Gió nổi biển Đông, mây rơi Tây Sơn, tháng năm ở Bắc Kinh.

Tường đỏ ngói vàng, cây cổ thụ mọc chồi non, dưới ánh chiều tà rọi ra màu sắc rực rỡ, lơ đễnh một chút là lặng lẽ phai mờ, dần chìm vào trong một mảng mông lung xanh thẳm.

Hoa Quốc Phong nghiện thuốc lá không nhỏ, hút hết điếu này đến điếu khác, lòng cuộn trào sóng lợt: Tường đỏ có duyên gần mưa gió, năm tháng vô tình nhạt bạn xưa...

Việc đập tan "Băng Hải Tư" chấn động tâm can, cảm giác hưng phấn vẫn còn lấp lánh trên đỉnh cao cảm xúc, vậy mà đã chuyển vàng hóa xanh lại một mùa xuân. Mùa xuân năm 1978, ngày tháng càng qua càng khó khăn. Ngoài cửa đối đầu với "mũi lõ", trong nhà có "Bức tường Dân chủ Tây Đan" và cuộc tranh chấp đường lối trong Đảng, đúng là "cửa ải biên ải kinh phong, tiêu tường sát điện", văn kiện chồng chất trên bàn không ngày nào là không cao đến thước.

Ông cảm nhận rõ ràng "uy vọng cực cao" có được từ một năm trước đang rơi tụt dốc thảm hại, mỗi bước tiến lên đều phải ngoảnh nhìn xung quanh; tâm sự nặng nề, nghi lự muôn vàn...

Có một điều rõ ràng: Đứng đối diện với câu "Anh làm việc, tôi yên tâm" chính là "ngoài tròn trong vuông", "nhân tài khó được", "trong mềm có cứng, kim giấu trong bông".

Phải bớt chút thời gian yên lặng suy ngẫm, liền nhớ đến câu nói sắc bén thẳng thắn của Đặng Tiểu Bình: Đây là một cuộc đọ sức...

Là một cuộc đọ sức như thế nào?

Lão nhân gia từng nói, không có lý thuyết cách mạng thì không có hành động cách mạng. Lão nhân gia tạ thế chưa đầy một tháng, "Băng Hải Tư" bị đập tan, tựa như mất đi thiên điều, các trào lưu tư tưởng và "lý thuyết" tức thì dâng trào.

Hoa Quốc Phong và Uông Đông Hưng vội giương cao pháp bảo "Hai cái phàm là": "Phàm là quyết định do Chủ tịch Mao đưa ra, chúng ta đều kiên quyết duy trì; phàm là chỉ thị của Chủ tịch Mao, chúng ta đều trước sau như một tuân thủ."

Đặng Tiểu Bình chưa chính thức xuất sơn, đã ăn miếng trả miếng đưa ra: "'Hai cái phàm là' không được", "Đồng chí Mao Trạch Đông nói, bản thân đồng chí ấy cũng từng mắc sai lầm", "Đồng chí Mao Trạch Đông đã đề bốn chữ 'Thực sự cầu thị' cho Trường Đảng Trung ương ở Diên An, tinh thần cốt lõi của tư tưởng Mao Trạch Đông chính là bốn chữ này".

Điều này không khỏi khiến người ta nhớ lại những gì Mao Trạch Đông từng viết trong một bức thư trước khi qua đời: Ông đoán trước sau khi chết, một số người sẽ nhặt những lời ông từng nói lên, một số người khác sẽ nhặt những lời khác ông từng nói, để đấu pháp lẫn nhau. Điều đáng xấu hổ là, bức thư "muốn đánh quỷ thì phải nhờ cậy Chung Quỳ" này lại được viết cho bà Giang Thanh - người đang bị Hoa Quốc Phong giam giữ.

Hiệp đấu này, Đặng Tiểu Bình vừa ra tay đã chiếm thế chủ động. Bởi vì ông đã đưa ra quan điểm "không thể chỉ hiểu tư tưởng Mao Trạch Đông từ những câu chữ cá lẻ, mà bắt buộc phải có được sự hiểu đúng đắn từ toàn bộ hệ thống tư tưởng Mao Trạch Đông", chính là "hiểu một cách trọn vẹn và chính xác tư tưởng Mao Trạch Đông".

Lão nhân gia nói, chính quyền nằm trong nòng súng. Nếu nói "Băng Hải Tư" không lôi kéo nổi quân đội, thì việc đọ sức với Đặng Tiểu Bình lại hoàn toàn khác.

Sau khi xuất sơn, Đặng Tiểu Bình lập tức nắm lấy việc chỉnh đốn quân đội. Gọi Dương Thành Vũ, Lương Tất Nghiệp, Hoàng Ngọc Kun đến bàn về việc xây dựng quân đội, bàn về phương hướng và tình hình chỉnh đốn. Dương Thành Vũ báo cáo việc này với Diệp Kiếm Anh, Diệp Kiếm Anh chỉ thị: "Cậu hãy sắp xếp lại một bản ghi chép cuộc nói chuyện của đồng chí Tiểu Bình gửi cho tôi, tôi thấy sau đó còn phải gửi cho Chủ tịch Hoa."

Dương Thành Vũ truyền đạt chỉ thị của Soái Diệp tới Hoàng Ngọc Kun và Lương Tất Nghiệp, sắp xếp lại bản ghi chép, ký tên rồi gửi cho Diệp Kiếm Anh. Diệp Kiếm Anh đọc xong liền phê bốn chữ: "Gửi Chủ tịch Hoa." Ông dặn dò Dương Thành Vũ: "Bản ghi chép trước tiên hãy gửi cho Tiểu Bình xem qua, nếu chính xác thì lập tức gửi Chủ tịch Hoa." Dương Thành Vũ lại một lần nữa chuyển đạt chỉ thị của Soái Diệp tới Hoàng Ngọc Kun và Lương Tất Nghiệp, sau đó đưa cho Đặng Tiểu Bình xem qua.

Bản ghi chép này không bao giờ được trả lại nữa, Hoa Quốc Phong cũng từ đầu đến cuối không hề nhìn thấy.

Hoa Quốc Phong không cam tâm buông tay khỏi quân đội. Tháng 4 năm 1978, một chiếc tàu khu trục tên lửa của Hạm đội Nam Hải chìm do nổ ở Trạm Giang, đây là tai nạn nghiêm trọng nhất từ khi thành lập hải quân Trung Quốc. Sau khi tai nạn xảy ra, Đặng Tiểu Bình - người phụ trách công tác Quân ủy - đã phê bình nghiêm khắc Bộ Tư lệnh Hải quân và Chính ủy thứ nhất Hải quân Thượng tướng Tô Chấn Hoa. Tô Chấn Hoa bất mãn, đi mách Hoa Quốc Phong. Hoa Quốc Phong vốn đang không cam tâm buông tay quân đội, nhân cơ hội này để xoa dịu Tô Chấn Hoa, đồng thời quyết định khi thăm Triều Tiên về vào đầu tháng 5, sẽ duyệt binh hải quân ở Đại Liên, nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với Tô Chấn Hoa. Lần duyệt binh này dự kiến huy động một trăm hai mươi chiến hạm, tám mươi máy bay...

Lúc này, Dương Thành Vũ đã được điều làm Tư lệnh Quân khu Phúc Châu, Đại tướng Thụy Thụy Khanh lên giữ chức Tổng thư ký Quân ủy, phụ trách công tác thường ngày của Quân ủy. Ông hay tin về việc điều động của hải quân, liền lập tức báo cáo với Đặng Tiểu Bình: "Bọn họ hiện đã điều động bảy mươi chiến hạm, hơn hai mươi máy bay. Hành động lớn thế này mà không qua Quân ủy, là do Hoa Quốc Phong tự ý quyết định, hơn nữa có khả năng gây ra ảnh hưởng bất lợi trên trường quốc tế..."

Nguyên tắc chính trị hàng đầu của Quân Giải phóng Nhân dân là "Đảng chỉ huy súng". Chỉ có Quân ủy mới đại diện cho Đảng, bất kỳ cá nhân nào cũng không thể thay thế.

Đặng Tiểu Bình hạ lệnh dừng cuộc duyệt binh này, đồng thời xử lý nghiêm những người chịu trách nhiệm trực tiếp.

"Đây là một cuộc đọ sức." Đặng Tiểu Bình nói thẳng trước mặt Hoa Quốc Phong, chuyện này xảy ra chỉ cách đó vài ngày. Sự lúng túng của Hoa Quốc Phong lúc đó có thể tưởng tượng được. Ông hiểu rằng, Quân ủy đang đứng về phía Đặng Tiểu Bình.

Lão nhân gia còn từng nói: "Sau khi đường lối đã được xác định, cán bộ là nhân tố quyết định." Sau khi nhậm chức, Bộ trưởng Bộ Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Hồ Diệu Bang đã làm việc ngày đêm, phê duyệt hơn một vạn bức thư gửi đến, lần lượt minh oan cho các vụ án oan sai của hơn sáu nghìn cán bộ cao cấp. Hơn sáu nghìn cán bộ cao cấp bước lên cương vị công tác có ý nghĩa gì?

Tháng năm lắm chuyện. Sóng gió duyệt binh chưa lắng xuống, "Quang Minh Nhật báo" lại đăng bài xã luận "Thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất để kiểm nghiệm chân lý". Đây là một nước đi của Đặng Tiểu Bình nhắm vào "Hai cái phàm là".

Uông Đông Hưng ra lệnh: "Tạp chí 'Hồng Kỳ' không bày tỏ thái độ."

Hoa Quốc Phong gật đầu chuẩn y: "Cứ thế không bày tỏ thái độ!"

Lời nhắn được gửi đến các tỉnh các ban ngành, nhưng nơi nghe theo lời nhắn lại chỉ có duy nhất tỉnh Hồ Nam.

Hồ Nam là nơi Hoa Quốc Phong từng công tác lâu năm, Hồ Nam cũng là nơi xuất thân của nhiều cán bộ. Sau khi đập tan "Băng Hải Tư", người phụ trách tỉnh Hồ Nam đã cầm bức ảnh của "Lãnh tụ anh minh Chủ tịch Hoa" trở về tỉnh để truyền đạt, trong vấn đề "Hai cái phàm là" cũng kiên quyết đứng về phía Chủ tịch Hoa...

Biết bao chuyện cũ người xưa nổi lên trong tâm trí, Hoa Quốc Phong lại càng nhớ đến một bức thư, đó là bức thư của người lãnh đạo cũ đã bị đả đảo từ lâu của ông - Chu Huệ: "Tôi rất muốn đến thăm anh, nói vài câu."

Nói câu gì? Dĩ nhiên là muốn ra làm việc. Một khi xuất sơn sẽ đứng về phía nào? Người này trước kia từng phản đối Chủ tịch Mao...

Nhưng, chẳng lẽ lại đem những người tốt nhường hết cho Đặng Tiểu Bình, Hồ Diệu Bang làm... Hơn nữa, trước đây quan hệ với Chu Huệ ở Hồ Nam vẫn hòa hợp, "Cách mạng Văn hóa" cũng không xảy ra bất kỳ quan hệ trực tiếp nào, sẽ không có khoảng cách.

Hoa Quốc Phong dặn dò thư ký: "Cậu liên hệ với Bộ Giao thông vận tải, mời đồng chí Chu Huệ chiều mai đến Đại lễ đường, tôi sẽ nói chuyện với ông ấy..."

Một

“Tôi đến để tránh động đất đấy mà,” từ trên lầu vang lên giọng nói dịu dàng, đậm chất ngâm vịnh Tô Châu của Trần Vân. “Thuốc của Bệnh viện Bắc Kinh thì tôi quyết không uống đâu.”

Đây là một buổi tối sau khi đập tan "Băng Hải Tư", tiếng hoan hỉ còn chưa tan hẳn, tại tòa nhà phía Bắc của Bệnh viện Bắc Kinh.

Đừng coi thường tòa nhà kiểu cũ màu xám này, bên trong thường ngọa hổ tàng long. Công tác y tế bảo vệ sức khỏe cho các tướng lĩnh cao cấp của quân đội nằm ở Bệnh viện 301, còn công tác y tế bảo vệ sức khỏe cho các cán bộ lãnh đạo cao cấp của đảng chính thì tập trung tại Bệnh viện Bắc Kinh này. Ngay trên lầu của tòa nhà này, còn ở một số cán bộ lão thành từ cấp bộ trưởng trở lên, buổi tối tụ tập ở phòng nghỉ xem truyền hình. Khi Trần Vân nói giọng dịu dàng trong phòng bệnh, thì dưới lầu lại vang lên tiếng cãi vã như sấm sét, dường như đội ngũ y bác sĩ muốn ngăn cản người nào đó, nhưng không thể ngăn nổi, theo những tiếng bước chân thịch thịch vang dội lên cầu thang, rõ ràng là vị "lão gia" đang tức giận ngút trời này đã "xông quan" bước vào, đi lên lầu. Khi bóng hình đẫy đà trông như Napoléon ấy bước lên, miệng vẫn không ngớt rít ra những lời oán giận bực bội từ kẽ răng.

Các lão cán bộ đang xem TV lần lượt hướng mắt nhìn theo tiếng động, người nọ đã phơi bày toàn bộ cơ thể dưới ánh đèn màu cam: Vóc dáng ông không cao, tinh tráng đẫy đà, để kiểu tóc đầu đinh ngắn ngủi thể hiện tinh thần tiến thủ mạnh mẽ của nam giới; cơ bắp săn chắc, bước chân nặng nề, nam tính thì thừa mứa, nhưng dung mạo thì khó mà khen được. Sắc mặt ngăm đen, bên dưới đôi mày thưa nhạt, đôi mắt nheo lại quan sát như một xạ thủ súng máy đang tìm mục tiêu, dưới chiếc mũi tròn vo, khóe miệng mím chặt, mang theo vẻ nhẫn nhịn tựa đá xanh, như thể bị đè nén từ lâu, dần dần trở nên lạnh lùng. Ông mặc bộ trang phục Trung Sơn truyền thống của lão cán bộ, cổ áo siết chặt lấy phần cổ đang phồng to lên vì căng tràn, ngực phập phồng nhẹ, rõ ràng sự tức giận vẫn chưa tiêu tan. Nhìn kỹ hơn, có thể thấy trên mặt ông còn có vài vết sẹo đậu mùa nhạt, không thể nghi ngờ là từng chịu đựng nỗi thống khổ vì bệnh đậu mùa thuở thiếu thời.

“Mắng ai thế đồng chí Chu Huệ,” có người trước máy truyền hình hỏi, “mà tức thành ra thế này.”

“Tôi mắng Bộ trưởng Bộ Y tế!” Chu Huệ tiếp đó lại thốt ra một câu thô lỗ, là trách nhân viên công tác không cho ông vào.

Diệp Phi điềm tĩnh đứng dậy: “Đồng chí Trần Vân cũng ở đây, cùng qua đó ngồi một lát đi, à, Chu Huệ, cùng qua xem sao.”

“Lâu lắm không gặp ông ấy,” Chu Huệ lẩm bẩm, “Hồi Đại nhảy vọt, ông ấy gặp vận hạn, họp khu vực hợp tác ở Vũ Hán, Bí thư Tỉnh ủy Hồ Hắc ngồi ở ghế chủ tịch, ông ấy phát biểu, bị Bí thư tỉnh Hồ Bắc giơ tay chặn lại: Mấy thứ trò mèo của anh ấy à. Haizz, phách lối thật.”

Trong số các nhân vật lãnh đạo của Đảng Cộng sản, Trần Vân là một người cực kỳ đặc biệt. Chưa nói đến sự chính trực, thông tuệ, thanh liêm, thực sự cầu thị mà ai cũng biết, còn những cống hiến đặc biệt to lớn của ông trong việc phát triển kinh tế, cùng dũng khí kiên định độc lập tự chủ và nghị lực tự chế ngự một cách tự giác của ông lại càng hiếm có.

Ví như khi Mao Trạch Đông nổi giận đùng đùng hoặc lôi đình giận dữ, hầu như các cán bộ cao cấp của Đảng Cộng sản đều từng trái lòng mình viết bản kiểm điểm, duy chỉ có Trần Vân, bất kể là Mao Trạch Đông phê phán "phản chống mạo tiến" hay tiến hành chống hữu khuynh, ông đều kiên quyết không chịu viết bất kỳ bản kiểm điểm trái lòng nào, đối sách của ông là nằm viện hoặc đến Tô Châu nghe ngâm vịnh. Nguyên tắc ngôn hành của ông là: Không theo thượng cấp, không theo sách vở, chỉ theo thực tế.

Lại ví như khi phu nhân của vị lãnh tụ vĩ đại Chủ tịch Mao ra ngoài làm chuyện đặc quyền đặc lợi, hưởng thụ vượt tiêu chuẩn, Trần Vân liền ủng hộ vợ viết thư gửi Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, đưa ra phê bình nghiêm khắc, đồng thời yêu cầu tiến hành giáo dục đối với bà, bắt buộc phải sửa đổi. "Lãnh tụ anh minh Chủ tịch Hoa" đi về phía Nam, Bí thư Tỉnh ủy Giang Tô Hứa Gia Tôn tổ chức quần chúng ra sức chào mừng nồng nhiệt, Trần Vân liền lấy danh nghĩa Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương ra thông báo phê bình, bắt buộc ông ta phải kiểm điểm sửa đổi.

Còn về sự tự luật và tiết chế của Trần Vân, lại càng thể hiện ở mọi phương diện, khiến những người biết chuyện phải kinh ngạc trầm trồ. Ví như chuyện ăn uống, ông chủ yếu ăn rau xanh đậu hũ, mỗi bữa ăn mấy miếng đậu hũ là đúng mấy miếng ấy, trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không ăn nhiều hơn hoặc ít đi một miếng, mấy chục năm như một ngày. Mỗi bữa một đĩa nhỏ đậu phộng, mãi mãi là mười ba hạt, không thừa một hạt, cũng không thiếu một hạt; họp uống trà chỉ thả ba lá trà, nhân viên công tác đều biết không được nhiều hơn cũng không được ít đi; nghỉ ngơi tản bộ, mỗi lần mười ba phút, không nhiều không ít; còn về việc tiếp khách, trừ chuyện công việc, các chuyến thăm hỏi xã giao thông thường thì cố gắng từ chối, nếu gặp, tối đa là ba phút, không lãng phí thời gian.

Trần Vân tiếp khách, từng có hai câu chuyện nhỏ thế này:

Tư lệnh Quân khu Phúc Châu Thượng tướng Hàn Tiên Sở được Trần Vân bảo vệ nên thoát nạn, trong lòng vô cùng biết ơn. Khi đi ngang qua Bắc Kinh, ông đặc biệt đến thăm Trần Vân, bị Trưởng vệ sĩ Uất Đức Thuỷ chặn lại ở cửa: “Tư lệnh Hàn, thủ trưởng nói không tiếp, xin về cho.” Hàn Tiên Sở không cam lòng, nói với Uất Đức Thuỷ: “Cậu vào nói lại với thủ trưởng một tiếng xem, tôi chỉ gặp một lát, tuyệt đối không quá ba phút, quá thời gian cậu cứ đuổi tôi đi.” Uất Đức Thuỷ đi vào báo cáo với Trần Vân, và khuyên nhủ rằng: “Thủ trưởng, người ta là một vị đại tư lệnh, đứng chờ ở cửa nửa ngày trời, gặp một lát cũng không sao mà.” Trần Vân xua tay: “Có chuyện gì mà gặp? Bảo cậu ta về làm việc cho tốt.”

Uất Đức Thuỷ mang vẻ mặt lúng túng nói với Hàn Tiên Sở: “Tư lệnh Hàn, tính khí của thủ trưởng anh cũng biết rồi đấy, ngài ấy bảo có chuyện gì mà gặp, bảo anh về làm việc cho tốt...”

Tính bướng bỉnh của Hàn Tiên Sở cũng nổi lên, nói: “Cậu vào báo lại lần nữa đi, cứ nói tôi Hàn Tiên Sở không có yêu cầu nào khác, chỉ gặp mặt một lần, một câu cũng không nói, gặp xong tôi quay đầu đi ngay.”

Uất Đức Thuỷ khó xử nhíu mày: “Đã báo cáo ba lần rồi, giờ lại vào báo nữa, lời này bảo tôi nói thế nào đây?”

“Tôi nói thế nào cậu cứ truyền đạt thế ấy.” Hàn Tiên Sở bồi thêm một câu: “Cậu không đi báo, tôi không đi đâu, thủ trưởng không gặp tôi, tôi cũng không đi, tôi cứ đứng đợi ở đây!”

Trưởng vệ sĩ đành chịu, hết cách đành báo cáo trung thực với Trần Vân, nói Tư lệnh Hàn muốn gặp thủ trưởng một lát, không nói chuyện, không gặp được thủ trưởng thì không đi. Trần Vân không nói gì, trưởng vệ sĩ liền dò hỏi: “Vậy thì gặp một lát nhé?” Trần Vân vẫn không nói gì. Trưởng vệ sĩ không nghe thấy lời phản đối, liền tự chủ trương dẫn Hàn Tiên Sở vào. Hàn Tiên Sở dùng bước đi của người quân nhân bước đến trước mặt Trần Vân, một tiếng "bốp" vang lên, đứng nghiêm chào quân kỳ, không nói một lời, lập tức quay ngoắt lại, vẫn với bước đi quân nhân ấy, sải bước bỏ đi. Trưởng vệ sĩ đứng hầu bên cạnh trợn mắt há hốc mồm.

Bí thư Tỉnh ủy Sơn Tây Vương Khiêm có vẻ may mắn hơn Hàn Tiên Sở nhiều, thuận lợi được Trần Vân tiếp kiến. Ông bắt tay Trần Vân, hỏi thăm sức khỏe, đặt cặp tài liệu xuống bên sofa, thấy trưởng vệ sĩ mang nước trà tới, liền vội vàng nói một câu khách sáo. Đợi đến khi màn xã giao thông thường này kết thúc, mông vừa ngồi vững vàng, đang định bàn chuyện gì, thì chợt thấy Trần Vân chìa hai tay ra thọc vào túi áo, móc ra một mẩu giấy nhỏ. Vương Khiêm tưởng thủ trưởng có chỉ thị gì, liền nhìn mẩu giấy đó chờ đợi, nhưng mãi không thấy Trần Vân nói gì. Đang lúc không biết phải làm sao, lại thấy Trần Vân xem đồng hồ, liền chồm người tới định hỏi thăm.

Lúc này, Trần Vân giơ cao mẩu giấy đó lên, trưng ra một dòng chữ cho ông ta đọc: “Thời gian nói chuyện ba phút đã hết.”

Cái miệng đang há ra của Vương Khiêm còn chưa kịp phát ra tiếng, đã phải cứng ngắc ngậm lại, cúi người cầm cặp tài liệu, đứng dậy, cáo từ, biến mất.

Thế nên, nếu không có việc chính cần bàn, rất ít ai dám đến chỗ Trần Vân để lãng phí thời gian của ông. Hôm nay đặc biệt, Diệp Phi, Lữ Chính Thao, Liêu Chí Cao và Chu Huệ vừa đến bệnh viện, tụ tập lại đi thăm Trần Vân, lại được nhiệt tình chào đón vào phòng, vây kín phòng bệnh của Trần Vân từ giường đến ghế.

“Bao nhiêu tuổi rồi?” Trần Vân bắt tay Diệp Phi.

“Sáu mươi ba.” Diệp Phi đáp.

“Còn anh?” Trần Vân hỏi Lữ Chính Thao.

“Bảy mươi hai rồi!” Giọng điệu của Lữ Chính Thao mang theo nỗi cảm khái vô hạn.

“Năm Ất Tỵ, cầm tinh con rắn à?” Trần Vân hỏi dồn.

“Đúng vậy, cầm tinh con rắn.”

“Chúng ta vẫn là đồng niên đấy chứ!” Trần Vân vừa cảm khái vừa lắc đầu, “Năm tháng không tha người mà, mười năm nay!”

Thế là, mọi người đều hiểu rõ ý nghĩa sâu xa và hy vọng được gửi gắm đằng sau những câu hỏi tuổi tác dồn dập của Trần Vân.

“Ồ, là anh à?” Ánh mắt Trần Vân rơi vào gương mặt Chu Huệ, “Anh vẫn làm phó cục trưởng ở Bộ Giao thông vận tải cơ à?”

Diệp Phi gật đầu. Chu Huệ không giấu vẻ xúc động nói: “Đồng chí Trần Vân, gần hai mươi năm rồi mà anh vẫn nhớ rõ tôi như thế!”

“Chúng ta đều là mười năm, anh là hai mươi năm, không dễ dàng gì đâu!” Trần Vân ra hiệu tay, trầm ngâm chốc lát, thở dài một hơi rồi nói: “Đừng làm nữa, về tỉnh công tác đi.”

Ánh mắt cả phòng đều đổ dồn vào người Chu Huệ. Mặt ông hơi ửng đỏ. Nói gì thì nói, hai mươi năm không dễ dàng gì, bây giờ muốn về tỉnh thì nào có chuyện dễ dàng...

Người ta thường nói, mười năm trồng người, hai mươi năm đổi thế hệ. Giới trẻ Trung Quốc thời đại mới hoàn toàn xa lạ với cái tên Chu Huệ, nhưng các lão cán bộ ở Bệnh viện Bắc Kinh vẫn còn nhớ rõ cái tên này, vào những năm thập niên 50, ông từng là Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Hồ Nam; từng oanh oanh liệt liệt, từng sảng khoái hả hê. Bước ngoặt vận mệnh xảy ra tại Hội nghị Lô Sơn, ông cắm đầu đứng về phía Bành Đức Hoài, bị phê phán là "Bành Hoàng Trương Trương Châu Chu", Mao Trạch Đông - người luôn chủ trương "thu hẹp diện đả kích, mở rộng diện giáo dục", trầm ngâm một lát, vung bút gạch một đường lên đó, gạch bỏ chữ "Chu" thứ hai đi. Ông nói với Chu Huệ: "Chu Huệ này, cậu là do tôi tự tay moi ra đấy." Ông nói với anh trai của Chu Huệ - Tỉnh ủy viên kiêm Tỉnh trưởng tỉnh Giang Tô Huệ Dục Vũ: "Tỉnh trưởng Huệ này, người em trai đó của ông là do tôi đào chân tường khoét ra đấy."

Mao Trạch Đông vung bút gạch một đường, gạch Chu Huệ khỏi "tập đoàn phản đảng", "câu lạc bộ quân sự", đồng thời cũng gạch luôn cả "độ nổi tiếng" của ông. Thiên hạ đều biết năm 1959 ở Lô Sơn xuất hiện "Bành Hoàng Trương Châu", nhưng lại không biết từng có "Bành Hoàng Trương Châu Chu". Ngày nay, Bành Đức Hoài, Trương Văn Thiên, Chu Tiểu Châu đã qua đời, Hoàng Khắc Thành cửu tử nhất sinh, mù cả hai mắt; còn lại Chu Huệ tuy trải qua muôn vàn kiếp nạn, cuối cùng vẫn khỏe mạnh nhìn thấy ánh bình minh, đúng như câu họa vô đơn chí, phúc họa khôn lường.

Trần Vân khẽ phất tay phải, chấm dứt chủ đề này. "Bành Hoàng Trương Châu" trong Hội nghị Lô Sơn còn chưa được minh oan, việc phân công công tác cho Chu Huệ há lại dễ dàng? Ông chuyển sang kể lại quá trình bắt "Băng Hải Tư", đây là tiền đề cho mọi công việc xoay chuyển tình thế càn khôn sau này.

“Căng thẳng lắm chứ, hồi đó.” Trần Vân hiếm khi có vẻ kích động như vậy, “Lúc đó quả thực là một mất một còn, 'Băng Hải Tư' cũng vậy, trong nhật ký của Trương Xuân Kiều chẳng phải cũng nói muốn giết người đó sao. Bắt 'Băng Hải Tư' đâu phải chuyện đùa giỡn, ý tưởng này rất nhiều người có rồi, nhưng không dám nói, cứ vòng vo thăm dò lẫn nhau. Soái Nhiếp có ý tưởng này, từng nói với Dương Thành Vũ; Soái Diệp cũng có ý tưởng, Hoa Quốc Phong và Uông Đông Hưng cũng có ý tưởng. Soái Diệp, Soái Nhiếp và Dương Thành Vũ bàn ở Tây Sơn, Hoa Quốc Phong và Uông Đông Hưng bàn trong thành. Sau đó Vương Hồng Văn lên Tây Sơn, Soái Nhiếp liền về thành ở, Soái Diệp ở lại trên núi, chuyển đến Ngọc Tuyền Sơn. Trên núi dưới núi là do Dương Thành Vũ liên lạc. Uông Đông Hưng đến tìm tôi, muốn thông qua tôi để nắm thái độ của Soái Diệp. Soái Diệp thận trọng, tôi gọi điện, ông ấy nói không gặp, nhưng lại bảo con trai ông là Diệp Tuyển Bình lái chiếc xe jeep mua rau to đón tôi tới - ông ấy sợ điện thoại bị nghe lén. Bàn chuyện này, Hoa Quốc Phong không tiện ra mặt, chủ yếu là Diệp Kiếm Anh và Lý Tiên Niệm. Lúc đó xin ý kiến tôi, tôi nói chuyện này không thể đùa cạp bừa bãi được, phải thận trọng, tôi phải suy nghĩ đã, lúc đó chưa bày tỏ thái độ. Suy nghĩ một thời gian, tôi nói, được, tôi đồng ý. Nhưng chỉ lần này là cuối cùng, không có lần sau. Thứ này tuyệt đối không thể tùy tiện làm được, đã mở đầu rồi thì không thể lường trước được, tôi đã nói nhiều lần: Chỉ lần này là cuối cùng, sau này quyết không được làm lại nữa...”

Chu Huệ đã hiểu dụng ý trong lời kể của Trần Vân: Hành động phi thường chỉ có thể được sử dụng một cách thận trọng trong hoàn cảnh phi thường; hành động phi thường chỉ có thể giải quyết được nhất thời, không thể kéo dài lâu dài. Bằng không sẽ phạm sai lầm lớn. Ông có trải nghiệm sâu sắc về điều này.

Đó là sau khi chiến tranh kháng chiến thắng lợi, Chu Huệ đến phía tây tỉnh Sơn Đông để mở ấp khu vực mới. Quốc Dân Đảng tấn công, kéo đến một sư đoàn, thế lực rất lớn, tàn sát tàn nhẫn những người cộng sản và các phần tử tích cực cách mạng, giết từng nhà từng nhà, thi hành khủng bố trắng, căn cứ địa mới mở ngày càng thu hẹp, đối mặt với nguy cơ mất trắng hoàn toàn. Trong hoàn cảnh phi thường này, Chu Huệ quyết định quả đoán tiến hành "đối lập đỏ trắng", dùng khủng bố đỏ để chống lại khủng bố trắng. Lúc ấy, Quốc Dân Đảng đã giết sạch cả nhà Trư Đan Nghị - Khu trưởng khu 2 huyện Cao Đường của ta. Chu Huệ gọi Huyện trưởng Tân Phủ tới nói: "Cậu đi giám trảm, bắt kẻ thủ ác đã giết cả nhà khu trưởng chúng ta lại, giết sạch cả nhà hắn cho tôi!" Huyện trưởng Tân Phủ đã bắt được hung thủ, giết sạch cả nhà y. Cú này đã làm kẻ thù chấn động, từ đó không dám tàn sát vô tội tàn nhẫn như trước nữa, cán bộ quần chúng của chúng ta mới yên tâm, ổn định được tâm lý. Sau đó, Chu Huệ đã kiểm điểm vì việc này, giải thích rõ với cán bộ quần chúng rằng, việc giết cả nhà hung thủ là hành động phi thường trong hoàn cảnh phi thường, bị ép buộc phải làm, sau này tuyệt đối không được làm lại nữa. Việc bắt "Băng Hải Tư" hiện nay, cũng thuộc về hành động phi thường trong hoàn cảnh phi thường, trong Đảng đương nhiên không thể lặp lại nữa.

Trần Vân kể hơn một tiếng đồng hồ, nói đến mức khóe miệng sủi bọt mép. Các bộ trưởng có mặt đều quen biết ông mấy chục năm, đây là lần đầu tiên họ thấy ông hưng phấn như vậy. Có người nghe xong, xen lời vào:

“Trong vấn đề bắt 'Băng Hải Tư', Hoa Quốc Phong và Uông Đông Hưng đều có công.”

Trần Vân nói: “Tôi không nói thế, tôi cho rằng đây là việc đảng viên nên làm. Năm 76 họ không bắt, năm 77 người khác cũng sẽ bắt. 'Băng Hải Tư' có thể bị bắt, chủ yếu vẫn là quyết tâm của Diệp Kiếm Anh, là ý Đảng lòng dân hướng về, đừng vì thế mà lại đi vun vén tô vẽ gì nữa...”

Hai

Chẳng biết từ lúc nào trời đã gần trưa, ánh sáng từ vũ trụ soi rọi nuôi dưỡng muôn vàn sinh mệnh. Ông đứng bên cửa sổ, làn gió xuân hiu hiu lùa qua tấm lưới sắt khẽ lướt qua da thịt, hòa quyện kích thích với luồng dương khí cường tráng ngút ngàn trong cơ thể, dòng máu nóng dưới da như muốn trào phun ra. Ông phóng tầm mắt ra tận chân trời, như thể nhìn thấy dòng sông cuồn cuộn giao hòa với hồ Bà Dương mịt mờ khói sóng, nhìn thấy ngọn Lô Sơn mây vờn sương phủ, nghìn đời trầm mặc ở bờ tây nam.

Hai mươi năm thấm thoắt thoi đưa, ông vẫn nhớ năm ấy rời núi, ở sân bay nhìn thấy Lâm Bưu chụp ảnh cùng Hoàng Vĩnh Thắng và những người khác, một bầu không khí xuân hòa nhã, vui vẻ yên bình. Ông cúi gằm mặt, lủi thủi, chỉ tự an ủi trong lòng: Không cầu không có lỗi, chỉ cầu không hổ thẹn.

Ông đến Bộ Giao thông vận tải làm phó cục trưởng, dập tắt ý niệm đông sơn tái khởi, chỉ muốn làm thiết thực vài việc cho dân. Ông muốn tránh xa sóng gió của các phong trào chính trị, nhưng ông không tìm phong trào, phong trào lại tìm đến ông. Vạn vật vạn sự trên đời không ngoài một lý lẽ: Vật cực tất phản. Nếu không có kiếp nạn mười năm, không có việc toàn Đảng, toàn quốc, toàn dân cùng chịu đựng đau thương khốn khổ tột cùng, thì Chu Huệ ông làm sao có thể ngẩng đầu hít thở sâu trong những năm tháng còn lại của cuộc đời, mọi thứ đành phải giao lại cho hậu thế bình luận.

Bây giờ thì khác rồi, ông đón nhận mùa xuân thứ hai của cuộc đời. Sáng nay Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc gọi điện tới, vị cấp dưới năm xưa của ông, nay là "lãnh tụ anh minh" Chủ tịch Hoa, muốn tiếp kiến ông tại Đại lễ đường Nhân dân.

Cuộc gặp gỡ sẽ mang lại kết quả gì? Ông kích động, bất an. Dẫu sao, cuộc gặp này đã kéo dài gần một năm.

Năm ngoái sau khi thăm Trần Vân ở Bệnh viện Bắc Kinh, trong lòng liền bùng lên một đốm lửa, tiếng nói kia tuy không có hình thù rõ ràng, nhưng lại giống như linh vật trong truyền thuyết đang bay lượn xung quanh mang theo sự vỗ về giữa chốn u minh, lại giống như tiếng chuông trang nghiêm thần thánh văng vẳng ba ngày khơi dậy hy vọng và sự chân thành tận đáy lòng người ta: “Đừng làm phó cục trưởng nữa, có gì mà làm? Về tỉnh thôi...”

Thế là, cõi lòng vốn đã bình lặng của ông lại mất đi sự tĩnh lặng. Dục vọng luôn khiến con người ta mất đi sự bình yên.

Bộ trưởng Diệp Phi luôn coi Chu Huệ là đối tác trò chuyện bình đẳng. Tại nơi ở phía sau ngõ Hậu Ân Tự, ông hếch cằm, chào Chu Huệ rằng: “Này, Tiểu Bình ra rồi, hôm nay tôi phải đến chỗ ngài ấy thăm hỏi một chút.”

Chu Huệ chớp chớp mắt, nói: “Xin anh nhắn nhủ hộ đồng chí Tiểu Bình một câu, gửi lời thăm sức khỏe tới ngài ấy, lại gửi lời thăm tới Trác Lâm nữa, hai mươi năm không gặp hai vợ chồng họ rồi.”

Diệp Phi nhìn Chu Huệ, giải thích: “Lần này tôi không tiện dẫn anh đi cùng, ngài ấy không hẹn anh.”

“Tôi không đi.” Chu Huệ chớp mắt cười cười, “Chỉ phiền anh chuyển lời hỏi thăm, nhắc một câu là đủ.”

Hai người nhìn nhau ba giây, đều cười. Bọn họ đều là những kẻ sành chính trị chốn hoạn lộ, đều hiểu ý nghĩa của việc "chuyển lời hỏi thăm".

Diệp Phi trở về, nói với Chu Huệ đang chờ đợi: “Tôi đã chuyển lời hỏi thăm hộ anh rồi, câu trả lời nguyên văn của Tiểu Bình chỉ có một câu: 'Bảo cậu ta tìm Hoa Quốc Phong ấy, bọn họ đều là người Hồ Nam cả.'”

Một câu nói của Đặng Tiểu Bình khiến Chu Huệ do dự suốt hai mươi ngày. Cấp dưới cũ, lãnh tụ nay, thật khó tìm, có thể tìm được không? Ông đành tìm Phó Tổng thư ký Quốc vụ viện bàn trước: “Anh thấy tôi có thể tìm Hoa được không?”

Phó Tổng thư ký trầm ngâm giây lát, nói: “Tôi thấy được chứ. Hai người trước kia quan hệ khá tốt, anh cũng trọng dụng ông ta, còn cả Chu Tiểu Châu nữa, đều từng trọng dụng cất nhắc ông ta. Sau Hội nghị Lô Sơn, các anh xuống đài, chẳng phải từng giới thiệu ông ta với Chủ tịch đó sao?”

“Thời nào thế nấy...” Chu Huệ vẫn do dự, “Tìm ông ta, nhỡ ông ta không thèm đếm xỉa đến tôi thì sao... Tình hình hiện nay của ông ta, nếu như...”

Lời chưa dứt, ý ngoài lời thì những người sành chính trị đều hiểu. Nếu Chu Huệ trước kia là cấp dưới của Hoa Quốc Phong, thì nay tìm Hoa là đúng lúc đúng thời điểm; ngặt một nỗi Chu Huệ trước kia lại là cấp trên của Hoa Quốc Phong, nay lại đi tìm Hoa Quốc Phong - người đã trở thành "lãnh tụ anh minh", trong đó ắt có biết bao nỗi lúng túng khó nói.

“Haizz, có thể viết một mẩu giấy mà, mặc kệ ngài ấy có thèm để ý hay không! Để ý thì tốt, không để ý cũng chẳng tệ đi đâu được.” Phó Tổng thư ký Quốc vụ viện nói, “Tôi giúp anh chuyển mẩu giấy này đến chỗ Soái Diệp, để Soái Diệp chuyển cho Chủ tịch Hoa, ngài ấy có để ý hay không, những việc chúng ta cần làm coi như đã làm đủ cả.”

“Anh nói cũng có lý.” Chu Huệ cuối cùng cũng hạ quyết tâm, viết một mẩu giấy gửi Hoa Quốc Phong:

Chủ tịch Hoa: Lâu lắm không gặp. Ngài bắt "Băng Hải Tư" công lao không nhỏ. Ngài hiện nay trăm công nghìn việc rất bận, khi nào rảnh rỗi, tôi rất muốn đến thăm ngài, nói vài câu.

Chu Huệ

Mẩu giấy này được bỏ vào phong bì, ngoài bì thư ghi "Đồng chí Phó Chủ tịch Diệp chuyển Chủ tịch Hoa thu".

Thư gửi đi nửa năm, không có bất kỳ hồi âm nào, cứ tưởng là đá chìm đáy biển, dần dần quên bén đi. Nào ngờ đến đầu xuân năm 1978 lại nhận được điện thoại từ Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, nói Hoa Quốc Phong hẹn gặp. Quả là chuyện tốt thường gặp nhiều trắc trở. Trớ trêu thay Chu Huệ lại bị cảm lạnh nặng nằm liệt giường, lại lo lắng mang mầm bệnh cảm vào Trung Nam Hải, đành phải gọi điện báo rõ tình hình: Bị cảm nặng không tiện gặp, sợ lây sang Chủ tịch Hoa.

Bây giờ lại qua hai tháng nữa, Hoa Quốc Phong lại hẹn gặp lần nữa, thân thể khỏe mạnh tinh thần sảng khoái, vừa vặn để đi dự hẹn. Nhưng sau khi gặp mặt thì nên bàn chuyện gì đây? Ngày tháng sau khi đập tan "Băng Hải Tư", toàn quốc tuyên truyền ca tụng Chủ tịch Hoa, là vì sự ổn định chính trị, xác lập hạt nhân, xây dựng uy quyền hay là một phong trào thần thánh hóa mới? Mỗi khi trên đài phát thanh cất lên tiếng hát "Núi Giao Thành này, nước Giao Thành nọ", giai điệu vốn hay ho ấy lại vì lời ca bị sửa đổi mà khiến người ta nổi da gà. Là vì quá quen thuộc với Hoa Quốc Phong nên không nghe nổi những lời ca tụng đó? Hay là vì trải qua quá nhiều thăng trầm nên ông đã hình thành sự cảnh giác và chán ghét đối với những lời nịnh hót tâng bốc kiểu này?...

Ông chợt nhớ lại cuộc nói chuyện của Trần Vân tại Bệnh viện Bắc Kinh một năm trước. Việc đập tan "Băng Hải Tư" rõ ràng Hoa Quốc Phong có công, nhưng Trần Vân lại nhấn mạnh không cần phải nói như thế, "đó là việc đảng viên nên làm". Xem ra, ông ấy chính là sợ quần chúng và một số cán bộ nhân đó lại thổi bùng lên một phong trào thần thánh hóa mới.

Ông dằn lại suy nghĩ, quay người rời khỏi cửa sổ. Bởi vì xe hơi đã chạy đến dưới lầu.

Tiếng bánh xe sột soạt, chiếc xe con lướt đi nhanh chóng trên đường Trường An. Chu Huệ ngả người ra sau ghế xe, đôi mắt hơi nheo lại, ánh mắt thâm trầm toát ra một thứ tư duy lạnh lùng sắc sảo mà chỉ triết gia mới có.

Bên phải đã là lầu thành Thiên An Môn, bên trái là Nhà tưởng niệm Chủ tịch Mao, nếu cứ đi thẳng tới trước, sẽ nhìn thấy "Bức tường Dân chủ Tây Đan" kia. Chu Huệ cảm thấy sợi thần kinh trung ương ấy bị một ngón tay vô hình khẽ gảy một cái, toàn thân rung lên theo, muôn vàn suy nghĩ liền theo giai điệu được khảy ấy mà tung bay bật dậy: Phía Đông là biểu tượng cao nhất của chuyên chế phong kiến, tập quyền trung ương; phía Tây là "thánh địa" của chủ nghĩa tự do tư sản Trung Quốc cùng đủ loại đoàn thể bí mật vô chính phủ, phản chính quyền. Cặp đối lập cách nhau hai cây số này, hiện nay đều là "cảnh điểm du lịch" hấp dẫn nhất Bắc Kinh. Người ngoại tỉnh đến Bắc Kinh, có người lao thẳng đến Tử Cấm Thành, có người lao thẳng đến nhà tưởng niệm, cũng có người lao thẳng đến tường Tây Đan, nhiều người hơn thì "một ngày dạo ba nơi", nhất định phải đi hết ba địa điểm này mới thôi, để cảm nhận bầu không khí chính trị, văn hóa dị biệt đó.

Chu Huệ dẫu sao cũng đã từng trải qua tôi luyện trong đấu tranh chính trị. Sự nhận thức của ông đối với truyền thống phong kiến Trung Quốc sâu sắc hơn những người dưới tường Tây Đan rất nhiều, thế nên, suy nghĩ của ông về việc xây dựng, hoàn thiện nền dân chủ và pháp chế ở Trung Quốc cũng rõ ràng và khả thi hơn những người dưới tường Tây Đan rất nhiều.

Đối với câu nói "Mác cộng Tần Thủy Hoàng" của Mao Trạch Đông, ban đầu Chu Huệ luôn hiểu theo chiều hướng tích cực, nhưng đến Hội nghị Lô Sơn, dần dần nhìn thấy và trải nghiệm tận mắt mặt tiêu cực đáng sợ; rồi đến "Cách mạng Văn hóa", lại càng phát hiện đó là một cơn ác mộng; sau khi đập tan "Băng Hải Tư", đau đớn ngẫm lại, phản tư về "Luận trung tâm" lấy đấu tranh giai cấp làm trọng tâm, "Luận nhân khẩu" đông người dễ làm việc, luận đấu tranh hai đường lối trong Đảng, cùng luận trung tâm cách mạng thế giới do Mao Trạch Đông vạch ra và kiên trì, thực sự đã mang lại tổn hại nghiêm trọng và hậu quả tai họa cho công cuộc xây dựng và phát triển của Trung Quốc. Từ đó lại càng trầm ngâm sâu xa hơn về việc tại sao những sai lầm này lại có thể xảy ra ở Trung Quốc và được đa số người ủng hộ hoặc dung túng trong hơn hai mươi năm qua, thì cảm nhận được cái nền móng sâu rộng mà chế độ phong kiến và mê tín dị đoan có được ở đất nước văn minh cổ đại này.

Ông nhớ lại lời của một nhà triết học: "Mê tín là một phần tồn tại trong chính con người; vào lúc chúng ta tưởng rằng đã dọn sạch nó đi rồi, thì nó lại ẩn nấp ở góc khuất bất ngờ nhất, để rồi một khi tin rằng mình đã vạn bất nhất thất, nó lại đột ngột trồi lên."

Đảng Cộng sản Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của Mao Trạch Đông đã giành được sự ủng hộ và bảo vệ của đông đảo quần chúng nhân dân rộng rãi nhất nhờ vào việc chống phong kiến, tranh giành dân chủ. Đáng tiếc là, trong lúc phá bỏ mê tín cũ thì lại dựng lên mê tín mới. Điều này không khỏi khiến người ta phải nhìn nhận lại chất lượng của dân tộc này và người dân lúc bấy giờ.

Mao Trạch Đông càng về già càng tôn sùng Tần Thủy Hoàng. Chế độ hoàng đế của Trung Quốc khởi nguồn từ Tần Thủy Hoàng - vị hoàng đế nghìn đời có một, và suốt hai nghìn năm không đổi chế độ nhà Tần.

Hoàng đế, là tên gọi chí tôn. "Hoàng" nghĩa là huy hoàng; đức lớn huy hoàng, không gì không soi rọi. "Đế" nghĩa là tiến lên, có thể hành thiên đạo, xét việc trời, thế nên gọi là hoàng đế.

Nói Tần Thủy Hoàng "đức lớn huy hoàng" có lẽ có lý, ông đã sáng lập ra chế độ phong kiến hoàn thiện nhất thế giới, không có quốc gia hay dân tộc nào có chế độ phong kiến sánh bằng. Năm 221 trước Công nguyên, nhà Tần diệt sáu nước, thống nhất thiên hạ, liền phế bỏ phong kiến, đặt ra quận huyện; bỏ thế tập, phái quan lại lưu vong; tập quyền trung ương, thống nhất chế độ; xe cùng trục, sách cùng văn, hành cùng luân, thống nhất đo lường, đặt nền móng cho việc hình thành một dân tộc thống nhất về các mặt kinh tế, văn hóa. Ban hành luật Tần trước, thiêu thư hãm nho sau; đuổi rợ Hồ, xây Vạn Lý Trường Chường; thống nhất bốn bể, ở "A Phòng"; đại quyền thiên hạ tập trung về trung ương, đại quyền trung ương tập trung về hoàng đế, thì hoàng đế tức là quốc gia, quốc gia tức là hoàng đế, hoàng đế và chuyên chế hòa làm một.

Suốt cuộc đời Mao Trạch Đông, lập đảng, lập quân đội, lập căn cứ địa cách mạng; quét sạch quân phiệt, kháng chiến chống giặc ngoại xâm, đánh đổ Quốc Dân Đảng Tưởng Giới Thạch, thống nhất thiên hạ vào năm 1949. Một mặt ông phá bỏ phong kiến, thiết lập Chính phủ Nhân dân Trung ương cùng Đại hội Đại biểu Nhân dân, Hội nghị Hiệp thương Chính trị và các chế độ dân chủ khác, sáng lập ra "sự hợp tác đa đảng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản". Nhưng mặt khác ông lại nói "nhà xây xong rồi, chẳng lẽ cứ để trống hoác thế sao? Kiểu gì cũng phải bày dặm mấy cái bình hoa treo mấy bức tranh chứ". Các đảng phái dân chủ hay đại biểu nhân dân, ủy viên chính hiệp, chẳng qua cũng chỉ là những món đồ trang trí như bình hoa mà thôi. Ông không hề che giấu bản chất của đất nước là chuyên chính vô sản, là "Đảng lãnh đạo mọi thứ", Mao Trạch Đông nhiều lần nói "Tần Thủy Hoàng là thá gì chứ! Lão ta chỉ chôn sống bảy mươi hai tên Nho sinh, chúng ta vượt gấp trăm lần lão!" Tần Thủy Hoàng "cha trời mẹ đất, là con của trời vậy". Mao Trạch Đông là "mặt trời đỏ trong tim chúng ta", "trời lớn đất lớn không bằng ơn nghĩa của Chủ tịch Mao lớn". Trời đất còn không bằng Chủ tịch Mao, con của trời là Tần Thủy Hoàng làm sao có thể so sánh với Mao Trạch Đông?

Đại quyền thiên hạ tập trung trong Đảng, đại quyền trong Đảng tập trung vào Mao Trạch Đông, đúng như câu "vua độc chiếm thiên hạ mà không bị ai kiềm chế".

Mỗi khi Chu Huệ nghĩ đến điều này, liền không kìm được mà nhớ tới Điền Gia Anh - vị tú tài trong Đảng. Gia Anh trước mặt cũng như sau lưng người khác, có thói quen gọi Mao Trạch Đông là "chủ công". Chắc là vì đọc nhiều truyện lịch sử quá chăng. Chủ công nổi giận, toàn bộ Ủy ban Trung ương coi như bằng không, huống hồ là cái thá gì đại hội đại biểu nhân dân, hội nghị hiệp thương chính trị...

Danh hiệu hoàng đế một khi đã được xác định, các hành động và thân thích có liên quan đến hoàng đế đều được định ra những mỹ hiệu hợp pháp. Bởi vì dân tộc và đất nước chúng ta coi trọng nhất là danh chính ngôn thuận.

Bề tôi gọi hoàng đế là "Bệ hạ", sử sách gọi hoàng đế là "Thượng"; hoàng đế giá lâm thì gọi là "Hạnh", nơi ở gọi là "Hành tại sở"; nơi ở gọi là "Cấm trung"; sinh gọi là "Đản"; chết gọi là "Băng"; cha gọi là "Thái thượng hoàng"; mẹ gọi là "Hoàng thái hậu"; vợ gọi là "Hoàng hậu"; thiếp gọi là "Phi tần"; con trai gọi là "Hoàng thái tử", "Hoàng tử"; con gái gọi là "Công chúa", v.v.. Bản thân những danh hiệu này tuy có ý nghĩa tôn quý vô thượng, nhưng ý nghĩa thực sự quan trọng lại không nằm ở bản thân danh hiệu, mà nằm ở sự "độc đoán". Tức là những danh hiệu này "không phải thiên tử thì không dám dùng". Lại ví như "mệnh gọi là 'chế', lệnh gọi là 'chiếu', thiên tử tự xưng là 'trẫm'", đều là "độc đoán chuyên dùng" của hoàng đế, người khác mà dính vào, thì chắc chắn là đại nghịch bất đạo, là tội chết mưu phản. Liên tưởng đến sau khi nước Trung Hoa mới thành lập, những lời ca tụng như "Lãnh tụ vĩ đại", "Vạn tuế", "Vạn thọ vô cương" dần dần trở thành "chuyên dùng độc đoán", Chu Đức, Bành Đức Hoài đều từng nghe tiếng "vạn tuế" mà biến sắc, không dám nhận. Lại ví như sau khi Lưu Thiếu Kỳ nhậm chức Chủ tịch nước, nhân viên phục vụ trên Lô Sơn gọi ông là Chủ tịch Lưu, vợ chồng Thiếu Kỳ vội vàng ngăn lại: "Đừng gọi thế. Chúng ta chỉ có một Chủ tịch, là Chủ tịch Mao, các cậu gọi tôi là đồng chí Thiếu Kỳ là tốt nhất". Sự tồn tại của loại "chuyên dùng" này, chẳng phải đã bao hàm ý nghĩa "chuyên chế" đó sao?

Chu Huệ trong "Cách mạng Văn hóa", mỗi khi nghe thấy "Chỉ thị tối cao", đặc biệt là nhìn thấy quần chúng khua chiêng gõ trống, dùng nghi thức long trọng để lắng nghe chỉ thị tối cao, trong lòng đều trăm mối cảm xúc ngổn ngang, sinh ra sự lo âu và đau thương không tên. Trong xã hội phong kiến, bằng chứng để hoàng đế thực thi quyền lực là ấn, phù, tiết. "Ấn" chính là quan ấn; ấn chính là tín vật. "Phù" là tín vật để điều động binh mã, tiến hành chinh phạt. "Tự" cũng là bằng chứng tín nhiệm, là thứ mà sứ thần cầm theo để tỏ lòng tin trong các hoạt động ngoại giao. Mà trong "Cách mạng Văn hóa", Mao Trạch Đông khoanh tròn một vòng bút đỏ, một bức "Chỉ thị tối cao", tính uy quyền của nó đã vượt xa những chiếc ấn, phù, tiết kia.

Chế độ phong kiến của Trung Quốc còn bao gồm cả chế độ cung điện, tông miếu, lăng tẩm. Trong cái liếc mắt của Chu Huệ, Tử Cấm Thành cổ kính uy nghiêm ở bên phải và Nhà tưởng niệm đẫy đà mới xây ở bên trái đã lướt qua ngoài cửa sổ xe. Chiếc xe con chuẩn bị chạy tới bức tường Tây Đan cách đó hai cây số, nhưng lại bỗng rẽ gấp, lái về phía cửa Bắc của Đại lễ đường Nhân dân.

Thế là, trong đầu Chu Huệ lại hiện lên khuôn mặt ôn hòa đôn hậu vốn quen thuộc nay đã hóa xa lạ. Nói gì với vị Chủ tịch Hoa Quốc Phong này đây? Dẫu muôn vàn suy nghĩ nhảy múa trong đầu, nhưng rõ ràng đều không phải là những nội dung có thể đem ra trò chuyện. Ngặt nỗi tư duy lại cứ mãi không thoát khỏi quỹ đạo đã có:

Thực ra, nội dung quan trọng nhất của chế độ phong kiến Trung Quốc, không nằm ở những danh hiệu, tên gọi, lễ tiết rườm rà mà ông vừa suy nghĩ tới, mà nằm ở việc duy trì tông phu tông miếu. Hơn hai nghìn năm qua, các đời các triều đại không đời nào không coi việc lập trữ là đại sự hàng đầu để duy trì chế độ, giữ vững chính thể, đúng như câu "Thái tử là gốc của thiên hạ, gốc mà dao động thì thiên hạ chấn động". Nước cộng hòa thành lập được mười năm, các anh hùng khai quốc tuổi ngày càng cao, nên vấn đề "người kế nhiệm" được đặt ra ngày một nhiều hơn theo từng năm. Mao Trạch Đông lần lượt chọn Lưu Thiếu Kỳ, Lâm Bưu làm người kế nhiệm. Đặc biệt là Lâm Bưu, được ghi vào điều lệ đảng như những bản di ngôn trong "Kim Biếc Di Ngôn", "Di chiếu", được lập làm "thai tử", kết quả là thân bại danh liệt, "gốc dao động, thiên hạ chấn động". Nghe nói lão nhân gia cũng vì thế mà sức khỏe suy sụp. Cuối cùng ngài cũng bút phê "Anh làm việc, tôi yên tâm". Lại lập Hoa Quốc Phong làm người kế nhiệm...

Chiếc xe con dừng lại dưới bậc thềm cao ở cửa Bắc Đại lễ đường Nhân dân. Chu Huệ không hành động ngay, dòng suy nghĩ vẫn chưa kết thúc: Rốt cuộc nên bàn gì đây? Haizz, cứ đi theo cảm xúc vậy thôi.

“Có phải đồng chí Chu Huệ không ạ?” Từ cửa bên một cán bộ trẻ tuổi bước ra.

“Ồ, là tôi.” Chu Huệ phát hiện mình đã bước vào cửa Bắc của Đại lễ đường Nhân dân.

“Tôi là thư ký Tào, mời đi lối này.”

Chu Huệ được dẫn vào Đại sảnh phía Đông.

“Xin chờ một lát, Chủ tịch Hoa giải quyết xong việc trong tay sẽ sang ngay.”

Chu Huệ châm một điếu thuốc lá. Hơi thuốc nhẹ nhàng bay lên, thoáng chốc đả thông một huyệt khiếu: Trò đùa chính trị không phải là lịch sử...

Trò đùa chính trị chỉ là sự trút bỏ cảm xúc, bất kể thật giả, chỉ phản ánh lòng dân ý Đảng tại thời điểm và địa điểm đó. Chỉ có lịch sử mới có thể phản ánh và vạch trần bản chất hoặc gọi là quy luật của sự vật.

Là bàn về lòng dân ý Đảng hay là bàn về...

Chu Huệ nhả ra một làn khói, lẩm bẩm thành tiếng: Không dời đổi theo ý chí của con người mà!