Phó trấn trưởng Lão Dương ở chính quyền trấn phụ trách công tác văn giáo vệ sinh. Tiểu Đinh lần đó tìm gặp ông, ông cũng rất đau lòng. Trầm ngâm hồi lâu, ông nói:

“Tôi đi bàn bạc với trạm văn hóa trấn xem sao.”

Kết quả của việc bàn bạc là Tiểu Đinh đến trạm văn hóa trấn làm “công nhân chi phí”, tức là lấy từ kinh phí sự nghiệp của trạm văn hóa trả một chút tiền thù lao cho người tạm tuyển làm tạp dịch. Công nhân chi phí không nằm trong biên chế, thông thường cũng không được phép cố định lâu năm. Lão Dương nói, cứ làm trước rồi tính sau, sau này từ từ nghĩ cách. Trạm văn hóa trấn đã có một người làm tạp dịch tên là Hồng Nghệ Binh. Tiểu Đinh sau đó nghe nói cái tên này được đổi vào đầu thời kỳ “Cách mạng Văn hóa”, trước đây tên là Hồng Nhất Minh. Đổi thành như vậy là để họa theo ý nghĩa “Binh sĩ văn nghệ đỏ”. Cảm giác mà Hồng Nghệ Binh mang lại cho người ta giống như một chiếc lò xo, luôn co giãn dài ngắn, cao thấp; hễ hắn nhìn thấy người là vĩnh viễn gập đầu khom lưng mỉm cười. Hắn đeo kính cận, có lúc tròng kính bị hơi nước che mờ, nhìn không rõ, nhưng chỉ cần thấy bóng người là hắn lại gập đầu khom lưng mỉm cười. Ngay cả khi đi ngang qua một ả đàn bà đanh đá đang mắng chửi té tát, hắn cũng không ngoại lệ, vẫn gập đầu khom lưng mỉm cười chào bà ta. Người khác nói chuyện với hắn, hắn cũng vĩnh viễn gập đầu khom lưng mỉm cười với vẻ vô cùng vinh hạnh; bất kể người ta nói gì, bản thân hắn nghe rõ hay chưa, câu trả lời của hắn vĩnh viễn là “Vâng, đúng vậy, vâng vâng vâng, đúng đúng đúng…” Có lúc người ta hỏi đường hắn, hoặc dò hỏi chuyện gì đó, hắn cũng gập đầu khom lưng mỉm cười “ậm ừ” như thế. Người ta tưởng hắn đang qua loa cho qua chuyện, khó tránh khỏi không vui. Hắn hễ phát hiện ra là lập tức biến sắc hoảng hốt, liên tục dậm chân đấm ngực, hận bản thân đã làm lỡ việc lớn của đồng chí cách mạng, đau đớn xót xa đến mức khiến đối phương lúng túng không biết phải làm sao. Bình thường rất ít khi hắn chủ động mở miệng nói chuyện. Một khi đã mở miệng thì thường là kiểm điểm. Mà kiểm điểm lại thường quá mức. Ví dụ như lúc viết chữ, vô tình đụng đổ nửa bình màu quảng cáo, hắn lập tức sẽ liên tục nói: “Đáng chết, lãng phí là có tội, tội đáng muôn chết, chết không có chỗ chôn, có lỗi với nhân dân có lỗi với Đảng…” Những lời tương tự phải nói suốt nửa buổi, ra điều nghẹn ngào đứt hơi, nói vô cùng thảm hại. Từ lãnh đạo đến quần chúng trong trạm văn hóa, thậm chí cả nửa con phố đều nghe thấy; nghe đến phát phiền, ngược lại phải quay sang khuyên nhủ, an ủi hắn, hết lần này đến lần khác giải thích rằng làm đổ nửa bình màu quảng cáo tuyệt đối không tính là phạm tội, càng không đáng chết vạn lần, xin hắn hãy cứ yên tâm, yên tâm một trăm hai mươi phần trăm, lãnh đạo cách mạng và quần chúng cách mạng hoàn toàn có thể châm chước được. Lúc đó hắn mới dần bình tĩnh lại, mọi người lúc này mới được yên thân.

Hồng Nghệ Binh từ việc đun nước pha trà, quét dọn lau chùi, đến khắc giấy sáp viết khẩu hiệu, việc gì cũng làm. Hắn làm với tất cả tâm sức, lại tháo vát, không có người thứ hai có thể thay thế. Hai năm đó, nhiệm vụ chính của trạm văn hóa là viết bảng khẩu hiệu, vẽ tranh lãnh tụ. Một trấn nhỏ xíu, đầu đường cuối ngõ, phàm là chỗ nào viết chữ vẽ tranh được đều lưu lại bút tích của Hồng Nghệ Binh. Dù vậy, Hồng Nghệ Binh cũng chỉ là một nhân viên thời vụ, không thể chuyển chính thức. Nguyên nhân là vì thành phần gia đình của hắn không rõ ràng. Hắn không có cha, sống cùng mẹ. Mẹ hắn là người bản huyện, nhà cũ ở trong núi, trước giải phóng là một đại phú hộ, mở tiệm buôn ở trấn cho nên mới có thể cho bà ra trấn học sơ trung. Có một lần nhà trường tổ chức hoạt động gì đó, đưa học sinh đến thành phố cách Cao Trấn mấy chục dặm đường, bà liền theo một người nào đó ở thành phố bỏ trốn trong chuyến đó, đi liền một đi không trở lại. Đến thời kỳ cải cách ruộng đất, bà dắt về một cậu con trai trên chục tuổi, nói là con trai mình. Khi hỏi về chồng bà, bà nói đã chết, rồi không chịu hé răng thêm câu nào nữa. Lúc đó, cha bà ở dưới quê đã bị quy là địa chủ lớn (kiêm chủ công thương nghiệp). Nhà cũ thì bà không về được nữa, bèn ở lại trấn giặt giũ áo quần thuê để nuôi con trai khôn lớn. “Cậu con trai” này chính là Hồng Nghệ Binh sau này. Thế nhưng về phần cha hắn, trong trấn có lời đồn đại rằng đó là một quan lại của Quốc Dân Đảng, trước thềm giải phóng đã đưa vợ bé đi Đài Loan, bỏ lại hai mẹ con Hồng Nghệ Binh. Lời đồn rốt cuộc cũng chỉ là lời đồn, chưa từng trải qua điều tra xác thực cẩn thận. Nói chung lai lịch của Hồng Nghệ Binh rất phức tạp.

Mặc dù vậy, Ủy ban Cách mạng trấn qua thảo luận và nghiên cứu nhiều lần, cuối cùng vẫn để Hồng Nghệ Binh gia nhập “đội tuyên truyền” (chính là đoàn công văn nghệ sau này). Điều này chủ yếu nhờ vào cách đối nhân xử thế như một ngày trong mười mấy năm qua của hai mẹ con Hồng Nghệ Binh tại trấn.

Trong mười mấy năm, hai mẹ con họ chui rúc trong một căn nhà phụ thấp lè tè (căn nhà phụ này vốn là kho chứa củi của tiệm tạp hóa miền Nam do ông ngoại Hồng Nghệ Binh mở ở trấn, tiệm tạp hóa này đã bị tịch thu sung công trong đợt cải cách ruộng đất), lặng lẽ sống qua ngày. Thỉnh thoảng có người nhìn thấy mẹ Hồng Nghệ Binh giặt quần áo bên bờ sông ngoài trấn, vừa dùng chày gỗ đập giặt vào những hòn đá dưới lòng sông, vừa lầm bầm trút giận, chửi mắng “đĩ điên, đĩ điên”. Hễ phát hiện có người bên cạnh, bà liền ngậm miệng ngay, hoảng hốt làm ra vẻ như đang mò mẫm tìm kiếm thứ gì đó bị rơi dưới lòng sông để che đậy. Ngoài ra, bà chưa từng trưng ra bộ mặt khó coi với bất kỳ ai trong trấn.

Còn Hồng Nghệ Binh vì đi học đến hết cấp ba, có văn hóa hơn mẹ nên cách đối nhân xử thế cũng có nét đặc sắc hơn mẹ hắn.

Đáng lẽ ra, có những người như Hồng Nghệ Binh, Tiểu Đinh hoàn toàn là thừa thãi. Nhưng Hồng Nghệ Binh lại có trọng trách khác, trấn quyết định điều động hắn vào đội tuyên truyền tư tưởng Mao Trạch Đông của trấn. Đội tuyên truyền được thành lập vào những năm tháng náo nhiệt nhất của thời kỳ “Cách mạng Văn hóa”, rất linh thiêng. Những người được vào đều phải tra xét ba đời. Hồng Nghệ Binh có thể vào được, xấp xỉ là một kỳ tích.

Lúc bấy giờ, người phụ trách thành lập đội tuyên truyền tư tưởng Mao Trạch Đông của trấn là Từ Quang Vinh. Tổ tiên ông đều là nông dân bần cố nông chịu đựng bao đau khổ thù hận, cho nên lời nói và việc làm của ông rất lớn mật và quả đoán. Hồng Nghệ Binh cuối cùng có thể tham gia “đội tuyên truyền” chính là do một tay ông quyết định. Ông phát biểu quan điểm trước Ủy ban Cách mạng trấn rằng, tôi bảo cậu ta đến để tuyên truyền tư tưởng Mao Trạch Đông, cậu ta mà dám làm chuyện khác, tôi sẽ tiêu diệt cậu ta trước! Ông nói với Hồng Nghệ Binh: Cậu hãy làm cho đàng hoàng, chỉ được phép ngoan ngoãn, không cho phép nói càn làm bậy!

Hồng Nghệ Binh sau khi được điều vào đội tuyên truyền đã không làm Từ Quang Vinh thất vọng. Hắn vẫn như mọi khi, bất kể ai gọi làm việc gì, bất kể làm việc gì, làm được hay không làm được, hắn đều vĩnh viễn vâng dạ. Cho dù bạn ném cho hắn một chiếc tã lót để giặt, hắn cũng sẽ tiếp lấy mà trên mặt không hề lộ chút khó nhọc nào. Hắn làm tất cả mọi việc với thái độ vô cùng cẩn trọng, đôi bàn tay trơ xương làm việc một cách chuẩn xác và nhiệt tình, trông hệt như đòn bẩy trên một cỗ máy không bao giờ ngừng nghỉ. Công việc của hắn là mỹ thuật sân khấu, nhưng mỗi khi đến một nơi, việc bốc vác, dựng sân khấu thường chỉ có mình hắn gánh vác, thường xuyên đến cơm cũng không kịp ăn một miếng, rồi lại bắt hắn quản lý màn cửa. Có một lần hắn thực sự không chịu nổi, lúc đến giờ hạ màn thì hắn ngủ gật mất, người khác giúp hắn hạ màn, tiếp theo là nháo nhác thay đổi cảnh trí. Hắn bị tiếng động đổi cảnh trí làm cho tỉnh giấc, phát hiện màn trước đã diễn xong, vội vàng đi hạ màn, kết quả lại kéo màn ra. Nữ diễn viên vừa diễn vai A Khánh Tẩu nọ vì lát nữa phải diễn vai Giang Thủy Anh nên đã cởi trang phục diễn cũ ra, vẫn chưa thay trang phục diễn mới, chỉ mặc một chiếc quần đùi đỏ rực giúp khiêng đạo cụ, màn cửa bỗng nhiên bị kéo ra, hai cái đùi trắng muốt lập tức phơi bày trước mắt bao nhiêu con người dưới sân khấu, xấu hổ đến mức chui đầu ngay vào dưới chiếc bàn trà của quán trà Xuân Lai đang chuẩn bị được thu dọn đi. Chiếc bàn trà đó đóng không chuẩn quy cách, thấp và hẹp, nửa thân trên của cô ấy chui vào được, nhưng cái mông đỏ rực rỡ cách nào cũng không nhét vào được, tạo thành một hình ảnh “ba nổi bật” vô cùng rõ nét. Sân khấu dưới đài tức khắc biến thành một đại dương hân hoan.

Ở đội tuyên truyền, người mà Hồng Nghệ Binh tôn kính nhất tự nhiên là Từ Quang Vinh.

Một đội thám sát thuộc Cục Địa chất - Khoáng sản tỉnh đã phát hiện ra mỏ muối tại một địa điểm nào đó trong huyện, việc này trở thành một tin lớn chứng minh thắng lợi vĩ đại của “Cách mạng Văn hóa”. Đội tuyên truyền để kịp thời phối hợp phản ánh, do Từ Quang Vinh dẫn đầu đội ngũ biên sáng đến thẳng địa phương đó để thâm nhập thực tế. Ở lại một thời gian, mọi người có phần chán nản, cảm thấy chỉ riêng việc tìm mỏ này thì không tài nào biên soạn ra được chương trình gì. Từ Quang Vinh sốt ruột, nói, sao lại không biên ra được, mấu chốt là các đồng chí thiếu tình cảm công nông binh. Mấy người không phục, nói, vậy anh thử xem, anh có tình cảm đấy, tổ tiên anh là nông dân, bản thân anh từng làm thợ hồ tức là công nhân xây dựng, lại từng làm dân binh, còn là đại đội trưởng, công nông binh có đủ cả đấy. Từ Quang Vinh ưỡn ngực, hào hùng nói, thử thì thử, công nông binh có thể cải tạo cả một thế giới, chẳng lẽ lại không biên soạn nổi một chương trình ư? Chưa đầy hai ngày, anh ta triệu tập mọi người mở họp, nói, chương trình đã có rồi. Đề tài chính là câu chuyện có thật về việc phát hiện mỏ muối lần này: Một nữ nhân viên bán hàng của cửa hàng cung tiêu địa phương vô tình nếm thử thấy giếng nước ở phía sau cửa hàng có vị mặn, liền đi báo cáo với đội thám sát đang tiến hành khảo sát tài nguyên khoáng sản ở đây. Từ đó khiến họ thực sự thăm dò được một mỏ muối mỏ có trữ lượng phong phú, giúp cho “Cuộc Đại Cách mạng Văn hóa Vô sản vĩ đại” thu được một thành quả tốt đẹp nữa.

Chương trình của Từ Quang Vinh chính là biên soạn một bài hát ca ngợi nữ nhân viên bán hàng này. Anh ta đã nghĩ ra trọn vẹn lời bài hát:

Tôi là nhân viên bán hàng trong cửa hàng cung tiêu,

Tìm mỏ báo mỏ ai nấy đều phải tiến lên.

Phía sau cửa hàng có một cái giếng,

Nước giếng có vị hơi mặn.

Ước chừng bên trong có lẽ có muối,

Nhanh chóng báo cáo đội thám sát,

Đóng góp cho cách mạng thế giới, đóng góp.

Từ Quang Vinh nói xong, hai mắt sáng như đuốc, vô cùng hứng khởi phấn chấn nhìn mọi người, chờ đợi tiếng vỗ tay vang lên.

Người đầu tiên bày tỏ thái độ là Hồng Nghệ Binh.

“Hay!” Hắn hét lớn một tiếng, “Xuất phát từ cuộc sống, cao hơn cuộc sống, hoàn toàn đạt đến trình độ kịch mẫu!”

Nhưng thái độ của Hồng Nghệ Binh là duy nhất, không nhận được sự hưởng ứng. Những người khác hầu hết đều ngây người nhìn Từ Quang Vinh, hàm răng nghiến chặt, sắc mặt người thì tái mét, người thì đỏ bừng, giống như bộ dạng của một kẻ bị táo bón ngồi trong nhà vệ sinh muốn tống ra ngoài mà lại chưa tống ra được. Từ Quang Vinh hiểu biểu cảm này thành một thứ xúc động câm lặng khi tâm hồn chịu sự chấn động cực lớn, anh ta bèn giơ tay chỉ vào Trịnh Phong chuyên trách múa hát:

“Đã được mọi người yêu thích thì cứ quyết định thế này đi, đồng chí khẩn trương phổ nhạc đi.”

Trịnh Phong vẫn cắm mặt lên bàn, hai bả vai run rẩy như động đất, cuối cùng không kìm nén được nữa, ngửa phắt người dậy, cười phì một tiếng đầy bất kính, khóe mắt đã sớm đọng lại những giọt nước mắt do cố nhịn. Hắn vừa càn rỡ như vậy, những người khác cũng không nhịn được nữa, cười ồ lên, miệng kêu ông ơi bà nọ hỗn loạn cả lên, lăn lộn khắp phòng.

Chỉ có Từ Quang Vinh và Hồng Nghệ Binh là vô cùng trang nghiêm, trừng mắt lạnh lùng nhìn ngàn phu chỉ trích.

Trước khi Từ Quang Vinh chính thức rời khỏi đội tuyên truyền, Hồng Nghệ Binh đã có một khoảng thời gian vô cùng huy hoàng rực rỡ.

Cái thói quen gập đầu, khom lưng, mỉm cười đó của hắn có chút trở nên keo kiệt. Keo kiệt thì keo kiệt, vẫn có lúc dùng đến, nhưng chủ yếu là hướng về Từ Quang Vinh và những nhân vật quan trọng hơn Từ Quang Vinh. Còn với người bình thường thì hắn vẫn sẽ cố gắng làm hết sức, chỉ là luôn khiến người ta cảm thấy có chút làm việc qua loa, không thể làm cho trọn vẹn.

Hắn vậy mà lại có dấu hiệu muốn tìm bạn đời. Lúc vào đội tuyên truyền, hắn đã ngoài ba mươi tuổi. Hai mẹ con lại chưa từng nhắc đến chuyện hôn nhân cưới hỏi trước mặt ai.

Giờ đây, thoạt nhìn thì Hồng Nghệ Binh vẫn không có chút khác biệt nào khi có cầu ứng nấy với tất cả mọi người, nhưng thường là làm cho phụ nữ nhiều hơn và chủ động hơn. Điều này cũng dễ hiểu, bởi vì phụ nữ luôn có tính ỷ lại nặng, tiểu thư đài cát, những việc cần giúp đỡ quả thật cũng nhiều hơn một chút. Tỉ như dòng sông ở vùng quê, thường phải lội qua, nước chảy xiết thì đáng sợ, trời lạnh thì buốt thấu xương, cởi giày tất xắn ống quần cũng phiền phức, thế là bất kể già trẻ lớn bé đều để hắn cõng qua. Lại tỉ như lịch trình của đoàn kịch không theo quy luật, sáng dậy muộn thường lỡ mất giờ nhà ăn mở cửa, đặc biệt là các nữ diễn viên lại không thể thiếu quà vặt, những việc này đều do hắn bao trọn.

Rốt cuộc cũng có lúc bát nước đổ đi không đầy, làm lộ ra cái đuôi ngựa có ý đồ bất chính sau sự ân cần tưởng chừng không có ngoại lệ này.

Sau khi Từ Quang Vinh lóe lên cảm hứng sáng tác ra lời bài hát nữ nhân viên bán hàng tìm mỏ đó, anh ta nhận thức đầy đủ rằng thơ vốn dĩ ai cũng có thể viết được. Thế là anh ta quyết định phát động toàn thể người trong đội tuyên truyền đều ra tay viết thơ, hơn nữa còn quy định chỉ tiêu, mỗi người ít nhất một tuần phải nộp một bài. Nếu như trong đội tuyên truyền ai cũng là thi sĩ, thì anh ta không chỉ là đội trưởng đội tuyên truyền, mà còn là thủ lĩnh thi đàn địa phương nữa.

Đó chính là một thời đại của thơ ca, những lời hào ngôn tráng ngữ nóng bỏng rực lửa ngập tràn khắp nơi. Đa phần mọi người trong đội tuyên truyền nhặt nhạnh mỗi nơi một câu loạn xị ngầu, nhẹ nhàng là cho qua được ải của Từ Quang Vinh. Cũng có những người thành thật, đâm ra lúng túng không biết phải làm sao. Chu Yến - người kéo đàn accordion - chính là một người như vậy. Mẹ của Chu Yến có tiếng tăm không tốt, nguyên nhân là vì đã ly hôn hai lần. Trước đây sống trong thành phố, sau đó dẫn Chu Yến đến trấn, tái giá với một giáo viên của trường trung học cơ sở huyện. Chu Yến biết kéo đàn accordion là do người cha dượng đó dạy cho từ nhỏ, cô cũng nhờ sở thích đặc biệt này mà được tuyển vào đội tuyên truyền. Ở cả cái trấn này, cô được công nhận là người trông xinh đẹp nhất, thế nên cũng là người gây chú ý nhất. Bản thân cô bình thường lại luôn trầm lặng, không có việc gì thì một mình tìm một nơi yên tĩnh kéo đàn. Cô rất có chí tiến thủ, không lâu sau khi vào đội tuyên truyền đã viết đơn xin vào Đoàn. Từ Quang Vinh phát động viết thơ, cô thực lòng hy vọng bản thân không những có thể nộp một bài thơ trong một tuần, mà tốt nhất là một ngày có thể nộp bảy bài. Nhưng cô lại thực sự không biết viết thế nào mới tốt. Bắt chước càn quấy như người khác thì cô không dám. Nhìn thời gian trôi qua từng ngày, trong khi trên giấy đến một chữ cũng không nặn ra được, cô chỉ đành sốt ruột lau nước mắt.

Chính vào lúc này, Hồng Nghệ Binh đã lộ nguyên hình. Có một hôm, nhân lúc phòng ký túc xá của Chu Yến không có ai, hắn nhét một bài thơ do mình viết cho Chu Yến chép để nộp lấy đủ chỉ tiêu.

Trước khi vào ký túc xá tập thể của đội tuyên truyền, Chu Yến sống cùng mẹ và cha dượng. Nhà họ nằm ngay trên con phố của trấn, cách trạm văn hóa một vách tường. Phố trấn toàn là nhà cũ. Giữa các ngôi nhà là vách gỗ, căn phòng làm việc mà Hồng Nghệ Binh đặt chân khi làm tạp dịch ở trạm văn hóa, vừa khéo chính là căn phòng Chu Yến ngủ. Cha dượng của Chu Yến thường xuyên dạy cô kéo đàn accordion ở đó. Chu Yến lúc đó vẫn chỉ là một con nhóc tóc vàng rơm mờ nhạt, ban đầu Hồng Nghệ Binh không để ý lắm đến cô. Đột nhiên có một hôm, hắn nghe thấy tiếng động ở phòng bên có điểm khác thường: tiếng đàn accordion dừng lại, tiếp theo là một sự im lặng đầy khả nghi, rồi đến tiếng giằng co khe khẽ rất nhỏ của Chu Yến. Nhiều năm trôi qua, Hồng Nghệ Binh vẫn ghi nhớ rất rõ ràng tiếng kêu vô cùng thảm thương mà lại bị kìm nén của Chu Yến lúc đó: “Đừng! Đừng! Em đau!” Tiếng kêu này thường như con dao cứa vào lòng hắn, khiến hắn hễ nhớ đến là lập tức toàn thân lạnh ngắt, trên trán túa ra những hạt mồ hôi lạnh to đầm đìa. Hắn nhớ rất rõ, năm đó Chu Yến vừa vào cấp hai, chưa đầy mười bốn tuổi. Mà cha dượng của cô thì xấp xỉ năm mươi tuổi rồi. Không lâu sau đó, mẹ Chu Yến lại ly hôn một lần nữa. Họ chuyển đi khỏi con phố của trấn, thuê một căn nhà của người nông dân ngoài trấn. Mọi người tự nhiên đều nói mẹ Chu Yến không tốt. Nhưng nguyên nhân thực sự của cuộc biến cố hôn nhân này chỉ có bốn người là rõ nhất, trong đó có một người chính là Hồng Nghệ Binh. Hồng Nghệ Binh chưa từng kể với bất kỳ ai, kể cả mẹ mình, về âm thanh mà hắn nghe được ngày hôm đó. Sự thật rằng hắn cùng họ nắm giữ chung một bí mật khiến hắn sinh ra một cảm giác thân thiết khó hiểu với họ. Cùng với việc Chu Yến ngày một trổ mã thành thiếu nữ, cảm giác thân thiết này lại thường khơi gợi lên một sự xao xuyến khó tả. Ở đội tuyên truyền, người mà thực ra hắn sẵn lòng giúp đỡ nhất chính là Chu Yến, thế nhưng Chu Yến lại là người nhận được sự giúp đỡ từ hắn ít nhất. Chu Yến không cần bất kỳ ai cõng qua sông, Chu Yến chưa từng ăn quà vặt, Chu Yến tuyệt hiếm có những thói hư tật xấu vốn thường thấy ở các cô gái trong đoàn kịch. Thế nhưng lần này, Chu Yến hẳn là rất cần sự giúp đỡ của hắn. Lần này hắn rất chân thành, không hề có chút ý diễn kịch nào. Có lẽ có một chút hy vọng xa vời, nhưng chắc chắn không phải là điều chính yếu.

Hắn đã nghĩ sai rồi. Chu Yến vẫn chưa đến độ tuổi có thể thông cảm với hắn. Chu Yến khi đó một lòng muốn làm thanh niên cách mạng, một lòng muốn xóa đi vết nhơ mà người mẹ đã bôi bác lên cuộc sống của cô, cô không thể làm ra chuyện có lỗi với lãnh đạo, có lỗi với Từ Quang Vinh.

Chu Yến đã nộp nguyên văn bài thơ đó cho Từ Quang Vinh, vạch trần bộ mặt ghê tởm của Hồng Nghệ Binh.

Thái độ của Từ Quang Vinh lúc đó hoàn toàn không hề gay gắt như bản thân Chu Yến. Anh ta cảm thấy Chu Yến chỉ cần không chép lại toàn bộ, học tập một chút thì cũng không phải là chuyện xấu. Ý định của Hồng Nghệ Binh rốt cuộc cũng không thể nói là độc ác, thơ ca tụng lớn ca tụng hay về đại cục hình thế, tôi chưa chắc đã viết được hay thế này đâu! Làm cho Chu Yến hoang mang chớp chớp mắt liên hồi.

Sự thiên vị của Từ Quang Vinh dành cho Hồng Nghệ Binh là điều rõ như ban ngày, nếu như không phải ngay sau đó đội tuyên truyền đổi thành đoàn kịch, rồi tiện thể thay đổi cả đoàn trưởng luôn, thì giấc mộng của Hồng Nghệ Binh rất khó mà nói là không thành hiện thực.

Trấn này giáp ranh với một trấn của tỉnh láng giềng. Hàng năm các đoàn thể văn nghệ của hai trấn đều tổ chức các buổi biểu diễn thăm hỏi lẫn nhau. Vốn dĩ, mỗi lần đều do lãnh đạo chủ chốt của trấn dẫn đầu (lúc này đội tuyên truyền đã đổi tên thành “đội thăm hỏi”). Đến các nghi thức chào mừng và tiễn đưa do hai bên tổ chức, đều do vị lãnh đạo chủ chốt này đọc diễn văn, lãnh đạo đội tuyên truyền chỉ chịu trách nhiệm biểu diễn. Làm đội trưởng mấy năm, Từ Quang Vinh dần dần có sự không thỏa mãn. Ở đội tuyên truyền, việc gì anh ta cũng quyết định, việc gì cũng có tiếng nói cuối cùng, quen làm nhân vật chính rồi, anh ta không chuẩn bị tâm lý để làm nhân vật phụ. Do đó, hễ đến những dịp ngoại giao trọng đại như thăm hỏi mà không để anh ta ra mặt lộ diện, anh ta sao có thể không cảm thấy ấm ức.

Có lẽ vận hạn của anh ta cũng đã đến, lần này anh ta thực sự không kìm chế được, lãnh đạo dẫn đoàn của trấn vừa dứt lời, tiếng vỗ tay còn chưa dứt hẳn, anh ta đã chủ động đứng dậy, nâng cao ly rượu đầy ắp, gương mặt đỏ lựng ngập tràn xúc động, nói: “Các vị, tôi xin nói thêm một câu nữa: Hai tỉnh hai trấn chúng ta là láng giềng, lại đều là căn cứ địa cách mạng cũ, thực sự là quạ trên đời chỗ nào chẳng đen như nhau!”

Cả hội trường ngỡ ngàng, tiếp theo đó bùng nổ những tràng cười lớn. Người trong trấn hiểu rằng anh ta chỉ có trình độ bấy nhiêu thôi, tâm thực sự rất chân thành; người ở trấn khác lại tưởng anh ta ở trong đoàn kịch chuyên diễn vai hề, nói năng hài hước.

Vị lãnh đạo dẫn đoàn của trấn vô cùng tức giận, lúc về báo cáo đã nâng tầm quan điểm thành sự cố chính trị. Sau khi nghiên cứu, cách chức Từ Quang Vinh, điều đi quản lý chợ nông mẩu. Việc này khiến tài năng diễn thuyết của anh ta có một nơi để vẫy vùng thỏa thích, mà lại không lỡ việc lớn nào.

Sau khi Từ Quang Vinh đi, đội tuyên truyền chính thức đổi tên thành đoàn kịch, phái Lưu Tông Ngô đến làm đoàn trưởng. Lưu Tông Ngô vốn xuất thân là giáo viên, trước khi bắt đầu “Cách mạng Văn hóa” từng giữ chức phó khoa cục văn giáo huyện. Sau đó chịu đợt công kích, bị phóng thích về nguyên quán, lần này là thực hiện chính sách “đưa cán bộ về vườn”. Cái tên “Lưu Tông Ngô” nghe qua đã thấy dáng vẻ của một kẻ mọt sách, ông ta nói năng câu nệ chữ nghĩa, phát biểu trong các cuộc họp nhất định phải viết sẵn bản thảo, trong đó hễ nói đến bản thân thì không dùng từ “tôi”, mà dùng từ “tiêm chức”.

Sau khi đoàn kịch đổi lãnh đạo mới, Hồng Nghệ Binh bỗng cảm thấy mông lung và trống rỗng. Lưu Tông Ngô tuy không hề làm khó dễ gì hắn, nhưng chắc chắn cũng không thể trở thành chỗ dựa cho hắn như Từ Quang Vinh. Sống lưng của hắn lập tức lại còng xuống, nụ cười gập đầu khom lưng lại trở nên cực kỳ quy chuẩn hóa và phổ biến hóa. Về mặt chính trị cũng càng thêm cẩn trọng nghiêm ngặt. Hai từ “chính ủy” thì tuyệt đối không dám nhận nữa, nhưng nguyên tắc của “chính ủy” thì lại càng thêm kiên định.

Việc này ngược lại vô tình rước họa vào thân cho hắn.

Năm đó Lâm Bưu xảy ra chuyện, theo quy định thì đã truyền đạt đến cán bộ cấp công xã, trên thực tế thì khắp thiên hạ đã xôn xao bàn tán từ lâu. Vào thời điểm đó, tin tức vỉa hè đang ở thời kỳ đỉnh cao, là kênh chính để người bình thường tiếp nhận tin tức. Nhưng Hồng Nghệ Binh tuyệt đối là phi lễ chớ nhìn, phi lễ chớ nghe, chưa từng tham gia vào những buổi bàn tán xì xào sau lưng thế này, cho nên tin tức của hắn vô cùng lạc hậu. Lần đó đoàn kịch liên hoan cải thiện bữa ăn, trước khi uống rượu, hắn theo lệ nâng ly lên, trước tiên kính chúc Chủ tịch Mao sống lâu muôn tuổi, tiếp đó chúc Phó chủ tịch Lâm thân thể khỏe mạnh. Vốn dĩ cao trào của “biển đỏ” đó đã qua đi rồi, nhưng Hồng Nghệ Binh vẫn kiên trì cung kính theo đúng lễ nghi. Hành động này của hắn tuy không còn hợp thời nữa, nhưng cũng không vi phạm điều cấm kỵ nào, mọi người cứ thế mặc kệ hắn. Thế nhưng lần này, hắn lại phạm phải đại kỵ.

Lưu Tông Ngô sợ chết khiếp. Ông ta đã nghe qua bản truyền đạt chính thức. Dù ông ta biết Hồng Nghệ Binh không phải cố ý hát trái chiều, nhưng một khi chuyện thế này truyền ra ngoài, bản thân ông ta sẽ phải gánh trách nhiệm. Thế là ông ta chỉ đành báo cáo lên trấn. Trấn cũng biết rõ cách đối nhân xử thế trước nay của Hồng Nghệ Binh, liền bảo Lưu Tông Ngô tìm một cái cớ để che đậy sự việc cho qua. Lưu Tông Ngô bèn tìm Hồng Nghệ Binh nói chuyện, bảo rằng: “Nếu có người ở cấp trên đến hỏi tình hình buổi liên hoan ngày hôm đó, cậu cứ nói là mình say rượu rồi, đã nói những gì hoàn toàn không nhớ rõ nữa.” Hồng Nghệ Binh rất hoang mang, nói: “Hôm đó tôi không nói gì cả, chính là trước khi chúc rượu mọi người đã kính chúc Chủ tịch Mao trước, rồi lại kính chúc Phó chủ tịch Lâm, lúc đó tôi còn chưa dính một giọt rượu nào mà.” Hắn không chịu khai thay đổi lời khai, trấn đành phải phái người xuống, người phái xuống nói thẳng thừng rằng: Hôm đó chắc chắn là cậu say rượu rồi, đã nói gì chắc chắn là quên sạch rồi, vân vân. Hắn lại càng sốt ruột, càng nghiêm túc lặp đi lặp lại tuyên bố: Trước khi chúc rượu mọi người tôi hoàn toàn chưa uống rượu, nếu không kính chúc Chủ tịch Mao lão nhân gia trước, rồi lại kính chúc Phó chủ tịch Lâm lão nhân gia, sao tôi có thể uống rượu trước được chứ.

Bất kể bạn có đào rãnh cho hắn thế nào, nước của hắn quyết không chịu chảy theo hướng đó. Điều này không thể không khơi gợi sự nghi ngờ của người khác đối với hắn: Rốt cuộc là hắn thực sự không biết, hay là đang cố ý giả ngốc nói lời ngược ngạo! Cấp trên do đó quyết định: Phát động quần chúng, điều tra cho ra ngô ra khoai.

Hồng Nghệ Binh sau này vô cùng khó hiểu, bao nhiêu năm nay ở đoàn kịch, hắn cẩn thận hết mức có thể, nịnh nọt hết mức có thể, vậy mà không hiểu tại sao mọi người lại tích tụ mối thù hằn lớn đến thế đối với hắn, người nào người nấy cùng chung mối thù.

Các nam diễn viên là phẫn nộ nhất, những lời lên án dữ dội nhất nhắm vào hắn là “có phải từng có ý đồ xấu với Chu Yến hay không, có phải cóc ghẻ mà đòi ăn thịt thiên nga hay không”. Những nữ diễn viên mà hắn từng hiếu kính như mẹ đẻ cũng không cam lòng bị hắn lạnh nhạt, toàn thể nhất tề vùng lên, kêu trời trách đất. Người nữ diễn viên đóng vai A Khánh Tẩu từng bị hắn làm cho phơi bày hình ảnh chỉ mặc chiếc quần đùi đỏ rực hỏi rằng: “Lần đó cậu có cố ý hay không?” Những người từng lội sông được hắn cõng qua cũng đồng loạt dùng giọng điệu đanh thép ép hỏi: “Lần đó tại sao tay cậu lại ôm cao đến thế?”

Hồng Nghệ Binh từ đầu đến cuối không phản biện lấy một câu, đối với tất cả những lời buộc tội, hắn đều nhất loạt gập đầu nhận là phải.

Đổi lại là người khác, có lẽ sẽ rất khó tiếp tục sống nổi. Nhưng Hồng Nghệ Binh từ nhỏ đã lớn lên dưới ánh mắt khinh bỉ của người khác, bắt hắn thấp hơn người ta một cái đầu, hắn chỉ việc rụt người lại một chút là được, chuyện đã quen từ lâu rồi, không khó gì.

Được vào đoàn kịch, thực ra là hắn gặp vận may. Ở đây hắn luôn gặp được quý nhân phù trợ. Sau Từ Quang Vinh, Lưu Tông Ngô thực thi chính sách ôn hòa đối với hắn. Dù sao cũng là người có chữ nghĩa, phàm là chuyện gì cũng thường có nhiều nhân tình vị thế hơn, đối với thân thế của hai mẹ con họ, thực tâm ông ta cũng khá đồng tình. Bây giờ Hồng Nghệ Binh ở dưới trướng của ông ta, việc cất nhắc thế nào thì ông ta không có được sự phách lối như Từ Quang Vinh để mà làm, nhưng không bức bách hắn quá khổ, và cố gắng hết sức cho những trợ giúp cơ bản thiết thực thì vẫn có thể làm được. Với tâm trạng của một người lớn tuổi, ông ta cảm thấy việc lớn nhất của Hồng Nghệ Binh là lập gia đình. Trong tối, ông ta bàn bạc với vợ, nhắm cho Hồng Nghệ Binh một đối tượng.

Đối tượng này chính là Lý Nguyệt Nga. Lúc bấy giờ cô ta giằng co với gia đình Lý Hân một thời gian dài rất căng thẳng. Vợ của Lưu Tông Ngô là dì ruột của Lý Hân. Có thể vun vén cho Hồng Nghệ Binh và Lý Nguyệt Nga, có thể thu được công ơn một mũi tên trúng bốn đích: Giải tỏa nguy khôn cho đứa cháu ruột; lấp đầy cái đói của Hồng Nghệ Binh; khiến các cơ quan tư pháp có thể rút lui một cách đường hoàng; khiến Lý Nguyệt Nga có được một bến đỗ thực sự đáng tin cậy. Trước đây mọi người không phát hiện ra, hoặc là không nghĩ theo hướng đó — Hồng Nghệ Binh sở hữu một khuôn mặt chữ điền góc cạnh rõ ràng, trán cao đầy đặn, cằm vuông vức. Lại thêm vóc dáng cao hơn người bình thường, vai rộng eo thon, tay chân dài. Bình thường hắn lại rất chú ý đến ngoại hình, toàn thân tuy toàn là miếng vá nhưng rất sạch sẽ, vừa vặn, điềm đạm, gọn gàng. Nếu thực sự thẳng lưng lên, thay một bộ quần áo mới, xốc lại tinh thần, vốn dĩ là một người đàn ông vô cùng phong độ. Lớn hơn vài tuổi, so với tên Lý Hân nông nổi kia ngược lại càng thể hiện được sự trầm ổn của đàn ông mấy phần.

Lưu Tông Ngô thế mà lại thành công. Việc này trở thành một giai thoại trong và ngoài trấn.

Chuyện trên đời thường là vậy, một người mang lòng tốt vô cùng chân thành đi giúp người khác, kết quả lại tồi tệ đến cực điểm, hỏng bét đến cực điểm, gần như tương đương với việc hại người ta thảm hại. Hoàn toàn không giống với bộ dạng ban đầu đã dự tính.

Hôn nhân của Hồng Nghệ Binh và Lý Nguyệt Nga, căn bản chính là một thảm họa. Vấn đề lần này không liên quan gì đến tình cảm, sự kết hợp của họ, ngay từ khởi đầu đã mang tính chất vật chất, là nhu cầu tự nhiên cơ bản nhất. Thế nhưng, kết hôn giúp Hồng Nghệ Binh có được sự thỏa mãn về mặt tình dục được bảo đảm, nhưng lại mang đến cho cảm giác thèm ăn của hắn một cuộc khủng hoảng đáng sợ.

Hồng Nghệ Binh từ trước đến nay có một sức ăn đáng kinh ngạc. Định mức lương thực của hắn hoàn toàn không đủ cho nhu cầu của bản thân, định mức của mẹ chia cho hắn một nửa cũng vẫn không đủ. Sau khi mẹ mất đồng thời cũng mang theo định mức lương thực của bà đi, để lại cho hắn cảm giác đói khát vĩnh viễn. Dường như chưa bao giờ hắn có cảm giác ăn no, hở một chút là vì thiếu năng lượng mà mặt tái mét, đổ mồ hôi trộm, co giật kịch liệt. Bình thường hắn khiêm nhường nhỏ nhen, khép nép cúi đầu, thế nhưng cứ hễ đến lúc ăn cơm là trên mặt hắn lại lộ ra vẻ hung hãn, thậm chí dữ tợn mang tính áp đảo, đôi mắt sáng lấp lánh, hàm răng nghiến ken két mạnh mẽ đầy uy lực. Nỗi khao khát lớn nhất của hắn là những ngày đi biểu diễn ở nông thôn, ăn cơm không phải nộp tem phiếu mà lại được ăn no căng bụng, điều kích thích nhất là những miếng thịt mỡ dày cộm đích thực được đựng trong những chiếc chậu đất nung lớn. Do sự cẩn trọng nhất quán, hắn không dám tranh trước, cố gắng hết sức kiềm chế những hành động có chừng mực của mình, đến mức toàn thân khẽ run lên. Nhưng một khi đã hành động thì vô cùng hiệu quả, hoàn toàn là một kiểu “cá voi nuốt chửng”. Một bữa ăn sắp xong mà chưa hẳn đã xong, lúc người ta sắp đi mà chưa đi, hắn thường mất đi sự nhẫn nại cuối cùng, không thể chờ đợi được nữa mà hỏi: “Các người không ăn nữa chứ?” Nhận được câu trả lời khẳng định, hắn liền chồm hổm lao tới với thế như vũ bão, dùng cái lưỡi của mình quét sạch sành sanh tất cả các bát đĩa chậu lớn chén nhỏ trên bàn sạch trơn không còn một mảnh.

Hôn nhân đã tước đoạt đi niềm vui cuối cùng này vốn chỉ dành cho một gã đàn ông độc thân của hắn. Những ngày tháng “một người ăn no cả nhà không đói” đã một đi không trở lại. Lý Nguyệt Nga một phát nhét cho hắn ba cái miệng ăn: Bản thân cô ta, đứa con gái cô ta mang từ huyện khác đến, và đứa con gái sinh với viên thư ký huyện ủy. Đứa sau vì cô ta đối kháng với các cơ quan tư pháp và hành chính bản huyện nên các cơ quan hữu quan đã không làm hộ khẩu cho nó, khiến nó trở thành “người đen”. Chẳng bao lâu sau, “người đen” lại có thêm người, đó là đứa con trai do cô ta sinh với Hồng Nghệ Binh. Lần này các cơ quan hữu quan lại tính theo tiêu chuẩn con thứ ba, lấy lý do sinh vượt định mức (chính sách lúc bấy giờ cho phép sinh hai con) để không làm hộ khẩu. Trước đó họ đã biết trước sẽ có kết quả như thế này, nhưng Hồng Nghệ Binh nhất quyết đòi có một đứa con trai của riêng mình — và nhất định phải là con trai. Đối diện với chiếc bụng ngày một nhô cao của Lý Nguyệt Nga, hắn đã bắt đầu vạch ra viễn cảnh thế này cho con trai: Trưởng quan hành chính cấp tỉnh trở lên, tư lệnh, nhà khoa học hoặc ít nhất là chỉ huy dàn nhạc tầm cỡ quốc tế, để cuộc đời tăm tối của bản thân có được sự bù đắp hào quang ở đứa con trai. Để trở thành một người cha kiêu hãnh, hắn đã phải trả một cái giá nặng nề.

Toàn bộ thu nhập của họ chỉ có thể dùng để mua lương thực. Ngoài số lương thực định mức hữu hạn ra, chủ yếu phải dựa vào lương thực chợ đen. Vì thế, họ đành phải ép các khoản chi tiêu khác xuống mức tối thiểu. Hồng Nghệ Binh luôn ở trần làm việc để giảm sự hao mòn quần áo. Khi đi về nông thôn, trên con đường núi đá gập ghềnh, hắn cởi giày ra, nối dây giày lại rồi treo lên cổ. Còn lòng bàn chân thì bị những hòn đá sắc nhọn cứa rách rướm máu tươi. Lập luận của hắn rất chính xác: Quần áo giày dép hỏng thì phải tốn tiền mua, da thịt rách thì tự nó sẽ lành, nếu phải vào bệnh viện thì vẫn có chế độ y tế công cộng cơ mà.

Cơn đói khát thậm chí khiến Hồng Nghệ Binh gần như phát điên. Có một đêm giữa khuya, từ nhà hắn phát ra tiếng cãi vã làm náo động cả nửa con phố, đêm hôm đó, hắn đánh Lý Nguyệt Nga lên bờ xuống ruộng. Nguyên nhân rất đơn giản: Lý Nguyệt Nga thức dậy đi tiểu đêm, đánh thức giấc mộng của hắn. Mà lúc đó hắn đang mơ thấy bản thân vừa mới ngồi xuống bên cạnh một chiếc bàn chất đầy những miếng thịt kho tàu to tướng.

Hồng Nghệ Binh thích cảnh tượng mờ ảo trong giấc mộng — cảnh tượng giấc mộng này thường do đói khát mà sinh ra; hắn không thích cảnh tượng thực tế trần trụi có giới hạn — thứ đó thường chính là sự đói khát sắc bén hiện thực.

Hồng Nghệ Binh và Lý Nguyệt Nga thường xuyên cãi vã làm cho láng giềng bất an như thế. Nguyên nhân của những trận đập phá, Hồng Nghệ Binh từ trước đến nay chưa bao giờ hé răng nửa lời, nhưng Lý Nguyệt Nga lại không phải là người kín kẽ thâm trầm. Cho nên mọi người đều biết rất rõ, phần lớn là vì chuyện ăn uống. Lý Nguyệt Nga đi mua đồ bị bớt xén cân thiếu, Lý Nguyệt Nga vo gạo bất cẩn làm vãi hạt gạo ra ngoài, Lý Nguyệt Nga phàn nàn về tình trạng chi tiêu tài chính và kho dự trữ lương thực eo hẹp, v.v., đều có thể trở thành ngòi nổ cho chiến tranh. Mà một khi chiến tranh bùng nổ, Hồng Nghệ Binh liền ra tay không chút kiêng nể, tuyệt không nương tay. Cao trào của chiến tranh là đập phá đồ đạc. Lý Nguyệt Nga đập giặt áo, chày gỗ v.v.; còn Hồng Nghệ Binh thì đập những chiếc bình nước bát đĩa tạo ra tiếng động vang dội. Lý Nguyệt Nga bèn tuyệt vọng và sợ hãi gào thét: Những thứ tôi đập đều là những thứ đập không hỏng, sao anh có thể ném bình nước chứ? Sao anh có thể đập bát đĩa chứ? Anh đúng là tâm địa độc ác! Anh thực sự không muốn sống nữa phải không?

Con người quả thực là một loài động vật kỳ lạ, mối quan hệ giữa người với người quả thực cũng là một mối nhân duyên vô cùng khó hiểu. Ngay cả Lý Nguyệt Nga cũng không tài nào hiểu nổi, bản thân vốn dĩ từ trước đến nay trời không sợ đất không sợ, tại sao lại cứ ôm nỗi sợ cái tên Hồng Nghệ Binh này. Ở trước mặt hắn, cô ta không kiềm chế được mà biến thành một người phụ nữ yếu đuối? Hồng Nghệ Binh cũng không tài nào hiểu nổi, bản thân trước nay luôn nhẫn nhịn mọi người, tại sao lại có một ngày bản thân đột nhiên có được quyền uy sai khiến một người, hơn nữa theo thời gian trôi qua, từ thể xác đến ý chí đều có được sự chiếm hữu hoàn toàn đối với một người khác. Trên thế giới này, cuối cùng đã có một người có thể tùy mặc cho hắn tùy ý áp bức. Cảm giác bất công tràn trề và chưa từng bộc lộ ra ngoài đối với số phận của hắn, cuối cùng cũng tìm được một lối thoát có thể trút bỏ thỏa thích. Hôn nhân khiến hắn phải đối mặt với sự bần cùng tột độ về mặt vật chất, nhưng lại khiến tinh thần của hắn thu được một sự chiến thắng ở mức độ nào đó. Đây e là một thứ hạnh phúc ngoài ý muốn trong cuộc hôn nhân rõ ràng là bất hạnh của hắn vậy.