Ngày 14 tháng 7 năm 1967.

Một buổi sáng ướt át, một Vũ Hán mờ mịt.

Chiếc xe Jeep phóng nhanh từ Quân khu Vũ Hán đến nơi đóng quân của Không quân Vũ Hán.

"Mẹ kiếp thằng Ngô Pháp Hiến!" Trần Tái Đạo nghiến răng nghiến lợi chửi thề. Bên ngoài đồn đại "Trần đại ma", nhưng khi gặp mặt chẳng ai nhìn thấy vết rỗ nào, chỉ trong lúc giận dữ thế này, mới lấp xấp cảm nhận được vài nốt mụn đỏ lấm chấm xuất hiện trên khuôn mặt dày thịt.

Chính ủy Không quân Vũ Hán Lưu Phong gọi điện từ sáng sớm, nói Thủ tướng Chu Ân Lai đã đến Vũ Hán, muốn gặp Trần Tái Đạo. Trần Tái Đạo nghe xong liền nổi giận: Máy bay do Ngô Pháp Hiến sắp xếp, sao trước đó không báo một tiếng? Thủ tướng đến Vũ Hán, nêu yêu cầu muốn gặp Trần Tái Đạo rồi mới báo cho Trần Tái Đạo. Tôi Trần Tái Đạo trong mắt anh Ngô Pháp Hiến là cái thá gì?

Phanh gấp, sập cửa mạnh. Trần Tái Đạo lớn tiếng bước xuống xe xông thẳng vào nhà khách, nhìn là biết tình hình không mấy khả quan. Chính ủy Hải quân Lý Tác Bằng đi theo Chu Ân Lai đến Vũ Hán bước lên một bước chào hỏi: "Tư lệnh Trần, anh khỏe không?"

"Tôi không khỏe!" Trần Tái Đạo mang theo vài phần bực bội, vài phần tự giễu, lại thêm vài phần hụt hẫng, bước thẳng vào trong cửa.

Chu Ân Lai đang dùng bữa sáng, nghe tiếng liền ngẩng đầu lên, vẫy tay: "Đến đi, đều đến ăn cùng nhau đi." Tiếp đó dặn dò nhân viên tiếp đón: "Lấy thêm vài bộ bát đũa, đếm xem mấy người."

Trần Tái Đạo, Tác Hán Hoa và những người khác theo hiệu lệnh tay của Thủ tướng, ngồi vào bàn ăn. Chu Ân Lai điềm tĩnh, vừa ăn vừa hỏi: "Bên Đông Hồ thế nào rồi..."

"Nhà khách Đông Hồ loạn lắm rồi!" Cảm xúc vừa mới dịu xuống của Trần Tái Đạo lại trào lên, "Nhân viên phục vụ cũng chia thành hai phái, làm cho căn nhà trông không ra làm sao cả..."

Chu Ân Lai hoàn toàn không để tâm đến cảm xúc của Trần Tái Đạo, đó là một sự tĩnh lặng điềm đạm và khoan dung, chỉ gật đầu một cái, như đang nói chuyện thường ngày: "Dọn dẹp sạch sẽ ra."

"Dọn dẹp?" Trần Tái Đạo suýt chút nữa lại thốt ra lời khó nghe, được Chung Hán Hoa huých cho một cái, mới hạ giọng, vừa uống vừa lẩm bẩm, "Đều phản loạn cả rồi, đều tê liệt cả rồi, không phải bảo thế mới tốt sao..."

"Tôi qua xem thử." Chu Ân Lai vẫn giữ giọng điệu nhẹ nhàng như trò chuyện thường ngày, "Các anh ăn cơm xong cũng qua đó một chút."

Khi các vị tướng quân của Quân khu Vũ Hán đến Nhà khách Đông Hồ, Chu Ân Lai đã tập hợp cả hai phái nhân viên phục vụ lại với nhau, đang phát biểu: "...Các cô các cậu nói xem, đời người cãi nhau với ai nhiều nhất? Tôi thấy vẫn là vợ chồng. Bởi vì là người một nhà mà. Thế nhưng nếu có khách đến, vợ chồng lại cùng nhau đón khách, cùng nhau gìn giữ cái nhà này. Các cô các cậu tranh cãi kịch liệt, nói là hai phái, tôi thấy trước hết là vì người một nhà. Không có oan gia ngõ hẹp thì không hội ngộ, người một nhà thì đừng nói hai lời nữa, bất kể phái nào, mọi người đều mau chóng hành động, dọn dẹp phòng ốc cho sạch sẽ."

Quần chúng cả hai phái đều bị thuyết phục, bật cười, bận rộn tản ra tìm dụng cụ dọn dẹp phòng ốc.

Trần Tái Đạo bắt đầu cảm thấy bất an. Để Thủ tướng làm những chuyện vụn vặt của người quản lý thế này, chà, thật là quá đáng ngại. Anh ta đỏ mặt bước đến trước mặt Chu Ân Lai lầm bầm: "Cơ quan tê liệt, chúng ta trước đó lại chẳng nhận được bất kỳ thông báo nào, Ngô Pháp Hiến hắn..."

Thủ tướng dùng tay ra hiệu ngăn Trần Tái Đạo lại, đối mặt hạ giọng nói: "Tôi đi tiền trạm cho Chủ tịch, cũng muốn nhân cơ hội này tìm hiểu tình hình Vũ Hán. Các anh phải nhanh chóng thúc đẩy đại liên minh hai phái, ổn định cục diện Vũ Hán." Chu Ân Lai dừng lại một chút, rồi tăng thêm chút giọng điệu: "Phải tạo điều kiện thật tốt để Chủ tịch vượt sông Dương Tử, phải tận dụng cơ hội Chủ tịch ở Vũ Hán để giải quyết cho tốt các vấn đề."

Trong lòng Trần Tái Đạo nóng lên, hoàn toàn hiểu rõ tâm ý của Thủ tướng, không kìm được thốt lên một câu: "Tôi chỉ lo ngại bên Cách mạng văn hóa..."

Chu Ân Lai lại một lần nữa ngắt lời Trần Tái Đạo: "Trước lúc chúng tôi lên đường, Chủ tịch đã nói với tôi rằng: 'Đi thôi, đến Vũ Hán, đi bảo vệ Trần Tái Đạo.' Các anh cứ yên tâm, đừng có lo lắng."

"Cảm ơn Thủ tướng!" Trần Tái Đạo phấn chấn hẳn lên, đứng nghiêm giơ một cái chào kiểu quân nhân đầy tinh thần.

Một vi hành

Tại một nhà hàng nhỏ ở tầng hai Đại lễ đường nhân dân, hai vị tướng quân qua loa dùng xong bữa đêm.

"Không có rượu." Tư lệnh Quân khu Bắc Kinh Trịnh Duy Sơn lẩm bẩm.

"Không phải lúc uống rượu." Dương Thành Võ ngụm nước trà súc miệng.

"Lần đầu tiên vào kinh, chúng ta dùng cốc lớn mà uống." Trịnh Duy Sơn mang theo vẻ mặt đầy hoài niệm.

Hơi ở Tuân Nghĩa còn dùng bát để uống nữa là...

Ký ức của con người luôn thích dừng lại ở những khoảnh khắc được coi là đẹp nhất trong đời đối với họ.

Hội nghị Tuân Nghĩa kết thúc, truyền đến tin Mao Trạch Đông trở lại lãnh đạo Hồng quân. Ba quân sôi sục, bộ đội của Dương Thành Võ tổ chức liên hoan. Chậu sắt đựng thức ăn, bát lớn đầy rượu Mao Đài, các tướng sĩ ngồi bệt thành từng vòng từng vòng. Dương Thành Võ giơ bát rượu lên nói: "Chủ tịch Mao quay về lãnh đạo chúng ta, lần này chắc chắn trăm trận trăm thắng, cách mạng nhất định sẽ thành công!" Các tướng sĩ của trung đoàn tiên phong hô vang hưởng ứng, uống rượu bát lớn sảng khoái dứt khoát như uống nước mát vậy. Hò reo, ôm hôn, vỗ tay, ca hát, tựa như chiến thắng đã đến rồi.

Quả nhiên, mười ba năm sau, trời đất đảo điên. Đêm trước ngày ba quân tổ chức lễ vào thành ở Bắc Bình, Tư lệnh Tập đoàn quân 63 Trịnh Duy Sơn mời Dương Thành Võ đến sở chỉ huy ở Thanh Hà. Đêm hôm đó, hơn ba mươi vị tướng lĩnh vui tụ một nhà.

"Chúc mừng chiến thắng, đón Tết Nguyên đán, mỗi người làm ba chén trước!" Trịnh Duy Sơn nâng cao ly chân cao, bước đến trước mặt Dương Thành Võ, "Anh là tư lệnh kỳ cựu của đội quân này, anh uống trước!"

Lập tức có mấy vị tướng quân nâng ly phụ họa: "Cạn! Cạn!"

Không cho Dương Thành Võ đáp lời, Cảnh Bưu đã ép tới: "Ba chén! Cạn ba chén!"

"Vị lão tư lệnh" ba mươi lăm tuổi bỗng dâng trào hứng khởi hào hùng, phấn chấn đứng dậy nâng ly: "Không, năm chén! Tôi cạn năm chén!"

Năm ly rượu trắng mạnh lớn được Dương Thành Võ uống một hơi cạn sạch, sự nhiệt tình càng không thể kìm chế, quay người phản công sang các tướng quân Cảnh Bưu, Dương Đắc Chí, Trịnh Duy Sơn...: "Nào, sáu chén! Cạn sáu chén!"

Dương Đắc Chí do dự: "Anh uống trước, tôi uống sau."

Dương Thành Võ kiên quyết tuân theo quy củ: "Tôi cạn xong lần này anh uống là tôi uống!"

Vẫn là Cảnh Bưu sảng khoái, ngửa cổ một cái, ly rượu đó liền trôi tuột vào bụng...

Chà, lúc đó nào ngờ tới sẽ xuất hiện cục diện đại loạn khắp nơi như ngày hôm nay.

Hai vị tướng quân chưa uống rượu lái xe ra ga Bắc Kinh, lên đoàn tàu chuyên dụng ở chỗ xứ chuyên vận. Đợi mấy phút, dưới tàu vang lên tiếng xôn xao.

Là 80 thành viên thuộc trung đội một chuyên phụ trách cảnh vệ cho Mao Trạch Đông, đều là những cán bộ cấp đại đội, trung đội tinh anh, dũng mãnh, được huấn luyện chu đáo. Ngoại trừ tiếng chạy nhịp nhàng, không nghe thấy âm thanh nào khác, chớp mắt đã biến mất khỏi sân ga, đều đã lên xe tiên phong và xe hậu vệ.

Gần như cùng lúc sân ga trở nên trống trải, vài chiếc xe hơi màu đen phóng vút vào, dừng lại ngay cửa toa tàu chính. Dương Thành Võ nhìn thấy bóng dáng cao lớn quen thuộc bước xuống xe, lập tức được mấy vệ sĩ vây quanh bước lên toa chính, mấy chiếc xe hơi ngay sau đó phóng đi. Anh vừa rời ánh mắt khỏi sân ga lại trở nên trống vắng, đoàn tàu chuyên dụng đã chuyển bánh. Anh liếc nhìn chiếc đồng hồ trên cổ tay: Ba giờ sáng ngày 14 tháng 7.

Đích thị là "vi hành". Ngoại trừ những nhân vật thuộc vòng tròn cốt cán tham gia ra quyết định, chẳng có ai biết Mao Trạch Đông đã rời khỏi Bắc Kinh. Một số người biết chuyện luôn chú ý đến động thái của Dương Thành Võ và Uông Đông Hưng, điều đó cũng chưa chắc đã đưa ra được phán đoán chính xác. Bởi vì trong một số hoạt động trọng đại ở Bắc Kinh, cho dù Dương Thành Võ và Uông Đông Hưng không tham dự, trên báo chí vẫn sẽ đăng tên của hai người bọn họ, khiến bạn lầm tưởng Mao Trạch Đông vẫn đang ở Bắc Kinh.

Dương Thành Võ ở toa xe dự phòng, hay còn gọi là toa phụ, cách toa chính nơi Mao Trạch Đông ở chỉ một cánh cửa. Trước đây Giang Thanh đi cùng Mao Trạch Đông xuất hành thì ở toa xe dự phòng này. Từ toa của Dương Thành Võ trở về sau, lần lượt là Uông Đông Hưng, thư ký và các nhân viên công tác bên cạnh Mao Trạch Đông. Trịnh Duy Sơn lên tàu chuyên dụng cùng Dương Thành Võ thì chia tay nhau, mỗi người về toa của mình, không gọi thì không đi lại lung tung.

Chẳng bao lâu, thư ký của Mao Trạch Đông là Từ Nghiệp Phu đến toa dự phòng: "Tổng tham trưởng, mời Tư lệnh Trịnh sang chỗ Chủ tịch nói chuyện."

Trịnh Duy Sơn ở toa bên phía nhân viên công tác. Dương Thành Võ lập tức phái tham mưu bên cạnh đi gọi. Bản thân anh cũng lập tức đứng dậy.

Toa tàu chính của Mao Trạch Đông có cấu trúc giống với toa dự phòng nơi Dương Thành Võ ở, chia thành phòng ngủ, phòng làm việc và phòng khách. Dương Thành Võ cầm cốc trà ngồi sang một phía của Mao Trạch Đông, Mao Trạch Đông mang vẻ trầm tư, lúc này không tiện làm phiền.

Thế nhưng, Trịnh Duy Sơn đã đứng nghiêm giơ tay chào ở cửa: "Chủ tịch!"

"Ồ." Mao Trạch Đông thoát ra khỏi trầm tư, phủi phủi điếu thuốc lá đã cháy một đoạn tàn dài vào gạt tàn, chậm rãi chỉ tay về phía ghế sô-pha: "Gọi cậu lên tàu để nói chuyện về Hoa Bắc. Cậu tư lệnh này đã cùng Trần Bá Đạt đi dạo một vòng rồi chứ?"

Trịnh Duy Sơn ngồi xuống chiếc ghế sô-pha ở phía bên kia của Mao Trạch Đông.

"Nói nghe xem nào, có phải thiên hạ đại loạn không? Vị mọt sách của chúng ta đã nói những gì?" Mao Trạch Đông nhìn vị tư lệnh Quân khu Bắc Kinh này rồi im lặng.

Nhiều năm sau, Dương Thành Võ nhớ lại và nói: "Chặng đường đó Chủ tịch rất ít nói, chủ yếu là lắng nghe, đặc biệt chú ý xem Trần Bá Đạt đã nói những gì ở các nơi."

Mao Trạch Đông giỏi nói chuyện, là một bậc thầy ngôn ngữ, có thể đưa những lời khác nhau đi thẳng vào tâm can của những người khác nhau. Ông có thể thoải mái ba hoa khoác lác, thoạt nhìn thì miên man vô định nhưng lời trong lời ngoài lại có ý tứ sâu xa, khiến bạn thu hoạch được lợi ích to lớn giữa chốn mây mù; ông có thể ngắn gọn súc tích, lời nói khiến người ta giật mình tỉnh ngộ, khiến bạn bất giác vã mồ hôi hột, thông suốt vấn đề; có thể dẫn kinh điển, viện dẫn khắp nơi, khiến tâm hồn trí thức dịu dàng lắng đọng; cũng có thể phẫn nộ hào hùng, châm chọc mỉa mai, cười cợt mắng mỏ, khiến kẻ kiêu ngạo phải nín thở, kẻ ngang tàng phải hoảng sợ. Thế nhưng tiền đề của tất cả những điều này là lắng nghe kỹ lưỡng và suy ngẫm thấu đáo, đặc biệt là khi những thứ mang tính lý luận khó mà chải chuốt.

Mao Trạch Đông vào một ngày đầu thập niên 60, lặng lẽ nghe xong lời kể của người vệ sĩ rời khỏi bên cạnh ông để đi tham gia công tác xã hội ở cơ sở về tình hình thực tế của các cán bộ cơ sở, đã từng phẫn nộ đập bàn đứng dậy, đi qua đi lại trên nền gạch men trắng bên bể bơi, miệng lẩm bẩm: "Phải nghĩ cách, phải nghĩ cách..."

Mấy tháng sau, ông phê chuẩn tài liệu bảy điểm của tỉnh Chiết Giang, mở màn cho phong trào giáo dục xã hội chủ nghĩa. Làm "giáo xã" rồi mà không giải quyết được vấn đề, ông lại phát động "Cách mạng văn hóa".

Hình nhi thượng giả vi đạo, hình nhi hạ giả vi khí. Cái "đạo" này còn khó lường và thâm thúy hơn nhiều so với cái "khí" kia.

Cuộc đời của người khổng lồ này, đấu tranh với kẻ thù hữu hình, trăm trận không chùng. Dù là quân phiệt, hay Tưởng Giới Thạch Quốc dân đảng, hay người Nhật, hay người Mỹ; dù là Trần Độc Tú, hay Trương Quốc Đào; thậm chí còn có vị Bành Đức Hoài "có lẽ anh đúng" ấy, chỉ cần đứng sang phía đối lập, ông không có gì là không khiêu chiến ra tay, thắng mà không dừng, "nên đem dư dũng đuổi cùng diệt tận", đòi hỏi phải hoàn toàn triệt để.

Thế nhưng, đấu tranh với "kẻ thù vô hình", lại thường cảm thấy tung một quyền ra mà chẳng biết trúng vào đâu. Đối tượng mà ông khiêu chiến là mặt "ác" trong bản tính con người, chính là cái mà ông vẫn thường nói — "tư" — tư tâm, tư niệm, tư dục, tư tình...

Điều mà ông gọi mời là mặt "thiện" trong bản tính con người, chính là cái "công" mà ông hết lần này đến lần khác đề xướng — công luận công tâm; vì công quên tư, đặt việc công lên trước việc lớn, thậm chí là đại công vô tư.

"Cừu ăn thịt người" ở nước Anh có ác hay không, nhưng xã hội đã đạt được sự tiến bộ to lớn. Chẳng lẽ chỉ có cái "ác" mới có thể tích lũy tài sản, trở thành đòn bẩy thúc đẩy lịch sử hay sao? Ông vốn dĩ căm ghét cái ác như kẻ thù, cho nên phải "mở lối đi riêng", không tin cái "thiện" lại không thể trở thành đòn bẩy thúc đẩy lịch sử tiến lên. Từ "cải tạo xã hội chủ nghĩa" đến "Ba ngọn cờ đỏ", từ "công nghiệp học Đại Khánh", "nông nghiệp học Đại Trại" cho đến hiệu triệu nhân dân toàn quốc "học tập đồng chí Lôi Phong", ông chính là muốn dương "thiện" trừ "ác", xướng "công" phế "tư".

Điều khiến ông bối rối và phiền muộn chính là sự khó hiểu đến khó tin của bản tính con người.

Tân Trung Quốc ra đời, không còn địa chủ tư bản chủ nghĩa, nhân dân làm chủ nhà, không phải làm thuê cho địa chủ tư bản chủ nghĩa mà là làm việc vì cái chủ nhân là "chính mình", lẽ ra ai nấy đều phải phát huy hết trí tuệ tài năng, dốc lòng dốc sức chứ? Lực lượng sản xuất lẽ ra phải được giải phóng triệt để nhất chứ?

Đáng tiếc, đây chỉ là lý thuyết "hình nhi thượng học". Thực tế lại là sự tiêu cực đãi công trên toàn quốc, sự lãng phí kinh tế đáng sợ; những "ông chủ" này dưới sự "bao bọc của cha" mà không chịu tiến thủ, sống những ngày tháng thảnh thơi.

Một nhóm người làm cùng một công việc trên đồng ruộng, cho dù là một nữ công nhân vì đến tháng mà dừng lại nghỉ ngơi một lát, những người khác cũng sẽ cảm thấy chịu thiệt thòi, tâm lý mất cân bằng, rồi làm theo mà dừng lại nghỉ ngơi. Còn đảng viên và cán bộ thì sao, họ là những người đã thề thốt, đáng lẽ phải "hiến thân". Thế nhưng, đảng viên cán bộ đi đầu tốn sức lao động, đổ mồ hôi hột, quần chúng nhìn thấy thấy không nỡ, cũng có thể hùa theo mà đổ chút mồ hôi rôm rả, một khi đảng viên cán bộ không có mặt nữa, quần chúng lại theo đà mà lăn ra ngủ ngày; nếu đảng viên cán bộ chỉ động miệng mà không động tay, thậm chí là sống sung sướng nhàn hạ, mưu tư lợi bằng quyền lực, thì quần chúng sẽ thế nào là điều có thể tưởng tượng được.

Chẳng lẽ con người ta chỉ khi nhìn thấy lợi ích thiết thực, có thể thỏa mãn tư dục cá nhân thì mới sinh ra tính tích cực? Chẳng lẽ con người không thể cải tạo thành một người đại công vô tư chỉ biết cống hiến mà không màng hưởng thụ hay sao? Mao Trạch Đông kiên quyết không nhượng bộ bước này. Ngay cả trong thời kỳ ba năm khó khăn, ông buộc phải lùi một bước trước hiện thực, vừa thở hổn hển được một hơi thì ông lại kiên trì trở về chiến tuyến ban đầu. Hơn nữa, đối với những kẻ thực dụng, lùi từ "nhất đại nhị công" sang "tam tự nhất bao", ông tính sổ từng người một, coi họ là "những nhân vật kiểu Khơ-rúp-sốp" đang "nằm bên cạnh chúng ta". Cho dù những người này từng là chiến hữu thân thiết ngày xưa đi nữa!

Ai bảo Đôn Ki-hô-tê chiến đấu với cối xay gió không mang một vẻ đẹp bi tráng nào cơ chứ? Mao Trạch Đông chiến đấu với con quỷ dữ do chính tưởng tượng ra trong đầu, không tiếc phải trả giá đắt.

Một nhà báo Đức sau khi thăm Trung Quốc đã nói rằng: "Những điều Chúa Giê-su chưa làm được, những điều Thích Ca Mâu Ni và Mô-ha-mét chưa làm được, những điều nhiều bậc thánh hiền trong lịch sử nghĩ đến mà không làm được, Mao Trạch Đông đều đã làm được ở đất nước của ông ấy — không có cường hào ác bá, không có kỹ nữ con bạc, không có cá lớn nuốt cá bé, không có những hiện tượng xấu xa muôn hình vạn trạng của xã hội loài người mà chúng ta nguyền rủa. Thế nhưng, ông ấy cũng phải trả giá đắt cho việc này, thậm chí không tiếc bóp nghẹt nhân tính... Nhân dân của ông ấy đến nay vẫn chưa thoát khỏi đói nghèo."

Mao Trạch Đông chủ trương "nước trong quá thì không có cá", chủ trương có những người bạn phái hữu, chủ trương lưu lại thế lực đối lập, duy chỉ có về mặt bản tính con người, ông lại chủ trương trừ ác phải tận gốc, không dung thứ cho mâu thuẫn trong bản tính con người. Chẳng lẽ ông đã quên rằng không có mâu thuẫn thì không có thế giới này hay sao?

Ông phẫn nộ vì các đảng viên cán bộ "đã thề" không thể đều giống như người sắt Vương Tiến Hỉ, không thể đều giống như Trần Vĩnh Quý trên núi Hổ Đầu. Ông hy vọng tất cả mọi người đều có thể giống như chiến sĩ cộng sản Lôi Phong.

"Sau khi tuyến đường chính trị được xác định, cán bộ chính là nhân tố quyết định." Đây là điều Mao Trạch Đông đã nói. Cho nên trước tiên ông ra tay với cán bộ, chiến đấu với con quỷ tưởng tượng mang tên "những kẻ nắm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa", đồng thời để cho quần chúng "tự giáo dục lấy mình" trong đấu tranh.

Thế nhưng, mâu thuẫn thực tế vẫn không đơn giản giống như lý thuyết.

Mạnh Chiêu Cần — người từng lái tàu chuyên dụng cho ông, nay đảm nhận chức Bí thư Đảng ủy phân đoạn đầu máy Cục đường sắt — gõ gõ hộp cơm hỏi công nhân: "Các anh đã thấy kẻ nắm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa ăn 'mì dây thép' bao giờ chưa? Tư bản gia nước nào một tháng chỉ được ăn nửa cân thịt dựa trên tem phiếu?"

Công nhân không nói nên lời.

Mâu thuẫn trên lý thuyết giữa đi theo con đường xã hội chủ nghĩa và đi theo con đường tư bản chủ nghĩa, khi đến Nội Mông, lại biến thành mâu thuẫn giữa cán bộ người Hán và cán bộ người Mông Cổ, mâu thuẫn giữa cán bộ khu vực phía Đông và cán bộ khu vực phía Tây, mâu thuẫn giữa cán bộ địa phương và cán bộ bên ngoài; khi đến Vân Nam, lại biến thành mâu thuẫn giữa cán bộ nam tiến và cán bộ "Biên tung", cán bộ chuyển ngành và cán bộ địa phương...

Trong lịch sử, đặc điểm của cách mạng Trung Quốc là căn cứ địa nhiều, núi non nhiều, hiện nay một khi "đấu tranh", mâu thuẫn lại càng nhiều và càng gay gắt hơn nữa. Những mâu thuẫn này một khi "kết hợp" với mâu thuẫn của các tổ chức quần chúng thuộc các phái vốn đã càng thêm gay gắt phức tạp mới sinh ra, thì tuyệt đối không hề có chuyện đúng sai gì nữa cả.

Việc "giành quyền" từ tay những kẻ nắm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa đã biến thành cuộc "tranh quyền", "đoạt lợi" của các ngọn núi, các phái quần chúng.

Trên lý thuyết mà nói, quân đội hỗ trợ "tả" chính là ủng hộ "phái nổi dậy", chính là nổi dậy chống lại "những kẻ nắm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa". Đến thực tế thì hoàn toàn không thể xảy ra như vậy. Nếu như ban đầu các tổ chức quần chúng hãy còn sự phân biệt giữa "nổi dậy" và "bảo vệ", thì một khi nổi dậy không bị chém đầu, nổi dậy là có lý, thì tất cả mọi người đều có thể giương cao ngọn cờ này, đằng nào cũng có cái gọi là "tam kết", suy cho cùng cũng chỉ là "kết" với ai, "đánh đổ" ai mà thôi. Thế là, Giải phóng quân không thể tránh khỏi việc bị cuốn vào cuộc tranh đấu giữa các "ngọn núi" và "phe phái", ngay cả bản thân Mao Trạch Đông cũng không thể đứng ngoài cuộc được nữa, buộc phải bận rộn thực hiện sự cân bằng giữa các lực lượng chính trị thuộc các phái, đóng vai trò trọng tài. Nếu không có Chu Ân Lai làm trợ thủ đắc lực, ông tuyệt đối không thể còn thời gian để suy nghĩ về những quyết sách lớn...

"Nói như vậy, đều đang lôi biển hiệu của tôi ra đây dùng rồi!" Mao Trạch Đông cuối cùng cũng thốt lên lời cảm thán đối với bản báo cáo của Trịnh Duy Sơn.

Chẳng phải là mấy phái lớn ở tỉnh Hà Bắc, phái nào cũng "nổi dậy", đều có "kẻ tưới bản" muốn đánh đổ, lại đều có "cán bộ cách mạng" chuẩn bị kết hợp đó sao?

Cậu phân định "kẻ tưới bản" trước rồi mới bàn đến "phái nổi dậy", hay là định đoạt "phái nổi dậy" trước rồi mới bàn đến "kẻ tưới bản"?

Quân khu Hà Bắc ủng hộ một phái nổi dậy, Tập đoàn quân 38 lại ủng hộ một phái nổi dậy khác; Tiểu ban Trung ương trước tiên biểu thị Quân khu Hà Bắc ủng hộ là phái nổi dậy, Trần Bá Đạt đi một vòng lại nói Tập đoàn quân 38 ủng hộ là phái nổi dậy, mỗi bên phát súng riêng, binh đao tương túng, chẳng cần đến "kẻ tưới bản kích động" thì thiên hạ đã đại loạn rồi.

Dương Thành Võ nói: "Ban đầu Tập đoàn quân 69 có quan điểm nhất trí với Quân khu Hà Bắc, sau khi Tập đoàn quân 38 đến Bảo Định thay thế Tập đoàn quân 69 thì quan điểm không còn nhất trí nữa, gây ra mâu thuẫn."

Mao Trạch Đông không thể làm trọng tài, chỉ có thể cân bằng: "Cậu là Tổng tham trưởng, cậu làm công tác cho cả hai bên đi."

Dương Thành Võ nói: "Tôi đã tìm lãnh đạo Quân khu Hà Bắc và Tập đoàn quân 38 mở một cuộc họp ở Tân khách sạn Tây Kinh, tôi nói các anh đừng bất đồng nữa. Các anh Tập đoàn quân 38 là cái gốc cũ của Sư đoàn 115, Quân khu Hà Bắc cũng là cái gốc cũ của Sư đoàn 115, đừng gây mâu thuẫn nữa. Tôi phê bình Quân khu Hà Bắc, nói Tập đoàn quân 38 từ Đông Bắc đến, các anh có trách nhiệm giúp Tập đoàn quân 38 tìm hiểu tình hình. Tôi đã mời họ cùng ăn cơm, thế nhưng họ về rồi quan điểm vẫn không nhất trí, vẫn gây gổ."

Cùng một ngọn núi chui ra mà còn náo loạn trời đất, huống chi là không cùng một ngọn núi chui ra thì còn ra thể thống gì nữa?

“Giải phóng quân vẫn tốt, nói chung là thống nhất.” Mao Trạch Đông quyết định không làm trọng tài xem ai đúng ai sai nữa, trầm ngâm một lát, nói: “Ngồi lại với nhau mở hội là tốt. Cán bộ các huyện, địa khu Hà Bắc phải tiến hành tập huấn; người mảng võ thì phải huấn luyện, người mảng văn, cán bộ đảng chính quân cũng phải tập huấn, đầu lĩnh của các tiểu tướng Hồng vệ binh cũng phải tập huấn. Cán bộ ban vũ trang nhân dân các huyện và phân khu quân sự toàn quốc đều phải tập trung về Bắc Kinh luân phiên huấn luyện. Tỉnh nhỏ đến hai ba trăm người, tỉnh vừa bốn năm trăm người, tỉnh lớn tám chín trăm, một nghìn người. Thời gian huấn luyện không nhất thiết phải quá dài, mỗi lần huấn luyện tối đa hai tháng, hai tháng một kỳ. Đến Bắc Kinh tập huấn, các đại quân khu cũng tập huấn, các tỉnh thành cũng tập huấn.” Mao Trạch Đông vừa suy nghĩ vừa nói, vừa nói vừa bổ sung hoàn thiện, “Trước khi đến Bắc Kinh huấn luyện và sau khi huấn luyện, các tỉnh thành, các đại khu đều có thể mở lớp huấn luyện. Một là Bắc Kinh không huấn luyện nổi nhiều người như vậy, các tỉnh thành các đại khu có thể phân công tổ chức. Lại có một loại nữa, sau khi huấn luyện xong ở Bắc Kinh, lại tiến hành huấn luyện thêm một bước nữa, để củng cố tư tưởng.”

Trong lúc nói chuyện, đoàn tàu chậm rãi dừng lại ở ga. Nhìn ra ngoài cửa sổ, trời rạng sáng.

“Chủ tịch, trời sắp sáng rồi,” Dương Thành Võ đề nghị, “Ngài nghỉ ngơi một chút đi?”

“Trịnh Duy Sơn phải xuống tàu ở Thạch Gia Trang.” Mao Trạch Đông nhìn ra ngoài cửa sổ ngắm Thạch Gia Trang.

“Nếu vẫn chưa nói chuyện xong, có thể mang theo Trịnh Duy Sơn, đến Vũ Hán vẫn có thể tiếp tục nói.”

“Cứ thế đi.” Mao Trạch Đông đứng dậy bước về phía phòng ngủ. Ông từng nói về trải nghiệm của bản thân: Nghĩ không ra cách thì đi ngủ, ngủ dậy rồi lại nghĩ, nghĩ không ra lại ngủ, cho đến khi nghĩ ra cách mới thôi.

Mao Trạch Đông hoàn toàn không có vẻ buồn ngủ. Cũng chẳng uống thuốc ngủ, cũng không ngủ. Ông chỉ muốn nằm xuống, có nằm xuống mới nghĩ ra được cách đứng vững không ngã.

Tàu vào địa phận Hà Nam, Mao Trạch Đông đứng dậy, lại gọi Trịnh Duy Sơn.

“Chúng ta phải mở rộng diện giáo dục, thu hẹp diện đả kích.” Đây là thái độ sau khi ông suy đi nghĩ lại, quyết định quay trở lại với quá khứ. Trước kia ông nói “tin tưởng và dựa vào đại đa số cán bộ”, sau đó lại nói “không nói toàn thể, cũng không nói đại đa số, sợ là một số rất lớn đa số”, “quyền lãnh đạo không nằm trong tay những người mác-xít chân chính”, phải “giành lại quyền” từ tay họ. Giờ đây ông nói với Trịnh Duy Sơn: “Phải áp dụng phương châm giáo dục, không thể không dạy mà đã trừng trị, đương nhiên cũng không phải dạy rồi mới trừng trị.”

Suy nghĩ một lúc, ông nói rõ thêm một bước: “Tin tưởng đại đa số cán bộ và quần chúng, đây là điều cơ bản nhất.”

Câu nói này, ông đã viết trong phần phê thị đối với kinh nghiệm của bộ đội đồn trú Thiểm Tây rồi.

Tiếng bánh xe đập vào đường ray bỗng trở nên trầm đục, xuất hiện một thứ âm thanh gầm rú "cộng hưởng". Nhìn ra ngoài cửa sổ, đoàn tàu chuyên dụng đã chạy lên Đại cầu sắt Hoàng Hà.

“Hà Nam có một cái 'Công xã Nhị Thất', biết không?” Mao Trạch Đông nhìn Trịnh Duy Sơn, lại nhìn Dương Thành Võ, nhìn thấy họ gật đầu, bèn chuyển ánh mắt ra ngoài cửa sổ.

Sông Hoàng Hà một màu tiêu điều, dòng nước đục ngầu tựa như kỵ binh của Thành Cát Tư Hãn năm xưa đang hành quân trên lòng sông cát rộng lớn, uốn lượn hướng về phía đông, hòa tan trong sóng nhiệt, biến mất trong lớp khí ảo ảnh đang rung động.

Mao Trạch Đông dùng một giọng điệu u sầu nhìn sông Hoàng Hà khẽ lẩm bẩm: “Một nhà máy toàn là giai cấp công nhân, bản thân nó không có mâu thuẫn căn bản, xung đột căn bản về lợi ích giai cấp, tại sao phải chia thành hai phái? Tôi nghĩ là không thể. Đây là do con người tạo ra... Một là kẻ tưới bản thao túng, tiếp tục gây chia rẽ, châm ngòi thổi gió, nước đục béo cò. Hai là một số ít kẻ xấu, tức địa phú phản ác, đặc vụ, phần tử phản cách mạng, chui rảo vào trong tổ chức quần chúng cách mạng để thao túng, phá hoại. Lại có một tình huống nữa là ảnh hưởng của tư tưởng tiểu tư sản bên trong tổ chức quần chúng, tư tưởng hoài nghi tất cả, chủ nghĩa vô chính phủ, chủ nghĩa sơn đầu, chủ nghĩa tiểu đoàn thể, chủ nghĩa tông phái...”

Giống như lẩm bẩm một mình, giống như đang nói với Dương Thành Võ và Trịnh Duy Sơn, lại giống như đang để lại lập trường và phương pháp phân tích giai cấp của ông cho dòng sông Hoàng Hà. May là Dương Thành Võ đã ghi chép lại, đoạn lời này mới không trôi theo dòng sông Hoàng Hà.

Sông Hoàng Hà đã bị bỏ lại phía sau, không còn nhìn thấy vẻ tiêu điều đó nữa.

Dần dần hiện ra trước mặt là Thành cổ Trịnh Châu với tông màu xám.

“Cậu xem, có Công xã Nhị Thất kìa!” Mao Trạch Đông chỉ vào khẩu hiệu ngoài cửa sổ, trong mắt ánh lên một thứ quang mang hoạt bát như trẻ con, “Công xã Nhị Thất chính là tốt!”

Câu nói buột miệng thốt ra này sau đó đã được in ra, phồn vinh hưng thịnh một phái tổ chức quần chúng.

“Cậu ghi lại đi.” Mao Trạch Đông dặn dò Dương Thành Võ, nhìn thấy anh lật trang giấy ghi chép sang trang mới, bèn rành mạch ban bố "Chỉ thị tối cao": “Bên trong giai cấp công nhân, không có xung đột lợi ích căn bản. Bên trong giai cấp công nhân dưới chế độ chuyên chính vô sản, lại càng không có lý do gì nhất định phải chia rẽ thành hai phái tổ chức đối địch nhau một mất một còn. Một nhà máy, chia thành hai phái, chủ yếu là do những kẻ nắm quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa vì muốn bảo vệ bản thân, che mắt quần chúng, kích động quần chúng đấu quần chúng. Trong tổ chức quần chúng, lẫn lộn kẻ xấu, đây chỉ là số rất ít. Một số tổ chức quần chúng chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa vô chính phủ, cũng là một nguyên nhân. Có người làm phái bảo thủ, phạm sai lầm, là vấn đề nhận thức. Có người nói là vấn đề lập trường, vấn đề lập trường cũng có thể thay đổi mà. Đứng sai hàng ngũ, đứng lại đây là được. Lập trường của số ít người là khó thay đổi, đa số người là có thể thay đổi. Hồng vệ binh cách mạng và tổ chức học sinh cách mạng phải thực hiện đại liên minh cách mạng. Chỉ cần hai phái đều là tổ chức quần chúng cách mạng, thì phải dưới nguyên tắc cách mạng mà thực hiện đại liên minh cách mạng. Hai phái phải ít nói về khuyết điểm, sai lầm của người khác đi, khuyết điểm, sai lầm của người khác, hãy để người ta tự nói, mỗi người tự phê bình nhiều hơn, cầu đại đồng, tồn tiểu dị. Như vậy mới có lợi cho đại liên minh cách mạng.”

Cùng với khúc quân hành đơn điệu cứ hát hoài không dứt của đoàn tàu, "người liên lạc" Dương Thành Võ đã truyền "Chỉ thị tối cao" này qua điện báo đến Vũ Hán, truyền đạt đến tay Chu Ân Lai.

Hai Mai Lĩnh

Ngày 14 tháng 7 năm 1967, 9 giờ 8 phút tối.

Đoàn tàu chuyên dụng giống như một người lữ hành mệt mỏi chạy trên con đường dài, thở hồng hộc dừng lại ở ga Vũ Xương. Lực lượng cảnh vệ trên xe tiên phong đến trước một bước, đã tiến hành giới nghiêm toàn diện trong và ngoài ga.

Mao Trạch Đông bước xuống tàu trong sự vây quanh của mấy vệ sĩ. Khi sự chú ý của ông chuyển từ bậc thang dưới chân sang sân ga, đập vào mắt trên bức tường đối diện là mấy câu khẩu hiệu lớn rành rành:

"Đánh đổ Trần Tái Đạo!" "Trần Tái Đạo không đổ, Trung Nam không yên."

Mao Trạch Đông lắc đầu, lặp lại với Dương Thành Võ: "Bên trong giai cấp công nhân không có xung đột lợi ích căn bản. Tại sao không thể đoàn kết lại?"

Dương Thành Võ gật đầu. Đến đây, anh đã đoán thấu chủ đích chuyến tuần thú miền Nam của Mao Trạch Đông, không phải muốn làm loạn, không phải muốn châm ngòi thổi gió, mà là muốn ổn định, muốn kiểm soát cục diện.

Trong đầu anh lóe lên cảnh tượng của nửa năm trước.

Đó là một ngày tháng 11 năm 1966, Mao Trạch Đông tham gia hội nghị tiếp xúc Bộ Chính trị. Bên trái ông ngồi "Tam tam chế", lúc đó vẫn chưa hình thành "Bè lũ bốn tên", một đám người Tiểu ban Trung ương bị một số lão cán bộ gọi riêng là "Tam tam chế", bao gồm "Đại tam" Khang Sinh, Trần Bá Đạt, Giang Thanh; "Tiểu tam" Vương Lực, Quan Phong, Thích Bản Vũ. Bên phía tay phải của Mao Trạch Đông ngồi "Cựu (Cứu) quốc quân". Từ này vốn là cách gọi đùa cợt châm biếm riêng của nhân viên công tác Tiểu ban Trung ương, bởi vì trong phim quân đội tự gọi mình là quốc quân, Mao Trạch Đông nói "Cách mạng văn hóa là cuộc đấu tranh tiếp tục giữa Đảng Cộng sản và Quốc dân đảng", tay chân trong "Cách mạng văn hóa" liền gọi Chu Ân Lai, Đào Trúc của Quốc vụ viện và các lão soái Diệp Kiếm Anh, Nhiếp Vĩ Trinh, Từ Hướng Tiền trong quân đội là "Cựu quốc quân". "Cựu" là so với lực lượng "tân" sinh một đám của Tiểu ban Cách mạng văn hóa mà nói. Thế nhưng nhân viên công tác trong Quốc vụ viện và quân đội cũng sẽ giải thích, biến chữ "Cựu" thành chữ "Cứu"; thiên hạ đại loạn, họ chính là "Cứu quốc quân".

Tại hội nghị tiếp xúc, Mao Trạch Đông giơ tay trái lên, vẫy một cái về phía "Đại tam", "Tiểu tam": "Cán bộ của chúng ta, không đốt thì không được, còn phải tiếp tục phát động quần chúng, tiếp tục châm ngòi thổi gió..." Tiếp theo, ông lại giơ tay phải lên, vẫy một cái về phía những người "Cựu (Cứu) quốc quân" là cán bộ Quốc vụ viện và quân đội: "Thế nhưng, đốt thành tro cũng không được, phải cứu người nơi nước sôi lửa bỏng. Bồ tát đất qua sông còn khó lo thân mình, đốt thành bồ tát sứ thì mới có thể qua sông chứ."

Là nhà chính trị lớn, nhà quân sự lớn, Mao Trạch Đông hiểu rõ đạo đạo "dùng binh", "dùng tướng", đạo lý trị quân trị quốc. Ông thường nói: "Một hàng rào ba cái cọc", thiên hạ không thể một màu thuần nhất. "Đại tam", "Tiểu tam" không thể không có, "Cựu (Cứu) quốc quân" lại càng không thể vứt bỏ, lực lượng Lâm Bưu này cũng phải dùng.

"Thống nhất thiên hạ" thì được, "Thiên hạ một màu" thì không tồn tại. "Thiên hạ một màu" thì không còn sự cần thiết và khả năng tồn tại của vị lãnh tụ, thống soái là ông nữa.

Tại hội nghị tiếp xúc, Mao Trạch Đông quyết định để Đào Trúc "tuần thú miền Nam", "cứu người nơi nước sôi lửa bỏng". Ông điểm danh mấy vị bí thư thứ nhất tỉnh ủy, gọi Đào Trúc đi bảo vệ. Sau hội nghị, Chu Ân Lai lên danh sách hơn hai mươi người, được sự đồng ý của Mao Trạch Đông, giao cho Đào Trúc khi "tuần thú miền Nam" thì bảo vệ họ.

Thế nhưng, Tiểu ban Cách mạng văn hóa không đồng ý, kiên quyết áp dụng các biện pháp, lợi dụng "Đoàn phản cách mạng cách mạng công nhân chuyên bắt Vương Nhậm Trọng đến Quảng Châu ở Vũ Hán" để tạo sự cố, nắm lấy cái cớ, trước khi Đào Trúc tuần thú miền Nam, đã đánh đổ ông.

Giờ đây, Mao Trạch Đông đích thân tuần thú miền Nam, Tiểu ban Cách mạng văn hóa liệu có làm loạn hay không? Muốn trút bài thơ lên đầu Mao Trạch Đông, e rằng cũng không dễ dàng như vậy, cũng chưa chắc đã có lá gan đó...

Dương Thành Võ mang theo tâm trạng phức tạp vừa mong đợi vừa lo âu này, đưa Mao Trạch Đông đến "Mai Lĩnh số 1" ở Nhà khách Đông Hồ, không kịp nghỉ ngơi, đi thẳng tới nơi ở của Chu Ân Lai ở "Bách Hoa số 1".

Đây là một căn nhà trệt không có tầng hầm, nơi ở của Dương Thành Võ cũng được sắp xếp ở đây. Anh không vào phòng của mình, mà đi thẳng vào phòng khách của Chu Ân Lai.

“Thủ tướng!” Dương Thành Võ chào, rồi bắt tay với Chu Ân Lai: “Chủ tịch đã đến nơi an toàn, đã vào ở Mai Lĩnh số 1.”

“Tốt.” Chu Ân Lai kéo Dương Thành Võ ngồi xuống: “Nói tình hình trên đường trước đã.”

Dương Thành Võ lấy ra cuốn sổ ghi chép dọc đường. Mặc dù đã sớm gửi điện báo, anh vẫn báo cáo chi tiết toàn bộ quá trình.

Chu Ân Lai nghe rất tỉ mỉ, thậm chí cả động thái thần sắc của Mao Trạch Đông khi nói chuyện cũng không bỏ sót, thỉnh thoảng gật đầu, rõ ràng là khá vui mừng. Thế nhưng, sau khi nghe báo cáo xong, ông như nhớ ra điều gì, đôi mày hơi nhíu lại, đứng dậy đi qua đi lại vài bước, mang theo tâm sự nhìn Dương Thành Võ: “Tạ Phú Trị, Vương Lực, còn cả Dư Lập Kim cũng đã đến Vũ Hán rồi. Trưa nay bay từ Trùng Khánh qua.”

Dương Thành Võ giật mình: “Sao họ lại qua đây? Hội nghị tiếp xúc rõ ràng không bảo họ đến... Dư Lập Kim thì tôi biết, là tôi bảo anh ta phụ trách an toàn trên trời.”

“Tạ Phú Trị là do trước khi bay tới Vũ Hán tôi gọi điện bảo đến, phụ trách an toàn cho Chủ tịch. Hắn là người Hồ Bắc, bộ đội đồn trú Vũ Hán đều là thủ hạ cũ của hắn, dễ làm công tác.” Chu Ân Lai giải thích suy nghĩ của mình. “Vương Lực ở Trùng Khánh nghe tin xong, gọi điện cho tôi, cũng muốn đến Vũ Hán.”

“Hắn đến làm gì?” Dương Thành Võ không hề che giấu sự chán ghét trong lòng.

“Phái nổi dậy Vũ Hán nghe lời Tiểu ban Cách mạng văn hóa, hắn đến thì có thể giúp làm công tác của phái nổi dậy, hữu dụng hơn chúng ta nói.”

“Nếu hắn châm ngòi thổi gió thì...”

Chu Ân Lai dùng tay ngăn Dương Thành Võ lại, vị trí của ông quy định lời nói của ông phải vô cùng thận trọng: “Hắn là ủy viên Tiểu ban Cách mạng văn hóa, đến Vũ Hán với danh nghĩa 'Đoàn đại biểu Trung ương' để làm công tác. Cậu làm việc của cậu, cứ theo nhiệm vụ của cậu mà làm tốt người liên lạc, làm tốt công tác an toàn. Chuẩn bị tốt tàu thuyền, kiểm tra bến tàu, thử tình hình nước, còn có sân bay, đường thông, bảo đảm việc bơi lội và an toàn của Chủ tịch.”

“Tôi nghe theo Thủ tướng.” Dương Thành Võ quay về chỗ ở của mình, lập tức gọi Dư Lập Kim và Lý Tác Bằng tới: “Chú ý, hai người các cậu một người là chính ủy không quân, một người là chính ủy hải quân. Tôi gọi các cậu đến Vũ Hán, là để các cậu bảo đảm an toàn cho Chủ tịch. Một người bảo đảm trên trời, một người bảo đảm dưới nước, nhà ai xảy ra sơ suất, tôi tìm nhà đó tính sổ!”

Dư Lập Kim và Lý Tác Bằng không khỏi ưỡn ngực lên, đã lâu lắm rồi không có cảm giác "ra chiến trường" thế này.

Sáng sớm ngày 17 tháng 7 năm 1967, Vườn Bách Hoa số 1, Nhà khách Đông Hồ Vũ Hán.

Chu Ân Lai sau bữa sáng nói với Dương Thành Võ: “Hôm nay cậu tham gia nghe đi.”

Đông Hồ nằm ở phía đông ngoại thành Vũ Xương. Sóng biếc muôn trùng, thuyền chài dập dềnh; cảng ngòi đan xen, gọi là chín mươi chín khúc; ngoài hồ lớn nối hồ nhỏ, hồ nhỏ quanh co lại nối liền hồ. Non nước bên bờ nam khoe sắc, rừng cây bên bờ đông bay biếc, lau sậy bên bờ bắc ngậm xanh, lầu các đình đài bên bờ tây. Dương Thành Võ lái xe từ Bách Hoa số 1 đến Mai Lĩnh số 1, suốt dọc đường "rừng cây bay biếc", phóng tầm mắt nhìn Cửu Nữ Đôn. Lầu Cầu Hồ, Môi Sơn, nhìn nhau từ xa, tôn lãng cho nhau; dáng núi nét nước khoáng đạt cõi lòng, không kìm được mà vơi đi vài phần lo âu thầm kín.

“Chủ tịch ơi, tạm thời ngài vẫn chưa thể bơi đâu.” Dương Thành Võ vừa bước vào Mai Lĩnh số 1, liền dội gáo nước lạnh vào Mao Trạch Đông đang nóng đến toát mồ hôi. “Bây giờ bơi sẽ làm chấn động toàn bộ Vũ Hán. Hay là hoãn lại mấy ngày?”

“Cả năm trời rồi,” Mao Trạch Đông dùng ba ngón tay nhấc chiếc áo sơ mi đang dính sát vào làn da ướt đẫm lên, khẽ quạt, không giấu vẻ oán trách, “Một vạn người bơi, mới nảy ra ý định này. Lại xảy ra chuyện gì nữa rồi?”

“Tôi cùng Uông Đông Hưng, Trịnh Duy Sơn chuẩn bị bến tàu và thuyền, dọc sông đi xem xét rồi, vẫn là vấn đề an toàn...”

“Dọc đường toàn nghe các cậu nói, đến cả một con ma bám tàu cũng chẳng có!” Mao Trạch Đông nổi giận, suốt ngày nghe thấy vấn đề an toàn, ngay cả tàu hỏa cũng ngồi không yên, ai nấy đều nói Hồng vệ binh chặn tàu bám tàu ở khắp nơi, thế mà ông chẳng gặp lấy một đứa nào.

Dương Thành Võ điềm tĩnh trình bày lý do, quyết định thái độ của anh là trách nhiệm, chứ không phải cảm xúc của lãnh tụ.

Khởi xướng từ ngọn cỏ rêu phong, quét qua ngọn cây tú mộc. Trải nghiệm đấu tranh phong phú mang lại cho Dương Thành Võ một sự nhạy cảm đặc biệt, chỉ thuộc về những vị tướng quân kiệt xuất. Ngay từ ngày đến Vũ Hán, anh đã thầm cảm nhận được một thứ điềm báo đặc biệt trước khi cơn bão đến. Lại gặp Tạ Phú Trị và Vương Lực, lại tiếp xúc với quân dân Vũ Hán, lại nhìn mấy "tiểu tướng" "Bắc Hàng Hồng Kỳ" do Vương Lực mang đến, anh đoán chắc cơn bão này là không tránh khỏi rồi! Thế nhưng trong môi trường và hình thức đặc biệt, anh lại không thể dựa trực tiếp vào đó để phát ra "dự báo thời tiết", chỉ có thể bàn lý do khác.

Anh đã làm một số công tác chuẩn bị ứng phó khẩn cấp, ví dụ như ra lệnh cho sân bay mở cửa sau, để phòng trường hợp cửa chính không may bị chặn, có thể lên máy bay từ cửa sau. Anh cùng Uông Đông Hưng, Trịnh Duy Sơn đi thuyền đi xem xét nước sông Dương Tử. Thư ký của anh là Trương Trung Khánh là người Bạch Dương Điến, bơi lội rất cừ, còn xuống nước bơi một chuyến. Lên thuyền rồi, trời sắp tối, rất nhiều người vây quanh thuyền xem náo nhiệt, trong đó không thiếu Hồng vệ binh, đồng thanh hô lớn: "Dương Thành Võ! Đây chính là Dương Thành Võ, là tướng quân Dương Thành Võ!" Dương Thành Võ vội vàng phủ nhận: "Tôi không phải." Tiếng hô của các Hồng vệ binh càng lớn hơn: "Anh lừa người! Anh chính là Dương Thành Võ, chúng tôi nhận ra anh. Chủ tịch Mao tiếp kiến Hồng vệ binh, anh đã ngồi trên xe Jeep cùng kiểm duyệt chúng tôi!..."

Lần thứ tám Mao Trạch Đông tiếp kiến Hồng vệ binh, là đi trên xe Jeep mui trần. Ngồi cạnh tài xế là Uông Đông Hưng, hai bên phía sau đứng Dương Thành Võ và Tạ Phú Trị, bức ảnh được đăng trên các báo lớn, dán đầy bảng tuyên truyền. Ba người từng hộ tống kiểm duyệt Hồng vệ binh nay đều đến Vũ Hán, trong đó Dương Thành Võ càng nổi bật hơn, một thoáng đã bị Hồng vệ binh bóc mẽ tận gốc. Anh không thể giải thích, đành chui vào ô tô chuồn thẳng.

Chuyến tuần thú miền Nam này được bảo mật nghiêm ngặt, là "vi hành", Chu Ân Lai yêu cầu mọi người không được để lộ thân phận, Dương Thành Võ liền dùng lý do này để khuyên can Mao Trạch Đông:

“Chủ tịch, đến cả tôi mà cũng bị nhận ra ngay lập tức, nếu là ngài đi, lại càng rõ mười mươi, toàn bộ người Vũ Hán sẽ đổ ra bờ sông mất.”

Mao Trạch Đông há há miệng, không nói thành lời ngay lập tức. Ông muốn bơi sông Dương Tử, không chỉ vì "nước thiên hạ chỉ có Vũ Hán là tốt", cũng không chỉ vì "cả năm trời một vạn người bơi, mới nảy ra ý định này." Ở đây có chính trị. "Đi biển lớn dựa vào người lái tàu", "Mặc cho gió bão lợn lội, tựa như dạo chơi nhàn nhã trong sân nhà". Chẳng phải vẫn luôn có người nói "Đến tuổi vãn niên của Stalin" mà tôi vẫn còn bơi sông Dương Tử đó sao!

“Hỏi chăng ai đó, Liêm Phả già rồi, còn có thể ăn cơm nổi nữa không?”

Đây chính là chính trị.

Thế nhưng, suy cho cùng ông không muốn để lộ thân phận quá sớm, tạo tiếng vang quá sớm. Điều đó không có lợi cho việc "vi hành", không có lợi cho việc điều tra nghiên cứu và nắm bắt tình hình thực tế của ông.

“Phải lùi lại mấy ngày?” Mao Trạch Đông buông tay đang cầm chiếc áo sơ mi ra.

“Có lẽ phải một tuần.” Dương Thành Võ nghiêm túc trả lời.

“Vậy thì đành thế.” Mao Trạch Đông thất vọng vẫy tay, “Đành phải vậy thôi”

Chu Ân Lai với ánh mắtán thưởng gật đầu với Dương Thành Võ, đi đến ngồi xuống bên cạnh Mao Trạch Đông.

Trịnh Duy Sơn, Dư Lập Kim, Tạ Phú Trị và Vương Lực v.v... đã lần lượt đến nơi, mỗi người tìm một chỗ ngồi xuống. Từ ngày 15 tháng 7, mỗi buổi sáng những người này đến Mai Lĩnh số 1 báo cáo với Mao Trạch Đông về các vấn đề Hoa Bắc, Trung Nam, Tây Nam, buổi chiều do Chu Ân Lai triệu tập các đồng chí lãnh đạo Quân khu Vũ Hán và phụ trách đơn vị chi viện tả từ cấp sư trở lên đóng tại Vũ Hán mở hội tại Bách Hoa số 1, lắng nghe báo cáo.

Dương Thành Võ bận rộn trên mặt nước sông Dương Tử suốt hai ngày, đây là lần đầu tiên dự nghe báo cáo. Xem ra Mao Trạch Đông đang nhặt lại chủ đề của ngày hôm trước.

“Các cậu ở Côn Minh bị phá rối hội trường cơ à?” Vừa hút thuốc ông vừa nhìn Tạ Phú Trị hỏi, “Còn phát biểu nữa chứ?”

“Tôi và đồng chí Vương Lực đều phát biểu,” Tạ Phú Trị đáp.

“Lý Thành Phương có đứng vững được không?” Mao Trạch Đông vẫn quan tâm đến bộ đội và cán bộ bộ đội trước tiên, liên tiếp hỏi thăm tình hình "quân quản" ở các tỉnh Tây Nam, các thành phố có sư đoàn độc lập không? Bởi vì tầm quan trọng của sư đoàn độc lập ở thủ phủ các tỉnh và thành phố quan trọng tương đương với khu vực thú vệ Bắc Kinh, Thiên Tân, Thượng Hải. Ông quan tâm rất tỉ mỉ, thậm chí đến cả việc Trương Quốc Đào và những người khác chưa từng xuống phân xưởng nhà máy cũng được nhắc tới.

“Trọng tâm làm công tác quân đội.” Mao Trạch Đông bắt đầu bày tỏ thái độ, đó là thái độ bảo vệ quân đội và cán bộ quân đội, “Minh oan cho họ.”

Dương Thành Võ nói thẳng vào trọng tâm: “Không có quân đội nhân dân thì không có tất cả mọi thứ của nhân dân.”

“Được. Nói với họ (phái nổi dậy) rằng, vấn đề Tứ Xuyên, chủ yếu là Lý Tỉnh Tuyền, sự việc của Liêu Chí Cao, Hoàng Tân Đình, Quách Lâm Tường. Thứ hai là Cam Vị Hán, Vi Kiệt. Lý Văn Thanh cũng có ủng hộ tả một chút, không thể để cán bộ và chiến sĩ quân đội chịu trách nhiệm.”

Vương Lực vừa căng thẳng ghi chép, vừa phỏng đoán ý hàm và tinh thần trong lời nói của Mao Trạch Đông qua từng câu chữ. Mắt hắn hơi sáng lên, dường như đã nắm bắt được điều gì đó. Mao Trạch Đông bảo vệ quân đội, nhưng cũng điểm tên mấy vị tướng quân. Ý ngầm ở đây có lẽ là quân đội cũng có "một nhúm", "một nhúm" này vẫn phải lôi ra.

Có người chen lời: “Tổ chức quần chúng cướp súng là một vấn đề nghiêm trọng, khắp nơi đều lôi ra những nhân vật kiểu Triệu Vĩnh Phu.”

“Đừng căng thẳng quá như thế. Để người ta mắng mỏi miệng thì có gì hệ trọng đâu. Nhân vật Triệu Vĩnh Phu nào, nhân vật kiểu Đàm nào, đầu sỏ phỉ nào, đều không được nổi nóng.” Mao Trạch Đông dùng điếu thuốc trên tay chỉ chỉ, giống như đang cầm một chiếc ống tiêm chuẩn bị tiêm phòng: “Trịnh Duy Sơn, các cậu cũng phải chuẩn bị tinh thần bị mắng. Mắng vài câu thì có gì hệ trọng đâu. Có súng đạn cũng đừng căng thẳng quá như thế. Trùng Khánh, chỉ có một vạn viên đạn, đánh một lát là hết — đánh nhau bao nhiêu năm nay rồi, sợ cái gì.” Mao Trạch Đông phất nhẹ tay, biểu thị "chuyện nhỏ như con thỏ". “Tổ chức trù bị cách mạng Tứ Xuyên bổ sung mười hai đại biểu, bên trong có Lý Đại Chương. Ai nói Lý Đại Chương cấu kết với Lưu Kết Đĩnh? Đó là chuyện của tôi, tôi đã nhắc đến nhiều lần rồi. Không được, làm một Lê Nguyên Hồng cũng rất hay, dù sao cũng phải có một vài người có tên tuổi ở Tứ Xuyên chứ.”

Mao Trạch Đông ngước mắt nhìn về phía Vương Lực, trong ánh mắt giống như đang hỏi: Các cậu có thể thay thế "cái tên" này không?

“Chu Hưng, Triệu Kiện Dân, các cậu chưa bàn à?” Mao Trạch Đông từ Tứ Xuyên lại quay sang bàn về Vân Nam, ngẫu hứng kéo chuyện nọ sang chuyện kia. Ông muốn nói gì thì nói, người nghe nếu lơ đễnh một chút có lẽ sẽ bỏ sót mất bất kỳ "tư tưởng" quan trọng nào.

“Chu Hưng bị ốm rồi, Triệu Kiện Dân có bàn một chút.” Tạ Phú Trị đáp, “Hắn nhận thức chưa đủ đối với thông báo ngày '5 tháng 16'.”

“Thông báo ngày 16 tháng 5, tôi cùng Thủ tướng quyết định tạm thời, phát đi nhanh quá. Gây ra bao nhiêu suy đoán, còn chỉnh đốn cả lên đầu Thủ tướng. Đại học Bắc Kinh, Thanh Hoa cũng có luận điệu như vậy.” Khi Mao Trạch Đông nói những lời này, không biết có ý thức được bi kịch ẩn chứa trong đó hay không. Rất nhiều "phái nổi dậy" chẳng qua chỉ là "cây súng", là những kẻ cơ hội đầu cơ trục lợi, bọn họ chẳng có quan niệm đúng sai gì cả, hoàn toàn là phỏng đoán ý đồ của "cấp trên", lúc nào cũng sẵn sàng nổ súng vào bất kỳ ai.

Lại nghe thêm một đoạn báo cáo, Mao Trạch Đông tỏ ra không đồng tình với những lời nói phóng đại về tình hình Vũ Hán của Vương Lực và Tạ Phú Trị, uể oải vẫy tay: “Có nghiêm trọng đến thế đâu? Vấn đề Hồ Bắc, tôi thấy cũng không khó lắm, tốt hơn một chút so với Hồ Nam, Giang Tây. Hà Nam cũng không dễ chuyển hóa đâu, An Huy náo loạn thành một mớ hỗn độn, Hồ Bắc có lẽ tiến bộ hơn một chút.”

Vương Lực cảm thấy sốt ruột trước thái độ của Mao Trạch Đông. Mấy buổi chiều nay, hắn vẫn luôn nổi giận với Trần Tái Đạo và các nhà lãnh đạo Quân khu Vũ Hán ở Bách Hoa số 1, tranh cãi gay gắt bằng lời qua tiếng lại, sao lại có thể tranh cãi ra kết quả "có lẽ tiến bộ hơn một chút" được chứ? Hắn biết Mao Trạch Đông thích nghe cái gì, không thích nghe cái gì, bèn "nói lớn nói dài" về việc các tổ chức quần chúng "Tam tân nhị tư" và "Công tổng" bị bức hại thế nào, nhớ nhung Chủ tịch Mao ra sao, dưới áp lực cao vẫn kiên trì cách mạng nổi dậy, kiên trì đường lối cách mạng vô sản của Chủ tịch Mao... Đến đoạn xúc động, hắn không quên đưa mắt ra hiệu thường xuyên với Tạ Phú Trị.

“Quân khu Vũ Hán là chi viện bảo vệ thiên lệch về 'tả', ngồi lệch mông, đại phương hướng sai rồi,” Tạ Phú Trị kịp thời tiếp lời, “Chúng tôi ra phố xem đại tự báo, đã làm điều tra nghiên cứu. Mấy đứa trẻ vài tuổi trên phố cũng biết 'Tam Cương', 'Tam Tân' tốt, là phái nổi dậy, lôi cổ 'Vũ lão Đàm' ra, 'Bách vạn hùng sư' xấu, là phái bảo hoàng. Quân khu giải tán 'Công tổng', bắt đầu lĩnh và bao nhiêu quần chúng của người ta, là mất lòng dân.”

Vương Lực dùng giọng điệu mỉa mai nói: “Báo của 'Bách vạn hùng sư' không ai xem, phát thanh không ai nghe, các bà già, trẻ con đều vào nhà, nói là tung tin đồn. Báo của 'Tam Tân Nhị Tư' ra là tranh nhau mua, có phát thanh, các bà già, trẻ con đều khiêng ghế ra nghe.”

Lời nói này đã phát huy tác dụng. Mao Trạch Đông ngồi dậy, ngữ khí cũng nặng nề thêm:

“Tam Tân Nhị Tư, các cậu càng áp bức thì lại càng thành thép. Đối với 'Công tổng' chỉnh đốn như thế, không thương lượng, không báo cáo, chính là có vấn đề đấy. Chỉnh đốn phái cách mạng công nhân, là có ý làm đấy.” Mao Trạch Đông nhíu mày châm điếu thuốc, hít một hơi thật sâu, ra lệnh: “'Công tổng' phải được minh oan. Trước tiên thả mấy vị thủ lĩnh này ra — hôm nay ngày mai thả ngay! Phạm tội hình sự thì xử lý theo vụ án khác.”

Ông rít thêm hai hơi thuốc, đã bình tĩnh hơn nhiều, ngữ khí trở nên rộng lượng: “Trần Tái Đạo ấy mà, tư tưởng chính trị đã lạc hậu rồi, không chịu động não. Lần này phải động não đi”

“Sai lầm của hắn rất lớn.” Vương Lực vội vàng cướp lời, chỉ sợ Mao Trạch Đông rộng lượng.

“Sai lầm lớn hay nhỏ, chỉ cần kiểm điểm rồi, thì không có chuyện gì nữa” Mao Trạch Đông lại càng rộng lượng hơn, dường như thái độ của Vương Lực đã khơi dậy sự cảnh giác nào đó trong ông, cố tình tỏ ra xem nhẹ, “Trần Tái Đạo, phải kiểm điểm. Chuyển biến được — tư cách của hắn còn già dặn hơn Tạ Phú Trị, nói là thông suốt” Mao Trạch Đông nhìn Tạ Phú Trị, Tạ Phú Trị không biểu thái. Cũng khó biểu thái. Mao Trạch Đông cười nhạt: “Động não nghĩ vấn đề là được, chúng ta bảo giá. Trần Tái Đạo, Mạnh Phu Đường đều không được đánh đổ.”

Bút ghi chép của Vương Lực bắt đầu chậm lại, trong lòng cảm thấy hụt hẫng. Vừa mới phân tâm, lại bị Mao Trạch Đông kéo về:

“Soạn một bản thảo, phát biểu một tuyên bố công khai. Thứ nhất, có công; thứ hai, có lỗi. Có công là chi viện nông nghiệp chi viện công nghiệp. Quân huấn thế nào...”

“Quân huấn phản ngược lại hết rồi” Vương Lực mất tinh thần, giọng nói nhỏ hẳn đi. "Tam chi" là chi viện công nghiệp, chi viện nông nghiệp, chi viện tả. Mao Trạch Đông lập tức khẳng định "hai chi" của Quân khu Vũ Hán.

“Phản ngược lại, hay là đảo ngược lại.” Mao Trạch Đông hoàn toàn không còn chút cáu giận nào, “'Bách vạn hùng sư' là tổ chức gì thế?”

“Tổ chức bảo thủ.” Tạ Phú Trị thay thế Vương Lực, “Đoạn trước phái nổi dậy bị chúng áp bức, áp bức dữ dội lắm, bây giờ bắt đầu phản công toàn tuyến...”

Mao Trạch Đông liên tưởng vạn dặm, lại dội cho Tạ Phú Trị một gáo nước lạnh: “Phản công toàn tuyến là khẩu hiệu của Khu Xô viết Trung ương, kết quả là rút lui toàn tuyến, Vạn lý Trường chinh. Đừng có tin. Đối với 'Bách vạn hùng sư' tiếp tục duy trì tên gọi, làm công tác, đưa vào quỹ đạo chính quy. Ba phái đạt được thỏa thuận, soạn một bản thỏa thuận.”

“Vẫn như lời Chủ tịch nói, bên trong giai cấp công nhân không có xung đột lợi ích căn bản.” Nhiệm vụ của Dương Thành Võ không liên quan trực tiếp đến việc ai ở vùng Vũ Hán "nổi dậy", ai "bảo hoàng", ủng hộ ai, phản đối ai, anh tham gia hội nghị báo cáo cũng chỉ để nghe, thế nên nói không nhiều, chỉ bày tỏ thái độ của mình ở những điểm mấu chốt: “Chúng ta nên làm công tác đại liên minh, đừng châm ngòi thổi gió cho hai phái nữa.”

“Tôi với Thành Võ là nhất trí. Ân Lai này, còn cả cậu nữa. Chúng ta đều chủ trương đại liên minh.” Mao Trạch Đông vung tay một cái, gom Chu Ân Lai và Dương Thành Võ ngồi hai bên ông vào chung một vòng cung với ông.

“Chủ tịch,” Chu Ân Lai tháo kính lão, đặt lên bàn trà, “Báo cáo của Quân khu Vũ Hán ước chừng chiều mai là kết thúc. Tối nay ngài có tiếp kiến một chút không?”

“Bàn bạc một chút thì tốt chứ sao.” Mao Trạch Đông hếch cằm về phía Dương Thành Võ, “Cậu cũng nghe đi, cậu là Tổng tham trưởng mà.”

Đêm, mười hai giờ rưỡi. Đông Hồ đưa một làn gió mát mẻ, mảnh mai, mờ ảo không thể nhận ra nhưng lại có thể cảm nhận mơ hồ đến Bách Hoa Nhất Hào, đến Mai Lĩnh Nhフト (Mai Lĩnh Nhất Hào).

Lúc này, tư duy của Mao Trạch Đông rất náo nức, suy nghĩ thông suốt. Ông ngồi trên ghế sô-pha hút thuốc, tay phải vươn về phía chiếc ghế sô-pha ở bên kia bàn trà. Thế là, Dương Thành Võ liền như thường lệ, ngồi xuống cạnh Mao Trạch Đông cách chiếc bàn trà.

Cảnh tượng này lặp đi lặp lại một hoặc vài lần mỗi ngày.

"Đêm mai sau buổi tiếp kiến, Tổng lý chuẩn bị về Bắc Kinh." Dương Thành Võ vừa từ chỗ Chu Ân Lai qua, đưa mấy tờ giấy cho Mao Trạch Đông, "Chiều mai sau khi Quân khu Vũ Hán báo cáo xong, Tổng lý có một bài phát biểu tổng kết, đây là đề cương phát biểu do Tổng lý soạn thảo, xin Chủ tịch xem qua."

Mao Trạch Đông phá lệ không giữ lại để xử lý, lập tức đọc lướt qua một lượt, rồi trả lại cho Dương Thành Võ và nói: "Đồng ý, cứ để chú ấy phát biểu đi. Chưa từng có tiền lệ mà, không có kinh nghiệm, sai thì kiểm điểm, thì sửa chữa, sửa rồi là tốt."

"Trên đường phố Vũ Hán, 'Triệu đại quân' (Triệu Hùng Sư) đã dán rất nhiều khẩu hiệu." Dương Thành Võ bắt đầu báo cáo tình hình một cách thong thả. Ông hiểu rõ vị trí của mình và bản thân nên làm thế nào. Những bản báo cáo của ông luôn chỉ kể sự việc chứ không thêm bình luận. Điều này không giống như thời chiến tranh "tướng ở ngoài, quân mệnh không thể nhận". Hiện tại ông không phải là người ra quyết định. "Nội dung khẩu hiệu chủ yếu là: Không điều tra thì không có quyền phát biểu; phản đối vừa xuống xe đã oa la oa la; phản đối khâm sai đại thần; chúng ta không phải là A Đẩu..."

"Vẫn là tấm biển của tôi, chúng ta đang điều tra nghiên cứu." Mao Trạch Đông có lẽ đang nghi ngờ mục tiêu mà khẩu hiệu hướng tới.

"Khẩu hiệu đã điểm danh Vương Lực, yêu cầu ông ấy làm theo lời Chủ tịch Mao, xuống đại đội làm lính. Đi vào quần chúng công nông." Dương Thành Võ điềm tĩnh làm sáng tỏ mục tiêu của khẩu hiệu. "Các phái nổi dậy ở khu vực Vũ Hán đã tổ chức diễu hành quy mô lớn, hoan nghênh Tạ Phú Trị, Vương Lực đến giải quyết vấn đề, 'Triệu đại quân' chịu áp lực nên đã dán khẩu hiệu."

"Tạ, Vương đã đến chỗ phái nổi dậy chưa?"

"Đã đi ba lần, bày tỏ sự thăm hỏi và ủng hộ."

"Đã đến chỗ 'Triệu đại quân' chưa?"

"Đêm nay đi."

"Thiên vị một bên." Cuối cùng Mao Trạch Đông cũng thốt ra câu nói ở trong lòng Dương Thành Võ. "Còn nữa..."

Dương Thành Võ đi lấy cốc nước. Ông có rất nhiều suy ngẫm, có rất nhiều điều bắt buộc phải báo cáo với Mao Trạch Đông, nhưng nói thế nào cho phải, đây lại là một học vấn lớn. Những cảnh tượng quan sát được trong mấy ngày qua lướt qua trong đầu như chớp...

"Đại hướng đi ủng hộ tả phái của Quân khu Vũ Hán đã sai rồi!" Tiếng trách mắng nghiêm khắc của Tạ Phú Trị lại vút lên từ Bách Hoa Nhất Hào nơi Chu Ân Lai đang trọ. Kể từ ngày 17 tháng 7, chiều nào ở đây cũng vang lên những tiếng tranh luận kịch liệt. Trần Tái Đạo, Chung Hán Hỏa giận dữ khôn nguôi, bụng đầy oán trách; Tạ Phú Trị, Vương Lực kiêu ngạo hách dịch, thái độ cứng rắn. Hai bên ăn miếng trả miếng, đấu khẩu gay gắt. Quân khu Vũ Hán báo cáo một điều, Tạ Phú Trị và Vương Lực liền phản bác ngay điều đó, Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa liền hùa theo đối chọi một câu, nếu không có Chu Ân Lai ở đó điều hòa, buổi báo cáo căn bản không thể tiến hành, hai bên thật sự có khả năng đánh nhau. Mỗi lần Dương Thành Võ từ bờ sông Trường Giang trở về, bước vào phòng họp là chắc chắn sẽ nhìn thấy cảnh hai bên cãi vã. Tạ Phú Trị giận dữ đằng đằng: Các anh ủng hộ phái bảo thủ ăn cơm "tả", hoàn toàn mặc chung một chiếc quần với 'Triệu đại quân'!"

"Tôi căn bản chưa từng gặp người của 'Triệu đại quân'!" Mặt Trần Tái Đạo đỏ bừng, cổ gân xanh nổi lên, "Đầu sỏ của họ một người tôi cũng không quen biết, tôi làm sao biết hắn là Trương Tam Lý Tứ Vương Nhị Ma Tử?"

"Các anh với 'Triệu đại quân', không mặc chung một chiếc quần thì cũng cứ kỳ kèo đòi mặc chung một chiếc quần!"

"Chúng tôi là hưởng ứng lời hiệu triệu của Chủ tịch Mao, chấp hành nhiệm vụ 'Tam chi lưỡng quân' (Ba ủng hộ, hai quân)..."

"Chủ tịch Mao yêu cầu Quân giải phóng nhân dân phải ủng hộ tổ chức quần chúng rộng rãi của phái tả, thế mà các anh lại đi giải tán tổ chức phái nổi dậy 'Công tổng', bắt giữ đầu sỏ của họ... Các anh đàn áp phái nổi dậy, chúng tôi đã đợi các anh hai tháng rồi, cho đến nay các anh vẫn không sửa đổi, không nhận sai!"

"Chúng tôi chấp hành tám điều lệnh của Quân ủy!" Trần Tái Đạo cũng trợn trừng mắt, "Họ xông vào quân khu, đập phá cướp giật thì phải bắt! Tám điều lệnh là do Chủ tịch Mao ký phát, nói là 'tám điều đã định, rất tốt'!"

"Các anh chỉ nhắc đến 'tám điều', các anh lại không nhắc đến 'mười điều', 'mười điều lệnh' cũng do Chủ tịch Mao ký phát, 'bức điện này rất tốt', tại sao các anh không chấp hành?" Vương Lực vỗ mạnh một cái lên bàn, "Phái nổi dậy bắt 'Vũ lão đàm' là chĩa mũi nhọn vào người nắm quyền, đại hướng đi là đúng, sao các anh có thể nắm lấy một số khuyết điểm để đả kích cách mạng J, tướng? Nếu không chịu quay đầu, các anh tự lo liệu lấy!"

"Mày là thá gì? Phải nghe lời mày chắc..."

"Hiểu thì phải chấp hành, không hiểu cũng phải chấp hành!" Vương Lực gần như đang hét lên.

"Không hiểu cũng phải chấp hành sao?" Phó tư lệnh quân khu Hàn Đông Sơn lắc đầu, "Câu nói này không thể nói một cách đơn giản với cấp dưới được, phải nói cho ra lẽ chứ."

"Anh phản đối Phó chủ tịch Lâm!" Tạ Phú Trị hét lớn một tiếng, toàn trường lập tức im phăng phắc. Ai dám phản đối Phó chủ tịch Lâm chứ? Cãi nhau đỏ cả mắt, Tư lệnh Hàn vậy mà lại quên mất câu nói này là do Lâm Bạc (Lâm Bưu) nói...

Hơn hai mươi năm sau, khi Trần Tái Đạo hồi tưởng lại cảnh tượng lúc đó, từng nói: "Lúc chúng tôi báo cáo, một số đồng chí đi theo Mao Trạch Đông đến Vũ Hán thỉnh thoảng lại đi đi lại lại, ra ra vào vào, không tham gia toàn bộ quá trình báo cáo..."

Đồng chí "thỉnh thoảng lại đi đi lại lại" mà ông nhắc tới chủ yếu là chỉ Dương Thành Võ. Có lẽ một số suy nghĩ của ông ấy mãi vẫn không tiện thốt ra: Dương Thành Võ đã đóng vai trò gì trong đó? Sự hoài nghi chưa bao giờ tiêu tan, Dương Thành Võ cũng chẳng đi thanh minh, bởi vì trong lòng ông vô cùng thản nhiên, vững vàng. Dưới tình hình đặc biệt đó, ông đã bảo vệ Trần Tái Đạo nhiều lần bằng phương pháp hiệu quả của chính mình...

"Mắc sai lầm về phương hướng đường lối, Trần Tái Đạo không thông tư tưởng, các đồng chí của quân khu không thông tư tưởng." Khi Dương Thành Võ đặt cốc nước xuống, ông đã nghĩ kỹ cách nói chuyện, giọng điệu khách quan, thậm chí ngữ điệu và âm lượng cũng không hề dao động. "Vì thế, đã tranh cãi gay gắt với Tạ Phú Trị và Vương Lực, đều cho rằng đi theo Chủ tịch làm cách mạng cả đời, chưa từng có hai lòng. Chiều nào tranh cãi xong, sáng hôm sau Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa lại nghiên cứu sửa đổi bản kiểm điểm, không vừa lòng với bản kiểm điểm ban đầu..."

"Có ý kiến thì cứ nói thẳng, nhận thức được bao nhiêu thì sửa bấy nhiêu, thế là tốt." Mao Trạch Đông nhẹ nhàng xòe tay, "Trước khi tôi đến thì nói năng ghê gớm lắm, tôi đến rồi thì thái bình vô sự. Lại còn có cả bơi lội nữa."

Đánh giá tình hình Vũ Hán, Dương Thành Võ không lạc quan bằng Mao Trạch Đông. Bởi vì ông là một "sĩ quan quân đội chuyên nghiệp", bởi vì ông có thể nhìn thấy bộ mặt thật của các nhân vật khác nhau khi Mao Trạch Đông không có mặt.

"Vương Lực đã phê bình bọn họ ở Tổng trạm liên lạc 'Triệu đại quân', yêu cầu họ trở về đơn vị cũ của mình. 'Triệu đại quân' đề xuất Đoàn đại biểu Trung ương và Quân khu Vũ Hán triệu tập hai phái tổ chức lại bàn bạc, định ra vài quy tắc, do người của Trung ương phái đến giám sát, tất cả cùng quay về đơn vị cũ, hai phái đều không được phép vượt đơn vị để tập trung."

Dương Thành Võ vẫn tường thuật một cách khách quan, Mao Trạch Đông hút thuốc mà không nói gì.

"Vương Lực nói, các anh đề xuất vấn đề này chính là sai lầm, các anh lo việc của các anh, đừng lo việc của người khác, các anh sao có thể quản được việc của người khác?" Dương Thành Võ dừng lại một chút, để lại cho Mao Trạch Đông thời gian suy ngẫm, sau đó tiếp tục nói: "'Triệu đại quân' nói, bảo chúng tôi đơn phương quay về, chẳng khác nào giơ tay đầu hàng, an toàn cũng không được đảm bảo. Các tổ chức quần chúng các phái đều bình đẳng, hy vọng Đoàn đại biểu Trung ương cũng đối xử bình đẳng."

Mao Trạch Đông trầm mặc, hết điếu này đến điếu khác hút thuốc. Dương Thành Võ không lên tiếng nữa, chậm rãi nhấp ngụm trà không tiếng động.

"Hết rồi sao?" Cuối cùng Mao Trạch Đông cũng phá vỡ sự im lặng.

"Hết rồi." Dương Thành Võ nhìn về phía Mao Trạch Đông. Ông tin rằng, Mao Trạch Đông sẽ không hoài nghi tính khách quan trong báo cáo của mình; với sự anh minh lỗi lạc của Mao Trạch Đông, chắc chắn sẽ nghe ra vấn đề, cảnh giác rằng sự việc phát triển vẫn còn khả năng mở rộng...

"Cứ thế đi. Tối mai cậu cũng tham gia một chút." Mao Trạch Đông kết thúc cuộc trò chuyện như vậy.

Ông đã nghe ra vấn đề, nhưng không bày tỏ thái độ. Ông chủ trương đại đoàn kết, nhưng lại không có ý định làm "bình đẳng". Làm bình đẳng chính là thực hiện chủ nghĩa chiết trung, thái độ ủng hộ phái nổi dậy không thể thay đổi.

Ngày 18 tháng 7 năm Công nguyên 1967, lúc 20 giờ.

Đông Hồ được ánh chiều tà rọi chiếu trông như đang bốc cháy; cây cối đung đưa trong ánh rạng đông, chim chóc ca tụng giữa những chùm lá cành cây.

Chu Ân Lai dẫn Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa, hai vị "chư hầu Trung Nam" này bước vào phòng khách của Mao Trạch Đông ở Mai Lĩnh Nhất Hào.

Mao Trạch Đông một mình ngồi kín chiếc ghế sô-pha đơn, đối diện và hai bên ông là Tạ Phú Trị, Dương Thành Võ, Vương Lực, Uông Đông Hưng, Dư Lập Kim, Lý Tác Bằng, Trịnh Duy Sơn cùng những nhân vật khác, tạo thành một tư thế "tiếp kiến".

"Chủ tịch," Chu Ân Lai lùi sang một bên, nhường Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa lên trước mặt Mao Trạch Đông, "Đồng chí Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa đến rồi đây..."

"Ừ, các cậu khỏe chứ?" Mao Trạch Đông giơ tay ra, nhưng không đứng dậy. Ông tiếp kiến cán bộ lãnh đạo đảng chính quân rất tùy ý, không coi trọng lễ tiết như khi tiếp đón nhân sĩ dân chủ.

"Chủ tịch!" Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa lần lượt đứng nghiêm chào, sau đó chìa hai tay bắt lấy bàn tay to lớn của Mao Trạch Đông, rồi đứng sang một bên.

Mao Trạch Đông khẽ vẫy tay phải về phía chiếc ghế sô-pha bên cạnh hai lần: "Ngồi đi, ngồi ở đây." Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa lần lượt ngồi xuống bên cạnh Mao Trạch Đông, lưng thẳng tắp, hai tay đặt trên đầu gối, vừa câu nệ vừa cung kính.

"Các cậu thế nào rồi?" Mao Trạch Đông vừa lấy thuốc lá từ trong bao ra vừa hỏi. Châm lửa hút xong, ông mới nói câu thứ hai: "Tình hình Vũ Hán cũng khá đấy chứ!"

Môi Trần Tái Đạo mấp máy hai cái, bất chợt thốt lên một câu: "Chúng tôi không thừa nhận đã phạm sai lầm về phương hướng đường lối!"

"Ha ha." Mao Trạch Đông cười giọng điệu và vẻ mặt phồng má của Trần Tái Đạo, rất giống một đứa trẻ chịu oan đang hờn dỗi. Điều này khiến Mao Trạch Đông vui vẻ... yên tâm. "Sai lầm phương hướng đường lối thì sợ cái gì? Bây giờ bọn họ cứ hễ nhắc đến là lại nói sai lầm phương hướng đường lối." Mao Trạch Đông quẹt tay một cái bao trùm tất cả, rồi thu lại một vòng, "Đều nói là sai lầm phương hướng đường lối."

"Nếu đã nói vậy, thưa Chủ tịch, tôi lập tức mở đại hội để kiểm điểm." Trần Tái Đạo phấn chấn hẳn lên.

Mao Trạch Đông cười am hiểu nhân tình thế thái: "Thế thì không được, cậu tuyệt đối không được mở đại hội, cậu mà mở đại hội, lên được sân khấu là không xuống được đâu! Lão tướng như cậu lại chẳng đánh nhau với tiểu tướng." Ông cười nói, "Cậu cứ viết một bản gì đó, đi phát khắp nơi đi... Hử?"

Mao Trạch Đông không hiểu sự thay đổi biểu cảm của Trần Tái Đạo.

Trần Tái Đạo chỉ tay về phía Tạ Phú Trị, vẻ mặt ngơ ngác phác họa nét thật thà: "Chủ tịch, hắn cứ xua tay với tôi, không biết có ý gì?"

Tạ Phú Trị có chút lúng túng, cười khổ nói: "Tôi là nhắc nhở anh ấy chú ý lắng nghe, đừng ngắt lời."

"Chủ tịch hỏi tôi mà tôi không nói, Chủ tịch bảo vệ tôi lẽ nào tôi không nên bày tỏ thái độ hay sao?" Trần Tái Đạo liên tục nhíu mày, Mao Trạch Đông ngậm miệng lại mà không nén được cười. Hứa Thế Hữu, Trần Tái Đạo, Tứ đại đoàn (Quân đoàn 4) đã cho ra lò rất nhiều nhân vật đáng yêu.

Không khí trở nên nhẹ nhàng hơn, Mao Trạch Đông nói năng cũng cởi mở hơn:

"Tài liệu ngày 21 tháng 1 của tôi phê chuẩn yêu cầu quân đội can thiệp, quân đội liền nhảy xuống nước, liền tập trung vào người quân đội các cậu," ông chỉ vào Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa, "không dữ dội đến thế đâu. Hồ Bắc còn chưa nghiêm trọng bằng Hà Nam,Giang Tây. Quân đội ủng hộ tả có chỗ ủng hộ sai, có người liền xông vào, xông vào quân khu, xông vào cơ quan quân sự. Ngày 28 tháng 2, tám điều lệnh ra đời, quân đội liền có sức mạnh, có bảo kiếm Thượng Phương." Mao Trạch Đông làm bộ làm tịch, mặt Trần Tái Đạo hiện lên vẻ thẹn thùng. "Bắt người bắt nhiều quá, giải tán mất một số tổ chức. Ngày 6 tháng 4, mười điều lệnh ra đời, ngày tháng của các cậu không dễ chịu gì... phái nổi dậy lại có sức mạnh... Những cái này đều không phải mệnh lệnh do Trung ương ban hành, mà là do Quân ủy ban hành. Nơi các cậu đây là động võ ở mức trung bình, Giang Tây mới kinh khủng kìa, cả hai bên đều có súng. Bây giờ đã nhìn thấy tiểu báo của Ban trù bị ủy ban cách mạng rồi, bọn họ đã có sự kiềm chế, đã hạ lệnh, không được bắn súng bừa bãi." Mao Trạch Đông theo thói quen mút mút môi dưới, nói bổ sung một câu: "Hà Nam vẫn đang đánh nhau đấy."

Tạ Phú Trị - người vừa ngăn cản Trần Tái Đạo ngắt lời - bèn xen vào: "Chúng tôi đã đến Đại học Hồ Bắc, 'Tam Cương', 'Tam Tân' để xem xét, họ nhiệt liệt hoan nghênh Đoàn đại biểu Trung ương. Chúng tôi cũng bày tỏ sự thăm hỏi và ủng hộ đối với phái nổi dậy bị đàn áp."

Vương Lực nói: "Cũng đã đến cứ điểm của Tổng trạm liên lạc 'Triệu đại quân'."

Mao Trạch Đông xua tay: "Các cậu đến chỗ 'Triệu đại quân' thì ít, các cậu thiên vị một bên rồi."

Tạ Phú Trị và Vương Lực đồng thanh giải thích: "Chúng tôi đều giữ cân bằng..."

"Vấn đề Vũ Hán giải quyết thế nào đây?" Mao Trạch Đông hỏi một câu, sau đó chỉ vào Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa: "Hai người các cậu không được đâu, có người không nghe lời các cậu đâu. Phải dùng biện pháp mở hội để giải quyết." Ông liếc nhìn Dương Thành Võ, Dương Thành Võ hiểu rằng Mao Trạch Đông đã để ý đến bản báo cáo đêm qua của ông, đã để ý đến ý kiến của 'Triệu đại quân'. "Ba bên phải mở hội cho tốt, 'Tam Tân', 'Nhị Tư', 'Tam Tư', 'Triệu đại quân', trước tiên phải mở hội cho tốt, quân khu cũng phải mở hội cho tốt, tuyên bố phát biểu xong là phải đoàn kết lại... Phải mất một thời gian, người của quân chính phải đến giáo dục cho tử tế những người này, đừng vội vàng quá, một mặt nói tình hình rất tốt, mặt khác lại nóng nảy như thế. Phải làm công tác với 'Triệu đại quân', nếu không sau này họ sẽ xông vào tấn công các cậu đấy..."

Dương Thành Võ gật đầu. Mao Trạch Đông đã nhìn thấy khả năng mở rộng của sự việc như ông đã suy đoán.

Lý Tác Bằng xen vào: "'Triệu đại quân' có vẻ hơi lạnh nhạt với Tạ Phú Trị, Vương Lực, Dư Lập Kim."

Vương Lực gật đầu: "Cũng có vẻ hơi hoảng hốt nữa."

"Bảo họ đừng hoảng. Cậu là tổ chức quần chúng cơ mà," Mao Trạch Đông liếc nhìn Vương Lực, "không thể nói người ta đều là kẻ xấu được chứ!"

Dương Thành Võ chậm rãi tiếp lời: "Nội bộ giai cấp công nhân không có xung đột lợi ích căn bản, phần lớn 'Triệu đại quân' là công nhân kỹ nghệ."

Mao Trạch Đông gật đầu: "Phái công nhân này tả như thế, phái công nhân kia lại hữu như thế... Ở nhà khách hai phái, tôi hỏi họ tại sao lại muốn đánh đổ Trần Tái Đạo. Tôi thấy lý lẽ của họ cũng chẳng có bao nhiêu. Liệu có thể hợp lại được không? Dù sao cũng phải hợp lại chứ! Các cậu đừng vội, vội không được đâu, Bắc Kinh thành lập ủy ban cách mạng chính là vội vã quá."

Chu Ân Lai giải thích: "Sau đó đã hoãn lại ba tháng."

"Không cần vội, chuyện trên đời, không vội có lẽ sẽ tốt hơn một chút." Mao Trạch Đông chỉ tay xuống đất, ý chỉ nhà khách Đông Hồ, "Người ở đây gia nhập 'Công tổng' cũng nói là có lỗi." Ông lại chỉ vào Trần Tái Đạo, "Không phải là đánh đổ. 'Tam Tân' lợi hại đến thế cơ à? Có những lời không thể tin hoàn toàn được. Nào là đánh đổ, bắn bỏ, treo cổ, rán dầu... xuất kích toàn tuyến đấy..." Mao Trạch Đông chép miệng chê bai, "Đánh đổ tất cả, tôi không đồng ý. Trước đây khẩu hiệu đưa ra ở Hồ Bắc không hay lắm, nói cái gì mà 'Trương Thể Học chính là tốt'. Rốt cuộc Vương Nhậm Trọng có tội gì? Vương Nhậm Trọng thanh minh ông ta không phải người xấu, còn có thành tích nữa. Những lời này không được tự mình nói ra, để người khác nói..."

"Trong Trung ương Văn cách, Vương Nhậm Trọng vẫn luôn bảo thủ; phản đối Hồng vệ binh, phản đối đại liên hoan cách mạng..." Vương Lực kể lể tội danh "bảo hoàng" một, hai, ba của Vương Nhậm Trọng.

Mao Trạch Đông nhíu mày: "Ồ, những việc ông ta làm ở Bắc Kinh, nói chung đều không tốt, đều mang mác 'bảo thủ'..."

Tạ Phú Trị chen vào một câu: "Con trai của Hạ Long là Hạ Bằng Phi, con gái là Hạ Hiểu Minh đều kéo đến Điếu Ngư Đài, gây ra không ít chuyện."

Mao Trạch Đông lại nhíu mày: "Con người này e là không nâng đỡ nổi đâu."

Vương Lực đổ thêm dầu vào lửa: "Sổ tay đọc sách của hắn có rất nhiều vấn đề. Sổ tay đọc sách của hắn được phát xuống cho cán bộ từ cấp khu trở lên đọc để học tập, chứ không học sách của Mao."

Không biết ai thốt lên một câu: "Hắn làm thơ gọi Chủ tịch là huynh trưởng, tự xưng mình là anh em."

Mao Trạch Đông nhíu mày lần thứ ba, sắc mặt trầm xuống: "Kết quả cuối cùng, vẫn phải đợi một chút. Hãy để quần chúng phê phán trước đã."

Lại có người nện thêm một búa nặng, ném thêm một hòn đá xuống giếng: "Hắn cứ khăng khăng ôm lấy, nói rằng tuyệt đối không được thừa nhận là phần tử tam phản, chính là không chịu kiểm điểm xem bản thân đã làm những gì!"

Mao Trạch Đông không nhíu mày nữa, sắc mặt bình thản trở lại, nhẹ nhàng phất tay, giống như tiện tay vứt bỏ một món đồ cũ nào đó không đáng để lưu luyến nữa: "Vương Nhậm Trọng, Trương Bình Hóa, Triệu Tử Dương ba người này, đều có quan hệ rất mật thiết với Đào Trúc."

Không ai gật đầu nữa, cũng không ném đá nữa, người nào người nấy ngả người ra ghế sô-pha, bộ dạng làm xong việc rồi nghỉ ngơi lấy sức.

"Giải quyết vấn đề Vũ Hán thế nào đây?" Mao Trạch Đông nhặt lại câu chuyện, hỏi lần thứ hai. "Các cậu chủ yếu vẫn phải làm công tác của quân đội, làm công tác của 'Triệu đại quân'..."

Trần Tái Đạo trầm mặc nãy giờ bất ngờ lại thốt lên một câu: "Trung ương Văn cách có uy tín, giải quyết vấn đề Vũ Hán, phải để Trung ương Văn cách lên tiếng mới được."

Vương Lực đỏ bừng mặt như bị tướng quân: "'Triệu đại quân' vốn chẳng thèm nghe Trung ương Văn cách!"

Mao Trạch Đông xua tay giảng hòa: "Quân đội có cái tốt này, nói thẳng thừng. Nói ra thì có ích, chuyển biến lại, rốt cuộc cũng phải có một quá trình chứ! Không thể yêu cầu hai ba ngày là chuyển biến được ngay... Đây là vấn đề quần chúng, quân đội cũng là vấn đề quần chúng, là quảng đại cán bộ chiến sĩ. Tôi đã hỏi Tiểu Hồ, Tiểu Hoàng ở nhà khách, họ nói: 'Quân khu thứ nhất có công lao, thứ hai có sai lầm, không phải là đánh đổ'." Ông chỉ về phía Tạ Phú Trị và Vương Lực, "Phải thiết lập một trạm tiếp đón, chuyên môn tiếp đón tổ chức quần chúng đến thăm viếng, làm tốt công tác tư tưởng."

"Vâng, thưa Chủ tịch." Tạ Phú Trị và Vương Lực đồng thời gật đầu.

Mao Trạch Đông lại quay sang phía Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa: "Bắt Chu Hồng Hỏa là mất lòng dân. Phải minh oan cho 'Tổng bộ công nhân', thả Chu Hồng Hỏa ra." Lập tức lại quay sang Tạ Phú Trị và Vương Lực: "Phải khoan dung với 'Triệu đại quân', đối xử chính xác với 'Triệu đại quân' và quân khu, đừng không cho người ta cách mạng. Bảo với 'Tam Tân', 'Nhị Tư', chú ý chảnh chọe cái đuôi lên. Chú ý nội bộ có thể xảy ra nội chiến. Đại học Thanh Hoa đã tách ra một phái '4.14' đối lập với Tư lệnh Khoái. Sinh viên đọc được dăm ba chữ sách vở, nào là 'Khang tam tư', 'Viên nhị tư'."

Mao Trạch Đông có vẻ nói đã mệt, ngả người ra sau, duỗi thẳng hai chân, cụp mi mắt nói: "Chương Bá Sâm, Lưu Thụy Lâm có một số vấn đề, đừng sợ, chỉ cần quần chúng ủng hộ thì kết hợp với họ, nể mặt quần chúng. Sau này thì sao, để quần chúng đi nhận diện họ. Cứ thế này... thế thì tôi mù mắt rồi. Trước đây tôi từng kết hợp với Lưu Thiếu Kỳ, Trương Văn Thiên, Cao Gang, Bành Đức Hoài..."

Tạ Phú Trị báo cáo: "Có người muốn lôi Lưu Thiếu Kỳ đến đại hội quần chúng để đấu tố."

Mao Trạch Đông đột ngột mở trừng mắt: "Đối với Lưu Thiếu Kỳ không thể làm kiểu đó được. Hai trăm người đấu cũng không được, đấu thế chẳng vớt vát được béo bở gì, kém trình độ, lâm trận cúm cút, làm không khéo lại thành võ đấu. Bắt ông ta thừa nhận phản đảng, đánh chết ông ta cũng không thừa nhận đâu. Tôi không phải nói đỡ cho Lưu Thiếu Kỳ, mà là sợ quần chúng không xuống được đài."

Ông ngồi thẳng người dậy, thu lại hai chân, dùng giọng điệu tổng kết:

Xông vào quân khu, xông rồi thì cứ tính là Bộ Quốc phòng, Trung Nam Hải, Hải quân, Không quân. Các quân chủng đều đã xông qua cả rồi. Lúc này có chút giống Cách mạng Tân Hợi, phát động quần chúng, nhưng quần chúng không có được lợi ích, binh lính liền cướp bóc. Hồi đó, các phái đều có tân quân. Viên Thế Khải trước tiên chiếm lĩnh An Huy, Giang Tô, GiangGiang Tây, Hồ Bắc. Cách mạng lần hai, tham mưu trưởng của Hoàng Hưng chính là Chương Sĩ Chiêu, chủ trương điều hòa phục quốc luận." Tay phải ông đập mạnh lên tay vịn ghế sô-pha phía gần Trần Tái Đạo, vừa nói vừa đứng phắt dậy: "Họ muốn đánh đổ các cậu, tôi muốn bọn họ làm công tác, phải làm sao để không những không đánh đổ các cậu, mà còn phải làm đến mức ủng hộ các cậu mới thôi."

Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa đồng thanh đứng dậy, quả thật đã cảm thấy nhẹ nhõm đi một chốc.

Mao Trạch Đông hiếm hoi tiễn khách ra cửa. Ở hành lang có mấy nhân viên phục vụ, Mao Trạch Đông vẫy tay, nhân viên phục vụ vội vã bước nhanh tới.

"Có nhận ra không? Đây chính là tư lệnh của các cậu đấy. Các cậu muốn đánh đổ ông ấy, còn tôi thì không muốn đánh đổ đâu. Các cậu bắt tay nhau đi."

Nhân viên phục vụ lần lượt bắt tay với Mao Trạch Đông, Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa: "Không đánh đổ!"

Trong hành lang vang lên một trận cười sảng khoái.

Ba hồi giật mình tỉnh mộng

Tiền đề của việc "đại đoàn kết" giữa các tổ chức quần chúng là: cân bằng, đối ngoại.

Bằng không, chính là đối lập.

Tạ Phú Trị, Vương Lực và những người khác cùng Trần Tái Đạo, Chung Hán Hỏa lần lượt bước ra khỏi Mai Lĩnh Nhất Hào, chờ sẵn trong màn đêm, chuẩn bị tạm biệt Chu Ân Lai đang chuẩn bị về Bắc Kinh.

Chu Ân Lai và Dương Thành Võ bước chậm lại một nhịp, từ biệt Mao Trạch Đông ở hành lang.

"Chủ tịch còn chỉ thị gì nữa không?" Chu Ân Lai dốc cạn tâm sức xốc lại tinh thần thỉnh thị.

Giọng Mao Trạch Đông hơi mang theo chút mệt mỏi, ẩn chứa một sự dịu lại: "Cách mạng văn hóa đã làm được một năm rồi, mùa xuân năm sau sẽ kết thúc cách mạng văn hóa. Tiếp theo chúng ta mở Đại hội IX. Đại hội IX, cán bộ lão thành, đảng viên lão thành đều phải làm đại biểu. Đặng Tiểu Bình phải làm ủy viên trung ương."

Mao Trạch Đông nói đến đây thì dừng lại một lát, kiên quyết gật đầu với Chu Ân Lai. Chu Ân Lai cũng gật đầu. Điều này để lại ấn tượng sâu sắc cho Dương Thành Võ.

"Hạ Long, Ô Lan Phu đều phải làm ủy viên trung ương." Mao Trạch Đông lại điểm tên hai người, đồng thời nói: "Hạ Long, ở Diên An tôi đã từng nói rồi, ông ấy là một lá cờ của Nhị đại đoàn (Quân đoàn 2). Bây giờ ông ấy ở đâu?"

"Ở Tượng Tị Câu." Chu Ân Lai đáp, "Vấn đề an toàn do Dương Thành Võ phụ trách; vấn đề sinh hoạt do Dương Đức Trung phụ trách."

Hơn hai mươi năm sau, Dương Thành Võ từng hồi tưởng lại với người viết: "Người thực sự bảo vệ Hạ Long, không phải là bộ hạ cũ của ông ấy, mà là Mao Trạch Đông. Ông ấy đã nhiều lần tận miệng nói với tôi, Hạ Long là một lá cờ của Nhị đại đoàn, phải bảo vệ. Lời này tôi đã báo cáo với mấy vị nguyên soái Diệp, Nhiếp, Trần, Từ... Thế nhưng Lâm Bưu không đồng ý, 'Bè lũ bốn tên' cũng không đồng ý, sức ép cực kỳ lớn, nhất định phải chỉnh đốn cho bằng được Hạ Long mới thôi. Bọn họ sai khiến phái nổi dậy xông vào Ủy ban Thể thao Quốc gia, đến nhà Hạ Long làm loạn. Thủ tướng gọi tôi đi, đuổi phái nổi dậy đi, tôi dẫn người đến đuổi phái nổi dậy đi. Hạ Long bị bức bách không còn cách nào, đành đến nhà Thủ tướng ở liền mấy ngày. Lâm Bưu ép sát dữ dội, nói chuyện trực tiếp với Thủ tướng, coi như 'ngả bài'... Thủ tướng giao phó rằng, vấn đề an toàn do Dương Thành Võ phụ trách, vấn đề sinh hoạt do Dương Đức Trung phụ trách. Tôi liền phái một tiểu đoàn đến phụ trách cảnh vệ. Phái nổi dậy đã từng hai lần xông vào Tượng Tị Câu, đều bị chúng tôi đuổi đi... Chỉ chưa đầy mấy tháng sau, sự kiện Dương - Yêu - Phó xảy ra, toàn bộ người nhà tôi không sót một ai bị bắt giam, căn bản không thể nào bảo vệ Hạ Long nữa. Một trong những tội danh tôi bị bắt giam là cấu kết với Dư Lập Kim, điều máy bay riêng đưa Hạ Long trốn sang Mát-xcơ-va... Nguyên nhân tung ra tin đồn nhảm này là vì, sau khi tôi giấu Hạ Long đi, 'Bè lũ bốn tên' và phái nổi dậy không tìm thấy, Thủ tướng có dặn dò là không được nói. 'Bè lũ bốn tên' hỏi, tôi luôn miệng nói không biết..."

Mao Trạch Đông từng nhiều lần nói, Đại hội IX vẫn phải bầu Hạ Long làm ủy viên trung ương, nhưng sau đó đã không thành tâm nguyện. Một mặt quả thực là Lâm Bưu kiên quyết không đồng ý, "Bè lũ bốn tên" cũng không chịu. Lại còn có một nguyên nhân quan trọng nữa, trước thềm Đại hội IX, Mao Trạch Đông từng cầm xấp tài liệu tố cáo dày cộp nói với Chu Ân Lai: "Hạ Long tôi không bảo vệ nổi nữa rồi, cậu cũng không bảo vệ nổi nữa đâu. Đây là do Lâm Bưu, Ngô Pháp Hiến gửi đến, toàn là do thân tín và bộ hạ của Hạ Long tố cáo đấy, tôi còn nói năng thế nào được nữa?"

Đương nhiên, đây đều là chuyện về sau. Ở Vũ Hán, Mao Trạch Đông vẫn thể hiện thái độ rõ ràng là bảo vệ Hạ Long.

"Các cậu phải bảo vệ cho tốt Hạ Long." Mao Trạch Đông dặn dò, "Còn có Ô Lan Phu nữa, đại diện cho dân tộc thiểu số."

"Ô Lan Phu cũng được bảo vệ ở Tượng Tị Câu." Dương Thành Võ báo cáo.

Nhiều năm sau, khi gặp Tiết Minh, Ô Lan Phu vẫn còn nói: "Tôi bị giam cùng chỗ với cô và Soái Hạ, tôi từng nghe thấy tiếng của hai người, còn nhìn thấy hai người tản bộ nữa. Chỉ là không có cách nào gặp mặt nói chuyện." Ông còn cảm kích Dương Thành Võ, nói: "Cách mạng văn hóa là anh đã bảo vệ tôi." Dương Thành Võ nói: "Không phải tôi, là Chủ tịch Mao giao phó đấy chứ."

Bắt tay từ biệt Chủ tịch, Chu Ân Lai và Dương Thành Võ vừa đi vừa trò chuyện.

"Vấn đề cơ bản đã được giải quyết." Chu Ân Lai nói, "Theo phương châm Chủ tịch đã nói, phải làm tốt đại đoàn kết."

Dương Thành Võ nói: "Thủ tướng, tôi tiễn ngài ra sân bay."

Chu Ân Lai xua tay: "Cậu đừng đi, bên ngoài vẫn còn loạn lắm, cậu đi e là không về được đâu."

Dương Thành Võ nói: "Không sao đâu, Thủ tướng, tôi không nhìn máy bay của ngài cất cánh, tôi không yên tâm."

Đang nói chuyện thì đã ra tới sân. Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa tiễn Chu Ân Lai lên xe ô tô, bắt tay từ biệt lần cuối.

"Phải làm tốt đại đoàn kết, phải ổn định cục diện." Chu Ân Lai lại lần nữa dặn dò.

Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa đảm bảo: "Chúng tôi nghe theo lời Thủ tướng."

Chu Ân Lai và Dương Thành Võ cùng chung một chiếc xe chạy thẳng đến sân bay Vương Gia Đôn Vũ Hán. Xe đi qua cầu vượt sông Trường Giang Vũ Hán, Chu Ân Lai vỗ vỗ mu bàn tay Dương Thành Võ, không biết là lần thứ mấy dặn dò: "Hai nhiệm vụ này của cậu rất quan trọng. Phải truyền đạt chính xác chỉ thị của Chủ tịch, phản ánh chính xác báo cáo của tôi, đặc biệt là phải đảm bảo an toàn cho Chủ tịch."

Từ sân bay trở về Bách Hoa Nhất Hào, Dương Thành Võ vội vã rửa mặt mũi rồi nghỉ ngơi. Sự mệt mỏi do bôn ba nhiều ngày liền cùng niềm hy vọng và nỗi lo âu ẩn giấu đối với cục diện Vũ Hán khiến Dương Thành Võ vừa ngả lưng là đã chớm có cơn buồn ngủ, thế nhưng lại trằn trọc trở mình như nửa tỉnh nửa mê.

Nửa tỉnh nửa mê, mấy tiếng đồng hồ trôi qua tựa như chỉ chớp mắt... Bên tai Dương Thành Võ vang lên những tiếng nổ lớn liên hồi, từng hồi giật mình tỉnh mộng. Trấn tĩnh lại, thì ra là loa phát thanh phóng thanh công suất lớn của xe tuyên truyền đang kêu:

"Đánh đổ Trần Tái Đạo! Đánh đổ Chung Hán Hỏa!"

"'Triệu đại quân' không đầu hàng thì gọi là diệt vong!"

"Phái nổi dậy chân chính đoàn kết lại, thề đem cuộc Đại cách mạng văn hóa vô sản đến cùng!"

---❊ ❖ ❊---

Dương Thành Võ trở mình nhảy xuống giường, chỉ thấy bóng cây đung đưa trên ô cửa kính, trời vẫn chưa sáng hẳn. Thế nhưng, ông đã tỉnh táo hoàn toàn...

Vị tướng quân đã ngửi thấy mùi thuốc súng...

Đưa Chu Ân Lai lên xe xong, Trần Tái Đạo và Chung Hán Hỏa sóng vai thong thả bước về phía Sở Ất của nhà khách Đông Hồ. Để bảo vệ an toàn cho Mao Trạch Đông, họ tạm thời chuyển vào ở trong dãy nhà một tầng mộc mạc chắc chắn ở Sở Ất đó.

Hai người không nói câu nào, trong lòng vị giác chua ngọt đắng cay đủ cả, đều tự mình nếm trải.

Hồi tưởng lại cuộc trò chuyện của Mao Trạch Đông, tin rằng Mao Trạch Đông là bảo vệ họ, không chủ trương đánh đổ họ; trong lòng dấy lên mấy phần ấm áp, mấy phần ngọt ngào, từ trong đáy lòng cảm ơn sự quan tâm chăm sóc của ông ấy. Thế nhưng, đối với việc "mắc sai lầm về phương hướng đường lối", tư tưởng hoàn toàn không thông, không thông thì vẫn phải thừa nhận, vẫn phải kiểm điểm, trong lòng lại dấy lên mấy phần chua xót, mấy phần đắng cay. Nghĩ lại Tạ Phú Trị và Vương Lực, một thứ sự tức giận khó hiểu và nỗi lo âu ẩn giấu lại trào dâng trong lồng ngực.

Vừa bước chân vào nơi ở Sở Ất, hai người liền ngồi đối diện nhau.

"Bước tiếp theo phải làm thế nào đây?" Trần Tái Đạo hỏi chính ủy của mình.

"Kiểm điểm." Chung Hán Hỏa chỉ thốt ra hai chữ.

Trần Tái Đạo ra lệnh cho thư ký: "Lập tức thông báo cho tất cả các ủy viên thường vụ, sáng mai mở hội nghị thường vụ, tôi cùng chính ủy Chung làm kiểm điểm."

Chung Hán Hỏa bổ sung: "Bảo họ làm tốt công tác các mặt, nhanh chóng thả Chu Hồng Hỏa ra."

Trần Tái Đạo bực bội nói: "Chiều nay mở hội cán bộ từ cấp sư trở lên ở hội trường. Bảo hai vị đại biểu đó đến làm công tác cho mọi người đi."

Dù thế nào đi nữa, tâm trạng nặng nề khó bề chịu đựng nổi của hai vị "chư hầu" này, ngày hôm nay nhờ có buổi tiếp kiến của Mao Trạch Đông mà tạm thời đã được nhẹ nhõm. Nghiên cứu bố trí công việc xong, họ liền mạnh ai nấy lên giường nghỉ ngơi.

Trải qua bao nhiêu đêm ngày thao thức khó ngủ, hôm nay cuối cùng cũng có thể tìm kiếm sự yên ấm trong cõi mộng. Họ ngủ rất say.

Thế nhưng, còn chưa kịp tận hưởng một giấc mơ trọn vẹn, chiếc loa phát thanh công suất lớn gây giật mình tỉnh mộng kia lại vang lên bên tai sóng sau cao hơn sóng trước.

Trần Tái Đạo bật dậy khỏi giường, đôi mắt đờ đẫn nhìn ra ngoài cửa sổ, ngẩn người một thoáng, đấm mạnh một quyền xuống ván giường: "Mẹ kiếp, lại giở trò gì nữa đây!"

Ông khoác áo đứng dậy, vội vã đi tìm chính ủy của mình...

Sau khi chuyên cơ của Chu Ân Lai cất cánh, Tạ Phú Trị và Vương Lực đến sân bay tham gia tiễn biệt sóng bước đi về phía xe ô tô của họ.

"Tôi đề xuất," Tạ Phú Trị bất ngờ dừng chân lại, "chúng ta đến Học viện Thủy lợi xem thử đi!"

"Hử?" Vương Lực khựng lại, đoạn do dự nói: "Ấy chà, Chủ tịch đã nói là 'thiên vị một bên', bảo chúng ta tập trung làm công tác của 'Triệu đại quân'. Vừa dứt lời chúng ta lại đi thăm phái nổi dậy, nếu như..."

"Tổng bộ 'Triệu đại quân' chúng ta đã đi rồi," Tạ Phú Trị giải thích suy nghĩ của mình, "chỉ có phái nổi dậy kiên định nhất là học viện thủy lợi này là chúng ta chưa tới. Ủng hộ phái nổi dậy là điều cơ bản nhất, nên đến thăm một chút."

Nếu như Trần Tái Đạo coi trọng việc Mao Trạch Đông nhắc đến "kiểm soát cục diện", bắt giữ những kẻ đầu sỏ xấu xa xông vào quân khu, thì điều mà Tạ Phú Trị và Vương Lực coi trọng lại chính là điều thứ nhất được nhắc đến: Không sợ trả giá, kiên quyết đem cuộc cách mạng văn hóa tiến hành đến cùng. Cả hai bọn họ đều không thể và không dễ dàng như Mao Trạch Đông để cân nhắc toàn diện cả hai mặt. Điều này có liên quan đến lợi ích của các phái chính trị mà họ đại diện.

Dưới sự hộ tống của Chính ủy Không quân Vũ Hán Lưu Phong, Tạ Phú Trị và Vương Lực đến Học viện Thủy điện Vũ Hán. Học viện lập tức sôi sục, tiếng hoan hô như sấm động.

Sự nhiệt liệt của phái nổi dậy làm Tạ Phú Trị và Vương Lực cay cay khóe mắt... Bọn họ không chút do dự đeo băng đỏ của phái nổi dậy lên tay, được hộ tống và vây quanh bởi những đội viên "Văn công võ vệ" đầu đội mũ nan, tay cầm gậy gộc, trước tiên họ đi xem các cứ điểm và công sự trong học viện, lại thăm hỏi các giảng viên nhân viên bị thương trong võ đấu, sau đó đi thẳng đến nhà thi đấu "Hồng Thủy Viện" bên cạnh sân vận động.

Nhìn đám đông cuồn cuộn như thủy triều, Tạ Phú Trị đẫm lệ tuôn rơi, máu nóng trào dâng, tiếng hô vang ngập nhà thi đấu, bay vút lên tận chín tầng mây:

"Các đồng chí là phái nổi dậy cách mạng kiên định, các đồng chí phái nổi dậy phải có phong độ cao, chúng tôi là ủng hộ các đồng chí. Các đồng chí cứ yên tâm, đường lối cách mạng vô sản của Chủ tịch Mao nhất định sẽ giành được thắng lợi cuối cùng!..."

Cảm xúc là thứ có thể lây lan, giọng nói của Vương Lực tiếp ngay sau đó lại vang vọng trong nhà thi đấu, ông ta gần như đang hét lên:

"Vấn đề của Vũ Hán nhất định sẽ được giải quyết một cách tốt nhất, tốt nhất, tốt nhất! Bởi vì Vũ Hán có một phái cách mạng bằng sắt thép! Chủ tịch Mao, Phó chủ tịch Lâm, Trung ương Đảng, Tiểu ban Văn cách Trung ương kiên định bất di bất dịch ủng hộ các đồng chí, hiện tượng các đồng chí bị đè nén, bị đả kích là điều không cho phép tồn tại, phải lật ngược hiện tượng này lại, khiến nó một đi không trở lại!..."

Âm vang tiếng gọi của Vương Lực còn chưa dứt, Tạ Phú Trị lại gọi Chính ủy Không quân Vũ Hán Lưu Phong lên sân khấu bày tỏ thái độ. Nói một cách khách quan; Tạ Phú Trị hay Lưu Phong, vốn dĩ chẳng phải là người xấu gì, đều từng đổ máu vì lật đổ "ba ngọn núi lớn", lập nên công huun hiển hách để sáng lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Sau khi "Cách mạng văn hóa" bắt đầu, Lưu Phong cũng từng bực bội trước hành động đập phá cướp giật của phái nổi dậy. Bực bội vì họ xông vào cơ quan quân sự, cũng từng bắt giữ đầu sỏ phái nổi dậy, thậm chí còn chủ trương "bắt thêm vài tên phái nổi dậy nữa". Một khi phát hiện ra việc "nổi dậy" là được hiệu triệu và ủng hộ, ông liền nhanh chóng thay đổi thái độ. Suy cho cùng, cả đời ông là đi theo Chủ tịch Mao làm cách mạng, Mao Trạch Đông chỉ hướng nào thì đánh hướng đó.

"Các tiểu tướng Hồng vệ binh, các đồng chí, các đồng chí là phái cách mạng vô sản kiên định. Tôi là một học sinh tiểu học, đến để học tập các đồng chí đây!" Lưu Phong chân thành bày tỏ thái độ, "Trước đây tôi hiểu không sâu sắc về đường lối cách mạng của Chủ tịch Mao, đã phạm sai lầm trong công tác 'ủng hộ tả', tôi muốn xin lỗi các đồng chí!"

Lưu Phong chào quần chúng, nhận được những tràng pháo tay nhiệt liệt như sấm rền kéo dài không dứt. Lồng ngực ông bắt đầu phập phồng, phát ra thứ âm thanh vang dội đặc trưng của một người lính:

"Hy vọng phái nổi dậy giúp đỡ tôi, từ nay về sau chúng ta nhất định phải kiên định đứng về phía phái nổi dậy, làm hậu thuẫn vững chắc cho các đồng chí!"

Tiếng khẩu hiệu vang lên, hội trường như biển động, như lửa cháy. Vương Lực lớn tiếng đưa ra bốn điểm chỉ thị giữa đám đông chen chúc: Đại hướng đi "ủng hộ tả" của Quân khu Vũ Hán là sai lầm; phải minh oan cho "Công tổng", thả những kẻ nổi dậy bị bắt; phái nổi dậy là phái cách mạng, phái tả; 'Triệu đại quân' là tổ chức bảo thủ...

Cái sự cân bằng được hình thành trong tưởng tượng vốn dĩ rất khó thực hiện, chỉ cần một cơn gió thoảng cỏ lay là sẽ nghiêng ngả lật nhào. "Cân bằng" cần sự bình đẳng và triệt tiêu lẫn nhau của lực lượng, thế nhưng ngay từ đầu Mao Trạch Đông đã không đồng ý trao cho 'Triệu đại quân' sự bình đẳng, đó gọi là chủ nghĩa chiết trung hoặc chủ nghĩa điều hòa. "Phái nổi dậy" là phái cách mạng, phái tả, còn 'Triệu đại quân' chỉ có thể "giữ lại tên gọi", phải "khoan dung" với họ, tiến hành liên hợp với họ.

Thứ "đại đoàn kết" này đành phải giống như một giấc mơ ngọt ngào với lớp vỏ cực kỳ mỏng manh, khẽ chạm một cái là vỡ tan tành...