1. Từ Tokyo đến New York, đúng mười tám giờ, chìm dần trong mệt mỏi.
Đừng nói chuyện với tôi. Xin đừng, hiểu tôi. Đừng đến gần.
Anh ấy quay mặt đi, rất lâu rất lâu không tỉnh lại.
Anh ấy có lời gì muốn nói? Tôi hỏi. Không, anh ấy chẳng nói câu nào cả. Cứ ngỡ anh ấy đã chết, nhưng anh ấy chưa chết.
Anh ấy chỉ bảo họ rời đi, đừng đến gần.
Đến gần chẳng có ý nghĩa gì. Sự sinh tồn vốn dĩ chưa từng đến gần. Thế nên anh ấy bảo, cút đi.
Rốt cuộc khoảnh khắc ấy, có con muỗi nào cắn anh ấy không.
Tôi rất muốn biết, muỗi có cắn chết người không? Phải chết thành dạng người thế nào thì muỗi mới không cắn? Muỗi có cắn tử thi đang phân hủy không? Muỗi có ưa vết bầm tử thi không? Muỗi có cắn người chết đã cứng đờ, hay muỗi cắn người chết còn hơi ấm? Muỗi có phân biệt được người sống và người chết không?
Mùa hè năm ngoái, tôi đến thăm anh ấy. Anh ấy còn bảo, ở đây rất mát mẻ, không có muỗi. Lúc đó quanh đầu tôi là một vầng muỗi, trên cánh tay tôi là một cụm muỗi. Anh ấy nhìn thấy, bèn nói, ở đây rất mát mẻ, không có muỗi.
Chiếc quan tài nằm đó, chờ đợi.
Chiếc quan tài do chính anh ấy đi chọn, vậy mà còn kỳ kèo trả giá với người ta.
Đã hòm hòm rồi, anh ấy muốn họ tắm cho mình một trận.
Đã hòm hòm rồi. Anh ấy đến bệnh viện cũng không chịu nằm, bảo rằng, đằng nào cũng vô phương cứu chữa, tiết kiệm ít tiền, về nhà nằm ngủ.
Lòng dạ nguội lạnh, không còn vương vấn sự đời. Anh ấy tự nhiên chẳng vương vấn gì tôi, cũng chẳng vương vấn thứ khác, chính bản thân anh ấy cũng chẳng vương vấn.
Những bức ảnh được phân loại xong. Ảnh từ mấy chục năm trước, hồi tôi còn nhỏ, anh ấy đã chụp cho tôi rất nhiều ảnh.
Như sợ quên mất vậy, phía sau ảnh đều viết tên tôi, năm chụp.
Một đêm mất ngủ, trèo dậy, đầy mặt nếp nhăn, tôi nhìn thấy chính mình trong gương, những nếp nhăn đều nằm ở giữa chân mày. Thế là chợt giật mình, suốt ngày cau mày, từ đó liền luôn tay ấn vào giữa chân mày, tự cảnh cáo mình: Đừng cau mày.
Đến thăm một bà cụ, đã bảy mươi tám tuổi, nhưng không, giữa chân mày không hề có nếp nhăn. Hóa ra nếp nhăn giữa chân mày chẳng liên quan gì đến tuổi tác.
Bức ảnh chụp tôi hồi nhỏ, được bồng trên tay, không khóc, chỉ là đôi mày nhíu lại thật chặt. Hóa ra từ bé đã thế rồi.
Còn có bức ảnh cha tôi tốt nghiệp trường quân sự. Mẹ tôi đến thăm ông, chắc là hai người vừa mới kết hôn, chưa có con. Cả hai đang độ tuổi thanh xuân phơi phới. Cha tôi là một người đàn ông ưa nhìn. Mẹ tôi, gò má rất cao, rất gầy. Hai người vui hớn hở chụp ảnh, nào biết đằng sau đó là chiến tranh, nghèo đói, thù hận và sự chia lìa đoạn tuyệt.
Có một bức ảnh chụp hai đứa trẻ đứng trước chiếc xe ô tô màu đen, không biết là ai, và sẽ chẳng bao giờ biết là ai, có lẽ là con cái của cha mẹ tôi, người mà tôi từng nghe kể nhưng chưa từng gặp.
Nguồn gốc của sinh mệnh, cha và mẹ, đã hoàn toàn biến mất, sự tồn tại của tôi, không thể giải thích nổi.
Sau khi cha tôi chết, tôi cảm thấy tự do.
Cơn buồn ngủ kéo đến liên miên, lúc đến Tokyo còn ngỡ như vừa rời khỏi Hong Kong.
Chìm đắm trong mệt mỏi, và bay lượn.
2. Giấc ngủ
Cô ấy mệt mỏi biết bao. Mi mắt nặng trĩu, cảnh sắc ngoài cửa sổ sáng rực và bay bổng. Cô ấy muốn mở mắt nhìn, mình sắp rời khỏi Nam Mỹ rồi đây, cô ấy đeo kính râm màu đen sẫm, tôi muốn nhìn, nhìn lại xem, những chú lạc đà cừu nhỏ, ngựa vằn, Alpaca, đôi mắt dịu dàng biết bao, đôi chân thon dài xinh đẹp biết bao, thong thả dạo bước trên đồng cỏ mọc đầy cây cọ, bờ đông Nam Mỹ, Colonia del Sacramento của Uruguay, một thành phố thuộc địa cũ của Bồ Đào Nha, cô ấy nói, tôi muốn nhìn, nhưng con đường ấy dài biết bao, từ Tây sang Đông, đã đi qua biết bao nhiêu thế kỷ, từ người da đỏ bước đến châu Âu, từ tiếng Cacán đến tiếng Tây Ban Nha, thời đó cúng thần Mặt trời, sau khi người Tây Ban Nha chinh phục mảnh đất này thì cúng Đức Mẹ Đen — vị Maria ấy, sau khi đến Nam Mỹ, làn da trở nên đen đúa, sinh ra một Thánh Tử gầy gò, cũng đen đúa y như vậy, gầy gò y như vậy — rồi tuôn rơi rất nhiều máu — cô ấy ngủ thiếp đi.
Bắc Mỹ chính là hình ảnh phản chiếu qua gương của Nam Mỹ. Bờ Tây Bắc Mỹ, sát bờ biển là dãy núi Duyên Hải, tiến sâu vào nội địa một chút chính là dãy núi Rocky. Cũng giáp phía Tây, nằm ở Nam Mỹ là dãy núi Andes, cái nôi của văn hóa thổ dân da đỏ Nam Mỹ. Những người nhập cư đặt chân lên Bắc Mỹ, tại New York, rồi di chuyển về phía Tây. Người da đỏ ở bờ Tây Nam Mỹ thuộc dãy núi Andes, đã xây dựng nên Vương quốc Inca cổ đại, người Tây Ban Nha khi mới phát hiện ra vương quốc Inca, đã gọi nơi đó là El Dorado (Miền đất vàng). Vờ Đông lúc bấy giờ tức là biên giới Argentina và Brazil ngày nay, chỉ có các bộ lạc thổ dân da đỏ rải rác sinh sống. Những kẻ chinh phục người Tây Ban Nha như Francisco Pizarro trước tiên chinh phục miền bắc Colombia, Mexico, năm 1533 đem quân tiến vào thủ đô của vương quốc Inca, thành cổ Cusco. Thành phố Buenos Aires ở bờ Đông, sau khi có sự thống trị của người Tây Ban Nha mới bắt đầu phát triển, thế nên đây là một thành phố mang phong cách châu Âu.
Ở Bắc Mỹ, những kẻ khai hoang tiến về phía Tây. Miền Tây hoang dã.
Còn ở Nam Mỹ, nền văn minh cổ xưa lại nằm ở phía Đông.
Tôi ở New York, rất lâu rất lâu không hề ngủ. Rốt cuộc con người có thể không ngủ trong bao lâu. Tôi chưa từng biết, lại có thể không ngủ lâu đến thế. Không ngủ, cứ lặp đi lặp lại, nghĩ về cùng một chuyện. Không ngủ, trên chuyến tàu, trân trân mở mắt, không đọc, không viết, không nói chuyện, vụn vặt, nghĩ về cùng một chuyện. Không ngủ, cũng chẳng thấy đói, vươn tay ra, muốn uống một cốc nước, bàn tay cứ run rẩy, cứ run rẩy mãi.
Từ bờ Đông Bắc Mỹ đến bờ Tây Nam Mỹ, Lima của Peru.
3. Tôi rất khỏe, cảm ơn
—— Tự do và sự ổn định, rốt cuộc có phải là hình ảnh phản chiếu qua gương hay không.
—— Từ trong sự không yêu, có được sự tự do. Từ việc chối bỏ sinh mệnh — điều tôi nghĩ đến, tôi chưa bao giờ tìm kiếm — có được sự ổn định.
Cách thành phố La Paz bảy trăm bảy mươi cây số, vùng đông nam Bolivia, khu rừng giáp biên giới Paraguay và Argentina, có một ngôi làng nhỏ tên là Getovilla, cũng có nghĩa là thung lũng lớn. Ngày 1 tháng 12 năm 1995, người ta đã tìm thấy ở nơi này thứ được cho là hài cốt của người anh hùng cách mạng Cuba Che Guevara.
Đất nước Bolivia này giành được độc lập từ ách thống trị của Tây Ban Nha vào năm 1825. Kể từ khi độc lập đến nay, Bolivia vì vấn đề biên giới mà nổ ra nhiều cuộc chiến tranh với các nước láng giềng, bao gồm cuộc chiến năm 1879 liên minh với Peru tuyên chiến chống lại Chile, kết quả là vùng lãnh thổ giáp biển dài ba trăm năm mươi cây số của Bolivia đã bị Chile chiếm đoạt. Năm 1903, Bolivia khai chiến với Brazil, bị Brazil chiếm mất một trăm nghìn cây số vuông đất đai. Năm 1932, chiến tranh với Paraguay để tranh giành vùng Chaco, kết quả là Bolivia lại mất thêm hai trăm hai mươi nghìn cây số vuông đất đai.
Chính trị nội bộ của Bolivia cũng cực kỳ bất ổn. Kể từ khi độc lập cho đến nay đã một trăm bảy mươi hai năm, Bolivia đã thay đổi chính phủ hơn một trăm tám mươi lần, tuổi thọ trung bình của mỗi chính phủ không vượt quá một năm. Một bảo tàng mỹ thuật ở thủ đô La Paz, có một căn phòng trưng bày di ảnh sơn dầu của các đời tổng thống, kết quả là một căn phòng chật ních người mà vẫn không thể chen chân vào nổi. Di ảnh của một vị tổng thống nọ có rất nhiều người đứng xem, lại còn vô cùng tán thưởng, bởi vì ông ta đã làm tổng thống suốt mười năm. Những người khác, đều không quá một năm.
Cuộc cách mạng mà Che Guevara cố gắng châm ngòi tại Bolivia, chẳng qua chỉ là một trong số những cuộc cách mạng trong lịch sử chính trị Bolivia, hơn nữa lại là một lần thất bại. Trong lịch sử chính trị Bolivia, những cuộc đảo chính thành công còn chưa đến trăm, thất bại thì đếm không xuể, cuộc cách mạng của Che Guevara chẳng gây ra chút chấn động nào đối với Bolivia, mà đối với Che Guevara, đó cũng là lần cuối cùng.
Tại thành phố La Paz của Bolivia, đâu đâu cũng có thể bắt gặp những bức bích họa khổ lớn hình Che Guevara. Nếu thích, bạn thậm chí có thể xăm hình khuôn mặt Che Guevara ở một tiệm xăm.
Thành phố La Paz nằm trong một thung lũng thuộc dãy Andes, độ cao bốn nghìn mét so với mực nước biển, là một thành phố trên cao nguyên. Xe buýt tiến vào thành phố, nhìn từ trên cao xuống thung lũng, có thể thấy những ngôi nhà màu đỏ nhỏ chi chít trong thung lũng, dưới thành phố là những tòa cao ốc và kiến trúc thuộc địa Tây Ban Nha.
Chưa đến La Paz, phải đi qua hồ Titicaca, hồ nước trên cao nguyên nằm ở ranh giới giữa Bolivia và Peru, một bên hồ có màu xanh lam, bên kia hồ cũng có màu xanh lam, nhưng hai màu xanh lam ấy lại không giống nhau. Vì ở gần bầu trời, hồ nước mới xanh thẳm đến thế.
Từ Peru đến Bolivia, bên bờ hồ Titicaca, có một thị trấn nhỏ tên là Copacabana. Ăn trưa tại khu vườn của một khách sạn nhỏ ở Copacabana.
Bolivia là đất nước bất ổn nhất mà tôi từng biết. Che Guevara đã bị mưu sát ở đây. Cách mạng, là để mưu cầu sự tự do và ổn định. Kết quả nhận lại là, chẳng có lấy sự tự do, cũng chẳng có sự ổn định.
4. Giao hoan và cầu nguyện
Lặp đi lặp lại, nghĩ về cùng một chuyện, không thể giải thoát bản thân khỏi một sự việc, nếu đó là tình yêu, thì chỉ có sự không yêu, mới có thể có được tự do.
Chỉ có sự không yêu, không muốn cảm nhận, không muốn biết đến, chưa từng xảy ra, từ chối sự nguy hiểm của sinh mệnh, sự tưởng tượng, khai phá, tổn thương, hy vọng và thất vọng, rồi nói rằng: Đẽ ra không nên như thế, mới có thể có được sự ổn định.
Tình yêu và khát vọng, là thứ đáng sợ nhất.
Cô ấy ngồi lặng lẽ ở phía đông nam Peru, thành phố cổ Cusco, cố đô của vương quốc Inca, bên cạnh Quảng trường Vũ Khí, trong nhà thờ được xây dựng vào năm 1599.
Không thể quỳ, quỳ xuống đầu gối sẽ đau.
Nhà thờ tối om. Không giống như những nhà thờ ở châu Âu, ở đây, tượng Thánh Tử và Thánh Mẫu đều được tạc bằng gỗ tuyết tùng, hơn nữa còn rất đen, rất gầy.
Bên trong nhà thờ tĩnh lặng, nội tâm cô ấy lại dữ dội nhất. Những thứ nhức nhối ấy, tiếng súng, gậy gộc và máu me, những câu nói "Xin lỗi. Thứ bạn cần là thời gian" đã bị lãng quên, bỗng trôi nổi lên như những oan hồn, lại còn kịch chiến với nhau.
Khắp nơi ở Nam Mỹ đều là nhà thờ. Lima cũng có một Quảng trường Vũ Khí, bên cạnh quảng trường chính là nhà thờ lớn. Nhà thờ lớn ở thành phố Asuncion của Paraguay nằm cạnh Quảng trường Hiến pháp. Nhà thờ lớn San Francisco ở thành phố La Paz của Bolivia, quảng trường bên cạnh mang tên Quảng trường San Francisco. Nhà thờ lớn ở Buenos Aires của Argentina cũng rất mới, y như thành phố vậy. Tại ngôi làng nhỏ Andahuaylillas dưới chân núi phế tích Inca Machu Picchu ở Peru, khi màn đêm buông xuống trời rất lạnh, gần như đóng băng, tôi đã tham dự một thánh lễ trong một nhà thờ nhỏ. Trời rất lạnh, sắp tối đến nơi, tiếng chuông vang lên ba lần, người da đỏ khiêng bàn thờ vào trong nhà thờ, thánh lễ liền bắt đầu. Tôi hoàn toàn không biết cha xứ đang nói gì, chỉ thấy ông bước ra, từ từ mặc lễ phục trước mặt mọi người. Nói xong, có người ôm lấy tôi, chúc phúc. Sau đó Yuli nói rằng, đây là thánh lễ đầu tiên sau khi cha xứ rời khỏi tu viện. Tôi hỏi cô ấy, sao cậu biết, cô ấy bảo, chính cha xứ nói thế mà. Julia là một cô gái người Pháp, biết tiếng Tây Ban Nha. Khi thánh lễ chưa bắt đầu, tôi bước vào nhà thờ, nhìn thấy một người đang đứng trên bục, một mình lầm rầm đọc tụng. Trong nhà thờ chỉ có người ấy và tôi. Sau đó tiếng chuông vang lên, sau ba tiếng, người này liền bắt đầu cử hành thánh lễ trên bục. Sau khi dự lễ xong, đầu óc tôi mơ màng tối tăm, leo núi trở về khách sạn nhỏ, trời lạnh buốt giá. Chẳng ăn gì cả, cứ thế trèo lên giường ngủ. Không muốn ăn.
Nếu có thể có được sự tĩnh lặng dài lâu bên trong nhà thờ, tôi sẵn sàng bán rẻ linh hồn, dâng cho Chúa hay cho quỷ dữ cũng chẳng khác gì nhau.
Thế nhưng linh hồn chỉ có thể chìm đắm trong sự hành hạ quằn quại thuộc về sinh mệnh con người. Từng đợt, từng đợt đau đớn ập đến cô ấy tựa như cao trào.
Có lẽ bởi vì người mà cô ấy yêu từng chạm vào cô ấy. Thân thể cô ấy, đã biến thành thánh điện: nơi hy sinh, đổ máu và nuôi dưỡng niềm hy vọng.
Người Tây Ban Nha thống trị Nam Mỹ, đập phá tất cả các đền miếu để xây nhà thờ. Người da đỏ thuở trước vốn cúng thần Mặt trời. Thành cổ Cusco, những ngôi đền thờ thần Mặt trời đều bị phá hủy sạch sành sanh, chỉ còn lại vài tảng đá lớn.
Thành phố Cusco, cao ba nghìn bốn trăm mét so với mực nước biển, cao đến mức ở gần bầu trời, khiến cho bầu trời xanh ngắt một màu xanh thẳm, tưởng chừng như đưa tay ra là chạm tới.
Vì ở quá gần bầu trời, khi mặt trời mọc lên, ấm áp vô cùng ấm áp, dãy Andes trồng đầy ngô bắp mẩy hạt, lúa, khoai lang, lúa mì, đậu phộng: khi mặt trời lặn xuống, lại lạnh buốt giá, tiệm cận điểm đóng băng.
Lúc mặt trời mọc lên, vì quá đỗi ấm áp, cô ấy cởi, cởi, cởi, cởi đến mức chỉ còn lại một chiếc áo ba lỗ nhỏ. Lúc mặt trời lặn xuống, lại mặc, mặc, mặc, mặc tất cả quần áo mang theo vào người, đội mũ thật chặt, đeo găng tay, mà vẫn lạnh thấu xương, lạnh đến mức run lập cập. Ở trong bóng râm thì mặc vào, đứng dưới ánh nắng thì cởi ra, cứ thế, một ngày trải qua rất nhiều lần, cởi quần áo, mặc quần áo, thuần nghệ đến mức có thể sinh ra vẻ quyến rũ, tựa như một vũ công thoát y.
Có mặt trời hay không có mặt trăng, hầu như liên quan đến sinh tử, thế nên người da đỏ thời cổ đại mới cúng thần Mặt trời.
Tuổi thọ của vương quốc Inca thực chất chưa đến một thế kỷ, vào thế kỷ XV, XVI, lãnh thổ vương quốc ấy chiếm gần như toàn bộ vùng Tây Nam Mỹ. Vài thế kỷ trước đó, vùng Tây Nam Mỹ được cai trị bởi vài thành bang, bao gồm Suntur, Chachapoyas. Tại Bảo tàng Quốc gia Peru, người ta trưng bày các hiện vật gốm sứ của văn hóa Moche có niên đại từ thế kỷ I đến thế kỷ VII trước đó nữa và các tùy táng hoàng gia vừa được khai quật vào năm 1987 tại khu vực Sipán. Các hiện vật tùy táng bao gồm mặt nạ, binh khí, xác ướp. Xác ướp được quấn trong tư thế ngồi bó gối, có điểm khác biệt so với xác ướp Ai Cập. Xác ướp được tìm thấy bên trong ngôi mộ ở phế tích Machu Picchu sau đó cũng ở tư thế ngồi bó gối tương tự, xương cốt còn nguyên vẹn.
Đồ gốm của văn hóa Moche phần lớn là vật dụng sinh hoạt hàng ngày: bình rượu, ấm nước, đồ đựng thức ăn, hơn nữa hầu như toàn là hình ảnh nam nữ giao hoan.
Đủ mọi tư thế giao hoan, ngồi ôm nhau, nam đè lên nữ, nằm nghiêng ôm, nữ gác hai chân lên vai nam, đều có cả. Hoặc là, đủ loại cơ quan sinh dục, thứ dùng để đựng thức ăn chính là khe hở của người phụ nữ, cái bụng của người phụ nữ mang thai biến thành bình đựng nước, cơ quan sinh dục to lớn chính là miệng ấm nước.
Mỗi ngày đều dùng những chiếc bình đó để ăn uống.
Nỗi khát khao sinh tồn mãnh liệt, hiện hữu ngay trong cuộc sống.
Mãnh liệt biết bao, tựa như lời cầu nguyện.
5. Đóa hồng thánh Lima
Lấy máu làm rượu, rồi vui mừng cạn chén, bạo liệt làm sao.
Thánh Tử vác cây thánh giá, khắp người đầm đìa vết máu, máu tuôn rơi trên những chùm nho, hóa thành máu.
Đóa hồng thánh Lima, sự ra đời của nàng, lễ rửa tội, phép lạ thi triển trên mặt nước, sự hiển linh của Thánh Tử, cái chết của đóa hồng thánh, và lễ an táng, cùng chuỗi tranh vẽ về việc nàng sám hối, được lưu giữ trong bảo tàng tôn giáo ở thành phố Cusco, nàng mình đầy vết máu, hướng về Thánh Tử và bộ xương khô mà cầu nguyện.
Thánh James, cùng những kẻ chinh phục người Tây Ban Nha tiến vào thành phố Cusco, giết người vô số, ông ta mình đầy máu me, vậy mà lại là một vị thánh.
Quá nhiều máu, trong nhà thờ có quá nhiều máu, đơn giản là một thứ đạo thờ máu.
Bởi vì trong nhà thờ có quá nhiều máu, cô ấy mới có thể ở trong đó mà nhung nhớ, khao khát, chìm đắm trong sự u tối, cảm nhận những âu yếm dịu dàng.
Cô ấy nói: Xin hãy ở trong tôi. Anh ấy nói: Đợi một chút.
Nếu khoảnh khắc này anh ấy quyết định giết cô ấy, chắc chắn cô ấy sẽ không phản kháng. Cô ấy sẽ mỉm cười, để mặc anh ấy giết. Cơ thể cô ấy chính là nơi hy sinh, đổ máu, nuôi dưỡng niềm hy vọng, chính là thánh điện.
Các bức họa về thánh Francis của Assisi, thánh Augustine trong nhà thờ, tất cả đều bầu bạn cùng những bộ xương khô.
6. Sự bạo liệt
Anh ta nói: Mày đừng hòng thoát khỏi lòng bàn tay tao.
Tôi không dám đáp lời. Lúc ấy tôi mới mười ba, mười bốn tuổi. Nhưng tôi nói: Tôi sẽ trốn khỏi ông, và có một cuộc sống tự do.
Trốn. Tự do chính là trốn chạy khỏi người cha. Mười ba, mười bốn tuổi, đến cả thẻ căn cước trẻ em cũng phải lén lấy từ trong tủ quần áo của cha.
Trốn. Thế giới rất rộng lớn, nhưng tôi chẳng hiểu con đường đi đến đó gần hay xa.
Vài ngày sau tôi về nhà. Anh ta nói: Mày mà còn trốn nữa, tao sẽ tống cổ mày vào cô nhi viện.
Thực ra tôi rất hy vọng được đến cô nhi viện. Tôi thường tưởng tượng bản thân mình là một đứa trẻ mồ côi. Như thế tôi sẽ rất hạnh phúc.
Hôm đó, thật kỳ lạ, anh ta mua cho tôi một chiếc áo thun ba lỗ, màu sau. Sau đó chiếc áo thun màu vàng ấy chi chít những vụn tóc cắt dở.
Anh ta mua cho tôi một chiếc áo thun ba lỗ, đặt trong phòng tôi. Tôi đi học về nhìn thấy chiếc áo thun, bèn mặc vào, rồi đi ra ngoài ăn trưa.
Anh ta chờ tôi ăn cơm trưa xong, chờ đợi như con hổ chực chờ con thỏ ăn xong bữa cơm, bất thình lình tóm lấy tóc tôi, lôi xềnh xệch xuống đất.
Mày trốn à? Mày muốn trốn à? Anh ta vừa lôi tôi đi, vừa túm lấy tóc tôi, lôi từ phòng khách đi vào, dùng dây trói chặt hai tay tôi, hai chân tôi lại, treo lủng lẳng trước cửa sổ.
Đó là phòng piano và phòng sách của chị tôi. Tôi nhìn ra ngoài, ngoài cửa sổ là bầu trời xanh ngắt. Hôm nay thời tiết rất đẹp, là đầu hạ.
Dù có hét lớn đến đâu cũng vô ích, giống như kêu gào trong mồ mã vậy.
Nhưng tôi hầu như không cảm thấy đau đớn. Thật kỳ lạ, giống như đang mơ vậy, đến mức không thể có bất kỳ phản ứng dữ dội nào.
Anh ta lột quần tôi ra. Tôi nhớ rõ, đó là một chiếc quần jean chắp vá màu xanh sẫm, do chị tôi cho.
Tôi không biết anh ta định làm gì. Việc anh ta cưỡng hiếp tôi cũng chẳng có gì là lạ. Lúc đó tôi chưa có kinh nghiệm tình dục, không biết cảm giác thế nào, chỉ đang nghĩ, có phải anh ta định cưỡng hiếp tôi không, chẳng biết tính sao.
Nhưng anh ta không làm thế. Có lẽ anh ta từng nghĩ đến, tôi gần như có thể khẳng định, anh ta đã từng nghĩ đến.
Anh ta nói: Tao là quân nhân, giết người vô số, mày muốn trốn à?
Rồi cạo sạch tóc tôi. Lấy ra cây gậy gỗ đã chuẩn bị sẵn từ trước, đường kính khoảng một inch rưỡi, cứ thế nhằm thẳng vào hai chân tôi mà quật tới tấp.
Lý do cột quần tôi ra là để đánh cho đau hơn, lúc này tôi mới hiểu ra.
Tôi nhìn, y như xem phim vậy, gậy quật xuống, liền hằn lên những vệt đỏ, trên vệt đỏ rớm máu. Mấy vệt đỏ chồng chất lên nhau, máu liền thành dòng tuôn rơi.
Rốt cuộc đã đánh bao lâu, hoàn toàn không thể ước chừng được, đại khái đánh cho đến khi anh ta mệt lử thì thôi, khoảng ba giờ chiều. Anh ta đánh đến mức thở hồng hộc, anh ta đánh xong thì tôi cũng chẳng còn kêu la nữa, chỉ thoi thóp nằm bẹp dưới đất.
Anh ta đá tôi ra như đá một con chó bị thương.
—— Mày muốn trốn à?
Rồi anh ta gọi điện cho các chị tôi, đắc ý tuyên bố rằng, tao vừa dạy cho đứa em gái tụi mày một trận ra trò.
Tôi đã không thể đứng dậy nổi nữa. Rốt cuộc thế nào, ai đã khiêng tôi lên giường, bây giờ tôi hoàn toàn không nhớ nổi một chút nào.
Chỉ nhớ các chị tôi đã đến, chỉ hỏi một câu: Ổng có làm hại mày không? Ý là, cưỡng hiếp.
Tôi đáp, không có. Thế là họ liền thở phào nhẹ nhõm.
Trải qua bao lâu mới có thể xuống giường, tôi không còn nhớ rõ nữa. Nằm trên giường vài ngày chẳng ăn gì cả, sau đó trên giường ăn rất nhiều bữa, giống như tiểu thư nhà giàu trong phim vậy. Hồi đó, cha thuê một người giúp việc, khóa nhốt tôi trong nhà.
Những vết thương trên chân, mất ròng rã một năm mới dần mờ đi. Tóc cũng mất chừng một năm mới mọc lại độ dài bình thường.
Tôi quyết định: Tôi muốn sống một cuộc sống tự do, các người nhất định không được cản trở tôi.
Không thể cản trở: Tôi muốn tự do, muốn trả thù, muốn sống một cách rực rỡ lóa mắt.
Tôi đã rời khỏi cái nhà đó. Mới chỉ vài năm trôi qua, cuộc sống của tôi đã chẳng còn chút ảnh hưởng nào từ họ nữa, không thể chi phối ý chí, quyết định vận mệnh của tôi.
Những gì tôi muốn, tôi sẽ dùng đôi tay mình để tranh thủ, không ai có thể cản trở tôi.
Tôi cực kỳ ích kỷ và kiên cường.
7. Sa mạc đỏ
Hai mươi năm sau đó, tôi gặp cha mình ba lần. Lần đầu tôi mười sáu tuổi, lần thứ hai tôi hai mươi lăm, lần thứ ba, tôi ba mươi lăm tuổi, cũng chính là mùa hè năm ngoái, tôi biết ông sắp chết.
Hai mươi năm sau đó, gần như cứ cách vài tháng, tôi lại mơ cùng một giấc mơ, đó là cha muốn giết tôi. Lần nào tôi cũng trốn, trốn đến mức thường xuyên khóc lóc tỉnh giấc trong mơ.
Biết tin ông qua đời, tôi đang chuẩn bị cho một kỳ thi chuyên môn. Cúp điện thoại, tôi tiếp tục học bài, vẫn vô cùng tập trung, tiếp tục học bài.
Không vui, cũng chẳng đau buồn, chỉ là nghĩ đến chiếc áo thun màu vàng ấy. Hôm đó trước khi ra tay, chiếc áo thun màu vàng mà ông mua cho tôi, liệu có giống như nụ hôn của Giu-đa hay không, là một dấu hiệu, nếu tôi không mặc chiếc áo thun màu vàng ấy lên người, liệu chuyện này có không xảy ra hay không. Nếu chuyện này không xảy ra, những chuyện sau đó có khác đi không, liệu tôi có phải là một con người khác không.
Nhưng sự việc đã rồi, không sao biết được.
Nhưng sự nặng nề hay nhẹ nhõm, tuyệt đối không bị quyết định bởi một sự việc. Nhưng một sự việc lại có thể quyết định một loạt sự việc nối tiếp sau đó.
Cùng một nhóm thanh niên Peru đi lang thang các quán bar ở thành phố cổ Cusco, quán này nối tiếp quán khác. Các quán bar cổ kính, và nhà thờ hô ứng từ xa, tranh tường toàn là máu, mưu sát, xương cốt và cái chết. Họ vẫn còn rất trẻ, vào quán bar mà vẫn phải xuất trình giấy chứng minh thư. Ở Peru, độ tuổi hợp pháp để vào quán bar là hai mươi ba tuổi.
Ở bên họ rất nhẹ nhõm, cùng uống rượu cười đùa, khi âm nhạc nổi lên thì cùng nhún nhảy. Antonio, làm luật sư dự thảo hợp đồng tại cơ quan xây dựng chính quyền Lima, 28 tuổi, rất thích nhảy múa, quen thuộc từng quán bar ở thành phố cổ Cusco, bảo rằng, quán này tôi từng đến rồi, đắt quá. Bảo rằng, quán này hôm nay không có ban nhạc sống. Bảo rằng, quán này sau chín rưỡi phải thu phí vào cửa. Mario, làm việc ở ngân hàng, 22 tuổi, mái tóc xoăn tít áp sát vào da đầu, đôi mắt to tròn, thấy tôi nhìn cậu ta, liền nở nụ cười hơi ngại ngùng. Amelia, cố vấn tâm lý, năm bốn tuổi theo gia đình di cư từ Peru sang bang Virginia của Bắc Mỹ, làn da hồng hào rạng rỡ, miệng luôn mỉm cười: Cậu thấy thế nào? Cậu có thích không? Tôi nghĩ nếu mình là khách hàng của cô ấy, chắc chắn sẽ bị cô ấy mê hoặc, càng tư vấn càng mê muội tâm trí. Lại còn có một người nữa, vẫn luôn tưởng cậu ta là con gái, cho đến khi họ dùng từ "cậu ấy" để gọi, mới biết cậu ta là con trai, bởi vì cậu ta nhỏ nhắn, rất đỗi đẫy đà. Cùng ăn tối, cậu ta bỗng hớt hơ hớt hải chạy vào, không dám nhìn ra ngoài. Bên ngoài có hai người phụ nữ, đang vẫy tấm thảm dài bằng người, gọi cậu ta, chờ cậu ta. Cậu ta hoảng hốt bảo: Họ muốn bắt tôi mua kìa. Nghĩ đến chắc là vừa mặc cả với người ta xong lại không mua. Cậu ta cứ mãi không dám bước ra ngoài, Amelia liền bảo: Để tôi, rồi đi ra ngoài đôi co với họ.
Tại thành phố La Paz, cô ấy lần thứ ba chạm mặt người đàn ông Anh quốc Barry. Lần này, cô ấy không kìm được sự vui mừng khi được đứng trước nhà thờ trò chuyện lưu luyến với anh ta hồi lâu. Hiến binh đến xua đuổi, hôm nay là chủ nhật, trên quảng trường tụ tập rất nhiều người, bị xua đuổi, đổi vị trí, rồi lại đứng đó, trò chuyện suốt một hồi lâu. Cuối cùng nói lời tạm biệt, cũng chẳng trao đổi địa chỉ số điện thoại, chẳng có gì cả, chỉ nói, có lẽ sẽ gặp lại anh ở Buenos Aires chăng. Barry nói, Buenos Aires là một thành phố lớn.
Lại có thể chạm trán anh ấy, cô ấy thực sự rất vui mừng. Nhưng không gặp anh ấy, thì cũng chẳng có lý do gì phải gặp, hay là thế nào. Chẳng vướng bận chút nào, sự tiếp xúc giữa người với người đơn giản nhất, gần với sự tự do nhất.
Bản chất của hôn nhân là sự không tự do. Bất kỳ lời hứa hẹn nào cũng không tự do.
Sự ràng buộc của thể chế mang lại sự ổn định cho toàn xã hội. Con người cần đến thể chế hôn nhân và gia đình, để kìm hãm hành vi và tâm hồn, dùng đủ loại ngôn ngữ mỹ miều để ca tụng thể chế này, nhằm lừa gạt sự tuân phục của con người đối với thể chế hôn nhân và gia đình.
"Ổn định áp đảo tất cả." Sau tháng 6 năm 1989, chúng ta thường xuyên nghe thấy câu nói này.
Lần đầu tiên tôi gặp Barry, là trên con thuyền ở hồ Titicaca. Anh ta thấy tôi cầm hộ chiếu Anh, bèn hỏi tôi: Cô là người Anh. Tôi đáp: Tôi cầm hộ chiếu Anh, chỉ vậy thôi. Tôi sống ở Hong Kong. Anh ta bảo, hóa ra vậy. Thế là hết chuyện.
Trên đảo, anh ta cùng ăn trưa với hai người Peru, tôi ngồi cùng bàn với họ, anh ta làm phiên dịch cho tôi. Anh ta có thể nói tiếng Tây Ban Nha. Hóa ra hai người Peru kia là mật thám do chính quyền cử đến, muốn điều tra xem trên đảo có ai mưu tính độc lập hay không. Tôi hỏi Barry, sao anh biết họ là mật thám. Anh ta đáp: Bọn họ tự nhận mà. Mật thám tiếp theo lại lấy thẻ nhân viên chính phủ ra cho chúng tôi xem.
Mật thám cứ mãi ăn cơm, trò chuyện, đi chơi cùng chúng tôi, lại còn rất tò mò về tôi, cứ bám riết lấy tôi để trò chuyện, cơm rang làm thế nào, cô kết hôn chưa bao nhiêu tuổi đại loại thế, lại thêm bất đồng ngôn ngữ, cứ bám lấy Barry để bắt phiên dịch. Trưởng thôn cứ treo lơ lửng hai gã mật thám đó. Barry cười bảo: Bọn họ đều biết cả rồi, họ chính là mật thám.
Vài ngày sau, tôi đang lúi húi trước chiếc xe buýt đến thành phố La Paz của Bolivia, bỗng có ai đó kéo mũ của tôi, hóa ra là Barry. Chúng tôi vui mừng chào hỏi nhau. Anh ta muốn xem trận bóng đá World Cup, nên đã xuống xe ở một thị trấn nhỏ.
Ở Nam Mỹ, đi đi lại lại, nghĩ đến cũng chỉ có đám người đó, đi du lịch, thường xuyên chạm mặt nhau.
Buổi tối vô cùng buồn chán, đi dạo quanh những gian hàng đã lượn qua vô số lần ở thành phố cổ Cusco. Tôi chẳng mua gì cả. Lại gần xem, có ai đó gọi tên tôi. Thật kỳ lạ, sao lại có người gọi tên tôi nhỉ. Ngoảnh đầu nhìn lại, hóa ra là Mario. Mọi người ôm hôn chúc nhau bình an. Cậu ấy không nói được tiếng Anh lắm, tôi đành dùng mấy từ tiếng Tây Ban Nha vừa mới học được để nói với cậu ấy, sábado, tức là thứ bảy. Noche, tức là buổi tối. Nhảy múa tôi không biết nói thế nào, đành làm điệu bộ nhảy múa. Ý là hỏi cậu ta tối thứ bảy có đi nhảy không. Cậu ta đáp lại tôi, tôi hoàn toàn chẳng hiểu cậu ta đang nói gì. Nhưng gặp lại cậu ấy, trong lòng vẫn rất vui.
Tôi hỏi, Amelia đâu, Antonio đâu, cậu ấy bảo, họ đi dạo khắp nơi rồi. Tôi bảo, cena, tôi. Tức là tôi đi ăn tối đây. Mọi người chau chau chao chao nói lời tạm biệt.
Sự nhiệt tình chính là, không chiếm hữu, không mục đích, sinh ra từ ngẫu hứng, được giải tỏa.
Uống đến ngà ngà say, họ dạy tôi uống món rượu mạnh Pisco Sour của Peru, tôi ngồi nhìn Antonio và Amelia nhảy múa trong quán bar. Cơ thể đẫy đà của Amelia uyển chuyển uốn éo trong bóng tối, tràn ngập ám thị tính dục, vô cùng xinh đẹp, nhưng tôi nghĩ cô ấy không hề muốn quyến rũ bất kỳ ai. Cô ấy và Antonio cũng không phải tình nhân, e rằng sau này cũng sẽ không phải. Họ không phải là hai người sẽ trở thành tình nhân của nhau.
Sự nhiệt tình chính là, tôi vô cùng vô cùng yêu mến bạn, nhưng lại không phải muốn làm tình nhân với bạn.
Cớ sao lại không dung tha cho thế gian này.
8. Người Inca cuối cùng
Năm 1533, sau khi người Tây Ban Nha công chiếm thành cổ Cusco, đã không lập tức trực tiếp cai trị vương quốc Inca, mà sắc phong quý tộc Inca là Manco làm vị vua bù nhìn của người Inca. Manco vui vẻ lên làm vua, sau đó: phát hiện ra bản thân buộc phải tuân lệnh tổng thống Tây Ban Nha, thế là âm mưu phản biến. Binh lính của Manco chỉ dùng giáo mác, cung tên, gậy gộc và đá, trong khi người Tây Ban Nha có súng và đại bác. Kết quả là quân đội của Manco chỉ có thể trốn vào những thung lũng sâu thẳm hiểm trở nhất, tin rằng đã xây dựng nên những pháo đài và đền thờ bằng đá ở đó, tin rằng bao gồm cả Machu Picchu đã được khai quật ở vùng đông nam Peru.
Nguồn gốc của Machu Picchu vẫn còn là một điều bí ẩn. Thành phố bỏ hoang thời kỳ Inca này, người đời nay không tài nào biết được tại sao bỗng nhiên bị bỏ hoang, mà những ngôi mộ được khai quật ở gần đó, tại sao chỉ chôn cất phụ nữ, theo khảo cứu thì những người phụ nữ này đều qua đời vì bệnh giang mai.
Manco đã trốn trong những thung lũng sâu thẳm suốt ba đời, trong khoảng thời gian đó có vài nhà truyền giáo người Tây Ban Nha từng đột nhập vào vùng núi sâu nhưng đều kết thúc bằng cái chết.
Vị vua Inca cuối cùng, Túpac Amaru, là một hoàng tử ưa chuộng quần áo lụa là mỹ vị, cuộc sống an nhàn và những người phụ nữ đẹp. Tổng thống Tây Ban Nha biết hoàng tử an phận hưởng lạc, bèn quyết định tấn công Túpac Amaru. Quân Tây Ban Nha do một tên mật thám thống lĩnh. Hắn là chồng của cháu gái Túpac Amaru, biết tiếng Cacán của người da đỏ, biết rõ nơi ẩn náu của Túpac Amaru. Túpac Amaru mang theo tất cả số vàng bạc, trốn sâu vào trong rừng, quá vất vả, ông quyết định đầu hàng còn hơn là chết đói chết cóng trong rừng. Kết quả là họ siết cổ vợ ông ngay trước mặt ông, bản thân ông sau khi chịu đựng những nhục hình tra tấn thì bị chém đầu, tất cả con cái của ông sau đó đều bị hành quyết.
Năm ngoái, các thành viên của tổ chức chính trị bắt cóc con tin tại Lãnh sự quán Nhật Bản ở Lima, Peru, phần lớn tuổi đời chỉ độ khoảng đôi mươi, cuối cùng khi đầu hàng đều bị bắn chết, người nhà của họ thậm chí không thể nhận lại thi thể, tất cả các thành viên đều bị hỏa táng.
Trong thời gian bắt cóc con tin, họ rảnh rỗi vô sự, đá bóng rồi còn mở lớp học ngôn ngữ để học ngoại ngữ, bởi vì trong số con tin có những người nói tiếng Anh, tiếng Pháp.
Tên tổ chức của họ, chính là Túpac Amaru, cũng chính là tên của người Inca cuối cùng.
9. Sự trung thành và phản bội
Ý nghĩa của sự trung thành chính là, phục tùng, cho dù đó là một ngôi mộ. Còn sự phản bội, phải chăng đồng nghĩa với sự tự do.
Thời điểm bị bắt cùng Ernesto Che Guevara ở Mexico còn có Fidel Castro. Họ cùng một nhúm người tị nạn chính trị Cuba lưu vong ở Mexico đã phát động cách mạng, mưu đồ lật đổ nhà độc tác Cuba Batista. Tại đại lộ Corrientes ở Buenos Aires trông giống hệt khu Latinh ở Paris, tôi đã mua vài cuốn tiểu sử bằng hình ảnh về Che Guevara, một cuốn từ điển tiếng Tây Ban Nha. Tiếng Tây Ban Nha và tiếng Pháp có điểm tương đồng, có thể từ từ phỏng đoán mà đọc, từ điển có thể dùng để tra từ mới. Những bức ảnh chụp Che Guevara và Castro khi bị bắt, đều rất trẻ, bài báo cắt ra viết rằng: "Những kẻ bị bắt vì âm mưu phản loạn bao gồm Castro Ruz (Fidel), sinh viên y khoa người Argentina Che Guevara, người Cuba Garcia Marini." Năm 1959, cuộc cách mạng Cuba thành công, sau đó Castro lên làm thủ tướng Cuba, toàn diện thực hiện cải cách kinh tế quốc hữu hóa. Năm đó, Che Guevara ba mươi mốt tuổi. Cả hai người đều rực rỡ tài hoa.
Sau đó Castro, kẻ từng lật đổ nhà độc tài năm nào, cho đến tận ngày nay, bị các nước phương Tây coi là nhà độc tài lớn của Cuba, hơn ba mươi năm qua độc quyền đại quyền quốc gia. Bạn của ông ta, nhà văn đoạt giải Nobel Garcia Marquez lại nói rằng: Castro là một con người cô độc.
Castro và Che Guevara giống nhau ở chỗ, đều yêu văn học, triết học, những điếu xì gà thơm nồng. Có lẽ là, yêu đương. Che Guevara lại thích chơi bóng bầu dục và golf, khi đánh du kích chiến, anh ấy sẽ chừa lại khoảng thời gian cô độc để viết nhật ký, viết thơ.
Tôi tin rằng cả hai người họ đều thông minh nhạy cảm, có sự kỳ vọng tốt đẹp đối với cuộc sống tương lai của con người.
Sau cách mạng, Castro lựa chọn sự ổn định lâu dài, thế nên mới bị gọi là nhà độc tài.
Che Guevara, tin rằng phải không ngừng cách mạng, giải phóng toàn bộ Mỹ Latinh, kết quả là rước lấy họa sát thân.
Rốt cuộc con đường nào mới là con đường di diệt vong. Hay là cả hai con đường, dù bạn có thế nào đi nữa, xét theo một ý nghĩa nào đó, đều tiến về sự diệt vong.
Cứ thế này thì Che Guevara vốn dĩ không có đường đi. Sự diệt vong của anh ấy, là tất yếu trong quá trình phát triển của vạn vật.
10. K.
Chúng ta hiểu về tự do, luôn luôn là đặt trong sự đối lập với áp bức chính trị. Tựa như không có áp bức chính trị, thì sẽ có được tự do.
K. chìm vào giấc ngủ trong căn phòng khách sạn nhỏ ở thành phố Asuncion của Paraguay, nửa đêm điện thoại đầu giường cô ấy cứ reo không dứt, cô ấy nhấc máy, đầu dây bên kia không một tiếng nói, chỉ nghe thấy tiếng thở của ai đó.
Từng người trong số họ đều nói tiếng Tây Ban Nha, hướng về phía cô ấy, nở nụ cười đầy nham hiểm.
Tựa như một tấm lưới, đang từ từ siết chặt lại.
Lúc K. bị giam giữ, tiếng đàn phong cầm đang tấu lên khúc nhạc.
Ở Mỹ Latinh, đâu đâu cũng là âm nhạc. Ngay cả khi cô ấy bị giam giữ cũng không ngoại lệ.
Cô ấy sớm đã cảm thấy đây là một âm mưu. Cô ấy chưa từng nghĩ sẽ đến Bolivia. Nhưng dù sao cũng đã đến biên giới Peru và Bolivia rồi, tại sao lại không đi chứ. Thế là liền đi.
Ở Bolivia, ngoại trừ ngủ ra, cô ấy chẳng làm gì cả.
Rời khỏi Bolivia, đến Paraguay. Cho đến tận năm 92, có một nhà độc tài lớn tên là Stroessner thống trị Paraguay, hiện giờ đã sụp đổ. Chính phủ hiện tại của Paraguay là một chính phủ dân chủ bầu cử, nhưng ở Paraguay, khắp nơi vẫn toàn là cảnh sát.
Đến Paraguay, họ tìm một con chó săn lông đen trắng đến ngửi hành lý của cô ấy, ngửi hành lý xong lại ngửi đến cơ thể cô ấy.
Cơ thể cô ấy, nhất định có chỗ nào đó sai sót. Cô ấy nhất định đã cất giấu thứ gì đó,
Cô ấy nhất định đã phạm tội gì đó. Cơ thể cô ấy là nguy hiểm nhất, nhất định phải đối xử, thật nghiêm khắc với cô ấy.
Nhưng không có, K. nói, tôi cứ tưởng, lương tâm tôi trong sạch, tôi chẳng có điểm gì sai trái cả.
Ba người bọn họ, ba người vây lấy, súng ống đầy đủ, dắt theo chó nghiệp vụ, lục soát hộ chiếu của cô ấy, đổ dầu gội đầu của cô ấy ra, ngửi ngửi, sờ soạng, cô ấy muốn hỏi, các anh có muốn thử không, dầu gội đầu hương hoa huệ tây này của tôi.
Xin hỏi, đây có phải hành lý của cô không? Cô ấy ngẫm nghĩ, đáp, phải. Xin hỏi, có phải tự tay cô thu dọn hành lý này không? Cô ấy ngẫm nghĩ, không thể nói là không, bèn đáp, phải. Trong hành lý của cô, có thứ gì, không phải của cô không?
Cô ấy đáp, những gì tôi biết thì không. Xin hỏi, hành lý của cô, vẫn luôn ở bên cạnh cô chứ? Cô ấy suy nghĩ rất lâu, nói, có lẽ lúc tôi quay đi ăn bánh quy, đã không trông chừng kỹ hành lý.
Một tên liền nói, tôi muốn kiểm tra cơ thể cô.
Cơ thể cô có trong sạch không? Cô có cảm giác, rơi từ trên cao xuống, không thể kiểm soát không?
Cơ thể cô, thuộc về bất kỳ ai chứ? Cha, chồng, người tình, thuộc về, bất kỳ người đàn ông nào đi. Không, cơ thể của tôi, thuộc về chính tôi.
Nữ cảnh sát kia, cực kỳ tỉ mỉ, sờ soạng ngực cô ấy. Lệnh cho cô ấy cởi quần ra, thọc tay vào âm đạo cô ấy.
Nữ cảnh sát đó, lúc lùng sục cơ thể cô ấy, đến liếc nhìn cô ấy cũng chẳng thèm liếc lấy một cái. Sờ xong, vẫn ra vẻ như không có chuyện gì xảy ra, tan làm, chào tạm biệt đồng nghiệp. Không có gì đâu, cô có thể đi rồi.
Thân thể của cô ấy, nơi hy sinh, đổ máu, nuôi dưỡng niềm hy vọng, thánh điện của cô ấy, hóa ra lại tội lỗi đê tiện nhất.
Cha, chồng, người tình, điều tra viên chống ma túy của một quốc gia xa lạ, một người đàn ông đi ngang qua, đều có thể tùy ý chiếm hữu cô ấy, ngược đãi cô ấy, lùng sục cô ấy, ngắm nhìn cô ấy.
Chúng ta hiểu về tự do, luôn luôn là đặt trong sự đối lập với áp bức chính trị. Đây là sự hiểu lầm dung tục nhất, dâm ô nhất đối với tự do.
11. Ô-liu
Tôi không xem bóng đá, nhưng biết rằng, Brazil đã thắng trận.
Tại thị trấn nhỏ Iguazu ở biên giới Paraguay và Brazil, buổi chiều đã có người đốt pháo hoa nổ đì đùng. Tôi cứ tưởng là nổ súng.
Đến chập tối, lúc rời khỏi lãnh thổ Brazil, người dân trong thị trấn đều đổ xô ra đường, vẫy phất lá cờ vàng xanh của Brazil, lái ô tô, bấm còi xe, âm nhạc vang trời dậy đất (ở Nam Mỹ, không ngày nào là không có âm nhạc), tất cả mọi người đều nhảy múa trên đường phố.
Ngay cả tiếng nhạc trên xe buýt cũng vặn thật to, mấy người phụ nữ reo hò inh ỏi trên xe buýt.
Tôi không hiểu tại sao lại có thể vui mừng vì một chút chuyện cỏn con này, nhưng khung cảnh cuồng hoan ngoài cửa sổ, lại khiến tôi vô cùng lưu luyến.
Bởi vì đêm đó phải quay về Paraguay, nếu không tôi rất muốn xuống xe, ở lại, nhảy múa vui chơi giữa đám đông. Bọn họ vui vì thắng trận, tôi chẳng vì gì cả, trong lòng cảm thấy vui vẻ là được rồi.
Tôi hy vọng, có thể sống ở một đất nước chẳng có đại sự gì sất, chỉ vì chút chuyện nhỏ nhặt vặt vãnh nào đó là có thể cuồng hoan, người dân cứ tùy tiện ca hát nhảy múa trên đường phố, ôm chầm lấy người lạ để chúc mừng.
Vụn vặt lặt vặt, vô cùng tẻ nhạt, chưa từng vĩ đại, không gánh vác sứ mệnh lịch sử, không mang nỗi lo âu từ muôn thuở, thấu hiểu sự tự do từ trong sự nhẹ nhõm.
Quá nhiều cảnh sát, lại khiến tôi vô cùng sợ hãi, ở Buenos Aires của Argentina tôi sợ lắm sợ vừa, bèn thu mình vào quán cà phê La Paz, quán cà phê La Paz trên đại lộ Corrientes để uống một cốc bia, định thần lại cho đỡ sợ. Lại bảo Argentina là đất nước dân chủ, năm 1983 đã bầu ra tổng thống thông qua bầu cử dân chủ toàn dân rồi cơ mà, tại sao vẫn còn nhiều cảnh sát thế, cứ ba mét lại có một người, đáng sợ quá đi mất. Ở Hong Kong, chỉ khi diễn ra các cuộc biểu tình quy mô lớn mới có ngần ấy cảnh sát.
Bước ra khỏi quán cà phê thì đụng độ đoàn người diễu hành. Toàn là những khuôn mặt thanh tú, trẻ tuổi và không trẻ tuổi lắm, cầm biểu ngữ, đánh trống, nắm chặt ngọn đuốc, tay trong tay, ca hát, nhảy múa. Các đoàn thể cánh tả giương cao bức di ảnh Che Guevara đỏ rực vô cùng lớn. Một cuộc diễu hành náo nhiệt vui tươi làm sao. Họ đang tưởng niệm khoảng chín nghìn nhà hoạt động chính trị bị mất tích và bị sát hại trong thời gian chính quyền quân sự của Videla cầm quyền vào thập niên bảy mươi. Đoàn người diễu hành còn yêu cầu đưa Videla ra xét xử. Videla hiện đang bị nhà chức trách Argentina bắt giữ vì tội bất hợp pháp giam giữ trẻ sơ sinh trong thời gian thiết quân luật thập niên bảy mươi, nhưng vẫn chưa được đưa ra xét xử.
Đoàn diễu hành bị cản trở, họ liền nhảy múa trên đường cái, hát rằng: Ô-liu.
Dù là ở Bắc Kinh, Paris hay Buenos Aires, các cuộc diễu hành đều vui tươi nhường ấy.
Diễu hành vui tươi, bởi vì có thể bày tỏ, và sẻ chia, đôi khi còn gây xúc động.
Cũng giống như viết lách, bởi vì có thể bày tỏ, gánh vác tất cả gánh nặng sinh tồn của tôi, viết lách liền trở thành sự tồn tại gần với tự do nhất trong cuộc đời tôi.
Tự do khiến tôi dũng cảm. Bạn xem, lúc tôi viết lách, chẳng sợ hãi bất cứ điều gì, cái gì cũng có thể làm được, sinh mệnh hèn mọn, nhờ thế mà tràn ngập vẻ rực rỡ.
Nhưng nếu viết lách không xuất phát từ cuộc sống, thì viết lách sẽ trở thành lời nói dối hoa mỹ nhất.
Nếu cuộc sống chưa từng có tự do, thì viết lách, hoàn toàn không có sự tự do nào để nói đến cả.
Nhưng mưu cầu tự do, là điều viển vông nhất. Cũng là sự tôi luyện lớn nhất.
12. Ernesto, từ Đông sang Tây
Bởi vì ở Nam Mỹ, văn minh đi từ Tây sang Đông, đô thị cuối cùng chính là Buenos Aires, một đô thị hầu như không có lịch sử.
Thật kỳ lạ, đây là đô thị do người Tây Ban Nha xây dựng, vậy mà lại giống Paris đến thế.
Quảng trường San Martin —— Vườn Luxembourg, đại lộ Corrientes —— Khu Latinh Saint Michel, Nhà hát Colon —— Nhà hát lớn Paris, tối thứ sáu —— cho phép tôi đi cùng bạn được không —— những gã đàn ông rảo bước đi tìm bạn tình đều giống nhau y đúc, như cứt chó vậy, nghệ sĩ đều biểu diễn trên đường phố, nếu cô đơn —— nhung nhớ —— lúc này anh có nhớ đến em không, anh có nhớ mái tóc của em không —— đều giống nhau cả.
Trong một khu chợ chủ nhật, chúng ta hãy cùng nhau, nhảy tango.
Người phụ nữ tóc đen không nhìn ra tuổi tác, cười ha hả. Tôi tưởng tượng không biết lông tóc trên khắp cơ thể cô ấy, có rậm rạp như vậy không.
Có người đàn ông nào bảy mươi tuổi, quay người lại, cởi găng tay ra, rồi cất lời chào buổi trưa: Cô có thích đàn ông Argentina không.
Tôi rất muốn cắt phăng mái tóc dài đi, thế nhưng lại tiếc nuối. Tóc chẳng qua chỉ là vật ngoài thân mà thôi, bảo bối ạ.
Một thành phố như thế này, tôi không tài nào tưởng tượng nổi đây lại là Nam Mỹ.
Ernesto Che Guevara, sinh ra tại Buenos Aires, Argentina, xuất thân từ một gia đình trung lưu, cha là một kiến trúc sư. Thời trung học Che Guevara thích chơi bóng bầu dục, cuộc sống giống hệt như đứa trẻ trong mọi gia đình trung lưu châu Âu khác, thuận buồm xuôi gió bước vào Đại học Buenos Aires học ngành y. Năm cuối cùng học trường y, anh ta và người bạn Alberto, quyết định cưỡi mô tô đi du ngoạn khắp Mỹ Latinh, xuất phát từ Argentina, từ Đông sang Tây, đến tận Peru, năm đó Che Guevara hai mươi ba tuổi. Cũng chính chuyến hành trình bằng mô tô này đã thay đổi cuộc đời sau đó của anh ta. Lần đầu tiên, anh ta nhìn thấy những người da đỏ sống bên ngoài Buenos Aires nghèo khó, vất vả, lại chẳng có tự do. Anh ta lại nhìn thấy, trong các ngôi làng thổ dân da đỏ còn có cả bệnh nhân phong, anh ta bắt đầu nghĩ đến cách mạng.
Túpac Amaru, là một tổ chức vô chính phủ. Họ phản đối chính phủ của Fujimori cầm quyền từ những năm 90, tham nhũng hủ bại, thế nên đã tiến hành các hoạt động bạo lực khác nhau ở Peru, mưu đồ phá hủy xã hội cũ trước mắt, thiết lập thế giới mới. Các thành viên của Túpac Amaru sau trận bắt cóc con tin ở Lãnh sự quán Nhật Bản, tình hình đã gần như tan rã.
Che Guevara bị sát hại tại Getovilla, Bolivia vào năm 1967, hưởng dương ba mươi chín tuổi. Lúc đó anh ta dùng giấy tờ giả để nhập cảnh vào Bolivia, cạo trọc đầu, đeo kính. Mấy bức ảnh trước khi chết, bao gồm một bức ảnh tự sướng mà anh ta chụp trong căn phòng khách sạn ở Copacabana, La Paz, là một trong những bức ảnh đáng nhớ nhất của anh ta.
Che Guevara lúc nào cũng rất đẹp đẽ, ngậm điếu xì gà lớn, phong thái ngời ngời.
Chỉ riêng bức ảnh đó, vô cùng tiều tụy lại cô độc, không biết rằng, vào khoảnh khắc ấy, anh ta đang nghĩ gì.
Lúc anh ta chết, rất gầy, rất đen.
Khách sạn Copacabana hiện vẫn còn ở La Paz, là một khách sạn mang đậm màu sắc thuộc địa. Khách sạn tôi ở nằm ngay sát một con phố, ngày nào tôi cũng đi qua, khách sạn Copacabana, nơi Che Guevara, vị Che Guevara rực rỡ tài hoa, thông minh nhạy cảm, sắp sửa đi đến bờ vực di vong.
13. Xin hãy ở trong tôi. Đợi một chút
Sự u tối sở dĩ mang tính cám dỗ, là bởi vì nó, bao dung tất cả mọi thứ.
Đóa hồng thánh Lima, bên trong nội tâm của ngươi, toàn là máu, bi thương biết bao.
Xin hãy đợi một chút, đừng nói chuyện, đừng đến gần tôi, đừng hiểu tôi. Cầu xin bạn, hãy nắm lấy bàn tay tôi.
Thánh Francis của Assisi, nếu tôi chẳng có gì cả, niềm hy vọng và cuộc sống ngọt ngào trên đời này, thì liên quan gì đến tôi. Thánh Augustine, nếu xương cốt có thể sống lâu đến thế, xin hãy để tôi, sớm ngày hóa thành tro bụi.
Nếu tôi đau đớn, và rơi từ trên cao xuống, xin hãy tiếp nhận linh hồn tôi, đến gần thêm chút nữa, lại gần hơn nữa.
Nếu thứ trao cho em là, bảo bối
Em có thể đi xa đến đâu
Đêm thứ bảy vắng lặng không một bóng người
Nếu trao cho em cả thế giới, bảo bối
Em có thể rung động nhường nào
Có thể rực rỡ nhường nào
Mà những gì tay em chạm tới
Hoa hồng sẽ tự khắc nở rộ theo ý nguyện, ở một phương trời khác
Trong cuộc hành trình không bao giờ dừng lại của anh
Bảo bối, nếu anh thoáng chuyển ý niệm
Liệu em có nhìn thấy gương mặt của anh
Dừng lại đôi chút
Nếu có đồng cỏ, rừng rậm, sông ngòi và ngọn lửa
Kia có từng là ảo ảnh của sinh mệnh
Tràn trề biết bao
Lấy máu làm rượu, nếu nhất định phải tổn thương, xin hãy tổn thương, thật sâu, thật sâu, lại sâu hơn nữa.
Như vậy em có thể che đi vết thương xinh đẹp, từ nay về sau, không còn đến gần nữa.
Muốn xấu xí bao nhiêu thì cứ để nó xấu xí bấy nhiêu.
Đóa hồng thánh Lima, xin hãy thi triển phép lạ của loài chim, để linh hồn từ nay rời khỏi thể xác, tự do bay lượn (trong sự không yêu và sự lãng quên, chìm vào giấc ngủ). Thánh Francis của Assisi, xin hãy ban ơn cho sự kiệt quệ, ưu sầu, lặp đi lặp lại, xin hãy để ngọn lửa giưng xuống, mà em chẳng biết trốn vào đâu. Thánh Augustine, xin hãy hiện diện.
Nếu có nụ hôn chạm môi toàn diện, bảo bối
Thân thể của hạt lúa mì mỏng manh, tan chảy mà chẳng cần tiếp xúc
Xin hãy thương xót cho cuộc giao hòa của chúng ta
Ở một thành phố xa lạ
Từ Đông sang Tây
Em luôn cảm thấy cứ thế mãi thì sẽ có thể gặp lại anh
Thế nên từ đó chẳng chịu cởi giày ra nữa
Dù cho trời có lạnh đến đâu đau đớn đến đâu
Nếu trong đời có một đêm dài đằng đẵng đến thế
Tại sao ánh nắng mãi chẳng chịu bò lên người anh
Bảo bối, nếu anh ở góc phòng, đang thu dọn hành lý
Có nhớ đặt tròng mắt của em vào trong chiếc hộp không
Cùng với chiếc xe tang màu đen quấn vải lanh trắng
Sáng sớm lăn bánh rời đi
Chẳng biết là xe tang hay xe hoa cưới gả
Mà anh thì vui mừng hớn hở như trở về nhà
Thế thì anh nhất định phải ngủ một giấc cho đã đời, bảo bối
Đợi vết máu khô cạn chi bằng đổi lấy một chiếc giường đen
Cử hành thánh lễ đầu tiên cho anh
Hy sinh đổ máu hy vọng
Anh vẫn mang theo hơi thở của em để cùng nhau mục rữa
Thế thì dù anh có quyết định thế nào
Em vẫn sẽ luôn âm thầm gánh chịu
Nếu thế giới có đường ranh giới
Nứt toác ra từ bầu trời
Nếu đóa hồng thánh
Từ nay héo tàn
Nếu có thác nước núi cao đồng hoang kiều diễm như thuở nào
Bầu trời cách tôi xa xôi biết bao
Tôi vẫn tràn ngập niềm vui sướng
Nếu tôi ở Lima
Nhất định vẫn còn khung cảnh di vong xinh đẹp
Từ Tây sang Đông
14. Cuối cùng
Không muốn đi xem tango nữa, không muốn đi xem tranh (nhiều phòng trưng bày tranh đến thế), không đi dạo bảo tàng nữa, ở Buenos Aires, buổi chiều tuyệt vời nhất hóa ra lại tiêu tốn ở nghĩa trang Recoleta.
Đó quả thực là một nghĩa trang vô cùng xinh đẹp, giống như nghĩa trang Père-Lachaise ở Paris vậy. Tổng thống, thị trưởng, tướng quân và các thành viên gia tộc lớn của Buenos Aires đều được chôn cất ở đây, thiên sứ đồng xanh và người thiếu nữ cẩm thạch khóc lóc trước mộ, khuôn mặt Thánh Tử tĩnh lặng, truc Mẫu mỉm cười, lá rụng bay bay, quảng trường bên ngoài nghĩa trang, có người ca hát, có người nhảy tango: bọn họ đã thấu hiểu, sự khoái cảm của tình dục.
Tiệm cận sự sống, đau đớn biết bao, đáng sợ biết bao, lại vô cùng rõ mồn một, chẳng thể trốn tránh.
Rất lâu rất lâu, không tài nào chợp mắt nổi. Không ngủ, không ăn, không đọc sách, không nói chuyện.
Chuyến bay trở về hôm đó, hơn bốn mươi tiếng đồng hồ, bay lượn, dừng chân, lại bay lượn. Cô ấy chỉ muốn giết chết đứa trẻ ngồi bên cạnh mình, những đứa trẻ cứ gào thét "Mẹ ơi, con muốn cái này" "Con muốn cái này, con muốn cái kia" "Con phải" "Con nói" những đứa trẻ ấy.
Giết chết tất cả những đứa trẻ dưới hai tuổi, đem máu của chúng bôi lên khung cửa.
Lũ trẻ cuồng bạo biết bao: "Con muốn."
Cô ấy nhắm mắt lại: "Xin hãy buông tha cho tôi. Tôi ghét trẻ con."
Ghét sựòi đòi hỏi. Ghét âm thanh.
Xin hãy tránh xa. Xin hãy cho tôi, được yên tĩnh một lát.
Ghét sự bất lực, ghét sự yếu đuối. Ghét những bậc cha mẹ trốn tránh, dọa cho con cái khóc thét lên. Bọn họ rút ra sự thỏa mãn từ trong sự bất lực và yếu đuối của trẻ con (hù dọa trẻ con: mẹ không cần con nữa), để khẳng định giá trị tồn tại của bản thân.
Nếu tôi ghét sự yếu đuối, thì tôi chưa bao giờ là, một kẻ mạnh thực sự.
Hai mươi năm sau đó, ông chỉ nhắc đến chuyện đó, một lần. Tôi nghe được từ miệng các chị mình.
Ông chỉ nói rằng: Con em mày, tính khí bướng bỉnh thế đấy, tao đối xử không tốt với nó có một lần, thế mà nó giận suốt mười năm không thèm tới thăm tao.
Ông chưa từng nói rằng, tao sai rồi.
Phải tha thứ bảy mươi lần bảy lần. Sau khi ông chết, tôi liền nghĩ, phải tha thứ bảy mươi lần bảy lần.
Rồi tôi mỉm cười. Ha, bảy mươi lần bảy lần.
Ông biết bản thân mình sắp chết. Năm ngoái khi tôi đến thăm ông, bệnh ung thư của ông đã bước vào giai đoạn cuối. Ông nhìn thấy tôi, có hơi bất ngờ, bảo rằng, con có lòng quá.
Bệnh ung thư đã đến giai đoạn cuối, kéo lê, kéo lê, mãi mà không chết. Người anh họ ở quê viết thư cho anh trai tôi, bảo rằng: Cha của mấy người, đầu óc minh mẫn, sức sống kinh ngạc.
Cho đến tận giây phút cuối cùng trước khi chết, đầu óc vẫn vô cùng minh mẫn, tiền mai táng đã phân chia xong xuôi, bởi vì bảo người phụ nữ ông cưới lo tang ma, bày tiệc cúng tuần, thế nên nhà gái cho ba vạn tiền mai táng, còn nhà của chính ông thì "làm qua loa là được", tiền mai táng cho tám nghìn.
Năm ngoái khi tôi đến thăm ông, người phụ nữ liên tục rót trà cho tôi. Ông nhìn người phụ nữ, nói ngay trước mặt cô ấy: "Cô ấy và tôi là quan hệ mua bán. Tôi cần người chăm sóc, cô ấy cần tiền."
Người phụ nữ là một góa phụ trẻ, còn trẻ hơn cả tôi, mới ba mươi ba tuổi, trong khi cha tôi đã tám mươi mốt tuổi.
Căn nhà và tiền mặt mà cha để lại đều đã đưa cho người phụ nữ này. Người anh họ ở dưới quê mấy năm nay cũng chăm sóc bệnh tình của cha tôi, thế nên cha đã cho anh ấy một gian cửa hiệu.
Tháng Tư, người anh họ gọi điện đến nói rằng: "Cha anh không qua khỏi nữa rồi, các người tìm ai đó về lo hậu sự đi."
Một người anh em của tôi đã đến lo hậu sự cho ông. Anh ta thường xuyên uống rượu, uống đến mức say mèm. Cha tôi cảm thấy thiếu kiên nhẫn nên đã bảo anh ta đi.
Ông không nói gì, cũng chẳng cần bất kỳ ai, chỉ muốn lặng lẽ mà chết.
Đương nhiên cũng chẳng cần sự tha thứ của tôi.
Chỉ có sự lạnh nhạt, chẳng hề có sự hòa giải. Vết thương của tôi chưa từng lành lại.
Cái mà ông cho là đúng, ngay cả cái chết cũng không thể dọa được ông: Ông chưa bao giờ sai.
Mạnh mẽ làm sao, trước cái chết, ông vẫn kiêu hãnh như vậy, vì thế mà vẫn giữ được sự tôn trọng.
Tôi không còn nằm mơ thấy những giấc mơ bị sát hại nữa. Tôi khao khát được mạnh mẽ biết bao, thế nên từng nghĩ đến chuyện tha thứ. nhưng tôi vẫn bị đánh gục: Ông chưa bao giờ, chưa bao giờ cần đến sự tha thứ.
Hình ảnh trong gương: Ông đã chết, tôi vẫn tiếp tục đấu tranh với bóng hình ấy, chưa từng có được sự tự do thực sự.
Tôi giống ông biết bao.
Cũng thể hiện bi kịch của ý chí.
15. Duy nhất
Anh ấy cười nói: "Anh cùng em đi Nam Mỹ chịu không?" Cô ấy cười đáp: "Thôi đừng đi thì hơn."
Anh ấy nghĩ ngợi rồi nói: "Cũng phải, không đi cùng em đâu, đi cùng em sẽ cãi nhau mất."
Nhiều năm sau, cô ấy đã đến Nam Mỹ. Anh ấy đã chết rồi.
Anh ấy cười hỏi, một cách không nghiêm túc, mang tính thăm dò. Cô ấy cười đáp, cũng với ý tứ qua loa, đại khái.
Nhưng đó không phải là một câu trả lời qua loa.
Cô ấy thường nghĩ, sự gần gũi với anh ấy nên dừng lại ở bước nào. Mà cô ấy lại thường xuyên từ chối sự cám dỗ của việc gần gũi.
Cô ấy hiểu quá rõ, việc xích lại gần nhau chẳng có ích gì cho cả anh và cô.
Hiểu rõ quá đi chứ, cô đối với anh chưa bao giờ có dục vọng. Thân thể của anh chưa từng cám dỗ cô.
Đã không có sự cám dỗ về thể xác, cô và anh vĩnh viễn cẩn trọng, giữ một khoảng cách.
Nếu có lại một lần nữa, cô biết rằng lời mời cô cùng đi Nam Mỹ của anh là lần duy nhất, liệu cô có thay đổi chủ ý mà đi cùng anh không?
Nếu biết rằng, sự cám dỗ khi xích lại gần anh là cơ hội duy nhất, liệu cảm giác trong cơ thể cô có khác đi không?
Không.
Nếu biết đó là lần duy nhất, cũng giống như bao điều đa tình khác trong cuộc đời, nếu có lại một lần nữa, sự lựa chọn của cô vẫn sẽ như vậy. Cứ thế, cô buộc phải đổ máu, buộc phải chịu đựng sự bất ổn, buộc phải quanh quẩn khát cầu sự nồng nhiệt và niềm vui. Đây cũng chính là bi kịch của ý chí.
16. Mà tôi chỉ là, không nỡ
Ánh nắng trong tu viện mới tĩnh lặng làm sao. Một căn phòng tu viện ở thành cổ Cusco: Giường gỗ, ghế gỗ, một chiếc bàn gỗ nhỏ, trên sàn đặt vài chiếc đồ gốm vỡ, chiếc rương đựng quần áo cũ vẽ hình Đức Mẹ da đen. Sàn gỗ, bước lên kêu cót cét.
Tràng hạt mân côi. Gỗ hồng mộc thoang thoảng, tỏa ra hương thơm dịu nhẹ của hoa hồng. Khi đọc kinh Lạy Cha thì lần hạt hoa hồng bằng bạc, khi đọc kinh Mân Côi thì lần hạt gỗ hồng mộc.
Xin hãy thắp một ngọn nến cho linh hồn tôi.
Tôi rất muốn có ánh sáng.
Có thể tạm thời tôi không thể gặp lại anh nữa, xin đừng bận lòng...
Nếu kết quả của sự dấn thân ấy là cái chết, tôn giáo, sự điên loạn, lãng quên, nỗi buồn đau kéo dài, mãi mãi không ngủ, bị lưu đày — nhưng xin hãy tin tôi, tôi rất muốn sống tiếp, hơn nữa phải thật bình an, tĩnh lặng, dịu dàng — tự tay tạo dựng vận mệnh của chính mình, lại dùng sinh mệnh để chống lại vận mệnh do chính tay mình tạo ra ấy — suy cho cùng cũng là bi kịch của ý chí.
17. Dù là thế, tôi cũng không từ bỏ, ắt hẳn là bi kịch của ý chí.