hóa, thành phố cư trú, yêu cầu bồi thường và thời gian rảnh rỗi mỗi tuần. Công việc của bạn với vai trò người quản lý là thiết kế Thẻ điểm Tuyển dụng bao gồm các kỹ năng, đặc điểm và thuộc tính để từ đó cùng nhau vẽ nên chân dung ứng viên lý tưởng cho (các) giai đoạn kinh doanh trong vài năm sắp tới.
Trong việc tìm kiếm các kỹ năng chuyên môn, trọng tâm của bạn dự kiến sẽ chuyển dịch theo thời gian cùng với sự phát triển của mô hình kinh doanh. Trong những giai đoạn đầu của doanh nghiệp, từ Khởi sự (1) đến Kiểm định (4), có lẽ bạn chỉ làm việc với số lượng người đếm trên đầu ngón tay – những người phải làm mọi thứ từ thiết kế UX đến phát triển back-end, và từ phát triển nội dung đến một vài việc quản trị tài chính. Điều này có nghĩa là bạn sẽ muốn những người tổng quát không quá chuyên sâu với bộ kỹ năng rộng rãi trở thành các thành viên đầu tiên trong đội ngũ. Từ giai đoạn Ổn định (5) trở đi, bạn nhiều khả năng sẽ thuê các chuyên gia – những người sẽ đi sâu hơn vào nhiều lĩnh vực chỉ mới được những người tổng quát này xử lý bề mặt.
Khi tìm kiếm ứng viên phù hợp, nhiều người nói về sự phù hợp văn hóa, đó là một thuật ngữ thường hay bị hiểu lầm. Nghĩa đúng nhất của ăn khớp là các mảnh của một hình ghép vừa khít với nhau. Các mảnh của hình ghép đó không giống nhau. Trên thực tế, tất cả chúng đều khác nhau. Nhưng chúng cùng tuân theo một vài quy tắc chung đối với các cạnh để có thể kết nối với nhau. Bề mặt của các mảnh ghép đại diện cho sự đa dạng của các kỹ năng, đặc điểm và những thuộc tính khác mà bạn cần có trong một đội hình tốt. Quy tắc chung đối với các cạnh thể hiện giá trị và niềm tin chung của cả đội mà bạn có thể định nghĩa trong Mã code Văn hóa. Phù hợp không phải là tìm kiếm những người tương tự; đó là tìm kiếm những người tương thích. Và việc giải hình ghép đó rất có thể là một điều cơ mật.
Đề xuất phổ biến để “tuyển vì phù hợp văn hóa” thường không có nghĩa. Nhà quản lý nói những điều như: “Chúng tôi chỉ muốn tuyển những người có thể cùng uống bia sau khi làm việc”. Ờ thì, có lần tôi đã từng là thành phần dị biệt văn hóa. Họ đều uống bia sau giờ làm vào ngày thứ Sáu và tôi là kẻ duy nhất uống cola không đường. Điều ấy thật tệ hại. Khi phải trèo qua một núi chai bia để lấy hai lon soda nhỏ xíu, tôi đã cảm thấy có dòng chữ “bạn không ăn khớp” được viết trên khắp người.
Một số người thích cà phê, không phải bia. Hoặc trà. Hoặc nước chanh. Bạn cần xây dựng một đội ngũ với những người có nhiều sở thích khác nhau, một số người trong đội thậm chí không muốn uống bia hoặc cà phê sau khi làm việc vì họ thích ở nhà, ôm ấp con rùa cạn của mình. Phần lớn mọi người có thể ăn khớp (và thích nghi) với hầu hết mọi nền văn hóa, nếu những nền văn hóa đó coi trọng sự đa dạng và tôn trọng sự khác biệt.
Sự đa dạng và bao hàm là những chủ đề quan trọng đối với mọi tổ chức, đó là lý do tại sao việc “tuyển người phù hợp văn hóa” nên được điều chỉnh thành “tuyển người chống lại sự bất đồng văn hóa”. Câu đó thường mang nghĩa: “đừng thuê mấy tên đểu”. Chỉ cần một quả táo hư duy nhất cũng có thể làm hỏng cả rổ và chỉ một mảnh ghép vặn vẹo cũng hủy hoại toàn bộ bức tranh. Tôi tin những người “không ăn khớp” nên là một ngoại lệ, không phải là một mặc định. Chỉ cần tránh xa những kẻ không phù hợp. Với một nền văn hóa đa dạng, công ty chỉ nên có rất ít người không phù hợp mà thôi.
Một cụm từ khác thường được nhắc đến là “tuyển vì thái độ, đào tạo vì kỹ năng”. Điều ấy phản ánh quan niệm rằng những đặc điểm tính cách cá nhân của con người gần như không thể thay đổi, trong khi việc dạy kỹ năng họ cần để làm công việc thì dễ dàng và ít tốn kém hơn rất nhiều. Điều này dường như không phải vấn đề trong giai đoạn đầu của doanh nghiệp, khi hầu hết thành viên là người tổng quát và không cần các kỹ năng chuyên sâu, miễn là đảm bảo được những điều kiện cơ bản. Khi đó, việc thuê người có thái độ tuyệt vời và tính cách dễ chịu là điều rõ ràng. Chỉ trong những giai đoạn sau của doanh nghiệp, khi cần chuyên gia, các nhà quản lý tuyển dụng đôi khi bị cám dỗ để tuyển những người có chuyên môn sâu và thái độ tồi (thường đi cùng nhau). Nhưng khi lựa chọn duy nhất của bạn là kỹ năng chuyên sâu cộng thái độ tồi so với kỹ năng nông cộng thái độ tuyệt vời, hãy nghiêng về vế sau.
Nếu tổ chức mọi việc tốt, bạn có một Phễu Tuyển dụng được thiết lập với mỗi ứng viên tiềm năng được chỉ định cho một trong nhiều giai đoạn của quy trình tuyển dụng. Không giống như các phễu khách hàng, trong trường hợp Phễu Tuyển dụng, bạn không muốn có quá nhiều ứng viên chỉ để chuyển từ giai đoạn này sang giai đoạn sau. Bạn chỉ muốn có các ứng viên tốt để di chuyển lên phễu. Đó là lý do bạn nên quan tâm đến việc đặt Thẻ điểm Tuyển dụng để có thể kiểm tra các phẩm chất phù hợp trong giai đoạn phù hợp. Bạn muốn nhận biết ứng viên không phù hợp càng sớm càng tốt.
Ví dụ, như một phần của quy trình tuyển dụng, đội chúng tôi yêu cầu ứng viên mới nộp một video ngắn tự ghi hình, trong đó trả lời một vài câu hỏi về bản thân họ. Chúng tôi cũng muốn họ gửi một bài luận ngắn về sản phẩm của chúng tôi. Những gì chúng tôi kiểm tra trong giai đoạn này không chỉ là kỹ năng viết và nói tiếng Anh, mà còn là sự quan tâm của họ đối với sản phẩm cũng như khả năng sử dụng các công cụ trực tuyến. Khi ứng viên gặp khó khăn trong việc giải thích về bản thân, khi họ không biết mình đang ứng tuyển vào loại công việc nào, hoặc thậm chí không biết cách tải video lên (điều ấy từng xảy ra đấy), chúng tôi nghĩ mình nên đầu tư thời gian phỏng vấn vào những ứng viên khác.
Việc tạo ra Thẻ điểm tuyển dụng khá đơn giản. Bạn có thể bắt đầu bằng một danh sách đơn giản với một hàng ngang cho từng yêu cầu, được sắp xếp theo từng giai đoạn và một số cột dọc cho điểm số. Bạn có thể làm việc với một loạt giá trị, chẳng hạn như “Vô cùng phản đối”, “Phản đối”, “Băn khoăn”, “Tán thành” và “Vô cùng tán thành” hoặc một số thang đo khác tùy sở thích. Dù bằng cách nào, hãy đảm bảo đưa thêm một cột dọc cho ghi chú và tư liệu chứng thực.
Hãy tự dạy bản thân không cho điểm bất cứ ứng viên hay phẩm chất nào khi chưa quan sát thực tế. Yêu cầu cung cấp bằng chứng giúp giảm khả năng thiên vị. Khi bạn trao Thẻ điểm Tuyển dụng qua tay một người khác trong đội, họ nên có khả năng nhận thấy không chỉ cách một ứng viên ghi điểm trên những phẩm chất khác nhau, mà còn là nguyên nhân của chúng. Việc để nhiều thành viên trong đội phỏng vấn các ứng viên và yêu cầu họ đưa ra điểm số một cách độc lập (kèm bằng chứng!) cũng giúp loại bỏ đáng kể sự thiên vị khỏi các đánh giá của bạn.
Nếu sử dụng Thẻ điểm Tuyển dụng như thế này trong các công việc quản lý trước đây, tôi chắc chắn sẽ bớt đau đầu hơn từ việc các thành viên trong đội không thèm xuất hiện, không biểu hiện tốt hoặc không đạt được bất kỳ tiến bộ nào. Ít nhất tôi cũng có một số hiểu biết thấu đáo về cách những thành viên trong đội vượt qua các bài kiểm tra. Không có thông tin thì không thể cải thiện. Trong trường hợp tuyển dụng không tốt, nếu sử dụng thẻ điểm, tôi ắt hẳn sẽ có cơ hội cải thiện quy trình tuyển dụng. Và có lẽ chính bản thân tôi nữa.
Để biết thêm các chú thích, bài viết, tên sách, ví dụ và lượt tải xuống có liên quan, hãy xem trên trang web: https://startup-scaleup-screwupcomhiring-scorecard.