Chu Huệ thích đọc sử, đọc sử thường ôm ngực cảm thán: "Văn nhân vô hạnh!"

Nhìn toàn bộ lịch sử văn học Trung Quốc, "văn nhân" vì để kiên cường thể hiện bản thân, trút bỏ cảm xúc, đã tạo ra bao nhiêu "đại tác phẩm lịch sử" bóp méo lịch sử. Gây ra những vụ án oan sai cho người cổ đại, lại còn ảnh hưởng đến người đời sau trong việc lấy lịch sử làm gương.

Có "tư liệu lịch sử" nói rằng, di chiếu của vua Khang Hi nhà Thanh là "truyền ngôi hoàng tử thứ mười bốn", nhưng bị "hoàng tử thứ tư" sửa chiếu cướp ngôi, đem chữ "thập" thêm một nét ngang thành chữ "vu", thế là "truyền ngôi hoàng tử thứ mười bốn" liền biến thành "truyền ngôi cho hoàng tử thứ tư". "Tư liệu lịch sử" này xem ra được biên soạn vô cùng ly kỳ hấp dẫn lại tỉ mỉ đến từng chi tiết, nào ngờ ngoại triều đình nhà Thanh và thông lệ của triều đình nhà Thanh, đều gọi là "hoàng tử thứ X" chứ không gọi là "X hoàng tử". Cứ nhìn thế này, di chiếu này làm sao mà sửa được? Hơn nữa hoàng tử thứ tư Dận Chân và hoàng tử thứ mười bốn Dận Trinh vốn là anh em cùng cha cùng mẹ, Dận Chân là anh trưởng, làm sao lại có chuyện "sửa chiếu cướp ngôi"? Thậm chí còn chẳng phải là "phế trưởng lập ấu".

Dận Chân lên ngôi, tức là vua Ung Chính. Do trị vì dân chúng quá nghiêm khắc lại liên tục dấy lên án văn hiếu, đắc tội với "văn nhân" và bách tính trăm họ, việc biên soạn ra "trò cười chính trị" kiểu như "sửa chiếu cướp ngôi" vốn dĩ không có gì là lạ. "Trò cười chính trị" có thể dùng để phân tích tâm lý và nguyện vọng của dân chúng, nhưng tuyệt đối không thể dùng làm căn cứ để bình phẩm người xưa, vạch ra quy luật lịch sử. Ví dụ tương tự không gì bằng Tần Thủy Hoàng, tiêu diệt sáu nước đắc tội với giai cấp chủ nô quý tộc, đốt sách chôn Nho đắc tội với "văn nhân", xây vạn lý trường thành đắc tội với bách tính thiên hạ, thế là mới có chuyện "Mạnh Khương Nữ khóc trường thành". Bất kể Tần Thủy Hoàng đối với đất nước Trung Quốc thống nhất, đối với dân tộc Trung Hoa thống nhất có công lao "rực rỡ huy hoàng" thế nào đi nữa, cuối cùng vẫn không bì được việc "văn nhân" quan tâm đến "nhân quyền" thêu dệt nên một "Mạnh Khương Nữ" càng hùa theo tâm lý bách tính quan tâm đến "sinh quyền". Kết quả Tần Thủy Hoàng bị chửi hơn hai ngàn năm, rất có thể vẫn sẽ tiếp tục bị chửi nữa.

Người xưa bị oan uổng còn nhiều hơn cả Tần Thủy Hoàng và vua Ung Chính. Trong "Hán kỷ ngũ thập nhất", sử quan rõ ràng ghi chép Tôn Sở chém Hoa Hùng, thế nhưng "văn nhân" lại thích "võ thánh" Quan Vũ Quan Vân Trưởng hơn, bèn thêu dệt nên chuyện Quan Vũ "uống rượu ấm chém Hoa Hùng", và bởi vì tác phẩm văn học "sinh động như thật" hơn lịch sử, ngược lại nó đã trở thành "sử học" mà trẻ em hay người lớn gì cũng biết.

Chu Huệ hiểu rõ, với tư cách là một nhà chính trị, có thể lợi dụng "trò cười chính trị" để phân tích tình hình dân chúng và ý nguyện của dân làm tài khảo sát để hoạch định chiến lược, nhưng tuyệt đối không được dùng "trò cười chính trị" để nhận thức quy luật lịch sử.

"Hoa tuyết Yên Sơn lớn như chiếu" là "văn nhân"; "Thân cây ngô cao thấu chín tầng trời, toàn thân bắp ngô có mấy nghìn hạt" là bách tính. Sinh động nhất là tình cảm, không đáng tin nhất cũng là tình cảm.

Chu Huệ ngồi trong đại sảnh phía đông cao rộng uống chén trà đắng ngắt, rít điếu thuốc nồng đậm, một vẻ mặt đầy vẻ hướng ngoại, tựa như đang nghe tiếng đàn không dây, tựa như đang đọc sách không chữ.

Hiện nay, quần chúng có rất nhiều trò cười chính trị liên quan đến "Bè lũ bốn tên", nghĩ lại thuở ban đầu quần chúng cũng từng đưa họ "ngồi nóng trên lồng hấp". Mà tiếng hô Hoa Quốc Hắc là lãnh tụ anh minh đang vô cùng sục sôi, tương lai chưa chắc đã không "nằm lạnh trên băng giá", huống chi hiện tại "thị trường đã sụt giảm".

Chu Huệ lỏng người tựa vào sפה, trong lòng đã sớm sáng tỏ: Vĩ nhân giỏi hành động, phàm nhân giỏi bàn luận, tiểu nhân giỏi đoán mò. Cuộc nói chuyện lần này không dính dáng đến "bàn" cũng chẳng dính dáng đến "đoán", chỉ bàn về những "hành động" thiết thực.

Một

"Đồng chí Chu Huệ đã đợi sẵn ở đại sảnh phía đông rồi."

"Ừ." Hoa Quốc Phong khẽ hừ trong mũi, bước chân vẫn chậm chạp và nặng nề.

Ông có hơi mệt mỏi, nhưng đại não thì chưa từng ngừng suy nghĩ. Minh Hồng Vũ Đế từng nói, "Trẫm mỗi khi nhàn cư, nghĩ đến chuyện thiên hạ, chưa từng có một ngày tự an lòng. Phàm trị thiên hạ cũng như gỡ tơ, một sợi tơ không gỡ thì muôn mối rối bời..."

"Bè lũ bốn tên" lúc ban đầu chính là kiểu "một sợi tơ không gỡ thì muôn mối rối bời". Bọn họ trong xã luận của hai tờ báo một tạp chí ngày mười sáu tháng chín lần đầu tiên dùng chữ in đậm công bố lời dặn trăn trối trước lúc lâm chung của Mao Trạch Đông: "Chiếu theo phương châm đã định mà làm". Chính sáu chữ này đã mang lại thế bị động cho "Bè lũ bốn tên", gióng lên hồi chuông báo tử. Bởi vì "lời dặn" mà Mao Trạch Đông viết cho Hoa Quốc Phong là: "Chiếu theo phương châm trước đây mà làm".

Thành thật mà nói, Hoa Quốc Phong vốn không nhìn ra hai câu nói này có ý nghĩa gì khác biệt, càng không ngờ đằng sau đó lại có thể làm lớn chuyện. Ngược lại, người tinh thông lịch sử, rành rẽ chính trị như Diệp Kiếm Anh lại biết cách làm lớn chuyện.

"Chiếu theo phương châm đã định mà làm", Diệp Kiếm Anh chỉ vào tờ báo, kéo dài giọng điệu hỏi, "Lời dặn trước lúc lâm chung này của Chủ tịch là nói cho ai nghe vậy?"

"Nói cho tôi nghe chứ." Hoa Quốc Phong không rõ vì sao Sái Soái lại biết rõ còn cố hỏi, "Chính là do tôi truyền đạt ở Bộ chính trị mà."

"Không đúng đâu." Thần sắc Diệp Kiếm Anh kỳ lạ, đầu chậm rãi lắc, "Tôi nhớ lời anh truyền đạt là 'Chiếu theo phương châm trước đây mà làm', sáu chữ có tới ba chữ không giống nhau."

Hoa Quốc Phong cười chất phác: "Ý nghĩa vẫn là một ý nghĩa."

"Không hẳn vậy chứ?" Diệp Kiếm Anh thong thả nói, "Tôi nghe bên ngoài đồn rằng, lời dặn trước lúc lâm chung này của Chủ tịch là nói cho đồng chí Xuân Kiều và Giang Thanh nghe đấy."

Hoa Quốc Phong sững sờ, do dự nói: "Không thể nào chứ? Ba câu nói Chủ tịch viết cho tôi vào ngày ba mươi tháng tư: Chậm lại một chút, đừng vội; Chiếu theo phương châm trước đây mà làm; Anh làm việc, tôi yên tâm. Tôi đã từng truyền đạt tại Bộ chính trị..."

Thần sắc Diệp Kiếm Anh nghiêm nghị: "Vấn đề chính là ở chỗ này. Nếu như 'lời dặn trước lúc lâm chung' này là câu nói dành cho anh, thì sáu chữ đã sai mất ba chữ, huống chi thời gian cũng không đúng, tháng tư vẫn chưa phải là lúc lâm chung. Nếu như là lời dặn khác, tại sao trong Bộ chính trị không ai nghe thấy truyền đạt, mà đột nhiên lại xuất hiện trên báo chí?"

Hoa Quốc Phong không nói, dốc sức làm rõ mối quan hệ trong đó, tìm kiếm điểm cốt lõi, nhưng lại giống như mờ như tỏ, rõ ràng biết là không ổn lại không biết vấn đề xảy ra ở chỗ nào.

“Lời dặn trước lúc lâm chung chính là di chúc cuối cùng mà, xã hội phong kiến gọi là di chiếu, là bằng chứng chính để kế thừa hoàng vị.” Diệp Kiếm Anh lập tức nắm ngay được trọng tâm, đồng thời phân tích sâu hơn: “Ai nắm di chiếu trong tay, người đó chiếm thế chủ động. Năm 210 trước Công nguyên, Tần Thủy Hoàng bệnh mất, lập di chiếu lệnh công tử Phù Tô kế thừa đế vị, Trung thư phủ lệnh Triệu Cao và Thừa tướng Lý Tư vì muốn cướp quyền, câu kết ngụy tạo di chiếu, hãm hại Phù Tô và đại tướng quân Mông Điềm. Năm 1722, vua Khang Hi trước khi chết lập di chiếu, truyền ngôi cho hoàng tử thứ mười bốn, hoàng tử thứ tư Ung Chính ở chữ thập đó thêm một nét ngang, liền biến thành ‘truyền ngôi cho hoàng tử thứ tư’. Anh xem, ông ta chỉ đổi có một chữ liền cướp đoạt được quyền lãnh đạo cao nhất.” Diệp Kiếm Anh nói từng chữ rành mạch, “‘Lời dặn trước lúc lâm chung’ của bọn chúng hoặc là ngụy tạo di chiếu, hoặc là giả mạo di chiếu, mục đích cuối cùng đều là muốn cướp quyền.”

Hoa Quốc Phong bừng tỉnh đại ngộ, tay phải đập mạnh vào tay trái: “Ý đồ đen tối!” Tuy ông thật thà, không giỏi ăn nói, nhưng lúc làm việc cũng có lúc vô cùng tháo vát. Ngày mùng hai tháng mười, trong bản thảo phát biểu dự Đại hội lần thứ 31 Liên Hợp Quốc do Kiều Quán Hoa soạn thảo, ông đã gạch bỏ sạch sành sanh lời dặn trước lúc lâm chung của Chủ tịch Mao là “chiếu theo phương châm đã định mà làm”, hiên ngang phê một đoạn văn: “Đồng chí Kiếm Anh, Hồng Văn, Xuân Kiều: Văn kiện này tôi đã đọc qua, quan điểm chính là chính xác, chỉ là trong văn có trích dẫn lời dặn của Chủ tịch Mao, tôi đã tra đối lại, so với bản viết tay của Chủ tịch Mao thì sai mất ba chữ. Bản Chủ tịch Mao viết và bản tôi truyền đạt ở Bộ chính trị đều là ‘chiếu theo phương châm trước đây mà làm’, để tránh truyền sai tiếp tục, tôi đã xóa nó đi, đề nghị đem việc này giải thích tại Bộ chính trị.”

Giả mạo di chiếu chính là mưu phản làm phản, xưa nay có định luật, tội ác tày trời không thể dung thứ. Ba ngày sau, “Bè lũ bốn tên” bị bí mật bắt giữ.

Hoa Quốc Phong dùng ba câu do chính tay Mao Trạch Đông viết làm chứng cứ về quyền thừa kế hợp pháp của mình, hay nói cách khác là làm căn cứ pháp lý để bản thân tiếp quản quyền thống trị cao nhất, thế thì, khi ông và các đồng minh nắm giữ chính quyền sau đó, không còn sự lựa chọn nào khác, chỉ có thể lập tức giương cao ngọn cờ Mao Trạch Đông này. Bản thân ông vốn đã trung thành với Mao Trạch Đông và tư tưởng của ông ấy, bây giờ lại càng cần phải thể hiện sự trung thành đó, ông đã kịp thời làm hai việc: Xây nhà tưởng niệm Chủ tịch Mao, tuyên bố “Hai phàm là”.

“Hai phàm là” chính là muốn “chiếu theo phương châm trước đây mà làm”, không cần nói nhiều. Mà việc xây dựng nhà tưởng niệm Chủ tịch Mao, lại không chỉ đơn thuần là để tưởng nhớ Chủ tịch Mao, bày tỏ tình cảm sâu đậm không thể dùng ngôn từ để diễn tả, ở đây có sự cân nhắc chính trị trọng đại.

Chế độ lăng tẩm là nội dung quan trọng trong chế độ phong kiến Trung Quốc, đồng thời cũng là sự thể hiện cao độ văn hóa tang ma năm nghìn năm của dân tộc Trung Hoa. Thái độ đối với người đã khuất là để cho người sống xem, lại càng liên quan đến khí hậu chính trị và nhu cầu chính trị lúc bấy giờ.

Lăng là quy cách tang ma cao nhất, chỉ có đế vương và anh hùng nhân dân mới được hưởng đãi ngộ này. Mao Trạch Đông là đại anh hùng của nhân dân, đương nhiên phải có lăng; Đế vương lập lăng là để sau khi chết vẫn tiếp tục kiêu sa dâm dật, anh hùng nhân dân sau khi chết lập lăng lại là để tiếp tục sống giữa nhân dân, để nhân dân nhìn thấy ông, tức là tinh thần không chết, ngọn cờ không đổ. Dựa theo đạo lý này, nếu như thi thể được bảo quản lại, cho nhân dân chiêm ngưỡng, há chẳng phải hiệu quả tốt hơn sao. Đây là sự cân nhắc của Bộ chính trị, cũng là nguyện vọng của đại đa số nhân dân lúc bấy giờ.

Thế nhưng, Mao Trạch Đông lúc đầu đã nêu gương ký tên đề xướng hỏa táng, hơn nữa ngày nào cũng hô vạn tuế, không ai dám bàn đến chuyện sau khi qua đời, một khi đã ra đi, liền có chút trở tay không kịp. Xây lăng thì xây ở đâu? Thập Lăng thì không được, anh hùng nhân dân không thể bước vào hang ổ của hoàng đế, huống chi lại quá xa nhân dân; Cảnh Sơn thì không được, đó là nơi sùng Sùng Trinh hoàng đế thắt cổ tự vẫn; Ngọc Tuyền Sơn cũng không được, đó là nơi tập trung của các đồng chí thủ trưởng trung ương, hơn nữa còn đào rất nhiều hầm chuẩn bị đánh giặc...

Bàn bạc đi bàn bạc lại, quyết định giáng xuống một cấp, không xây lăng, mà xây nhà tưởng niệm. Địa điểm nhà tưởng niệm được chọn tại giao điểm của hai trục đường trung chính Bắc Kinh, ở trung tâm thành phố, tự nhiên là ở giữa nhân dân. Về kiểu dáng của nhà tưởng niệm, do khí hậu chính trị không đợi người, phần móng hình vuông đã được thi công ngày đêm không nghỉ, cho nên kiến trúc cũng chỉ có thể là hình vuông. Các nhân viên thiết kế vội vã hoàn thành hai mô hình, gửi lên Bộ chính trị xét duyệt. Mô hình số một được đưa lên bàn, các ủy viên Bộ chính trị lần lượt tỏ ý tán thành. Khi mô hình số hai được đặt lên bàn, vừa hay Hoa Quốc Phong đi vào, tiện miệng thốt lên một câu: “Cái này được!”

Các ủy viên tán thành mô hình số một liền hùa theo ca ngợi mô hình số hai. Uông Đông Hưng giải thích rằng: “Vẫn còn một mô hình nữa, so sánh xem sao đã.”

Hoa Quốc Phong hỏi: “Hai cái cái nào cao hơn?”

“Bàn về độ cao thì vẫn là cái này, ba mươi ba phẩy sáu mét.” Uông Đông Hưng chỉ vào mô hình thứ hai.

“Vậy thì dùng cái này đi!” Hoa Quốc Phong biểu thái, các ủy viên Bộ chính trị liền lần lượt biểu thái đồng ý. Không những đồng ý nhà tưởng niệm, mà còn đồng ý danh phận và uy quyền của Hoa Quốc Phong với tư cách là người kế thừa.

Nếu như nói, Hoa Quốc Phong cùng “Bè lũ bốn tên” trong cuộc tranh giành quyền thừa kế di sản của Mao Trạch Đông, nơi nào cũng chủ động, nhận được sự ủng hộ và tán thành đồng lòng của cán bộ quần chúng trong và ngoài đảng; thế thì, anh ta trong một cuộc đọ sức khác tiến hành cùng Đặng Tiểu Bình, lại từng bước bị động, ngày càng lún sâu vào tình cảnh không thể thoát ra.

Đặng Tiểu Bình vốn không đòi hỏi quyền thừa kế di sản của Mao Trạch Đông, nếu hành sự theo “di chiếu”, có đổi thêm mười người nữa cũng không tới lượt Đặng Tiểu Bình kế thừa. Quan trọng hơn là, bản thân Đặng Tiểu Bình chính là một nhà chính trị lớn độc lập, ông có tư tưởng và nhân cách độc lập, không cần dựa vào di sản để sống tiếp. Thế là, chúng ta nhìn thấy: Đặng Tiểu Bình xuất sơn xong, không những không tranh giành quyền thừa kế di sản, ngược lại vừa ra tay liền chĩa thanh kiếm đầu tiên vào phần di sản này: “‘Hai phàm là’ không được. Chiếu theo ‘hai phàm là’, thì không thể giải thích nổi vấn đề lật lại bản án cho tôi... Bản thân đồng chí Mao Trạch Đông đã nhiều lần nói rằng, ông ấy có những lời nói sai... Đồng chí Mao Trạch Đông nói, bản thân ông ấy cũng từng phạm sai lầm.”

Hoa Quốc Phong và “Bè lũ bốn tên” thì tranh nhau lặp lại Mao Trạch Đông, Đặng Tiểu Bình lại dám lấy sinh mạng chính trị ra đánh cược vào việc cầu thực tế từ sự việc, đưa ra suy nghĩ mới, chủ trương mới. Thế là, ông ấy dựng lên ngọn cờ của chính mình; thế là, ông ấy có những người đi theo tập trung dưới ngọn cờ này, có đội ngũ của riêng mình.

“Bè lũ bốn tên” lặp lại Mao Trạch Đông, chính là muốn đẩy sự cực đoan, sai lầm, dị kiến của Mao Trạch Đông lên đến cực điểm, nhân dân không đồng ý, cho nên Hoa Quốc Phong đã một trận chiến thắng “Bè lũ bốn tên”. Nhưng Hoa Quốc Phong giậm chân tại chỗ về mặt chính trị, cứ cố chấp dừng lại ở thời đại Mao Trạch Đông, việc rơi vào thế bị động và khốn đốn là điều tất yếu. Đặng Tiểu Bình đã áp dụng thái độ chính xác là kế thừa mang tính phê phán đối với di sản của Mao Trạch Đông, đây không phải là mưu kế tạm thời xuất phát từ sự cân nhắc chiến lược, mà là thái độ chính xác duy nhất mà bất kỳ nhà chính trị anh minh nào cũng có thể chọn đối với người tiền nhiệm. Chính sự phủ định một phần này đã bước ngoặt của lịch sử Trung Quốc và là động lực mới để dân tộc này có thể tiến lên; cũng chính sự kế thừa mang tính phê phán này mới bảo đảm được sự ổn định xã hội và chính trị, bảo đảm tính liên tục của sự nghiệp cũng như căn cứ pháp lý cầm quyền.

Vào mùa xuân năm 1978 này, đồng chí Hoa Quốc Phong trung thành phác thực, vốn hiểu biết nông cạn có lẽ vẫn chưa nghĩ nhiều và sâu đến thế, anh bước trên tấm thảm mềm mại, trong lòng vừa ấm ức mấy phần lửa giận lại vừa ôm theo mấy phần hy vọng.

Anh bực bội bức tường Tây Đan xám xịt đó: “Đúng là tung tin đồn nhảm mà!”

Uông Đông Hưng là người luôn toàn lực ủng hộ Hoa Quốc Phong, ông kiên quyết không đồng tình cho Đặng Tiểu Bình xuất sơn: “Để Đặng Tiểu Bình lập tức ra làm việc, thì đặt Chủ tịch Mao ở đâu? Chỉ thị của Chủ tịch Mao có còn chấp hành nữa không?” “Chiêu trò của Đặng Tiểu Bình sớm đã thử qua rồi, không được đâu, kém xa Chủ tịch Hoa lắm...”

Đoạn lời này vừa dứt không lâu, tường Tây Đan bắt đầu công kích Uông Đông Hưng, hoàn toàn tiến hành theo phương thức chửi mắng và tung tin đồn nhảm. Do tính chất công việc của Uông Đông Hưng rất ít khi tiếp xúc với thế giới bên ngoài, nên những dũng sĩ tụ tập dưới chân tường Tây Đan liền nghĩ ra một cái tên xấu xa là “hoạn quan”, chỉ riêng hai cái tên này thôi cũng đủ khiến người ta thân bại danh liệt, huống chi lại còn thêu dệt nên một tin đồn thất thiệt: Uông Đông Hưng chi năm mươi tỷ, ở Trung Nam Hải xây cất một tòa cung điện dưới lòng đất cho các nhà lãnh đạo mới, gọi là “Tiêu Dao Cung”. Tin đồn thất thiệt này hở muôn vàn lỗ hổng, ngoài bọn lưu manh chợ búa ra vốn không có thị trường, vậy mà lại cứ hết lần này tới lần khác xuất hiện trên “thánh địa vận động dân chủ” tường Tây Đan, lại bị những du khách tham quan tường Tây Đan mang đi khắp mọi ngóc ngách của Bắc Kinh, thậm chí là khắp cả nước. Uông Đông Hưng là Ủy viên Bộ chính trị mà Hoa Quốc Phong tín nhiệm nhất, đánh đổ ông ta thì không nghi ngờ gì chính là đánh đổ Hoa Quốc Phong.

“Ở đây có âm mưu, đằng sau có kẻ đang giở trò quỷ đấy!” Trong cơn phẫn nộ, Hoa Quốc Phong càng cảm nhận được tầm quan trọng của việc củng cố lực lượng tổ chức để thống nhất tư tưởng. Ông lâu nay chịu sự giáo dục của Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông từng nhiều lần nhắc đến việc năm xưa đã từng người một tìm họ trò chuyện tâm sự, thống nhất tư tưởng, củng cố lực lượng ra sao...

Chu Huệ là một đối tượng trò chuyện rất tốt. Cùng công tác ở Hồ Nam chung sống rất hòa hợp, ông vấp ngã ở Lư Sơn, Hoa Quốc Phong lúc đó còn chưa đủ tư cách lên Lư Sơn, không có xung đột mâu thuẫn trực tiếp. Chu Huệ tuy không phải là kẻ hưởng lợi trực tiếp từ “Cách mạng văn hóa”, nhưng cũng không phải là kiểu nạn nhân hoàn toàn đó, dẫu sao thì ông ấy cũng đã ngã ngựa từ sáu năm trước khi “Cách mạng văn hóa” bắt đầu rồi...

Hoa Quốc Phong dừng suy nghĩ lại, bởi vì ông đã bước vào đại sảnh phía đông, và nhìn thấy ngay khuôn mặt quen thuộc đó. Ông sững sờ, có lẽ hơi ngạc nhiên trước sự thay đổi diện mạo của Chu Huệ, môi há ra, lẩm bẩm một tiếng:

“Ồ, tóc anh bạc hết rồi.”

“Đúng vậy, gần hai mươi năm rồi.” Chu Huệ đứng dậy, “Hai mươi năm qua ngày tháng của tôi dễ chịu lắm đâu.”

Hoa Quốc Phong dùng đầu lưỡi khẽ liếm môi, phát hiện ra chủ đề này không ổn, bèn đổi giọng nói: “Tôi đến muộn, để anh đợi lâu rồi.”

“Tôi cũng mới đến có mấy phút thôi.” Chu Huệ cười khách sáo một câu. Dẫu sao cũng làm quan đã lâu, trong trường hợp thế này, ông nắm bắt rất tốt mức độ. Không vì trước đây mình là cấp trên của đối phương mà ra vẻ thanh cao, cũng không vì chức vị hiện tại của đối phương mà quá mức cung kính. Ông vừa vặn mang theo một chút giọng điệu tùy ý của bạn bè cũ, mà lại không mất đi vài phần chân thành nói: “Bây giờ anh bận rộn lắm nhỉ, là Chủ tịch đảng, Chủ tịch quân ủy, lại là Thủ tướng, trăm công nghìn việc, bớt chút thời gian ra không dễ dàng gì.”

Hoa Quốc Phong đã bắt tay với Chu Huệ, cảm xúc bộn bề lắc đầu, hai người tách ra ngồi xuống sפה.

“Sức khỏe anh vẫn tốt chứ.” Hoa Quốc Phong chú ý đến vị lãnh đạo cũ ngày nào, câu nói tùy ý này trong giới chính trị có sức nặng rất lớn. Phàm là có ai đó chuẩn bị xuất sơn, sức khỏe luôn là điều được quan tâm đến.

“Cũng có bệnh.” Chu Huệ thẳng thắn thông báo, “Nói chung thì coi như tạm ổn. Sức khỏe anh vẫn tốt chứ?”

“Bệnh lớn thì không có.” Hoa Quốc Phong đưa cho Chu Huệ một điếu thuốc, bản thân cũng châm một điếu hút. Lúc ông nhả ngụm khói đầu tiên, hơi có vẻ mệt mỏi nặng nề thở dài một hơi: “Chỉ là mệt thôi.”

Chu Huệ bóp bóp điếu thuốc cho lỏng ra, không hút ngay, chân thành nhìn Hoa Quốc Phong: “Tôi nên gọi anh thế nào đây, là Chủ tịch Hoa, lão Hoa, hay là đồng chí Hoa Quốc Phong?”

“Lão Hoa,” trên mặt Hoa Quốc Phong nở nụ cười đôn hậu, chất phác đó, “Vẫn gọi là lão Hoa cho hay. À, vợ con anh đều tốt cả chứ?”

“Năm nay đỡ hơn nhiều rồi.” Chu Huệ thả lỏng rít một hơi thuốc lá, cơ thể hơi nghiêng về phía Hoa Quốc Phong một chút. Quan trường chìm nổi, thế thái nhân tình, ông vấp ngã ở Lư Sơn, chẳng ít lần chịu cảnh lạnh nhạt, thật hiếm có khi Hoa Quốc Phong mang thân phận Chủ tịch mà vẫn không mất đi tình nghĩa cũ và bản sắc xưa. Ông cảm thấy cuộc nói chuyện hôm nay có thể trò chuyện tốt, bản thân cũng sẵn lòng bộc bạch hết đáy lòng. Làn khói xanh nhạt lẩn khuất hòa quyện giữa hai người, bầu không khí trò chuyện cũng dần trở nên hòa hợp, “Lão Phạm đã đến Viện Hàn lâm Khoa học, làm phó bí thư ở Viện nghiên cứu Bán dẫn. Sáu đứa con thì bốn đứa xuống nông thôn, bây giờ có đứa thi đậu đại học, có đứa vào nhà máy. Lỗ Sinh và Tiểu Binh lớn nhỏ không xuống nông thôn, đều đi làm cả rồi.”

“Lỗ Sinh là đứa lớn phải không?” Hoa Quốc Phong hồi tưởng lại rồi hỏi.

“Đúng vậy, bây giờ là phó hiệu trưởng trường trung học. Đứa út là con trai, làm việc ở nhà máy máy công cụ.” Ánh mắt Chu Huệ xuyên qua làn khói nhìn Hoa Quốc Phong, lấp lánh tuôn trào tình cảm hoài niệm: “Thoắt cái đã hai mươi năm, vợ con anh thế nào... Hồi đó lão Hàn chẳng phải là viện trưởng nhà trẻ cơ mà.”

“Đổi nghề rồi.” Hoa Quốc Phong dùng giọng Sơn Tây hơi có giọng mũi nói, “Đến Bộ Ngoại thương đi làm rồi.”

“À, lão Hoa,” Chu Huệ nghiêng người về phía trước, nghiêm túc nói: “Nghe người quen kể cô ấy đi làm bằng xe đạp thật à? Thật hay giả thế?”

Hoa Quốc Phong gật đầu: “Thật.”

“Ừ, được đấy.” Chu Huệ ngả người ra sau, từ tận cổ họng phát ra tiếng cảm thán nhẹ nhàng, “Phu nhân Chủ tịch đi làm bằng xe đạp...”

Hoa Quốc Phong khẽ phất tay, biểu thị vốn dĩ nên là như thế, không cần nói nhiều. Ông chớp chớp mắt, khi ánh mắt giao nhau với Chu Huệ mới hỏi: “Người anh em đó của anh dạo này thế nào... Tôi đi một vòng Thượng Hải, Nam Kinh, Vô Tích, thấy trong số những người ra đón có anh ấy, chúng tôi đã bắt tay nhau, nhưng chưa kịp nói chuyện.”

“Hắn ta ấy à, bây giờ cũng tạm ổn...” Chu Huệ nói lấp lửng một câu, châm thêm một điếu thuốc, rít liên tục mấy hơi, nhíu mày nói một câu: “Trong ‘Cách mạng văn hóa’ chịu bức hại, cửu tử nhất sinh, gặp tai họa lớn rồi...”

Một khoảng im lặng trôi qua, cả hai người đều buông mi mắt, mỗi người mang một tâm sự riêng. Dẫu sao, kẻ được hưởng lợi và người bị hại của một cuộc vận động mà cùng nhau trò chuyện về cuộc vận động này, khó tránh khỏi sẽ có sự lúng túng. Trong sự im lặng, chỉ có đầu thuốc lá thỉnh thoảng lại bùng sáng một thoáng ở khóe môi, tiếp theo đó là những làn khói mờ mịt...

Chu Huệ họ Huệ, người Quán Vân, Giang Tô. Bảy anh em trai, hai chị em gái; ở nông thôn tính con trai không tính con gái, ông được gọi là út thất.

Đây là một gia đình nông dân không điển hình, nếu dùng tiêu chuẩn ngày nay để nhìn, họ vẫn còn một khoảng cách mới đến mức đủ ăn đủ mặc, nhưng trong xã hội cũ nửa phong kiến nửa thuộc địa, trong số bốn trăm rưỡi triệu nông dân nghèo rớt mồng tơi, họ đã được coi là tiểu địa chủ rồi. Gia đình tiểu địa chủ này do cuộc sống khó khăn, đã coi Chu Huệ mới sinh ra như một cái miệng thừa thãi, đặt vào bô tiểu rồi vứt bỏ ngoài bãi tha ma. Chính là đại tẩu động lòng trắc ẩn, lại nhặt cậu ta từ bãi tha ma về, nuôi lớn bằng cháo khoai lang. Người mẹ như thế này, nếu không phải gia cảnh nghèo khó đông con đến mức khó duy trì, thì sao có thể vứt bỏ cốt thịt ruột thịt của mình? Khi các anh em nằm thành một hàng trên chiếc giường lớn để đi ngủ, người bạn đồng hành cùng người mẹ mãi mãi chỉ là ngọn đèn dầu như hạt đậu. Người mẹ từng mũi kim lại từng mũi kim khâu đế giày, chốc chốc lại chà cây kim vào mái tóc, mượn chất dầu tiết ra từ trên đầu để làm chất bôi trơn, thuận tiện cho việc rút kim. Người mẹ có làm thế nào cũng không hết việc may vá, Chu Huệ đến nay vẫn nhớ rõ, đôi giày được vá tới vá lui hàng ngàn mảnh của mẹ, đế giày dày đến mức trông giống như một chiếc ủng gỗ cao gót.

Sự giáo dục vỡ lòng đầu tiên của ông là từ người mẹ. Những lời nghe đã quen tai như “mặc áo vải thô ăn rau dưa chính là ngày tháng tốt”, “ngày tháng giàu có phải coi như ngày tháng nghèo mà sống”, “thường ngày có ngày nghĩ đến ngày không, đừng đợi đến lúc không có mới nghĩ đến lúc có”, “lời hay không ứng lời dữ ứng”, “bình an chính là phúc”...

Lớn hơn một chút, nhìn thấy người mẹ tự tay nấu cơm canh cho những người bị giam giữ, lúc mang đi thì nói: “Có tội đánh, tội mắng, tội chết, chứ tuyệt đối không có cái tội không cho người ta ăn cơm”, lại nhìn thấy người mẹ nhét trứng gà vào túi áo của những người “nổi dậy”: “Ăn trứng đi ăn trứng đi, gặp nạn thì mọi chuyện sẽ nhạt dần...”

Ở Trung Quốc, chính là vô số những người mẹ bình thản như thế đã nuôi dưỡng nên vô số những người anh hùng oanh liệt. Trong đó ẩn chứa biết bao nhiêu triết lý sâu sắc, con người mãi mãi không thể thấu hiểu triệt để.

Những đứa trẻ lần lượt rời khỏi cha mẹ, dấn thân vào đội ngũ cách mạng. Phản động đến khám nhà, chú bị bắn trọng thương, cha bị bắt vì “thông cộng”. Đại ca sớm tham gia cách mạng quốc dân, sau này làm thầy giáo, mấy người em tham gia Đảng Cộng sản; hai người con trai của ông đều hy sinh trên chiến trường kháng Nhật. Nhị ca và tứ ca tổ chức bạo động vũ trang tại quê nhà, bị Quốc Dân Đảng trấn áp. Nhị ca trốn thoát, tứ ca bị bắt, chịu đựng đủ mọi cực hình, hai lần bị áp giải ra pháp trường giả vờ bắn, gọi là “bồi trảm”. Phổi của ông ấy bị nước ớt ngâm nát, lại mắc bệnh thương hàn, kẻ địch tưởng rằng ông ấy chắc chắn phải chết, lại sợ lây bệnh, liền ném ra khỏi nhà tù. Không ngờ ông ấy lại kỳ tích sống sót, với cơ thể bệnh tật yếu ớt tìm được tổ chức đảng, dấn thân vào cuộc chiến tranh kháng Nhật...

Huệ Dục Vũ là tam ca, đảng viên Đảng Cộng sản lão thành năm 1928, bị bắt giam vào ngục, cho đến khi chiến tranh kháng Nhật bùng nổ mới ra tù, dấn thân vào cuộc chiến tranh kháng Nhật. Sau khi kiến quốc nhậm chức Tỉnh trưởng tỉnh Giang Tô, từng đến Hồ Nam, đã gặp mặt Hoa Quốc Phong, cho nên Hoa Quốc Phong gọi ông ấy là người anh.

Trước thềm “Cách mạng văn hóa” bùng nổ, Huệ Dục Vũ từng mắc bệnh ung thư, đã tiến hành đại phẫu thuật. Trước và sau phẫu thuật, ông nhận được sự quan tâm sâu sắc từ hai vị thủ trưởng cũ, chiến hữu cũ. Một là Nguyên soái Trần Nghị, nghe tin tức, cơm sáng chưa ăn đã vội vàng đến thăm, trao sự quan tâm và giúp đỡ về nhiều mặt. Hai là Tướng quân Đào Dũng, nghe tin liền “nhanh như lửa chớp” chạy đến “động viên Tỉnh trưởng Huệ đi cắt bỏ khối u ung thư”. Sau phẫu thuật, “đặc biệt đi Hoành Nham mua một thùng quýt ngọt đưa đến tận giường bệnh của Tỉnh trưởng Huệ”. “Cách mạng văn hóa” bùng nổ, Đào Dũng lại bất chấp hoàn cảnh hiểm nghèo của bản thân, che chở giấu giếm Huệ Dục Vũ trong đơn vị thuộc quyền cho đến khi bản thân bị bức hại đến chết.

Thái độ của Huệ Dục Vũ đối với “Cách mạng văn hóa” được phản ánh đầy đủ trong cuốn sách “Tả tâm tập” do ông trước tác. Lục Định Nhất từng viết lời tựa cho cuốn sách này:

Đồng chí Dục Vũ là đảng viên cũ gia nhập Đảng cùng thời kỳ với tôi, không chỉ có kiến thức lý luận chủ nghĩa Mác phong phú, mà kinh nghiệm công tác thực tế của anh ấy còn nhiều hơn tôi rất nhiều... Tôi quen biết đồng chí Dục Vũ là sau khi toàn quốc giải phóng chiến thắng. Chúng ta đều trải qua cái gọi là “Cách mạng văn hóa”. Mặc dù “tội danh” của tôi nặng hơn anh ấy một chút, nhưng trên thực tế sự tàn phá mà anh ấy chịu đựng còn dữ dội hơn tôi. Bởi vì tôi ngồi tù, còn anh ấy bị “quần chúng chuyên chính”. “Tả tâm tập” là tiếng gầm thét của một đảng viên Cộng sản lão thành đối với “Cách mạng văn hóa”. Người gầm thét thì nhiều lắm, đặc điểm của “Tả tâm tập” là dùng từng sự việc cụ thể để lên tiếng... Căm hận “Cách mạng văn hóa”, đề xướng đạo đức của Đảng, đó chính là lý do tại sao đồng chí Dục Vũ lại dùng “Tả tâm” để đặt tên cho cuốn sách của mình vậy.

Bản thân chịu đựng muôn vàn bức hại, cửu tử nhất sinh; những chiến hữu thân thiết nhất như Trần Nghị, Đào Dũng bị bức hại đến chết trong phong trào, sự căm hận của Huệ Dục Vũ đối với “Cách mạng văn hóa” là điều có thể tưởng tượng được. Đối với điều này, Hoa Quốc Phong không khó để hình dung ra.

Điều lúng túng là, Hoa Quốc Phong buộc phải bảo vệ “Cách mạng văn hóa”.

“Đối với ‘Cách mạng văn hóa’ phải đánh giá ba bảy phần, tuy có làm tổn thương một số người tốt, nhưng thành tích là chính, có ý nghĩa trọng đại đối với việc chống lại chủ nghĩa quan liêu, ngăn chặn chủ nghĩa tư bản phục hồi, hơn nữa còn rèn luyện được cả một thế hệ.”

Hoa Quốc Phong chậm rãi nói bằng giọng Sơn Tây mềm mại của mình, thái độ lại vô cùng cứng rắn, trong ánh mắt gợn lên sự suy ngẫm sắc sảo kiên định với nguyên lý. Khoảnh khắc đó, có lẽ ông lại nhìn thấy người thầy của mình là Mao Trạch Đông, với vẻ mặt sâu sắc như đối diện với trọng thần gối trọn ân tình nói với ông rằng: “Đời ta làm hai việc. Một là đấu tranh với Tưởng Giới Thạch mấy chục năm trời, đuổi hắn ta đến mấy hòn đảo để kháng chiến tám năm, đưa người Nhật về quê cũ, người giữ ý kiến dị biệt với việc này không nhiều lắm... Việc thứ hai các anh đều biết, chính là phát động Cách mạng văn hóa. Việc này người ủng hộ thì ít, người phản đối thì nhiều. Hai việc này chưa xong, gia sản này giao cho thế hệ sau. Giao thế nào? Giao hòa bình không thành thì giao trong động loạn, làm không tốt, con cháu sau này phải làm sao? Chỉ đành trong mưa máu gió tanh thôi!”

Hoa Quốc Phong trung thành tuyệt đối với Mao Trạch Đông và tư tưởng của ông ấy từ trong tận đáy lòng. Đối với việc Mao Trạch Đông phát động “Cách mạng văn hóa” ông cũng thấu hiểu. Mao Trạch Đông những năm cuối đời từng nói: “Bộ trò tôi làm ra, đem sang Tây Âu Bắc Mỹ là không đi thông. Tương tự như vậy, bộ trò mà Tổng thống Carter làm ra đem sang Trung Quốc cũng không đi thông.”

Hoa Quốc Phong kiên tin rằng, không có người thứ hai nào hiểu rõ Trung Quốc và chính trị Trung Quốc hơn Mao Trạch Đông. Kể từ Cách mạng Tân Hợi, mọi nỗ lực thiết lập chế độ cộng hòa đa đảng đều thất bại, đổi lại chỉ có sự chia rẽ phong kiến, quân phiệt hỗn chiến, không uy quyền không trật tự. Sau chiến thắng kháng chiến, biết bao nhiêu trí thức ngây thơ ảo tưởng rằng đảng Quốc Dân và đảng Cộng sản có thể giống như Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ hình thành nên lực lượng kiềm chế lẫn nhau, cùng nhau thiết lập chế độ dân chủ hiến pháp. Chính Mao Trạch Đông và Đảng Cộng sản cũng từng đặt hy vọng vào “giai đoạn dân chủ hòa bình mới”, chính đại bác máy bay của Quốc Dân Đảng của Tưởng Giới Thạch đã đánh thức giấc mộng có lớp vỏ rất mỏng manh này.

Trung Quốc chính là Trung Quốc. Tiến trình dân chủ hóa của Trung Quốc không phụ thuộc vào thơ ca và khẩu hiệu, mà phụ thuộc vào nền tảng kinh tế, truyền thống văn hóa cùng chất lượng dân tộc của nó. Nói cách khác, không phải Mao Trạch Đông sinh ra đã thích “độc tài”, “chuyên chế”, mà là lịch sử đã chọn Mao Trạch Đông, chọn Đảng Cộng sản để lãnh đạo cách mạng Trung Quốc.

Mao Trạch Đông buộc phải kiên trì sự “lãnh đạo tất cả” của Đảng Cộng sản, ông đồng thời cũng rơi vào một mâu thuẫn đau đớn. Bởi vì mất đi lực lượng kiềm chế thì cũng đồng thời mất đi sự giám sát thực sự có lực và hiệu quả, lâu dần tất yếu sẽ sinh ra hủ bại và thoái hóa. Hoa Quốc Phong vẫn còn nhớ một bút phê của Mao Trạch Đông từ đầu những năm sáu mươi:

“Tôi cũng đồng ý ý kiến này, giai cấp quan liêu chủ nghĩa với giai cấp công nhân và nông dân bần cùng là hai giai cấp đối lập sắc bén. Những kẻ lãnh đạo đi theo con đường tư bản chủ nghĩa này đã biến thành hoặc đang biến thành thành phần giai cấp tư sản hút máu công nhân... Những kẻ này là đối tượng đấu tranh, đối tượng cách mạng”.

Mao Trạch Đông không thể từ bỏ sự lãnh đạo của Đảng đối với cách mạng, lựa chọn duy nhất còn lại của ông là phát động quần chúng, thông qua hết cuộc vận động này đến cuộc vận động khác để thanh tẩy Đảng này, nhằm bảo đảm tính thuần khiết và sức sống của Đảng này. Khi còn sống, ông không ngớt nói về đạo lý “nước chảy không hôi, bản lề cửa không mọt”, đó chính là cơ sở triết học cho hành động của ông.

Chu Huệ lặng lẽ hút thuốc, lâu không nói một lời.

Ông giữ thái độ phủ định hoàn toàn đối với “Cách mạng văn hóa”, nhưng ở thời điểm này và địa điểm này, rõ ràng là không thích hợp để nói ra. Huống chi, ông không hề phủ nhận động cơ ban đầu của Mao Trạch Đông khi phát động phong trào là thiện lương và tốt đẹp; huống chi, với tư cách là một đảng viên, trước khi Trung ương đánh giá lại “Cách mạng văn hóa”, ông không thích hợp để lập tức xảy ra tranh luận gay gắt với Chủ tịch đảng, huống chi cuộc trò chuyện ngày hôm nay, chủ đề tuyệt đối không phải là thảo luận về toàn bộ đúng sai công tội của Cách mạng văn hóa...

Thế nhưng, ông cũng sẽ không trái với lòng mình mà hùa theo thái độ không thể thay đổi của Chủ tịch đảng. Điều đầu tiên ông cân nhắc là, cuộc trò chuyện lần này có thể đi sâu đến mức nào?

“Lão Hoa,” Chu Huệ dập tắt điếu thuốc, bình tĩnh nhìn người chiến hữu ngày nào, người lãnh tụ ngày nay: “Anh thấy cuộc trò chuyện hôm nay... chúng ta bàn thế nào đây?”

Hoa Quốc Phong cười, vẫn là nụ cười ôn hòa chất phác đó, ánh lên sự chân thành và thiện lương. Ông biết tất cả suy nghĩ của Chu Huệ đại diện cho một bộ phận khá đông cán bộ và quần chúng, ông muốn biết suy nghĩ thực sự. Ông dùng giọng Sơn Tây mềm mại không nhanh không chậm biểu thái: Thiên văn địa lý, chuyện vặt vãnh lông gà vỏ tỏi, biết gì nói nấy, nói không giấu giếm.

“Được.” Chu Huệ cũng cười, là nụ cười ý hội, “Vậy thì tôi cứ tùy hứng trò chuyện việc nhà việc nước nhé.”

“Cứ tùy ý trò chuyện.” Hoa Quốc Phong khẽ gật đầu.

Hai

“Bắt ‘Bè lũ bốn tên’ anh có công lớn lắm, toàn dân tộc đều ủng hộ.” Chu Huệ tuy sinh ra tráng kiện, cơ bắp cuồn cuộn, nhưng trừ khi nổi giận, lúc bình thường nói chuyện rất ít khi cất giọng lớn, đa phần là giọng Tô Bắc hơi khàn khàn, không nhanh không chậm, giống như đang phát băng ghi âm vậy, “Quyết tâm này không dễ hạ chút nào. ‘Bè lũ bốn tên’ tung hoành hơn mười năm, thân phận lại đặc biệt, lúc nào cũng xuất hiện với tư thế đại diện cho Chủ tịch...”

“Bà ta đại diện cho cái gì chứ?” Hoa Quốc Phong có chút kích động, “Chủ tịch sớm đã nói rồi, bà ta là bà ta, tôi là tôi, bà ta chẳng đại diện cho ai cả, bà ta chỉ đại diện cho chính mình. Giang Thanh mấy kẻ này hư hỏng vô cùng, Chủ tịch bệnh nặng, bà ta vẫn đánh bài, vẫn cười, Vương Hồng Văn vẫn đi câu cá. Bọn chúng bức hại Chủ tịch Mao, cản trở nhóm y tế điều trị. Giang Thanh cứ khăng khăng đòi lật người Chủ tịch lại, kết quả khiến sắc mặt Chủ tịch tái xanh, hô hấp khó khăn...”

“Chủ tịch còn sống, bốn kẻ này vốn không bắt được đâu.” Chu Huệ thốt lên một câu nhạt nhẽo, Hoa Quốc Phong sững sờ, ánh mắt chạm phải Chu Huệ, sắc mặt hơi đỏ lên, không còn kể lể tội ác “bức hại lãnh tụ vĩ đại” của mấy kẻ đó nữa.

Ai cũng hiểu rằng, việc bắt giữ “Bè lũ bốn tên” xuất phát từ tinh thần trách nhiệm to lớn đối với đảng, đất nước và dân tộc. Thế nhưng, dù là cách xử lý “Bè lũ bốn tên” hay cách sản sinh ra lãnh tụ mới, đều mang theo “màu sắc truyền thống” của hơn hai ngàn năm qua. Thế thì, xuất phát từ cùng một quan niệm truyền thống, người kế nhiệm sẽ khó tránh khỏi có một khối tâm bệnh.

Diệp Kiếm Anh từng uyển chuyển nói ra câu “ném chuột sợ vỡ bình”, từng cân nhắc xem có nên tách Giang Thanh ra không, từng biểu thị “bất kể ai làm lãnh tụ, chỉ cần anh ta theo chủ nghĩa Mác” vân vân. Thế nhưng “Bè lũ bốn tên” không theo chủ nghĩa Mác, không theo chủ nghĩa năm hồ bốn biển, việc bắt giữ bọn họ phần nào xuất phát từ sự bất đắc dĩ. Hoa Quốc Phong với tư cách là người kế nhiệm trực tiếp, lại vô cùng trung thành với Mao Trạch Đông và tư tưởng của ông ấy, thì lại càng nhạy cảm với những lời bàn tán kiểu “thây ma chưa lạnh” do lịch sử để lại, điều này rất dễ hiểu.

Sự cân nhắc của Chu Huệ lại khác, ông cho rằng “trung thần” không phải là “trung quân”, mà chỉ có thể trung thành với đất nước và dân tộc. “Bè lũ bốn tên” không phải phản đối và bức hại Chủ tịch Mao, mà là phủ định hệ thống tư tưởng Mao Trạch Đông chính xác, trọn vẹn, chỉ kiên trì những sai lầm và dị kiến của Mao Trạch Đông, rồi đẩy nó lên đến cực điểm. Cho nên, “Bè lũ bốn tên” thực chất đã trở thành kẻ phản động của lịch sử, buộc phải tiêu diệt.

Thế nhưng, nếu nói thẳng mối liên hệ nội tại giữa “Bè lũ bốn tên” và Mao Trạch Đông, đặc biệt là mối liên hệ với những sai lầm nghiêm trọng mà Mao Trạch Đông đã phạm phải, ắt sẽ xảy ra cuộc tranh luận không có kết quả với Hoa Quốc Phong. Chu Huệ tinh ranh xoay chuyển bộ óc, đổi sang một cách nói khác:

“‘Bè lũ bốn tên’ dã tâm rất lớn, chính là muốn soán đảng cướp quyền. Chủ tịch qua đời, bọn chúng tưởng rằng mất đi sự kiềm chế, dã tâm càng bành trướng, rành rành ra là muốn hại đảng lỡ nước hại dân, không diệt không được.” Chu Huệ chân thành nói: “Lão Hoa này, hạ quyết tâm lớn như vậy, giải quyết suôn sẻ thế này, không dễ dàng gì. Có công với đảng và đất nước, có công với nhân dân.”

“Ây, lúc đó thực sự căng thẳng lắm đấy, là sống còn đấy. Những kẻ này quả thực dã tâm lớn lắm. Thượng Hải dán cả khẩu hiệu lớn ra đường phố, đòi Vương Hồng Văn làm Chủ tịch, Trương Xuân Kiều làm Thủ tướng, Giang Thanh làm Chủ tịch quân ủy.” Hoa Quốc Phong có sự đồng cảm, vừa giới thiệu tình hình vừa cảm thán, “Tôi và đồng chí Đông Hưng trao đổi ý kiến nhiều lần, đều thấy rằng không giải quyết bọn chúng thì không được. Bên phía Sái soái cũng có suy nghĩ, nhưng không ai dám nói rõ ra, chuyện mất đầu mà... Sau khi mở lễ truy điệu Chủ tịch, tôi và Đông Hưng hai lần mời ông ấy tới nói chuyện, ông ấy cứ trốn ở Tây Sơn không chịu xuống. Tôi không hiểu ông ấy né tránh làm cái quái gì? Đông Hưng nói ‘Gia Cát suốt đời chỉ cẩn thận, Lữ Đoan đại sự không hồ đồ’. Vẫn là Đông Hưng đề nghị mời Trần Vân đến thăm dò tình hình, kết quả Sái soái gửi cho Đông Hưng một hộp đạn săn, trong đó có bốn viên bôi mực đen... Trong lòng tôi đã nắm chắc, lại tìm Lý Tiên Niệm, mời ông ấy đi gặp Sái soái, nói tôi đã hạ quyết tâm, mời Sái soái xuống núi gặp mặt bàn bạc. Đêm hai mươi tư tháng chín, Giang Thanh mời các Ủy viên Bộ chính trị đến Hoài Nhân Đường xem phim ‘Bài ca quả xoài’, tôi bị Giang Thanh kéo ngồi bên cạnh bà ta. Tôi sớm nhìn thấy Lý Tiên Niệm, không cách nào nói chuyện, bèn mượn cớ đi vệ sinh. Tôi chân trước bước vào, ông ấy chân sau đuổi theo, kéo bồn nước xả nước ra, mượn tiếng nước chảy che đậy, nhỏ giọng nói với tôi rằng: ‘Gặp Sái soái rồi, sáng mai ông ấy đến chỗ anh mặt gặp bàn bạc.’ Chúng tôi chính là hoàn thành việc truyền tin trong nhà vệ sinh của Hoài Nhân Đường.” Hoa Quốc Phong lắc lắc đầu đầy cảm thán, lộ ra một nụ cười khổ tự trào, hai mắt chớp chớp liên tục tiếp tục nói: “Ý tưởng ban đầu của tôi là triệu tập hội nghị toàn thể Ban Chấp hành Trung ương, công bố lời cảnh cáo của Chủ tịch Mao đối với ‘Bè lũ bốn tên’, vạch trần triệt để tội ác phản đảng của bọn chúng, khai trừ bọn chúng ra ngoài. Sái soái nói không được, không có mấy Ủy viên Trung ương dám hưởng ứng. Tôi lại nói phương án thứ hai, triệu tập hội nghị Bộ chính trị. Sái soái cũng nói không được, chỉ riêng một mình Giang Thanh cũng có thể làm rối tung Bộ chính trị lên rồi... Đây là sự thật, không áp dụng thủ đoạn đặc biệt thì giải quyết không xong... Sái soái đưa ra ví dụ ‘9.13’, nói Thủ tướng điều động bốn tên côn đồ Hoàng Ngô Lý Khưu vào Đại lễ đường Nhân dân để bắt giữ, gọi là ‘ra tay trước, mở miệng sau’. Tôi nói hay, ông ấy nói phải mạo hiểm đấy, tôi nói sợ cái quái gì, đánh không thắng thì cùng lắm là bị chặt đầu! Quyết tâm cứ thế mà hạ...”

Hoa Quốc Phong kể lại quá trình bắt giữ “Bè lũ bốn tên”, thở dài một hơi: “Ây, tôi đến Trung ương thời gian ngắn, rất nhiều tình hình cũng không rõ, nhờ có Uông Đông Hưng, nhờ có sự ủng hộ của Sái soái mới hạ được quyết tâm.” Hoa Quốc Phong khôi phục lại giọng Sơn Tây mềm mại, cái gọi là hào khí ngất trời, cuồn cuộn như hồng thủy lúc nãy đã qua đi, những gợn sóng dư tình được ánh mặt trời chiếu rọi mà lững lờ trôi chảy: “Lúc phong trào bắt đầu, tôi vẫn luôn ở Hồ Nam, cũng chỉ là một góc độ cục bộ, biết cái gì về toàn cục chứ? Chẳng biết cái gì cả...”

“Các bậc lão nhân ở Hồ Nam đều thế nào rồi?” Chu Huệ ân cần hỏi, “Tôi biết Tiểu Chu qua đời rồi, Hồ Kế Tông cũng bệnh qua đời rồi, còn có Vạn Đạt, Chương Bá Sâm...” Chu Huệ đếm ngón tay những cán bộ lão thành ở Hồ Nam.

“Trong phong trào, tôi với Vạn Đạt luôn dính lấy nhau, ký tên đều là Hoa Quốc Phong, Vạn Đạt. Lúc thành lập Ủy ban cách mạng, Chương Bá Sâm không đồng ý cho Vạn Đạt vào, là Chủ tịch Mao chỉ đích danh gọi vào Ủy ban cách mạng...”

“Vạn Đạt là một người thành thật, rất cẩn thận.” Chu Huệ vừa hút thuốc vừa hồi tưởng nói: “Nhớ là anh ấy người Lâm Huyện, Hà Nam. Tôi vốn không quen anh ấy, sau khi xuống phía nam, lúc tôi làm bí thư ở Ích Dương, anh ấy là chủ nhiệm văn phòng, công tác thiết thực, là một người tốt.”

“Chương Bá Sâm làm loạn dữ lắm.” Hoa Quốc Phong tiếp tục giới thiệu những bậc lão nhân đã đi xa, “Bắt đầu chúng tôi còn đồng nhất, sau này đám nổi dậy càng ngày càng náo loạn, đi ngược lại. Anh ta và người đồng hương Trương Hậu của tôi đều ủng hộ ‘Tương Giang phong lôi’, nổi dậy đến cùng, cuối cùng đường ai nấy đi... Chương Bá Sâm hình như bị khai trừ đảng tịch, nhưng vẫn giữ đãi ngộ cấp phó tỉnh. Bản thân anh ta thì không đồng ý khai trừ đảng tịch...”

“Chương Bá Sâm là ‘Chương Molotov’, Hồ Kế Tông là ‘Hồ tư lệnh’, bị cắm cờ trắng, tức giận không thèm để ý đến tôi.” Chu Huệ đang hồi tưởng lại những năm tháng đã qua, giọng điệu mang theo mấy phần ngọt ngào, mấy phần u sầu, mấy phần thê lương...

Trong nhà hàng nhỏ của sảnh giao tiếp Tỉnh ủy Hồ Nam, tiếng cười lẫn với hương rượu văng vẳng qua khung cửa sổ. Tiếng nói đủ giọng Nam bắc ồn ào cả căn phòng, cho thấy đội ngũ cán bộ của Mao Trạch Đông năm xưa quả thực là “năm hồ bốn biển”; nghe tiếng trong một phòng, có cảm giác khoảng không gian vuông vức vô cùng rộng lớn.

Đàm Dư Bảo có tư cách lão làng nói chuyện giống như nước sông Tương lúc dâng lúc hạ, ngón trỏ chốc chốc lại khẽ gõ nhẹ lên mặt bàn, giống như năm xưa ở Tân Tứ Quân hiểu lầm Trần Nghị, bắt người ta lại rồi đang dùng cán tẩu thuốc gõ vào đầu người ta; Huệ Dục Vũ có tư cách tương đương với ông là Tỉnh trưởng tỉnh Giang Tô chiếc lưỡi linh hoạt cuộn ra hàng tràng tiếng Tô Bắc, y như lúc đang khơi mào căn cứ địa kháng Nhật Tô Trung năm xưa đang cổ vũ quần chúng vùng lên với dòng máu nóng; Hoa Quốc Phong sắc mặt hồng hào, thần thái phung phúng, nói chuyện lại giống như bị ngâm qua giấm chua già Sơn Tây mềm mại dễ nghe; Hồ Kế Tông tay quơ múa loạn xạ, lúc thì trời, lúc thì đất, bị mọi người cười mắng là “Hồ tư lệnh”; Chương Bá Sâm thong thả, có quy củ có logic, dáng vẻ lại giống hệt nhà ngoại giao Molotov khiến phương Tây đau đầu của Liên Xô lúc bấy giờ, cho nên bị gọi là “Chương Molotov”; Vạn Đạt ít nói ít cười, thỉnh thoảng thốt lên một tiếng giọng Hà Nam, mang theo chút hơi thở thổ mộc của tiếng kèn sona.

Ngược lại, người chủ trì công tác Tỉnh ủy là Chu Huệ lại hạ giọng thấp xuống tám độ, có lẽ là trước mặt tam ca Huệ Dục Vũ nên phải có chút quy củ, có lẽ là đối với sự cuồng nhiệt thái quá hiện tại có mấy phần hoài nghi và lo lắng ngầm.

Đúng vậy, Đại nhảy vọt đang phát triển rầm rộ; đúng như câu thái dương đỏ rực, cột thủy ngân trong nhiệt kế tăng thẳng lên, Huệ Dục Vũ dẫn đầu đoàn đến tham quan Hồ Nam; trang trại lợn ở Trường Sa, lúa nước ở Thiều Sơn, nhà máy ở Chu Châu... Ngành nghề nào trông cũng hoa tốt trăng tròn, kể ra thì vạn mã phi nước đại, núi non ngả nghiêng. Tựa như tỉnh Hồ Nam cũng giống như cả nước, đâu đâu cũng ngập tràn biển dầu hy vọng và lý tưởng, chỉ một đốm lửa nhỏ là ngọn lửa bùng cháy ngút trời; tựa như sáu trăm triệu thần châu ai nấy đều giương cung bắn mặt trời, quyết tâm bới tung mặt đất để lôi ra một “chủ nghĩa cộng sản”.

Các đồng chí trong đoàn tham quan Giang Tô nói: “Kế hoạch mười năm của chúng tôi phải thực hiện trong năm năm...” Các đồng chí Hồ Nam liền không chịu thua kém. Phụ trách công nghiệp nói: “Trước cuối tháng chín, chúng tôi phải đẩy sản lượng gang hàng ngày vượt mức một vạn tấn”, phụ trách nông nghiệp nói: “Chúng tôi đã làm năm vạn hộ công xã...”

Thế nhưng, những thứ này chẳng qua chỉ là súng máy hoặc là súng cỡ nòng nhỏ, hoàn toàn không thể sánh được với tiếng đại bác gầm vang của một số tỉnh anh em thậm chí là vạn đại bác chấn động toàn quốc:

Một củ tỏi nặng ba cân sáu lạng, to như cây búa bạc mà Nhạc Vân dùng; một quả dưa ngọt nặng mười sáu cân, to vòng tròn hơn cả thùng dầu; một hạt thóc bọc ba hạt lúa, giống như em bé đậu phộng ngủ nôi; một cây đay cao một trượng rưỡi, phải dùng rìu chặt cây để “thu hoạch” như đốn củi; một hạt đậu tằm bảy lạng rưởi, một mẫu cà chua thu hoạch bốn vạn cân! Dưa chuột sản lượng hai vạn cân một mẫu, hành tây một vạn tám nghìn cân, lại còn có lợn mẹ thành tinh, một lứa đẻ hơn hai trăm con lợn con!... Bạn dám nghi ngờ đó là tin tức do tờ “Nhân dân nhật báo” uy quyền công bố ư, khiến cho toàn thế giới phải ngẩn ngơ kinh ngạc.

“À, Chủ tịch Hoa, nhắc đến Đại nhảy vọt, anh vẫn nghiêng về tả đấy nhé.” Giọng nói hơi khàn khàn của Chu Huệ kéo Hoa Quốc Phong trở về từ sự cuồng nhiệt ngày xưa. Ông định thần lại, nhìn rõ khuôn mặt thiện lương đó của Chu Huệ từ lâu đã không còn vẻ tráng kiện của tuổi trẻ ngày nào, hai mai tóc bạc kẹp lấy một khối cơ xương lạnh lẽo tựa như đá xanh. Thế nên, ông lại cảm nhận được sự mát mẻ độc nhất vô nhị của đại sảnh phía đông Đại lễ đường Nhân dân, hoàn toàn không giống như ánh mặt trời đỏ rực, cái nóng oi bức bốc hơi của Hồ Nam ngày xưa. Các nhà lãnh đạo trung ương đều biết rằng, Đại lễ đường Nhân dân là một nơi tốt để tránh nóng và làm việc. Hoa Quốc Phong sảng khoái cười, rộng lượng gật đầu, thừa nhận phán quyết của Chu Huệ. Theo thông lệ của Đảng Cộng sản, cấp dưới phải bảo vệ uy tín của cấp trên, toàn đảng phải bảo vệ uy tín của lãnh tụ, khi nói chuyện ở những nơi công cộng phải chú ý, nhưng khi tâm sự riêng tư thì có thể nói thẳng không kiêng dè, gọi là trong ngoài có phân biệt. Chu Huệ cũng hiểu được đạo lý này, bây giờ là chiến hữu cũ ôn lại chuyện cũ, hoàn toàn có thể buông lỏng ra mà nói: “Cái huyện ủy Tương Đàm của các anh biện ra một cái vạn hộ công xã, làm tôi rối tung lên chẳng có cách nào cả. Ở chỗ các anh thả vệ tinh nhiều nhất, đại bác cũng bắn nhiều nhất.”

Hoa Quốc Phong vẫn mỉm cười đôn hậu, rộng lượng gật đầu.

“Tôi cũng không phải là không tả, cũng bắn đại bác, thổi phồng khoác lác chứ bộ. Hoàn thành xong kế hoạch năm năm lần thứ nhất, sang kế hoạch năm năm lần thứ hai thì nóng ruột, thì náo nhiệt. Tuyên bố bước vào chủ nghĩa cộng sản là ××, hắn ta tuyên bố ở ***, phát sóng toàn quốc, lúc đó đều nghĩ rằng chủ nghĩa cộng sản đến sớm thế này, thật là vui mừng, cũng không phải chỉ có một mình Chủ tịch Mao là chịu trách nhiệm, cả đảng đầu óc đều nóng lên. Tiểu Chu khá hơn một chút, tỉnh táo hơn một chút, là trung gian nghiêng hữu, tôi là trung gian nghiêng tả.” Chu Huệ nhìn Hoa Quốc Phong cảm thán, “Chủ tịch Hoa, anh lúc đó chính là đầu sỏ phái tả của Hồ Nam chúng ta đấy... Tôi cũng tả, nhưng vẫn không theo kịp các anh, chậm nửa bước...”

Hoa Quốc Phong liên tục gật đầu, từ đầu đến cuối không đổi nụ cười đôn hậu chất phác.

“Đàm Chấn Lâm lại càng là Đàm đại pháo, thích chửi ‘mẹ kiếp’.” Chu Huệ vừa hút thuốc vừa thưởng thức “Nhớ lại ngày xưa”, “Ông ấy mở hội nghị công tác nông nghiệp toàn quốc ở Trung Sơn đường Quảng Châu, Hồ Kế Tông Hồ tư lệnh đi tham dự, trước khi đi đến thỉnh thị tôi xem nên báo cáo sản lượng bao nhiêu. Tôi nói sản lượng năm cao nhất của Hồ Nam là hai mươi hai tỷ rưỡi cân, báo tăng sản mười phần trăm là hai mươi lăm tỷ cân. Tiểu Chu cũng đồng ý... Sau khi đi đến, Hồ Bắc báo cáo đầu tiên, sản lượng là lật gấp đôi cộng thêm khúc cua, từ sản lượng năm cao nhất trong lịch sử là mười sáu tỷ rưỡi cân bỗng chốc tăng vọt thành ba mươi lăm tỷ cân. Hồ Kế Tông ngồi không yên, vội vàng gọi điện thoại thỉnh thị. Tôi nói chúng ta không lật nhào được đâu, vẫn cứ chiếu theo số đã bàn mà báo cáo. Báo cáo này vừa đưa ra, lão bản Đàm đập bàn: Mẹ kiếp, lần này ở quê nhà Hồ Nam của tao lại xuất hiện một lá cờ trắng lớn! Các tỉnh đều lật gấp đôi, chỉ có tỉnh Hồ Nam bị cắm cờ trắng! Hồ Kế Tông trở về tức giận, không thèm để ý đến tôi, nói đi theo ‘hai Chu’ thì gặp xui xẻo, ra ngoài không ngẩng mặt lên nổi. Tôi chủ động tìm anh ta và Chương Bá Sâm nói: ‘Hồ tư lệnh, Chương Molotov, các anh cũng đừng mắng tôi. Đứng đầu chỉ có một. Hồ Bắc đứng đầu, chúng ta đứng bét bảng, bọn họ ở đằng trước mở đường, chúng ta cứ như rùa bò theo sau, cuối cùng rùa và thỏ ai thực sự giành được vị trí số một thì chưa biết chừng đâu.’ Kết quả thế nào... Quảng Đông, Hà Nam, Hồ Bắc, cuối cùng đều đến Hồ Nam đòi thịt lợn, đòi xà phòng...”

Hoa Quốc Phong bật cười thành tiếng, liên tục gật đầu.

Đối với “Đại nhảy vọt”, tuy cách nói chuyện của hai người có khác biệt, nhưng rõ ràng đều giữ thái độ phủ định. Chỉ là Chu Huệ có phần trực lộ sắc bén hơn, Hoa Quốc Phong nắm bắt chừng mực chặt chẽ hơn, lúc nào cũng cảnh giác không bàn việc làm tổn thương đến Mao Trạch Đông. Phải kiêng dè cho người thân, kiêng dè cho bậc tôn kính, ông lúc nào cũng không quên.

“À, đồng chí Hoa Quốc Phong,” giọng điệu của Chu Huệ thay đổi, từ sự thân mật tùy ý trở nên nghiêm túc trầm lắng, rõ ràng là có tâm sự gì đó đã ấp ủ từ lâu, dần dần chín muồi, không thể không thốt ra... Hoa Quốc Phong chấn động tinh thần, trừng mắt nhìn Chu Huệ, trong ánh mắt lộ ra vẻ mong đợi nghiêm túc và có chút cảnh giác. Dường như ông cũng hiểu được chủ đề được khơi mào từ “Đại nhảy vọt” sẽ có tính chất và sức nặng như thế nào.

Chu Huệ mím khóe môi, dùng sức dập tắt đầu thuốc lá vào gạt tàn, hạ quyết tâm: “Đại nhảy vọt là không có kinh nghiệm. Thế nhưng sao bây giờ anh lại mở thêm hai cái hội nghị như thế, lớn tiếng bàn về Đại cư trại nông nghiệp, Đại khánh công nghiệp chứ? Anh làm thế chẳng khác nào tự vẽ địa lao nhốt mình vào, tự mình vẽ cái ngục rồi chui vào đó ngồi à.”

Nụ cười trên mặt Hoa Quốc Phong biến mất, nghiêm túc nhìn Chu Huệ không nói. Đây là điều Chu Huệ đã lường trước, nghiêm túc gật đầu: “Sự hăng hái của bọn họ là tốt, nhưng bao nhiêu năm nay, liệu có làm nổi không — ý tôi nói là trong phạm vi toàn quốc.” Ông đưa bàn tay dày dặn vạch một đường ngang cổ, “Nếu anh làm nổi, tôi đem cái đầu này biếu anh.”

Cơ bắp vùng mắt của Hoa Quốc Phong co thắt lại, ánh mắt sắc bén liếc xéo Chu Huệ một cái.

Sau khi đập tan “Bè lũ bốn tên”, đặc biệt là trong nửa năm gần đây, những “lời nhảm nhí” không tán thành Đại khánh công nghiệp, Đại cư trại nông nghiệp, Hoa Quốc Phong thỉnh thoảng vẫn nghe thấy, không lấy làm lạ. Nhưng lời này thốt ra từ miệng của một đảng viên lão thành, bí thư tỉnh ủy lão thành, vị thủ trưởng cũ từng một thời cai trị một phương, thì quả thực là Hoa Quốc Phong không thể ngờ tới. Chẳng lẽ một thế hệ cán bộ do Mao Trạch Đông giáo dục mấy chục năm trời mà cũng không thoát khỏi cái “hiện tượng Bặc Thức” đó sao?

Từ cuối thời Tần đến thời Hán Sở tranh hùng, Hung Nô ở phương bắc có cơ hội dưỡng sức, thế lực tăng mạnh. Đến đầu thời Tây Hán, chúng liên tục xâm lược phương nam, cấu thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với lãnh thổ nhà Hán và dân tộc Hán. Hán Vũ Đế lên ngôi, Bắc phạt Hung Nô, lập nên công nghiệp vĩ đại nhất trong cuộc đời. Bốc Tức chính là nhân vật xuất hiện trong thời kỳ này.

Năm Nguyên Thú thứ ba, "Bốc Tức người Hà Nam, nhiều lần xin dâng tài sản cho quan huyện để giúp việc biên giới, thiên tử sai sứ giả hỏi Tức rằng: 'Muốn làm quan không?' Tức nói: 'Thần thuở nhỏ làm ruộng chăn nuôi, không quen việc làm quan, không muốn vậy.' Sứ giả hỏi rằng: 'Trong nhà há có oan uổng muốn nói việc gì chăng?' Tức nói: 'Thần sinh ra ở đời với người không tranh chấp, người trong ấp nghèo khó thì cho vay, người không tốt thì dạy dỗ, người ở chỗ nào cũng theo Tức, thần có cớ gì mà chịu oan với người, không có gì muốn nói.' Sứ giả nói: 'Nếu như thế, ngươi muốn gì mà lại làm vậy?' Tức nói: 'Thiên tử đánh giặc Hung Nô, kẻ ngu cho rằng, người hiền nên chết ở biên ải, người có tài sản nên dâng hiến kho tàng, làm như thế thì Hung Nô có thể tiêu diệt vậy'."

Hán Vũ Đế nghe sứ giả tâu rõ tình hình, vô cùng cảm động, muốn trọng dụng Bốc Tức, nhưng lại vô cùng hoài nghi, không tin trong thiên hạ lại có người hiền có cảnh giới cao như thế. Không phải mấy lần xin đem tài sản ra chi viện biên phòng, chống giặc Hung Nô, vốn không phải vì muốn làm quan, cũng không phải có nỗi oan uổng gì muốn bề trên giúp đỡ. Bản thân không cầu gì, chỉ cho rằng chống giặc Hung Nô là "trách nhiệm của mỗi người", đúng như câu có tiền góp tiền, có sức góp sức, để đánh bại Hung Nô bảo vệ đất nước. Vũ Đế mang theo sự hoài nghi đó để thỉnh thị ý kiến của Thừa tướng Công Tôn Hoằng.

Công Tôn Hoằng nói: "Đây không phải tình người, là bề tôi làm càn, không thể dùng để giáo hóa mà làm loạn phép nước." Nói cách khác, hành vi của Bốc Tức là "trái tình người", "làm càn", "loạn phép nước"; con người có tư tâm, mưu cầu lợi ích cá nhân mới là "hợp tình người", "có quy củ", "hợp pháp".

Hán Vũ Đế nghe lời Thừa tướng, "bèn thôi với Tức. Tức về nhà, lại làm ruộng chăn nuôi", lại đi cày ruộng, chăn cừu.

Năm Nguyên Đỉnh thứ năm thời Vũ Đế, nhà Hán xuất binh đánh Nam Việt, "Bốc Tức dâng biểu, xin hai cha con cùng những kẻ quen nghề thuyền bè, đi chết ở Nam Việt." Ý nói rằng, lần trước chỉ là "dâng tài sản giúp biên giới", lần này lại yêu cầu cha con ra tiền tuyến, lấy cái chết để báo đáp quốc gia, bảo vệ sự thống nhất của đất nước.

Hán Vũ Đế lần này đã tin vào cảnh giới chân thực của Bốc Tức, bởi vì "người chết rồi còn cầu gì nữa", thế nên "xuống chiếu khen ngợi Tức... bố cáo thiên hạ."

Đáng tiếc là, "thiên hạ không ai hưởng ứng", chẳng có ai hưởng ứng Bốc Tức, học theo tấm gương của Bốc Tức. "Vào lúc đó, liệt hầu có đến hàng trăm, đều không ai xin tòng quân đánh Việt." Hưởng lộc phong hầu đến hàng trăm người, rốt cuộc không tìm được một ai giống như Bốc Tức xin tòng quân đánh Việt, thật uổng công hưởng bổng lộc cao, quan vị lớn, mà đến cái chết để báo quốc cũng không làm được.

Than ôi, đau đớn thay! Hán Vũ Đế từ chỗ không tin Bốc Tức, bài xích Bốc Tức, đến chỗ tin tưởng Bốc Tức, "xuống chiếu khen ngợi", "bố cáo thiên hạ", suy cho cùng cũng là việc tốt. Thế mà "anh tài thiên hạ không hưởng ứng", thì biết làm sao đây?

Để cải biến "thế giới quan" của hàng ức con người, thay đổi quan niệm giá trị, theo đuổi "cảnh giới cao", Mao Trạch Đông không tiếc trả cái giá cực đắt là làm chậm tốc độ phát triển kinh tế. Không thể "mượn gió chủ nghĩa cá nhân để giương buồm chủ nghĩa xã hội", biết rõ sản xuất bắt buộc phải gắn liền với lợi ích cá nhân thì mới đạt được hiệu suất cao, nhưng cứ nhất định phải phá trừ nó, nhất định phải thông qua các thủ đoạn để khiến con người trở thành người mới sẵn sàng cống hiến vô điều kiện.

Sự phấn đấu của Mao Trạch Đông đã thu được kết quả đáng kể. Nếu nói Hán Vũ Đế khen ngợi Bốc Tức mà "thiên hạ không ai hưởng ứng", thì nỗ lực của Mao Trạch Đông quả thực đã nở hoa kết quả ở Trung Quốc, sản sinh ra hàng ngàn hàng vạn người mới cảnh giới cao kiểu Trương Tư Đức, Lôi Phong. Trong mắt Hoa Quốc Phong, đây là di sản quý giá nhất. "Kế thừa tông miếu" không phải chỉ có "ngôi vua", có quyền lực của đảng và cơ quan nhà nước một cách suông sẻ, điều quan trọng còn ở nội dung bên trong.

"Đại học công nghiệp Đại Khánh, đại học nông nghiệp Đại Trại", chính là nội dung quan trọng của "tông miếu" này. Nó không chỉ bao hàm cảnh giới cao lý tưởng mà Mao Trạch Đông theo đuổi, mà còn phản ánh những suy nghĩ và thiết kế mới nhất của Mao Trạch Đông đối với chế độ chính trị và chế độ kinh tế của đất nước do ông sáng lập và lãnh đạo, đồng thời cũng là một căn cứ và nền tảng quan trọng để ông chế định đường lối, chính sách có liên quan nhằm phát triển kinh tế.

Cách nhìn chung của xã hội là, phẩm đức cơ bản của Hoa Quốc Phong thuộc loại "trung hậu", lòng trung thành của ông đối với Mao Trạch Đông trước sau không thay đổi. Xung quanh ông còn tập trung một nhóm lớn những "bị thần" như vậy, hô lên khẩu hiệu hai chữ "phàm là": "Phàm là quyết định do Mao Trạch Đông đưa ra, chúng ta đều kiên quyết bảo vệ, phàm là chỉ thị của Chủ tịch Mao, chúng ta đều trước sau như một tuân thủ." Bất cứ ai mưu đồ thay đổi bất kỳ một điều quyết định hay chỉ thị nào mà còn không được chấp nhận, huống chi là chuyện liên quan đến "tông miếu", Hoa Quốc Phong tất yếu sẽ tiến hành bảo vệ kiên quyết.

Thế nhưng, Châu Huệ cho rằng ông buộc phải nói vấn đề này, là vì trách nhiệm đối với quốc gia dân tộc, cũng là vì trách nhiệm đối với vị đồng chí cũ chiến hữu cũ này. Cho dù biết rõ là không khuyên nổi cũng vẫn phải nói một chút.

Hoa Quốc Phong vô thức lắc đầu, nhưng không nói ra được điều gì. Dù sao thì lời thật cũng khó phản bác.

"Tương tự như vậy, anh nói học Đại Trại, tinh thần phấn đấu gian khổ của Đại Trại là tốt, đặc biệt là vào thời kỳ mới khởi nghiệp. Nhưng cái mô hình này, toàn quốc học không nổi, bộ đó ở toàn quốc không thông đâu, học mười mấy năm rồi, cho đến nay vấn đề nông nghiệp vẫn không giải quyết được, huống chi để dựng lên mô hình này, nhà nước cho hỗ trợ và giúp đỡ, quân đội giúp khai sơn mở đường, hạn hán không mưa thì pháo binh đi bắn pháo cao xạ, vật tư nông nghiệp cung cấp đi cửa sau, toàn quốc đều làm thế thì ý nghĩa điển hình của việc gian khổ lập nghiệp ban đầu cũng bị phá hoại rồi." Châu Huệ nói đến đoạn xúc động, chân thành gọi một tiếng: "Lão Hoa à, năm xưa Châu Tiểu Chu nói với tôi, khi Viên Thế Khải làm hoàng đế, báo đưa cho ông ta xem toàn là báo in riêng, chân tướng thì ông ta biết... Phàm là lãnh đạo, hễ có uy quyền rồi thì rất dễ không nhìn thấy tình hình thực tế. Chủ tịch Mao không phải vậy sao... Cái ông Trương Hóa Hoàng Nhu ở Viện Khoa học nông nghiệp Hồ Nam các anh còn nhớ chứ? Lão đồng chí, Phó viện trưởng, tự mình nuôi lợn, tự mình cấy lúa. Lúc Đại nhảy vọt, tôi nhờ ông ấy giúp tìm hiểu tình hình thực tế của những quả 'vệ tinh' đó, ông ấy đi bảy tỉnh, quay về nói: chỉ có huyện Thường Thục tỉnh Giang Tô là sản lượng bảy trăm cân một mu là thật, còn lại toàn là khoác lác. Anh mở hội phổ biến huyện Đại Trại, hạ văn kiện nói: 'Quá độ hướng tới hạch toán đại đội là xu thế tất yếu'... Điều này phù hợp với tình hình thực tế không? Phù hợp với trình độ phát triển lực lượng sản xuất hiện có ở nông thôn và trình độ tư tưởng của nông dân không? Anh bây giờ là Chủ tịch, đi đến đâu cũng bị vây quanh bởi 'tiếng ca tiếng múa', có nhìn thấy tình hình thực tế không?"

Hoa Quốc Phong trừng mắt nhìn Châu Huệ, cắt ngang câu hỏi: "Anh từng đến Đại Trại chưa?"

Nội dung hiển thị: "Tôi không đi, con người tôi từ trước đến nay không hành hương." Châu Huệ nổi nóng, cau mày nói, "Xe lửa đều chạy về hướng đó, đi làm cái gì chứ? Đi bao nhiêu người, tăng được bao nhiêu sản lượng? Hồi làm công xã nhân dân anh cũng biết đấy, (Sơn Tra) Tả Hiếu, Từ Xúi, Thất Lý Trận doanh, Chủ tịch nói ba nơi trong vòng ba tháng, có ba mươi vạn người đi hành hương dâng hương. Kết quả là một bên luyện thép đại trà, một bên công xã nhân dân, rước lấy ba năm khó khăn, chết đói mấy chục triệu người. Ở Lư Sơn tôi đã từng nói với Chủ tịch rồi, con người tôi không hành hương."

Một lát trầm mặc, Hoa Quốc Phong liên tiếp hút thuốc. Trong việc bảo vệ di sản của Mao Trạch Đông, ông sẽ không lùi bước, nhưng những lời nói của Châu Huệ tuy kịch liệt, nhưng rõ ràng là chân thành, rõ ràng là hy vọng Hoa Quốc Phong anh được tốt, huống chi, nội dung nói phần lớn là sự thật, lý do cũng có điểm đả động đến lòng người...

"Tuyên truyền người tiên tiến không sai. Tôi thừa nhận, công tác tuyên truyền giáo dục những năm này, đã xuất hiện hàng ngàn hàng vạn anh hùng như Vương Tiến Hỉ, thế nhưng làm chủ nghĩa xã hội 'hàng ngàn hàng vạn' thì tuyệt đối không đủ, Trung Quốc có hàng ức người, chính sách chúng ta chế định bắt buộc phải là chính sách có thể huy động và giải phóng tính tích cực của hàng ức con người, chính sách như thế mới là chính sách tốt cầu thực tế."

"Ấy, đồng chí Châu Huệ," Hoa Quốc Phong xua tay, không định tranh luận tiếp vấn đề này, "Ý kiến của tôi, có cơ hội anh vẫn nên đến Đại Trại nhìn xem."

"Được thôi," Châu Huệ những điều cần nói đã nói xong, bèn không nhai lại đề tài này nữa, làm dịu bầu không khí rồi nói: "Để sau có cơ hội hãy hay đi."

"Haizz, tôi bây giờ việc nhiều, văn kiện từng chồng từng chồng xem không hết..." Hoa Quốc Phong tuy ở vị trí cao, nhưng vẫn hy vọng có thể tìm được một đối tượng để dốc bầu tâm sự. Đối tượng này không dễ tìm, xem ra Châu Huệ trong lòng ông đã có thể coi là một người.

"Anh phân chia ra chứ, một số việc có thể nhờ các đồng chí lớn tuổi làm giúp." Châu Huệ nửa là đề kiến nghị, nửa là khuyên nhủ, "Nhiều việc như thế mà việc gì cũng bắt buộc phải tự tay anh ký phê chuẩn à?"

"Hai cái tài mọn của tôi này anh cũng không phải không biết..." Hoa Quốc Phong nhướng mày nhún vai.

"Tôi thấy vẫn được mà," Châu Huệ vươn tay nắm lấy, "Bắt 'Bọn bốn tên' làm rất tuyệt đấy chứ."

"Việc nhiều, gánh nặng," Hoa Quốc Phong tự lắc đầu, "Tôi kinh nghiệm không đủ, lý luận cũng không xong."

Châu Huệ tiếp lời: "Kinh nghiệm không đủ thì tìm đồng chí cũ, lý luận không được thì mời thầy giáo, tìm người đến giảng cho anh nghe chứ."

Hoa Quốc Phong gật gật đầu, nhìn lướt qua chiếc đồng hồ trên cổ tay: "Ấy, cùng nhau ăn bữa tối nhé. Còn về công tác của anh, mấy đồng chí Thường vụ Trung ương đã trao đổi ý kiến với nhau, hay là đến Nội Mông Cổ nhé? Vẫn chưa quyết định hẳn." Hoa Quốc Phong đứng dậy, ngập ngừng một lát, "Thế này đi, anh chẳng phải muốn đi nước ngoài sao, đợi đi về rồi hãy bàn!"

Ba

Ngồi chiếc xe do Sảnh Văn phòng Trung ương phái tới, vậy mà lại chạy nhầm đường. Chạy tới Tây Sơn lại thành ra Hương Sơn.

"Càng vội càng hay lúng túng." Tài xế lẩm bẩm với giọng Bắc Kinh, mồ hôi chảy ròng ròng theo má. Ngồi trên xe là khách của Đặng Tiểu Bình, lỡ thời gian thì trách nhiệm không nhỏ.

"Nhìn kỹ đường rồi hẵng đi, không lỡ thời gian đâu." Châu Huệ ngả người ra ghế salon, ánh mắt thản nhiên nhìn chằm chằm vào một điểm phía trước, có vẻ như đang thưởng thức những tán cây lướt qua ở hai bên. Tán cây đã không còn màu xanh non như hai tháng trước, mà đã chuyển sang màu xanh đậm của giữa mùa hè.

Anh không hề vội vã. Thói quen nuôi dưỡng từ mấy chục năm nay: Phàm là việc gì không được quá vội vàng, không được quá nghiêm túc, vừa làm vừa chơi, ngược lại mọi việc lại thuận lợi hơn.

Cảnh tượng cuộc trò chuyện với Hoa Quốc Phong hai tháng trước vẫn còn rành rành trước mắt, bây giờ lại chuẩn bị đi gặp Đặng Tiểu Bình. Mặc dù vừa trở lại vũ đài chính trị, nhưng kinh nghiệm đã khiến anh cảm nhận được những mâu thuẫn và đấu tranh tồn tại ở tầng lớp thượng tầng.

Kinh nghiệm cũng nói cho anh biết: Đặng Tiểu Bình sẽ là người thắng cuộc.

Phàm là việc gì đừng quá vội vàng, đừng quá nghiêm túc, vừa làm vừa không làm, cười nói hớn hở, Châu Huệ phục nhất là điểm này ở Đặng Tiểu Bình, đồng thời cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Đặng Tiểu Bình. Trong đó có phép biện chứng. Ở Thái Hành Sơn thường ở cùng một viện, bất kể gặp phải tình huống hiểm nghèo hay trận chiến ác liệt thế nào, cũng không lỡ việc Đặng Tiểu Bình đánh mạt chược.

"Bài của Chính ủy Đặng ù rồi, trận đánh cũng thắng rồi," đây chính là cười nói hớn hở, đây chính là gọi là cử trọng nhược khinh.

Bên tai Châu Huệ dường như bắt đầu vang lên những âm thanh: Tiếng súng máy liên thanh điểm xạ, súng trường loạt xạ tản xạ, xen kẽ giữa đó là tiếng nổ của đạn pháo và lựu đạn, tiếng hú sắc bén xé rách bầu không khí của mảnh đạn. Quỷ Nhật Bản tập kích đường dài, một phát thọc sâu vào tâm của Thái Hành Sơn, tiến hành bao vây thiết bích đối với Bộ tổng tư lệnh Bát Lộ Quân.

Thời kỳ chiến tranh, Châu Huệ bốn lần trải qua hiểm cảnh sinh tử, bại trận ở Thập Tự Lĩnh có lẽ coi là lần kinh tâm động phách nhất. Nửa đêm về sáng nhận được lệnh, hơn một nghìn nhân mã của đội trực thuộc Tổng bộ khẩn cấp chuyển dời. Vượt Thanh Chương Hà, Trọc Chương Hà, hai ngày hai đêm hành tiến trong những dãy núi cao hiểm trở. Đi đến Bắc Nhai Phố, xuyên qua thôn, dừng chân thở dốc trong khu rừng nhỏ dưới chân Thập Tự Lĩnh. Cháo ngô loãng vừa nấu xong, còn chưa kịp uống, Bành Đức Hoài phi ngựa từ Bắc Nhai Phố lao tới, giơ tay hô lớn trên lưng ngựa: "Mau đi, đi nhanh lên, lên núi!"

Tiếng hô như sấm, hơn một nghìn nhân mã đội trực thuộc lập tức cảm nhận được sự nguy cấp đang đến gần, vừa hô hoán vừa bám sát Tổng Tư lệnh Bành xông lên núi.

Hai ngày hai đêm, người mệt ngựa nhọc, xông ra không bao lâu thì từng đám thở hồng hộc, hai chân nặng như rót chì. Các đồng chí có kinh nghiệm chiến đấu hô lớn: "Mau lên, chiếm lấy cao điểm, để bọn quỷ khép chặt miệng cống thì xong đời!"

Mọi người giãy giụa, dốc hết chút sức lực cuối cùng toàn thân xông lên núi. Lúc này, máy bay của giặc đã tới, gào thét bổ nhào xuống, súng máy càn quét, bom rơi xuống như mưa đá, một ngọn lửa vàng lóe lên, tiếp theo là từng cột khói bốc lên, lập tức tràn ngập thành một đám; đá vụn và mảnh đạn hình răng cưa văng đi khắp bốn phương tám hướng, càn quét vạn vật xung quanh. Không ít người ngã xuống như cỏ lúa bị cắt đứt. Châu Huệ theo bản năng muốn nằm rạp xuống tránh né, nhưng lại nghe thấy tiếng hô của Tổng Tư lệnh Bành vang rền như sấm rền trên sườn núi: "Đừng tránh máy bay, đừng sợ bom, xông lên núi, lên núi là con đường sống duy nhất!"

Nhìn lại phía sau, vô số tên quỷ lùn như loài sói săn mồi bao vây từ hai bên, bám đuôi lao tới mãnh liệt, mũ sắt và lưỡi lê chói lọi dưới ánh mặt trời, bóng dáng màu vàng cứ thoăn thoắt như sói, điều này kích thích con người ta liều mạng chiến đấu hơn bất kỳ loại thuốc kích thích nào. Đội trực thuộc có không ít đồng chí nữ và trói gà không chặt văn nhân thư sinh, lúc này lại thể hiện thể lực và dũng khí phi phàm, dưới sự oanh tạc càn quét của máy bay, lớp người trước ngã xuống lớp người sau tiến lên xông về đỉnh núi.

Gió lớn lồng lộng, ập thẳng vào mặt, cuối cùng cũng leo lên tới đỉnh núi. Châu Huệ vừa định thở dốc, lại thấy mọi người hô hoán xông thẳng về phía bắc theo sống núi. Ánh mắt đảo qua, phát hiện hai bên sống núi thấp thoáng những bóng dáng như loài sói, lũ quỷ đang liều chết muốn chặn đứt cái miệng cống này! Châu Huệ há hốc mồm thở dốc, gió núi giống như rót thẳng vào cổ họng thổi trực tiếp vào trái tim đang đập thình thịch đó. Anh chỉ còn lại một suy nghĩ: Xông lên, xông qua được là chiến thắng!

Kẻ địch ở hai bên bắn pháo lên sống núi, trong không khí ngập tràn mùi vị cay nồng của sắt thép cháy, mùi đất cháy khét và mùi đắng ngắt của ngải cứu. Những làn hỏa lực này đan xen tạo thành ba cõi phong tỏa, Châu Huệ cùng đại đội liên tiếp xông qua hai vòng phong tỏa, chiến sĩ bên cạnh bị đánh cho người ngã ngựa đổ, từng lớp đổ xuống. Máu tươi nhuộm đỏ cả sống núi.

Châu Huệ cảm thấy sinh mệnh đã đi đến hồi kết, không còn chút sức lực nào để bước tiếp một bước nữa. Hai chân anh mềm nhũn, ngã oạch xuống đất, hai tay ôm ngực thở phì phò. Anh nghe thấy người xông qua bên cạnh không ngừng hét lớn: "Châu Huệ, mau chạy đi, không được ngồi xuống đâu, ngồi xuống là chỉ có nước chờ chết thôi!..."

Anh không còn sức để trả lời, cũng không còn sức để đứng dậy, nói gì thì nói cũng phải thở dốc vài hơi trước đã. Kỳ lạ thật, lúc đang cắm cổ chạy thục mạng, đầu óc mụ mẫm, bây giờ hễ ngồi xuống là đầu óc lập tức tỉnh táo lại... Anh chớp mắt vội vàng quan sát tình hình xung quanh: Phía trước chính là vòng phong tỏa hỏa lực thứ ba, hỏa lực súng máy dày đặc bắn chéo từ hai bên chân núi lên, người và ngựa xông đến đó lần lượt ngã xuống, mười người thì chín người không tránh khỏi.

Không thể cứ xông liều nữa... Tâm trí anh xoay chuyển, tung người đứng phắt dậy, đi theo sống núi xuống núi, tìm cách vòng qua vòng phong tỏa thứ ba. Quả thực sinh tử treo trên một sợi tóc, nếu cứ xông liều vào vòng phong tỏa thứ ba, cơ hội sống sót của anh gần như bằng không. Sau này mới biết, Tham mưu trưởng Tả Quyền chính là hy sinh do trúng đạn ở vòng phong tỏa thứ ba.

Nhảy xuống một tầng ruộng bậc thang. Một quả trúng bom vừa vặn rơi xuống vị trí anh đứng cách đó vài giây, đá vụn và đất đá do bom hất tung đè xuống như núi. Anh không biết lấy đâu ra thần lực, tung người nhô lên, chui ra khỏi đống đá đất, chạy thêm mấy bước, phát hiện mất mũ rồi... Mất mũ thì ra thể thống gì? Lúc này anh đã có tâm trí quan tâm đến diện mạo, vậy mà lại chạy ngược lại bới đống bùn tìm ra chiếc mũ đội lên đầu lần nữa. Bởi vì anh phát hiện ra rằng, sự chú ý và hỏa lực của bọn quỷ đều tập trung trên sống núi, hoạt động dưới mí mắt của quỷ ngược lại càng an toàn hơn.

Nửa sườn núi, Trưởng khoa tác chiến Vương Chính Trụ hô hét vang trời, chỉ huy tiểu ban cảnh vệ chống cự lại lũ quỷ Nhật Bản đang xông lên. Nhìn về phía trước nữa, chính là Tổng Tư lệnh Bành. Anh đuổi theo, bám sát Tổng Tư lệnh Bành, trước sau chỉ có năm người, vòng từ khe núi qua vòng phong tỏa thứ ba, lật người leo lên núi lần nữa, dọc theo sống núi lao mạnh về phía bắc.

Trời dần tối, Châu Huệ chỉ mang theo một khẩu súng lục mà cũng thấy nặng, nhân viên cơ yếu lại kinh ngạc cõng theo chiếc máy điện đài, mệt đến mức ngã ngửa ra lần này đến lần khác. Tiền đồ mịt mờ, nhân viên cơ yếu hỏi: "Làm thế nào bây giờ?" Châu Huệ nói: "Hủy toàn bộ mật mã và điện đài đi!" Con người ta mệt đến mức độ này rồi, Châu Huệ đến bàn chải đánh răng và bút máy cũng vứt sạch — quá nặng, mang theo không nổi.

Chạy vào một cái hốc núi, nhìn thấy có ngôi nhà tranh. Lảo đảo chạy tới, phát hiện trong góc máng ăn của lợn có cặn thức ăn, đưa tay vốc lấy, đưa lên miệng mút nước cám, lại cúc đầu chui vào bụi cỏ, mút lấy độ ẩm bên trong như một con chó, cái cảm giác khát khô cháy đó quả thực không thể dùng ngôn ngữ nào để hình dung. Phía sau truyền đến tiếng hét của Hán gian: "Đừng chạy nữa, các anh không chạy thoát đâu, mỗi người một cân hai lạng ngô, đừng chạy nữa!"

Tổng Tư lệnh Bành đã biến mất ở phía trước, thư ký của ông là Lý Kỳ ngồi bệt dưới đất, cổ họng phát ra tiếng khò khè: "Anh chạy đi, tôi, tôi thực sự không chịu nổi nữa rồi..."

“Tôi đợi cậu.” Châu Huệ không đành lòng vứt bỏ chiến hữu.

"Tôi, tôi thực sự không bước nổi một bước nào nữa rồi..."

Châu Huệ dốc sức lôi anh ấy dậy, kéo anh ấy chạy. Con người ta là như vậy đấy, cái giới hạn đó rõ ràng là tồn tại, nhưng lại là một "con số vô tận". Cứ nghĩ tuyệt đối không thể bước thêm một bước nào nữa, thế mà lại chạy được một dặm, cứ nghĩ tuyệt đối không thể đứng dậy nổi nữa, thế mà lại leo lên được một ngọn núi. Kẻ địch ở phía sau nổ súng, Châu Huệ nhưng lại hoàn toàn yên tâm. Bởi vì hai bên không còn tiếng súng nữa, anh kéo Lý Kỳ lăn xuống sườn dốc phía bắc, coi như đã xông ra khỏi vòng vây.

Sau đó, Lý Thanh nói Châu Huệ đã cứu mạng anh ấy.

Sau đó, Châu Huệ có thêm hai kinh nghiệm: Phàm là việc gì đừng vội, ngồi xuống nhìn một chút cũng không lỡ việc; con người ta khi đến đường cùng, vẫn phải có dũng khí kiên trì kiên trì thêm nữa.

"Ngồi xuống nhìn một chút", Châu Huệ ngồi trong xe đã hiểu rõ, Đặng Tiểu Bình vẫn là người đại diện cho hy vọng, lối thoát và chiến thắng. Nhưng Hoa Quốc Phong nói một câu rất đúng, "Hồ Nam là nơi xuất thân cán bộ". Trương Bình Hóa, Lý Thụy Sơn, Vu Minh Đào, Mao Trí Dụng... Cứ hy vọng đừng xuất hiện bi kịch "liên lụy" trong lịch sử.

Anh "gặp nạn" ở Lư Sơn, Trương Bình Hóa thay thế vị trí của Châu Tiểu Chu, anh tiếp tục giữ nguyên chức vụ trong một năm, đây là nhu cầu ổn định cục diện, món nợ này sớm muộn gì cũng phải tính sổ, nhưng không ngờ lại bị thanh trừng nghiêm khắc đến vậy, liên lụy hơn hai vạn cán bộ ngã ngựa, thậm chí bị bắt. Lúc xuống núi ban đầu, Châu Tiểu Chu "gửi gắm cố nhân" cho anh, khiến anh khóc lớn một trận, đau khổ khóc rống lên. Một năm sau tỉnh Hồ Nam phê đấu anh, vào lúc khó khăn nhất, anh cũng "gửi gắm cố nhân" cho một vị lãnh đạo cấp cao, không ngờ vị lãnh đạo này "đẩy núi vàng, đổ cột ngọc", quỳ rạp xuống đất cầu xin: "Bí thư Châu, anh tha thứ cho tôi đi, tha thứ cho tôi không dám..."

Trách sao vị lãnh đạo này vô tình vô nghĩa, "không sợ Quốc Dân Đảng tấn công, chỉ sợ Cộng sản vận động", là một đặc điểm lớn của chính trị cận đại Trung Quốc.

Châu Huệ cũng không oán hận Trương Bình Hóa. Vấn đề không xuất phát từ phẩm chất cá nhân của ai, mà xuất phát từ tư tưởng chỉ đạo của sinh hoạt đảng — triết học đấu tranh, xuất phát từ chế độ dân chủ không kiện toàn.

Lý Thụy Sơn là chỗ quen cũ, Châu Huệ hễ nhớ đến ông ấy là lại nhớ đến bộ "Thư đạo toàn tập" quý giá kia, vẫn là "nhặt được" khi nam tiến. Nhớ là ở phòng làm việc của Huyện ủy Ninh Hương, Châu Huệ đi kiểm tra công tác phát hiện cả một phòng sách đó, bị một số chiến sĩ xuất thân nông dân coi là giấy vụn. Đáng tiếc là chiếc xe jeep nhỏ không chở được nhiều lắm, anh chỉ chọn bộ "Thư đạo toàn tập" này, gọi với theo Bí thư Huyện ủy lúc bấy giờ: "Thụy Sơn, bộ sách này tôi khiêng lên xe nhé."

Bộ sách này được bảo quản đến tận bây giờ, trải qua thử thách "phá tứ cũ" trong thời kỳ "Cách mạng Văn hóa".

Lý Thụy Sơn cũng lên Lư Sơn, là sau khi Châu Huệ "gặp nạn". Châu Tiểu Chu. Châu Huệ nói với lãnh đạo Trung ương rằng: "Đồng chí Thụy Sơn có thể thay thế chúng tôi họp."

Vu Minh Đào cũng là quan hệ cũ, mặc dù hai mươi năm không qua lại, Châu Huệ biết ông ấy và Trương Bình Hóa đều ủng hộ Hoa Quốc Phong, ủng hộ quan điểm "hai phàm là". Còn về Mao Trí Dụng, phần tử tích cực bước ra từ cải cách ruộng đất, là nhân tài mới nổi do Hoa Quốc Phong đề bạt, có văn hóa, hiểu xã hội, năng lực mạnh, chịu khó làm việc. Chịu ảnh hưởng lớn từ Hoa Quốc Phong, nhưng anh ấy hiểu rõ mình là cán bộ của Đảng, chứ không phải cán bộ của riêng ai, điều để lại ấn tượng sâu sắc cho Châu Huệ chính là sự khiêm tốn nhún nhường của vị nhân tài mới nổi này. Sự thật chứng minh ấn tượng này của Châu Huệ không sai. Sau khi tái xuất, Châu Huệ từng về Hồ Nam, vị nhân sĩ dân chủ có tư cách lão làng Trình Tinh Linh giữ chức Chủ tịch Chính hiệp tỉnh, là người cùng tộc với Trình Tiềm, ngay trên bàn tiệc đã châm chọc nói: "Haizz, Châu Huệ à, ban lãnh đạo Hồ Nam chúng ta đúng là chồn lùi sinh chuột, đời sau không bằng đời trước. Mao Trí Dụng, vô dụng!" Châu Huệ vội nói: "Lão Trình, ông nói câu này, ly rượu này của tôi không dám uống đâu... Mao Trí Dụng làm rất tốt mà, ba mươi tỷ cân lương thực, ba mươi tỷ giá trị sản lượng, thành tích này nhỏ hơn chúng ta lúc trước nhiều đâu!"

Uống ly rượu như vậy, Mao Trí Dụng vẫn nói cười như trước, uống đến mặt không đổi sắc, thần thái không đổi, sự độ lượng có thể thấy rõ một phần. Đương nhiên đây đều là chuyện sau này. Lúc này Châu Huệ ngồi trên xe đăm chiêu suy nghĩ, chiếc xe đã rẽ qua mấy khúc cua, cảm giác đó giống như bước vào xoáy nước chính trị. Cảm giác đã vắng bóng hai mươi năm. Hoa Quốc Phong, Lý Tiên Niệm đều đã nói chuyện, xem ra là muốn tái xuất, đi táinh trấn giữ vùng tái ngoại rồi đây... Châu Huệ ngồi thẳng người lên, nhìn rõ đã đến Tây Sơn.

Đặng Tiểu Bình ở Tây Sơn, hàng xóm với Diệp Kiếm Anh.

Năm xưa Đặng Tiểu Bình ở Thái Hành Sơn. Châu Huệ quan chức không lớn, nhưng làm việc ở Cục phương bắc, cho nên thỉnh thoảng ở chung một viện với Đặng Tiểu Bình, có thể nói là rất quen thuộc.

Xe lên dốc, có thể thấy dọc theo sườn núi ven đường là từng tòa tiểu lâu, hoàn toàn khác biệt với phong mạo tường đá chất đống ở Thái Hành Sơn năm xưa, cũng khác với những biệt thự mây che sương phủ trên Lư Sơn năm xưa. Từ biệt Lư Sơn, hai mươi năm chưa gặp, nghĩ lại bộ dạng chắc sớm đã thay đổi rồi chứ? Thế nhưng, Châu Huệ cảm thấy trái tim là thông suốt. Phải nói rằng, vị lãnh đạo bất khuất này có trái tim thông suốt với đại đa số cán bộ đảng viên của Đảng...

"Nhiều năm không gặp." Đặng Tiểu Bình vươn ra một đôi tay, đôi mắt chớp chớp, giống như biển cả sâu thẳm. Điều mà Châu Huệ mãi khắc ghi chính là đôi mắt này.

"Đi nhầm đường nên vòng qua Hương Sơn." Châu Huệ lẩm bẩm vừa bắt tay bàn tay ấy.

"Tóc trắng rồi." Đặng Tiểu Bình giơ một ngón tay chỉ chỉ.

"Hai mươi năm... sớm đã trắng rồi." Châu Huệ cười khổ.

"Gặp tai họa." Đặng Tiểu Bình dùng hai chữ để tổng kết hai mươi năm.

"Hai mươi năm không gặp, muốn đến trò chuyện với ngài chút suy nghĩ..." Châu Huệ biểu thị.

"Không cần." Đặng Tiểu Bình khẽ khua tay một cái, liền gác lại chuyện hai mươi năm, chỉ để lại một câu: "Tôi đều biết cả."

"Tình hình hiện nay, tốt cũng có mà không tốt cũng có..." Châu Huệ muốn bàn luận chút kiến giải.

"Không cần đâu," Đặng Tiểu Bình xua tay một cái, lại gác lại: "Tôi đều biết cả."

Châu Huệ mím mím môi, dứt khoát không nói nữa — tài năng làm soái, không dây dưa chuyệnn vặt vãnh, không tốn sức chuyện nhỏ nhặt, không lặp lại nội dung; không dễ dàng mở miệng, đã mở miệng là lời vàng ý ngọc. Dứt khoát, đợi lão thủ trưởng đặt câu hỏi vậy.

Đặng Tiểu Bình đưa cho Châu Huệ một điếu "Gấu trúc", bản thân cũng châm một điếu.

Hút sâu một hơi thuốc, Đặng Tiểu Bình hỏi: "Hoa Quốc Phong tìm anh nói chuyện rồi à?"

"Nói rồi." Châu Huệ gật đầu.

"Con người thế nào?" Ánh mắt sắc bén quét về phía Châu Huệ.

"Trước đây ở Hồ Nam, vẫn nắm rõ tình hình dưới cơ sở, chịu khó làm việc. Người là người tốt, tương đối trung hậu, trước đây chúng ta ở chung khá tốt." Châu Huệ đáp.

"Bây giờ thế nào?" Đặng Tiểu Bình ngả người ra ghế salon, trầm ngâm hỏi.

"Trong cuộc nói chuyện, cảm giác đối với tình hình bên dưới vẫn nắm bắt được." Châu Huệ nghĩ ngợi, "Tôi có ý kiến khác với việc ông ấy triệu tập 'hai hội'. Đơn thuần dựa vào học Đại Trại, học Đại Khánh, không giải quyết được vấn đề."

Đặng Tiểu Bình nhìn chằm chằm Châu Huệ: "Cậu ta là người nổi dậy mà lên."

Châu Huệ gật đầu một cái: "Là tình hình này."

Đặng Tiểu Bình ánh mắt không rời gật gật đầu.

"Vừa từ nước ngoài về, đi cùng Cố Minh, đã đi Anh, Pháp." Châu Huệ chuyển đề tài, "Càng xem trong bụng càng tức, chúng ta không phải không được, là do bọn họ tàn phá."

Đặng Tiểu Bình hỏi: "Cảng của người ta làm thế nào vậy?"

"Người ta là để tập đoàn tài chính làm, tập đoàn tài chính cũng phải chịu trách nhiệm trước quốc gia." Châu Huệ cau mày nói, "Ví dụ như sông Trường Giang, theo cách làm của chúng ta thì đời đời kiếp kiếp cũng làm không xong."

Đặng Tiểu Bình đã đang hút điếu thuốc thứ hai. "Quản lý của chúng ta không được."

“Chúng ta là làm chim sẻ nhỏ, sản xuất nhỏ, chuẩn bị bị đánh.” Châu Huệ từ đầu đến cuối vẫn nghiêng người về phía Đặng Tiểu Bình để nói chuyện, anh biết tai Đặng Tiểu Bình không thính.

"Ngoài miệng là sản xuất lớn, mông là sản xuất nhỏ đấy."

"Một nhà máy đường của người ta là có thể giải quyết đường ăn cho toàn quốc, tại sao Quảng Châu chúng ta không thể làm lớn?" Châu Huệ nói chuyện dùng lực hơn bình thường hai phần để đối phương nghe cho rõ.

“Phải chủ nghĩa cộng sản cộng chủ nghĩa cải cách,” Đặng Tiểu Bình giơ một ngón tay lên, vừa lắc vừa nhấn mạnh giọng nói, “Phải phái lượng lớn người ra nước ngoài, phải gia tăng quyền hạn của xí nghiệp. Quyền của bộ, của tỉnh đương nhiên phải gia tăng, quan trọng hơn là quyền của xí nghiệp. Chỉ cải cách không thôi thì chưa được, phải làm cách mạng, phải cải cách trên tiền đề cách mạng.”

"Cụ thể đối với Nội Mông Cổ, còn có vấn đề Tu sửa Liên Xô." Châu Huệ suy nghĩ hỏi, "Đối đầu với lão gấu Nga, quân đội thế nào..."

"Đại sự thì chắc không đến mức đâu, trung sự tiểu sự có lẽ sẽ có, tôi bảo Bắc Kinh quân khu phái một tổ công tác đến, chuyên môn hỗ trợ anh." Đặng Tiểu Bình làm thủ thế nhấn mạnh, "Bây giờ then chốt là tranh thủ thời gian làm kinh tế. Tập trung là ở ban lãnh đạo, ban lãnh đạo không giải quyết thì chẳng làm được gì cả. Động tác phải nhanh. Mấy hôm trước tôi đã tìm Ô Lan Phu nói chuyện rồi, thái độ khá hơn một chút, lúc cần thiết bảo ông ấy đi một chuyến, giúp đỡ làm một chút. Có vấn đề thì phải điều động, có phẫn nộ trong dân chúng thì phải chế tài." Đặng Tiểu Bình hút hút thuốc. Hỏi: "Cậu có quen người tên Vưu Thái Trung này không?"

Châu Huệ lắc đầu: "Không quen."

Đặng Tiểu Bình nheo nheo mắt: "Ấn tượng của tôi hình như anh phải quen chứ... ừm, gặp mặt là quen chứ không có gì khác, tôi biết người này, đánh trận, đánh trận đánh rất khá, làm Bí thư Tỉnh ủy thì khó khăn. Anh nhắn lại giúp tôi một câu, thư ký của cậu ta không tốt, cứ bảo là tôi nói, bảo cậu ta đổi thư ký đi!"

Châu Huệ vốn không biết thư ký của Vưu Thái Trung là thần thánh phương nào, đành phải gật đầu nhận lời.

"Kỳ tới cho Vưu Thái Trung vào Trường Đảng. Người này không có vấn đề gì khác, Vương Hồng Văn từng mời cậu ta ăn cơm." Đặng Tiểu Bình chỉ chỉ Châu Huệ, "Anh đi đến nơi là trực tiếp nắm bắt xây dựng ban lãnh đạo, Tổng thư ký rất quan trọng. Nếu gặp phải khó khăn, tìm cách nói cho tôi biết, không thể kéo dài, kéo dài không nổi đâu."

Châu Huệ bổ sung: "Hoa Quốc Phong đã bàn vấn đề liên minh Đông, Tây, từ mặt chỉ huy quân sự mà nói là đúng."

Đặng Tiểu Bình đồng tình: "Cái này là đúng." Ông xua tay một cái, "Anh về đi, không giữ anh lại nữa."

Châu Huệ đứng dậy ngập ngừng một lát, cúi người qua, nhỏ giọng nói: "Về mặt cảnh vệ, ngài đừng sơ suất, phải cảnh giác..." Đặng Tiểu Bình mỉm cười, hiểu ý gật đầu: "Cũng có người khuyên rồi, lúc đầu hơi sơ suất, đã chú ý rồi."

Trác Lâm bước vào phòng khách, nhiệt tình chào hỏi: "Đồng chí Châu Huệ, chào anh."

Châu Huệ bắt tay Trác Lâm, đều là người quen cũ thời kỳ Thái Hành Sơn, hỏi thăm vài câu. Trác Lâm nói: "Anh gửi lời hỏi thăm giúp tôi đến lão Phạm nhé."

"Cảm ơn. Cô ấy cũng gửi lời hỏi thăm ngài." Châu Huệ thay mặt vợ gửi lời hỏi thăm Trác Lâm rồi cáo từ đi ra.

Đang độ giữa mùa hè, trên núi có gió mát lùa vào lòng. Châu Huệ thỏa mãn hít sâu một hơi không khí trong lành, dặn dò tài xế: "Xuống núi!"