— Rosie Nguyễn —
Hãy cẩn thận với những quyển sách mà bạn đọc, cũng giống như những người mà bạn giao du vậy, vì thói quen và tính cách của bạn cũng sẽ được ảnh hưởng từ sách cũng nhiều như là từ những người xung quanh.
— Paxton Hood
Có những quyển sách khi đọc, giúp ta nhìn nhận lại chính mình, biết được mình đang ở đâu và tìm được hướng đi hay nhìn rõ hơn con đường phía trước. Do vậy, sách là một tấm gương giúp ta soi rọi bản thân mình.
Tôi vẫn có thói quen mỗi khi đọc sách, tới đoạn tác giả phê phán một hành vi thái độ hay lối sống gì đó, hoặc nói tới một vấn đề, một thực trạng nào đó cần thay đổi, thì dừng lại để suy ngẫm xem mình có mắc vào thói hư tật xấu đó không, hoặc có đang ở trong tình trạng hoàn cảnh cần thay đổi mà tác giả đang nói đến hay không.
Trong những ngày đầu khi mới bước vào con đường tự học và phát triển bản thân, tôi tình cờ được cầm trên tay quyển sách Khuyến học của học giả người Nhật Fukuzawa Yukichi. Trong sách, tác giả có kể về một thanh niên có công ăn việc làm ổn định, có thu nhập tích lũy tốt. Anh quyết định cưới vợ mua nhà và xây dựng cuộc sống gia đình cho bản thân. Cha mẹ tự hào về anh, bạn bè cho là anh thành công, người ngoài chúc mừng cho hạnh phúc của anh. Nhưng Yukichi khẳng định rằng người thanh niên này đang sống không khác gì con sâu cái kiến. Vì việc tìm kiếm miếng ăn, tích lũy vật chất, và kết đôi với bạn tình để xây tổ cho mình thì loài sâu loài kiến cũng làm được chứ cứ gì phải là con người. Tác giả cho rằng đã là con người thì phải có trách nhiệm đối với cộng đồng, xã hội, phải cống hiến đóng góp cho sự phát triển của nơi mình sinh sống, phải làm điều gì đó để thấy mình đang sống có ích và tạo ra giá trị phục vụ lại cuộc đời. Khi đọc đến đó tôi đã giật mình nghĩ lại, nhận ra từ trước tới giờ mình vẫn chỉ sống như con sâu cái kiến mà thôi. Từ đó tôi có thêm động lực để nỗ lực thay đổi bản thân, phát triển chính mình, và dần dần tìm kiếm cách riêng để đóng góp, phục vụ lại cho cộng đồng.
Để phát triển, người ta thường cần sự hướng dẫn, chỉ dạy của những người đi trước, giỏi giang và nhiều kinh nghiệm hơn mình. Nhưng trong cuộc sống, nhất là cuộc sống của những người trẻ chỉ quanh quẩn với gia đình, trường học và bạn bè, thường rất khó để tìm một “sư phụ” cho mình. Một người thầy tận tâm, sẵn sàng truyền đạt kinh nghiệm, những bài học cuộc sống, chia sẻ suy nghĩ, quan điểm về cuộc đời, lan tỏa giá trị sống, thể hiện lập trường, thái độ, niềm tin và tư tưởng để giúp ta suy ngẫm và định hình hướng đi của mình. Nhưng với sách chúng ta hoàn toàn có thể tìm được thầy như thế. Không những là một mà còn là rất nhiều người, bất kỳ ai mà ta muốn.
Doanh nhân, nhà quản lý quỹ đầu tư, tác giả người Mỹ James Altucher từng kể rằng một bí quyết để phát triển bản thân của ông là tìm cho mình một “virtual mentor” – người thầy ảo. Khi biết một người thành công trong một lĩnh vực nào đó và có những điều ông muốn học hỏi, James Altucher sẽ tìm đọc tất cả các tài liệu có thể có về người đó, tiểu sử, hồi ký, những quyển sách người đó viết, hay viết về người đó, các bài báo, các bài nghiên cứu, các bài blog… có thông tin về người đó, những bài thuyết trình hay nói chuyện trước công chúng, tất tần tật các tư liệu mà ông có thể tìm thấy về người mà ông muốn học hỏi. Sau một khoảng thời gian nghiên cứu về một người, ông sẽ tổng hợp lại những điều mình đã rút ra được từ người đó qua một bài viết: “5 điều tôi được từ Woody Allen”, hoặc “10 điều khiến tôi ngưỡng mộ Benjamin Franklin”. Học theo cách của James Altucher, ta sẽ có rất nhiều người thầy tinh thần cho mình.