— Rosie Nguyễn —
Nếu bạn chỉ đọc những quyển sách mà mọi người khác đang đọc, thì bạn cũng sẽ chỉ nghĩ những điều mà mọi người khác đều đang nghĩ.
— Haruki Murakami
Người đọc sách thường có một câu là: “Too many books, too little time”, quá nhiều quyển sách để đọc mà thời gian quá ít. Càng đọc sách càng thấy có nhiều kiến thức mới, càng nhiều điều mà mình chưa biết, lại càng thấy mình nhỏ bé, thấy mình càng phải học hỏi thêm nhiều điều nữa. Như vậy đọc sách là một cách để làm giảm đi cái tôi của bản thân, để luôn học hỏi, rèn luyện chính mình và lớn lên.
Sách mở ra cho ta những chân trời nằm ngoài sự hiểu biết và tưởng tượng của mỗi người. Cuộc sống trước ta hàng nghìn năm và cuộc sống giả tưởng sau khi ta qua đời. Sự sống phía bên kia của Trái đất và những điều nằm ngoài Trái đất. Cuộc sống của những người đồng bào với ta hay cuộc sống của những người với màu da, màu mắt khác ta. Sách là cánh cửa giúp mở ra những thế giới mới khác với thế giới mà ta đang sống, những vùng đất khác, những nền văn hóa khác, những mảnh đời khác.
Tôi vẫn luôn cho rằng mỗi quyển sách là một cuộc đối thoại, đọc một quyển sách là một cuộc trò chuyện với tác giả. Nên đọc sách là một cách để ta trò chuyện với những người mà ta sẽ không có cơ hội trò chuyện, vì khoảng cách thời gian, không gian hay địa vị xã hội. Từ những tổng thống hay những vị tướng tài, những doanh nhân thành đạt hay các nhà hoạt động xã hội, những nghệ sĩ và những chân tu, người sống trước ta hàng trăm nghìn năm hay người sống cùng thời với ta, người Việt Nam hay người Mỹ, người Braxil hay người Kenya. Và ta sẽ có hằng hà sa số những bài học từ đó. Đọc sách là cách mà ta có thể tiếp cận, đi sâu vào bên trong những bộ óc thông minh và vĩ đại nhất trong lịch sử loài người, những vĩ nhân đã hay đang thay đổi thế giới. Và còn cách học nào hay hơn là cách học từ những người giỏi nhất?
Cuộc sống muôn hình vạn trạng nên không ai có thể tự hào cho rằng mình hiểu biết hết mọi điều về cuộc đời này. Và cuộc sống có bao nhiêu khía cạnh thì sách có bấy nhiêu chủ đề. Ta luôn có thể tìm thấy một quyển sách viết về những điều mà ta chưa hề biết bao giờ, hoặc những điều mà ta chưa từng nghĩ tới, để rồi cảm thấy hóa ra mình không giỏi như mình tưởng, mình không biết nhiều như mình nghĩ, còn rất nhiều điều mình phải học, phải làm, phải trải nghiệm ở đời.
Có những quyển sách phù hợp với mỗi giai đoạn trong quá trình phát triển của ta. Một lần, tôi tình cờ được bạn giới thiệu cho quyển sách The 15 Invaluable Laws of Growth (Tạm dịch:15 nguyên tắc vô giá để phát triển) của tác giả John C. Maxwell. Lúc đó tôi vừa trải qua một quá trình “lột xác” – bước qua một giai đoạn mới của cuộc đời, thay đổi khá nhiều về nhận thức, quan điểm cũng như công việc và lối sống. Và tôi bắt đầu cảm thấy mình chững lại sau hành trình đó. Khi đọc quyển này, tôi bắt gặp nguyên tắc về môi trường. Tác giả viết đại ý rằng: Nếu bạn nhận thấy rằng bạn đang không có động lực phát triển, xung quanh bạn có ít người khiến bạn có thể học, công việc và cuộc sống không đủ thử thách đối với bạn, thì đó là lúc bạn cần thay đổi bản thân và thay đổi môi trường. Một môi trường tốt để phát triển là môi trường nơi có nhiều người khác giỏi hơn bạn, bạn thường xuyên được thử thách, bạn tập trung gây dựng tương lai, bạn thường xuyên làm những điều mới nằm ngoài “vùng an toàn” của mình, mọi người xung quanh bạn cũng thay đổi theo chiều hướng tốt hơn, và bạn thức dậy mỗi ngày với hứng khởi làm việc. Khi đọc đến đó, tôi nghĩ về bản thân mình, và thấy rõ rằng mình cần thay đổi để ở trong một môi trường mới, nơi mình thường xuyên học hỏi từ những người giỏi hơn và thử sức mình với những thử thách mới, hoặc là tự mình tạo ra một môi trường như thế. Quyển sách đến đúng thời điểm đã giúp tôi nhận ra rằng những gì mình biết luôn là hữu hạn và luôn có những đỉnh núi cao hơn cần vượt qua.
Người tự học thường có câu: “Càng học càng thấy mình còn kém”. Đọc sách cũng giống vậy, càng đọc càng thấy mình… dốt. Bất cứ khi nào nghĩ rằng mình hiểu biết, khôn ngoan hay thông minh hơn người thì cứ thử tìm một quyển sách thật hay để đọc, đặc biệt là về những chủ đề như triết học, lịch sử, nghị luận xã hội hay văn chương kinh điển. Được tiếp cận những quan điểm tư tưởng của những người tài giỏi hơn mình nhiều, ta sẽ bớt ảo tưởng về khả năng của bản thân.