Tôi là một người thích dạo hiệu sách, lúc đi xa, chưa cần nói tới Tân Hoa Xã thư điếm, ngay cả những sạp sách nhỏ, cũng không nhịn được mà đảo mắt nhìn qua vài błąd. Thói quen này đã hình thành từ trước khi tôi làm nhà văn, mặc dù khi đó sạp sách vẫn chưa thịnh hành, trong hiệu sách cũng không giống như bây giờ, có nhiều loại sách phong phú hoa cả mắt.

Khi đã làm nhà văn rồi, hễ gặp nơi nào có sách, ngoài việc xem sách của người khác, đương nhiên tôi cũng muốn xem có sách của mình hay không. Mỗi khi viết lời tựa hoặc lời bạt cho những cuốn sách mới biên soạn, tôi lại không kìm được mà tưởng tượng ra dáng vẻ của nó khi được xuất bản. Tôi tưởng tượng nó được in rất đẹp, đã lên kệ sách, độc giả đang lật giật đọc. Tôi không biết độc giả cuối cùng có mua cuốn sách này hay không, nhưng đối với tôi, chỉ cần sách được xuất bản, bàn tay độc giả có thể chạm vào chúng, đã là mãn nguyện lắm rồi.

Tôi vốn chưa từng là một người có lòng tự tin. Thành thật mà nói, tôi biết tiểu thuyết của mình viết vẫn chưa đủ lý tưởng. Người viết tiểu thuyết, không nên dùng hai chữ "tạm bợ". Những năm nay, tôi vẫn luôn nỗ lực, nhưng không thể vì đã nỗ lực rồi, mà có thể dùng hai chữ nỗ lực ấy để qua mặt độc giả. Qua mặt thì không thể qua được ải khó, độc giả hiện đại cao minh hơn so với tưởng tượng của nhà văn, ngoài bản thân tác phẩm ra, bất kỳ lời lẽ ngoài lề nào cũng không thể lừa gạt được họ.

Tôi tin rằng trên thế giới này luôn tồn tại hai phương thức viết và đọc, một loại là người thông minh viết, để những kẻ ngốc đọc; còn một loại nữa là người ngốc cực nhọc viết, để những người thông minh đọc. Loại sách trước gần giống sách giáo khoa, có thể cho người ta tri thức, cũng có thể truyền thụ sai lầm; loại sau lại là phẩm vật tiêu khiển, phơi bày trần trụi bản thân ra, để những người thông minh tự mình phê bình phán xét. Nó có lẽ chẳng cho người khác thứ gì, không có sự khai sáng, không có tư tưởng, thậm chí không có hình thức nghệ thuật hay ho, mặc dù kẻ ngốc thực lòng rất muốn làm được như vậy.

Tôi cảm thấy thừa nhận bản thân ngu ngốc là một việc vô cùng vui vẻ. Tôi biết một con người, nếu lúc nào cũng cố tỏ ra tài giỏi, sẽ cảm thấy rất mệt mỏi. Tôi tin rằng tác phẩm của mình được viết cho những người thông minh xem, bởi vì tôi biết chỉ số thông minh của mình không cao, mà rất nhiều người lại vừa hay không thích xem những thứ do người thông minh viết. Người thông minh quá thông minh, đôi khi, họ cần những thứ nằm ngoài sự thông minh.

Tuyển tập tiểu thuyết này thu thập bốn tác phẩm hoàn toàn khác biệt. Nó không thể đại diện cho phong cách của tất cả tác phẩm của tôi, thế nhưng nhòm qua ống tuồng cũng đủ thấy toàn báo, mưu mẹo của tôi có lẽ cũng chỉ đến thế mà thôi. Tôi hy vọng sau này có thể có chút đột phá, có thể vượt qua chính mình, đương nhiên đây lại là một suy nghĩ ngu ngốc, con người sao có thể tự nắm tóc mình mà nhảy ra khỏi trái đất.

Biết rõ là không thể, nhưng vẫn muốn thử một chút, suy nghĩ ngu ngốc cũng có thể trở thành một thứ động lực.

Diệp Triệu Ngôn

Tháng 5 năm 1998