Lại có quân đội đi tới, cổ của các binh lính đều thắt một vòng dây đỏ. Tôi từ trước tới nay chưa từng thấy đội quân nào như vậy, lại ngại không dám hỏi Tiểu Hạt, tôi biết cậu ấy sắp tức chết vì đám học giả kia rồi. Tiểu Hạt nhìn thấu tâm tư của tôi, cậu ấy bỗng cười lớn như phát điên: "Cậu không biết đây là quân đội gì sao? Đây chính là quân đội Datsun. Các nước khác từng có tổ chức thế này, trên cổ đều mang dây đỏ làm ký hiệu. Quân đội Datsun, ở nước khác, là lòng yêu nước cực đoan, chỉ có quốc gia không có cá nhân. Một tên Datsun hẹp hòi mà nhiệt liệt. Quân dây đỏ của chúng ta, cậu bây giờ nhìn thấy đấy, cũng đang điều động đến nơi bình yên, đại khái vì quá yêu nước nên không thể không mưu tính sự an toàn cho mình trước, để tránh sự tan rã của quân đội yêu nước. Bị kẻ thù giết rồi thì còn yêu nước thế nào được nữa? Cậu phải nghĩ đến tầng này chứ!" Tiểu Hạt lại cười lớn, tôi có hơi sợ cậu ấy thực sự đã phát điên. Tôi không dám nói gì thêm, chỉ vừa đi vừa nhìn đội quân dây đỏ đó.
Ở trung tâm đội quân có một kẻ đang ngồi trên đầu mười mấy tên lính, sợi dây đỏ trên cổ hắn ta đặc biệt to. Tiểu Hạt liếc nhìn hắn một cái, hạ giọng nói với tôi: "Hắn chính là thủ lĩnh quân dây đỏ! Hắn muốn thâu tóm toàn bộ quyền lực của chính phủ vào trong tay một mình hắn, bởi vì các nước khác có làm thế mà trở nên cường thịnh. Hiện tại hắn vẫn chưa chiếm được toàn bộ chính quyền, nhưng hắn lợi hại hơn bất cứ ai——cái gọi là lợi hại của tôi chính là gian xảo. Tôi biết hắn đi thu thập hoàng thượng đây, thực hiện kế hoạch độc bá đại quyền, tôi biết chứ!"
"Có lẽ như thế nước Mèo có thể có chút hy vọng chăng?" Tôi hỏi.
"Gian xảo thì có thể giành được chính quyền, chứ chưa chắc đã có thể cường quốc, bởi vì hắn lấy chí hướng của mình làm trung tâm, hai chữ quốc gia vốn không hề nằm trong lòng hắn. Người thực sự yêu nước là kẻ đổ máu vì kẻ thù."
Tôi nhìn ra: Sự xuất hiện của kẻ thù chính là ngòi nổ cho cuộc nội chiến của người Mèo. Tôi bị sắc đỏ của quân dây đỏ làm cho hoa mắt, nhìn thấy một biển máu đỏ rực nhưng không hề vinh quang, những người lính này đang ngụp lặn ở bên trong.
Chúng tôi đã rời khỏi thành Mèo. Trong lòng tôi không hiểu sao lại có ý niệm không thể gặp lại cái thành này nữa. Đi thêm một đoạn không xa, lại gặp một nhóm người Mèo, đối với tôi đây lại là điều rất mới mẻ: Vóc dáng bọn họ đều rất cao, dáng vẻ đặc biệt ngốc nghếch, mỗi người trong tay đều cầm một gốc cỏ.
Mê, đứng ngây ra nửa ngày không nói câu nào, bỗng cất tiếng: "Được rồi, đại tiên phương Tây đến rồi!"
"Cái gì?" Tiểu Hạt, người từ trước tới nay chưa từng nổi giận với Mê, vậy mà lại giận dữ đằng đằng! Mê vội vàng đổi miệng:
"Tôi không hề tin đại tiên!"
Tôi biết câu hỏi của mình có thể làm giảm bớt cơn giận của cậu ta với Mê: "Đại tiên gì thế?" Tiểu Hạt ngẩn ra nửa ngày cũng không trả lời tôi, nhưng bỗng nhiên hỏi tôi một câu: "Cậu thấy đấy, khuyết điểm lớn nhất của người Mèo nằm ở đâu?"
Đây quả thực là một câu hỏi khó trả lời, chốc lát tôi không đáp được.
Tiểu Hạt tự mình nói ra: "Hồ đồ!" Tôi biết cậu ấy không nói tôi hồ đồ. Lại đợi một lát, Tiểu Hạt nói: "Cậu xem, bạn ạ, sự hồ đồ là vết thương trí mạng của chúng ta. Trong số người Mèo không có lấy một ai hoàn toàn hiểu rõ bất cứ sự việc gì. Cho nên vào ngày thường họ dùng việc mô phỏng người khác để tỏ ra mình biết nhiều hiểu rộng, thực chất là không biết mà làm ra vẻ biết. Cho đến khi đại họa trước mắt, họ liền vứt bỏ hết thảy danh từ mới, mà lật lại vốn cũ lôi ra thứ buồn cười nhất hồ đồ nhất——tảng đá dưới đáy tâm hồn họ——ra, bởi vì bản thân họ vốn trống rỗng, hễ cứ gấp gáp là lộ nguyên hình, giống như đứa trẻ hễ gấp lên là gọi mẹ vậy. Tín đồ Datsun đại chúng của chúng ta hễ gấp lên là gọi đại tiên Mã Tổ, mà đại tiên Mã Tổ căn bản là kẻ không mê tín nhất. Nhà cách mạng của chúng ta hễ gấp lên là vận dụng đại tiên phương Tây, mà đại tiên phương Tây lại là kẻ không có chút tiên khí nào hồ đồ nhất trên đời, chỉ biết cầm cọng cỏ. Vấn đề là không ai hiểu cả, đợi đến khi vấn đề buộc phải giải quyết ngay lập tức, mọi người đành phải cầu tiên. Đây là nguyên do tất vong của chúng ta, mọi người đều hồ đồ! Kinh tế, chính trị, giáo dục, quân sự v.v. bất cập đủ để mất nước, nhưng mọi người hồ đồ thì đủ để diệt chủng, bởi vì trên thế giới không ai coi kẻ hồ đồ là con người ngoài loài cầm thú cả. Lần này, cậu cứ nhìn mà xem, thất bại của chúng ta là điều chắc chắn rồi; sau thất bại, cậu cứ chờ mà xem, kẻ thù thế nào cũng sẽ tàn sát chúng ta sạch sành sanh, bởi vì bọn chúng căn bản không coi chúng ta là con người, bọn chúng giết chúng ta chẳng khác nào đồ sát súc vật, hơn nữa tuyệt đối không dẫn đến sự phản cảm của các nước khác, con người ta nhìn thấy việc giết súc vật không mấy động lòng; con người vốn tàn nhẫn, đối với kẻ mà mình không tôn kính——họ không tôn kính kẻ hồ đồ——thì sẽ ra tay tàn sát không chút khách khí. Cậu cứ chờ mà xem!"
Tôi thực sự muốn quay lại xem đại tiên phương Tây rốt cuộc đi làm những gì, nhưng lại không nỡ rời Tiểu Hạt và Mê.
Chúng tôi nghỉ ngơi một lát trong một ngôi làng nhỏ. Ngôi làng nhỏ gọi là nhỏ thực ra chỉ có mấy căn nhà đổ nát, hoàn toàn không có một bóng người.
"Hồi tôi còn nhỏ," Tiểu Hạt dường như nhớ lại chút ngọt ngào quá khứ, "nơi này là một ngôi làng rất lớn. Mới mấy năm nay, đến một bóng người cũng chẳng nhìn thấy nữa. Diệt vong là chuyện vô cùng dễ dàng!" Cậu ấy hình như đang nói với chính mình, tôi cũng không gặng hỏi nguyên nhân ngôi làng nhỏ này diệt vong, để tránh làm cậu ấy đau lòng. Tôi có thể tưởng tượng ra: Cách mạng, cách mạng, mỗi lần cách mạng là có chiến tranh, rồi sau đó ai thắng cũng đều bó tay hết cách, bởi vì chỉ lo cách mạng mà không có kiến thức và nhiệt huyết xây dựng, thế là cách mạng một lần lại đẻ thêm một ít quân đội, đẻ thêm một ít quan lại hại dân; trong hoàn cảnh này, nhân dân làm việc cũng đói mà không làm việc cũng đói, thế là đành trốn đến thành lớn, hoặc gia nhập đội quân chỉ vì kiếm vài chiếc lá Mê, người trong làng này cứ thế mà chết chóc trốn chạy sạch không còn một mống. Cách mạng mà không có tri thức chân chính, là một chuyện nguy hiểm biết bao! Chẳng có gì cứu nổi nước Mèo, trừ khi bọn họ nhận thức được sự hồ đồ chính là sợi dây thừng siết cổ mình.
Tôi đang miên man suy nghĩ thì Mê bỗng nhảy dựng lên, "Nhìn đằng kìa!" Bụi xám ở phương Tây tung bay lên cao chẳng khác nào bỗng nhiên nổi lên một trận cuồng phong.
Môi Tiểu Hạt run rẩy, thốt lên một tiếng: "Thua rồi!"
"Các người trốn đi!" Tiểu Hạt tuy rất bình tĩnh, nhưng lại lộ rõ vẻ vô cùng lo lắng, ánh mắt cậu ấy chưa từng sáng thế bao giờ. "Quân ta ra trận tuy không dũng mãnh, nhưng hễ thua trận là hóa điên. Mau trốn đi!" Cậu ấy hướng về phía Tây, nhưng vẫn nói với tôi: "Bạn ạ, tôi phó thác Mê cho cậu nhé!" Mặt cậu ấy vẫn hướng về phía Tây, nhưng giấu ngược một tay ra sau, dường như giữa lúc bận rộn trăm bề vẫn muốn xoa tay Mê một cái.
Mê kéo chặt tay cậu ấy, toàn thân run lẩy bẩy nói: "Chúng ta chết cùng một chỗ!"
Tôi hoàn toàn mơ hồ không hiểu gì cả. Dắt Mê trốn đi thì hơn, hay là sống chết cùng hai người bọn họ đây? Chết thì tôi không sợ đâu! Điều tôi phải cân nhắc là cách nào tốt hơn. Tôi biết rằng: Giả sử có mấy trăm tên lính liều mạng với tôi, khẩu súng lục đó của tôi chẳng dùng được vào việc gì. Tôi không kịp nghĩ ngợi thêm nữa, một tay kéo mỗi người chạy về phía căn nhà hoang ở cuối làng. Không biết sao tôi lại nghĩ ra nữa, kế hoạch của tôi——không, không phải kế hoạch, bởi vì tôi đã không kịp suy nghĩ kĩ lưỡng; đó là một tia sáng trực quan, trong lòng tôi chợt lóe lên, nhìn thấy con đường thế này: Cả ba chúng tôi đều trốn đi, đợi đại quân đi qua, tôi có thể mạo hiểm bắt lấy một tên lính tụt lại phía sau, thế là có thể dò hỏi được tình hình tiền tuyến, rồi sau đó mới tính tiếp. Không may mà bị đại quân——ví dụ như bọn họ có lẽ dừng chân ở đây một lát——nhìn thấy, tôi đành phải đem hết khả năng của khẩu súng lục ra chống đỡ một trận, còn lại thì phó mặc cho trời.
Nhưng Tiểu Hạt không chịu. Cậu ấy hình như có rất nhiều lý do không chịu, nhưng không kịp nói; tôi thì ngơ ngác chẳng hiểu gì. Cậu ấy không chạy, đương nhiên Mê cũng sẽ không nghe lời tôi. Tôi lại không biết phải làm sao bây giờ. Bụi mù phương Tây càng cuộn càng gần; sự lợi hại của đôi chân và đôi mắt người Mèo thì tôi biết rõ; bị bọn họ nhìn thấy, có muốn trốn thì cũng quá muộn rồi.
"Cậu không thể chết trong tay bọn họ! Tôi không cho phép cậu làm thế!" Tôi vội vã nói, vẫn kéo lấy hai người bọn họ.
"Hết sạch rồi! Cậu không cần phải chôn vùi cả tính mạng; cậu thậm chí chẳng cần quản Mê nữa, tùy cô ấy thôi!" Tiểu Hạt cũng vô cùng quả quyết.
Đọ sức lực, cậu ấy không phải đối thủ của tôi; tôi ôm lấy vòng eo cậu ấy, nửa ôm nửa đẩy ép buộc cứng rắn; cậu ấy không giãy giụa, cậu ấy không phải là kẻ ăn vạ lăn lộn. Mê đương nhiên bám sát theo tôi. Thế là, cuối cùng tôi đã thắng, trốn vào căn nhà hoang phía sau làng. Tôi dùng mấy viên gạch vỡ dựng lên một bức bình phong nhỏ bên tường, nhìn ra ngoài qua các kẽ hở của gạch. Tiểu Hạt ngồi dưới chân tường, Mê ngồi bên cạnh, nắm chặt tay cậu ấy.
Chẳng mấy chốc, đại quân đã đi tới. Giống như một cơn cuồng phong cuốn theo bụi cát và lá rụng, tiến lên từng cụm. Âm thanh tạp nhạ hết đợt này nối tiếp đợt khác, bỗng nhiên âm thanh nhỏ bớt đi, giống như sóng biển đột ngột hạ thấp, tôi nín thở chờ đợi ngọn sóng ấy bất chợt trào dâng mãnh liệt trở lại. Khi số lượng người thưa thớt hơn, có thể nhìn thấy toàn thể binh lính, từng người một trong tay ngay cả gậy gỗ cũng không có, mắt chỉ chăm chăm nhìn mũi giày, chạy về phía trước như thể mất hồn. Hiện tượng mới lạ làm tôi thấy sợ hãi. Một đội quân, không tiếng ngựa hí, không cờ quạt, không dao súng, không hàng ngũ, chỉ có vô số người Mèo khỏa thân đang chạy trên bãi cát nóng bỏng, ai nấy đều gần như phát cuồng vì kinh hãi, liều mạng chạy gấp, giống như một bầy, một vùng, một thế giới dã nhân sợ đến phát điên. Từ trước tới nay chưa từng thấy cảnh này! Giả sử bọn họ đi theo đội hình ngay ngắn, tôi tuyệt đối sẽ không sợ hãi.
Suốt buổi lâu sau, binh lính thưa dần đi. Tôi bắt đầu suy nghĩ: Binh lính thua trận, Tiểu Hạt nhất định phải đi gặp họ làm gì? Đây là binh lính của cha cậu ấy, tính sổ với cậu ấy vì thua trận ư? Điều này nằm trong tình lý. Nhưng Tiểu Hạt vì sao không tránh né bọn họ mà ngược lại còn nghênh đón? Nghĩ mãi không ra lý do. Vì hoang mang mà gan lớn lên, tôi muốn mạo hiểm bắt lấy một tên lính Mèo. Ngoại trừ mấy căn nhà đổ nát, không có lấy một cái cây hay vật cản nào; tôi chỉ cần nhảy ra ngoài, lập tức sẽ bị người ta nhìn thấy! Lại đợi một lúc lâu, binh lính càng thưa thớt hơn, nhưng ai nấy đều chạy nhanh hơn hẳn; đại khái là kẻ rớt lại phía sau cực kỳ sợ hãi nên muốn lập tức đuổi kịp những người đi trước. Đuổi theo bọn họ là vô ích, tôi phải nghĩ cho kỹ chủ đề. Thử vận may với tay súng của mình xem sao. Tôi biết giả sử tôi bắn trúng một kẻ, những người khác tuyệt đối sẽ không quan tâm đến hắn. Người đi đằng trước nghe thấy tiếng súng cũng tuyệt đối sẽ không quay đầu lại. Nhưng làm sao mà khéo thế lại bắn trúng ngay một tên không nặng không nhẹ vừa vặn để tôi bắt sống mang về cơ chứ? Hơn nữa, bắn trúng hắn rồi, tuy không bắn trúng chỗ chí mạng, mà còn phải thẩm vấn hắn, đạn găm trong thịt mà vẫn bị tra hỏi, tôi chưa từng làm sĩ quan, không có cái sự tàn nhẫn này đâu. Kế sách này không cao minh.
Binh lính càng lúc càng ít đi. Tôi bắt đầu sợ hãi: Có lẽ đợi lát nữa sẽ chẳng còn sót một mống nào mất. Tôi quyết định ra ngoài bắt sống một tên. Dù sao số lượng cũng không còn nhiều, cho dù bị mấy tên lính Mèo vây khốn, thì rốt cuộc tôi cũng không đến nỗi hoàn toàn thất bại. Không thể chần chừ thêm nữa, tôi rút súng lục ra, chạy vụt ra ngoài. Sự đời không phải lúc nào cũng dễ dàng như lý tưởng, nhưng cũng không phải lúc nào cũng khó khăn như lý tưởng. Giả sử đám lính Mèo nhìn thấy tôi mà chuồn mất dạng, dám cá tôi có đuổi theo cả ngày cũng chẳng bắt nổi một bóng người. Thế mà lại có một tên lính, bất ngờ nhìn thấy tôi, hệt như ếch con gặp rắn nước, đứng đờ ra mềm nhũn ở đó không động đậy. Mọi chuyện còn lại liền trở nên dễ dàng, tôi vác hắn về như vác một con heo. Hắn không hề hét lên một tiếng, cũng chẳng giãy giụa lấy một cái; có lẽ đã chạy quá mệt, cộng thêm kinh hãi, hắn đã gần như chết nửa cái mạng rồi.
Đặt hắn vào trong căn nhà hoang, hắn nhắm nghiền mắt suốt nửa ngày. Mãi mới mở mắt ra, vừa nhìn thấy Tiểu Hạt, hắn trông giống như chỗ mềm mại nhất trên cơ thể bị đâm một nhát lê, ý là muốn đứng phắt dậy lao bổ vào Tiểu Hạt. Tôi nắm chặt lấy cánh tay hắn. Ánh mắt hắn như đang phát hỏa, có tôi ở bên cạnh, hắn đành căm phẫn mà không dám nói.
Tiểu Hạt hình như hoàn toàn không có chút hứng thú nào với tên lính này, cậu ấy chỉ nắm tay Mê ngồi ngẩn ngơ. Tôi biết, nếu tôi ôn tồn thẩm vấn tên lính đó, hắn chưa chắc đã trả lời; tôi buộc phải khủng bố hắn. Khủng bố đạt đến mức độ tương đương, tôi hỏi hắn tại sao lại thua trận.
Hắn hình như đã quên sạch mọi thứ, ngây người ra một hồi lâu rồi dường như nhớ lại được một chút: "Đều tại hắn!" Vừa nói vừa chỉ vào Tiểu Hạt.
Tiểu Hạt mỉm cười.
"Nói!" Tôi ra lệnh.
"Đều tại hắn!" Tên lính lặp lại thêm một câu. Tôi biết tính dài dòng của người Mèo, nhẫn nại đợi hắn trút bớt cơn giận.
"Chúng tôi đều không muốn đánh trận, thế mà hắn lại lừa chúng tôi đi đánh. Kẻ thù ban cho chúng ta quốc hồn, hắn, hắn không cho chúng ta nhận! Thế mà hắn lại có thể, chỉ có thể, quản chúng tôi; quân dây đỏ ấy, quân này quân nọ, cũng là do hắn điều động, cái gì cũng nhận. Quốc hồn của người nước ngoài bình an vô sự rút lui, chỉ còn lại mỗi chúng tôi bị người nước ngoài đánh cho hồn phách chẳng biết bay đi đâu mất! Chúng tôi là binh lính của cha hắn, thế mà hắn lại không thèm chăm sóc chúng tôi, đẩy chúng tôi vào chỗ chết! Chúng tôi còn một người sống thì không thể để hắn chết yên ổn được! Cha hắn vốn đã có ý định rút chúng tôi về, còn hắn, hắn không chịu! Bọn họ rút lui bình an kia, vừa không bị thương, lại vừa có thể quay về cướp bóc chút đồ đạc; còn chúng tôi, bây giờ đến một khúc gậy cũng chẳng có, bảo chúng tôi sống thế nào đây?!" Hắn nói có vẻ hào hứng, tôi và Tiểu Hạt không thốt một lời, lắng nghe hắn nói; Tiểu Hạt có lẽ vì trong lòng đau khổ hoặc chỉ đơn giản là im lặng chứ chẳng nghe gì cả, còn tôi, mỗi câu nói của tên lính đều vô cùng thú vị, tôi chỉ mong hắn nói càng nhiều càng tốt.
"Đất đai, nhà cửa, gia đình của chúng tôi," tên lính tiếp tục nói: "đều bị các người gom sạch đi; các người nay thế này mai thế nọ, quan lại ngày càng nhiều, dân chúng ngày càng nghèo. Cướp bóc chúng tôi, lừa gạt chúng tôi, rốt cuộc bức chúng tôi không đi làm lính không được; chính là làm lính giúp bọn quan các người đi cướp, các người rốt cuộc chiếm phần đầu, các người chỉ sợ chúng tôi không thèm giúp các người nữa, mới bố thí cho chúng tôi một chút ít. Đến khi người nước ngoài đến đánh các người, đến cướp tài sản của các người, các người bắt chúng tôi đi chịu chết, cái đồ đui mù nhà anh, ai mà thèm liều mạng vì các người chứ! Chúng tôi không biết làm việc, bởi vì các người đã biến cha mẹ chúng tôi thành lính hết cả rồi, khiến chúng tôi từ nhỏ đến lớn chỉ biết làm lính; ngoài làm lính ra chúng tôi chẳng còn cách nào sống nổi!" Hắn thở hồng hộc. Tôi chớp lấy cơ hội này hỏi hắn một câu: "Các người đã biết bọn họ không tốt, sao không giết quách đi, tự mình đứng ra lo liệu mọi chuyện?"
Con ngươi của tên lính đảo vòng tròn, tôi cứ tưởng hắn không hiểu lời tôi, thực ra là hắn đang suy nghĩ. Ngẩn ngơ một lúc, hắn nói: "Ý của anh là bảo chúng tôi làm cách mạng?"
Tôi gật gật đầu; không ngờ hắn lại biết hai chữ này——đương nhiên là nhất thời tôi quên mất số lần cách mạng ở nước Mèo rồi.
"Khỏi cần nhắc đến chuyện đó, không ai thèm tin nữa đâu! Cách mạng một lần, chúng tôi mất đi một ít đồ đạc, bọn chúng chẳng có tên nào là tốt cả. Cứ lấy vụ chia đều ruộng đất tài sản hồi trước mà nói đi, ai nấy đều vui vẻ; thế nhưng mỗi người chỉ chia được một chút đất, còn chưa đủ trồng chục gốc cây Mê; chúng ta trồng đất cũng đói mà không trồng cũng đói, bọn chúng chẳng có cách nào; bọn chúng, nhất là đám trẻ tuổi, chỉ biết nghĩ ra cách giải quyết, nhưng lại chẳng thèm quan tâm cái bụng của chúng tôi có đói hay không. Mấy cái cách không trị cái đói ở bụng toàn là cách hồ đồ. Chúng tôi không thèm tin lời bọn chúng nữa, chúng tôi cũng chẳng nghĩ ra chủ ý nào cả, chúng tôi chỉ theo kẻ nào cho lá Mê ăn thì làm lính cho kẻ đó; bây giờ đến làm lính cũng không cho phép chúng tôi nữa, chúng tôi buộc phải giết sạch, gặp một tên giết một tên! Bảo chúng tôi đi đánh nhau với người nước ngoài chính là ý muốn giết chúng tôi, giết chúng tôi rồi thì còn làm lính ăn lá Mê được nữa không? Lá Mê của bọn chúng chất thành đống, vợ chắt thành bầy, cho đến nay đến cả chút lá Mê vụn vặt đó cũng không cho chúng tôi ăn nữa, lại bắt chúng tôi đi đánh nhau với người nước ngoài, thế thì đành sống mái với bọn chúng thôi."
"Bây giờ các người chạy về đây, là chuyên để giết hắn sao?" Tôi chỉ vào Tiểu Hạt hỏi. "Chuyên để giết hắn! Hắn bắt chúng tôi đi đánh trận, hắn không cho chúng tôi nhận quốc hồn do người nước ngoài ban cho!"
"Giết hắn rồi thì sao chứ?" Tôi hỏi.
Hắn im bặt không nói gì.
Tiểu Hạt là người Mèo hiểu biết nhất trong trải nghiệm của tôi, thế mà lại bị mọi người căm ghét đến mức này; tôi đương nhiên thấy bất tiện, cũng chẳng có thời gian để giải thích cho tên lính đó hiểu rằng Tiểu Hạt không phải là kẻ mà hắn đáng lẽ phải căm ghét. Hắn hiểu lầm Tiểu Hạt đại diện cho giai cấp quan lại, nhưng lại chẳng có cách nào đánh đổ giai cấp đó, nên chỉ đành ôm hận giết Tiểu Hạt để trút giận. Điều này làm tôi hiểu rõ nguyên nhân thực sự khiến nước Mèo suy vong: Kẻ có chút thông minh thì muốn hướng dẫn nhân dân đi làm cách mạng, nhưng lại không có kiến thức cần thiết cho việc xây dựng, thế là vì muốn giải quyết vấn đề chính trị kinh tế mà bản thân bị cuốn vào cơn lốc do vấn đề tạo ra; còn nhân dân thì sao, trải qua bao nhiêu lần cách mạng, có ý thức giai cấp nhưng lại ngu muội dốt nát, chỉ biết mình bị lừa mà hoàn toàn bó tay hết cách. Trên dưới đều hồ đồ, cùng nhau hồ đồ, đây chính là vết thương chí mạng của nước Mèo! Mang trên mình vết thương này, thì dù có sự kích thích của nỗi đau mất nước cũng chẳng thể khiến họ nghiến răng đứng dậy kháng cự lấy một lần.
Nên xử lý tên lính này thế nào đây? Quả thực đây là một vấn đề. Thả hắn đi, nhỡ đâu hắn quay về gọi lính đến giết Tiểu Hạt thì sao; bắt hắn ở lại cùng chúng tôi, hắn lại chẳng phải là một bạn đồng hành tốt. Hơn nữa, chúng tôi nên đi đâu đây?
Trời không còn sớm nữa, chúng tôi hình như nên tính toán thôi. Vẻ mặt của Tiểu Hạt dường như đang nói với tôi: Cậu ấy chỉ cầu chết sớm, không cần phải bàn bạc gì với cậu ấy cả. Mê thì đương nhiên hoàn toàn không có chủ kiến gì rồi. Tôi phải dốc hết sức ngăn cản cái chết của Tiểu Hạt, dù thừa biết điều này chẳng ích gì cho cậu ấy, nhưng xét về tình người thì tôi không thể không làm như vậy. Đi đâu đây? Quay về thành Mèo thì nguy hiểm; đi về phía Tây? Chẳng khác nào tự chui đầu vào lưới, ai mà biết được bây giờ kẻ thù có phải đang đi về phía này hay không! Suy nghĩ hồi lâu, hình như chỉ có đến thành phố của người ngoại quốc mới là sách lược vạn toàn.
Nhưng Tiểu Hạt lắc đầu. Phải, cậu ấy thà chết chứ nhất quyết không chịu mất mặt cái kiểu đó. Cậu ấy bảo tôi thả tên lính kia ra: "Tẩy hắn đi thôi!"
Đành phải thả hắn đi vậy. Tôi thả tên lính đó đi.
Trời dần tối hẳn; một sự tĩnh mịch bất thường và đáng sợ! Trong lòng thừa biết bốn bề vắng lặng, thừa biết đằng xa có rất nhiều tàn quân, thừa biết đằng trước có kẻ thù đang tập kích, sự tĩnh mịch này giống như đang chờ đợi thủy triều ập đến trên một hoang đảo, càng yên lặng trong lòng càng căng thẳng. Đương nhiên nước Mèo diệt vong, tôi có thể đi đến các nước khác, nhưng nghĩ cho người bạn thân thiết của tôi là Tiểu Hạt, trái tim tôi dường như muốn tan nát! Trải qua đêm vong quốc trong một căn phòng hoang, đây là nỗi bi thảm nhường nào. Ngay cả đối với Mê, bây giờ tôi cũng thấy không nỡ rời xa cô ấy. Tận đến lúc vong quốc mới nhận thức được mối quan hệ tương hỗ giữa một "con người" với một "công dân" to lớn nhường nào! Điều này vốn dĩ chẳng liên quan gì đến tôi, nhưng tôi buộc phải nghĩ cho Tiểu Hạt và Mê, có như thế tôi mới có thể thấu hiểu sâu sắc tâm can họ, mà gánh vác chia sẻ một phần đau khổ; an ủi bọn họ chẳng ích gì, quốc gia diệt vong là hậu quả của sự ngu muội dân tộc, dùng lời lẽ gì để an ủi một hai người chứ! Vong quốc không phải là sự giải tỏa nỗi u uất của bi kịch, vong quốc không phải là ẩn dụ chính nghĩa của nhà thơ, nó là sự thật, là lịch sử bằng sắt, sao có thể dùng mấy lời lẽ đong đầy cảm xúc để giải thích cho sự thật cơ chứ! Tôi không phải đang đọc một cuốn sách, tôi đang lắng nghe tiếng bước chân của sự diệt vong! Hai người bạn của tôi tất nhiên nghe rõ hơn tôi nhiều. Bọn họ đang nguyền rủa, có lẽ đang hồi tưởng ngọt ngào, về tất cả quá khứ của mình; bọn họ chỉ có quá khứ mà không có tương lai. Hiện tại của họ chính là sự sỉ nhục lớn nhất của nhân loại đang kết tinh.
Trời vẫn tối mịt, sao vẫn sáng ngời, vạn vật vẫn tĩnh lặng như tờ, chỉ có đôi mắt trong đêm vong quốc là không sao nhắm lại được. Tôi biết bọn họ đang tỉnh, bọn họ cũng biết tôi chưa ngủ, nhưng chẳng ai thốt nên lời, chiếc lưỡi dường như bị ngón tay của sự hủy diệt bóp chặt lại, từ nay con người và đất nước vĩnh viễn không được phép phát ra âm thanh nữa. Lại thêm một nền văn hóa trên thế giới câm lặng, giấc mơ cuối cùng của nó chính là khúc ca tự do đã quá muộn màng. Nó sẽ vĩnh viễn không bao giờ tỉnh lại nữa. Linh hồn của nó chỉ có thể đi về địa ngục, bởi vì bản ghi chép khi còn sống của nó là một vết nhơ trong lịch sử.
Có lẽ trời sắp sáng rồi, tôi mơ màng chìm vào giấc ngủ.
Cốp cốp! Hai tiếng! Tôi nghe thấy thì đã quá muộn rồi. Tôi mở bừng mắt——hai vệt máu, thân hình của hai người bạn tốt đổ gục xuống đất, cách tôi chưa đầy hai gang tay. Khẩu súng lục của tôi, của tôi đang nằm ngay bên cạnh Tiểu Hạt!
Miêu tả cảm xúc của tôi lúc đó là điều bất khả thi. Tôi quên sạch mọi thứ, tôi chẳng biết trong lòng mình đau ở chỗ nào. Tôi chỉ cảm thấy hai thanh niên tràn đầy sức sống đang trợn trừng bốn con mắt chết trân nhìn tôi. Tràn đầy sức sống ư? Phải, chốc lát đầu tôi không thể chuyển vận kịp, không tài nào nghĩ nổi bọn họ đã ngừng thở rồi. Bọn họ nhìn tôi, nhưng hoàn toàn không hề có chút biểu cảm nào, bọn họ giống như nắm bắt được một ý nghĩa chắc chắn nào đó, mà chỉ đòi hỏi tôi phải đoán. Tôi nhìn bọn họ, mắt tôi cay xót, ánh mắt của bọn họ vẫn cứ nhìn chằm chằm như vậy. Bọn họ giao cho tôi một câu đố khó đoán nhất, mà tôi thì quên sạch mọi thứ. Tôi không nghĩ ra bất kỳ cách nào để cứu vãn sinh mệnh; đứng trước mặt bọn họ, tôi cảm nhận được sự mỏng manh và bất lực của nhân loại. Từ đầu đến cuối tôi không rơi một giọt nước mắt nào; ngoại trừ việc bọn họ đang nằm, còn tôi đang đứng, tôi hoàn toàn chết trân y như bọn họ. Vô thức, tôi ngồi xổm xuống, sờ sờ bọn họ, vẫn còn ấm áp, chỉ là không còn sự hồi đáp của tình bạn nữa; tất cả mọi thứ thuộc về bọn họ chỉ còn lại chút ít mà tôi biết là vẫn tồn tại, còn lại thì chính bản thân họ đã quên sạch rồi. Chết có lẽ là một chuyện tĩnh mịch đẹp đẽ. Mê lại càng đáng thương hơn. Một người phụ nữ tuyệt vời lẽ nào lại được chuẩn bị sẵn cho vong quốc. Trái tim tôi như vỡ vụn. Tội ác của dân tộc giáng hình phạt xuống các chị em vợ mẹ của họ; cho dù tôi có là Thượng Đế, tôi cũng phải hối hận vì đã tạo ra phụ nữ cho cái dân tộc không chịu tiến thủ này!
Tôi hiểu Tiểu Hạt, cho nên tôi càng thương xót Mê hơn; cô ấy dù thế nào đi nữa cũng không đáng phải chết; Tiểu Hạt thì có lý do bắt buộc phải chết. Nhưng mà, chết cùng đất nước liệu có cần đến sự biện luận nào không? Dân tộc và quốc gia, trên thế giới này, vẫn còn một thứ sức mạnh chi phối sinh mệnh. Sự biến mất của sức mạnh này chính là cái chết, kẻ không chịu chết đành phải biến thể xác thành gỗ đá, giao phó linh hồn cho địa ngục. Tôi càng yêu mến Mê và Tiểu Hạt hơn. Tôi hận không thể đánh thức bọn họ dậy, nói cho họ biết, bọn họ hoàn toàn trong sạch, linh hồn của bọn họ vẫn là của chính mình. Tôi hận không thể gọi họ dậy, đưa họ đến trái đất để tận hưởng mọi sự hưởng thụ đáng có của sinh mệnh. Ảo tưởng là vô ích; ngoại trừ ảo tưởng ra thì chỉ còn lại nỗi bi ai. Dù tôi có ảo tưởng thế nào đi nữa, bọn họ vẫn cứ đờ đẫn bất động; bọn họ dường như đã quên mất tôi là một người bạn tốt. Bất kể trong lòng tôi đau đớn nhường nào, bọn họ tuyệt không thưởng thức chút nào, giữa sự sống và cái chết như cách nhau mấy tầng mây. Sống là tất cả, chết là tất cả, ngăn cách giữa sống và chết là một khoảng vô định to lớn không thể biết nổi. Tôi dường như có thể giải thích đôi điều cho hoa lá chim muông, nhưng tôi không thể khiến bọn họ cất lên dù chỉ một tiếng. Sự câm lặng của cái chết là chân lý tuyệt đối: Tôi không biết phải làm sao bây giờ, nhưng bọn họ đã quyết định không bao giờ động đậy nữa. Tôi không cảm nhận được sinh mệnh còn có ý nghĩa gì nữa.
Cứ ngây ngốc canh giữ bọn họ như thế, cho đến tận khi mặt trời mọc lên. Hình hài của bọn họ càng lúc càng nhìn rõ hơn, tôi càng cảm thấy vô cùng tuyệt vọng. Ánh sáng chiếu lên khuôn mặt Mê, vẫn đẹp đẽ và đáng yêu như thế, chỉ là im lìm không nói. Đầu Tiểu Hạt vùi trong góc tường, trên mặt vẫn chốc chốc thoáng qua cái vẻ vô vị ấy, dường như cái chết vẫn chưa chữa khỏi bi quan cho cậu ấy, trên mặt Mê hoàn toàn không còn chút vẻ sợ hãi nào nữa.
Tôi không thể canh giữ bọn họ nữa rồi. Đây là điều trong lòng tôi bỗng nhiên cảm nhận được. Giả sử cứ tiếp tục thế này, tôi nhất định sẽ phát điên. Rời khỏi bọn họ ư? Vừa nghĩ như thế, nước mắt chưa từng rơi từ đầu đến nay của tôi tuôn rơi như mưa. Đất trời mịt mờ, tôi biết đi về đâu? Từ bỏ hai người bạn tốt, một mình lang thang đơn độc, điều này khó chịu đựng hơn gấp nhiều lần so với lúc tôi rời khỏi trái đất. Sự cô độc ở nơi đất khách quê người rất khó chịu đựng, huống hồ lại là do sinh tử biệt ly, cái chết của bọn họ sẽ mãi mãi đi theo tôi. Tôi khóc không biết từ bao giờ, hai tay ôm lấy bọn họ, gần như thét lên: Mê, Tiểu Hạt, tạm biệt nhé!
Không kịp chôn cất bọn họ nữa, tôi dường như chỉ cần chần chừ thêm một giây nữa thôi, là vĩnh viễn không đứng dậy nổi nữa. Nghiến chặt răng, nhặt khẩu súng lục lên, nhảy qua bức tường vỡ. Đi ra được mấy bước, tôi ngoảnh đầu nhìn lại; quyết định không quay về nữa, cứ để thi thể bọn họ phân hủy ở đó, tôi không thể quay lại được nữa! Tôi tự mắng mình là kẻ mang điềm gở, người bạn cùng từ trái đất tới lại chết ở nơi này, bây giờ lại trơ mắt nhìn hai người bọn họ thế này, tôi đáng lẽ vĩnh viễn không nên kết bạn nữa! Đi về đâu? Quay về thành Mèo, dường như là đương nhiên. Đó là nhà của tôi.
Trên đường không một bóng người, sự chết chóc bao trùm vạn vật. Bầu trời xám ngắt, trên con đường vàng xám nằm liệt kê mấy tên lính chết, những con đại bàng đuôi trắng đang mổ xé ăn thịt, bay lượn lên xuống, kêu lên những tiếng chói tai đau khổ. Tôi đi cực nhanh, nhưng trong mắt chốc chốc lại nhìn thấy nụ cười của Mê, bên tai dường như nghe thấy những câu từ quen thuộc mà Tiểu Hạt hay nói, bọn họ đang bám theo tôi kìa. Sắp đến thành Mèo rồi, tim tôi đập thắt lại; là hy vọng, hay là khủng bố, tôi nói không rõ nữa. Đến nơi, chẳng có một bóng người. Trên đường nằm la liệt, đông một người tây một người, rất nhiều phụ nữ. Binh lính đi qua đây, tôi đoán ra được nguyên lý trong đó. "Hoa cũng chạy mất rồi!" Tôi hình như lại nghe thấy Mê nói bên tai mình. Phải, Hoa mà không đi, chắc chắn cũng bị đám lính hại chết rồi. Tôi không kịp quan sát kỹ, cứ thế cắm cổ chạy thẳng, đến chỗ treo chiếc đầu của Đại Ưng, hắn vẫn đứng đó canh giữ cái thành trống rỗng này, phần thịt trên đầu đã bị chim chóc mổ sạch sành sanh. Hắn chính là linh hồn của thành Mèo tĩnh mịch chết chóc này. Chạy đến chỗ ở của Tiểu Hạt, chẳng còn gì nữa, đến tường cũng bị đập đổ mất hai đoạn. Binh lính không giữ lại bất cứ thứ gì của Tiểu Hạt cả, tôi thực sự rất muốn có được một chút gì đó, bất kể là thứ gì, làm vật kỷ niệm. Tôi đành phải đi thôi, từng viên gạch hòn đá ở nơi này đều có thể khơi dòng nước mắt của tôi.
Tôi đi về phía đông, tôi biết mọi người đều ở đằng đó. Ngoảnh đầu nhìn lại, trong bầu trời xám ngắt sừng sững một cái thành chết!
Đi về phía mê lâm của Đại Hạt, đây là con đường tôi quen thuộc. Ngôi làng nhỏ trên đường đã không còn bóng người, tôi biết đám lính chắc chắn đã đi qua đây rồi. Đến mê lâm, chẳng có ai. Tôi ngồi dưới gốc cây nghỉ ngơi một lát. Vẫn phải đi, sự tĩnh mịch thúc giục tôi hành động. Đi tới phía trước chỗ bãi cát tôi thường tắm, từ trong làn sương mù tôi nhìn thấy một số người qua đường đang đi về hướng Tây. Tôi đoán, đây có lẽ là đại cục đã có chuyển biến, cho nên mọi người lại muốn quay về thành Mèo. Lát sau người càng lúc càng đông, có rất nhiều người quyền quý còn mang theo không ít binh lính. Tôi ngồi bên bờ sông vừa nghỉ ngơi vừa quan sát. Người ngày càng nhiều, đám người mang theo binh lính hình như ai nấy đều tranh nhau chạy về phía trước, giống như số gớm giành giật chút lợi ích nào vậy. Hết lần này đến lần khác, vì tranh đường, binh lính bắt đầu đánh nhau, hơn nữa những người quyền quý còn trực tiếp chỉ huy. Tôi ngơ ngác chẳng hiểu gì. Chiến tranh của người Mèo không dễ phân thắng bại, mọi người chỉ dùng gậy gỗ đánh nhau, rất dễ không đánh ngã nổi một ai; thời gian đánh nhau còn chẳng nhiều bằng thời gian quay vòng, ngươi tránh ta, ta tránh ngươi, nếu không đuổi đến lúc có kẻ thất thần, thì gậy gỗ chẳng có cơ hội chạm vào người đâu. Lâu dần, mọi người vẫn cứ quay vòng hỗn loạn, hơn nữa càng quay khoảng cách càng xa nhau. Có một đội, vừa đánh vừa quay vòng tiến về phía trước, đại khái là người chỉ huy muốn nhân lúc mọi người đang đánh nhau hỗn loạn, đưa binh lính của mình quay lên phía trước, để tiếp tục đi về phía Tây. Đội này cách bờ sông khá gần, tôi nhận ra, kẻ đứng đầu chính là Đại Hạt. Hắn quả nhiên vẫn có chút mưu lược. Đợi thêm lát nữa, binh lính của hắn toàn bộ đã quay lên phía trước rồi, quả nhiên không nằm ngoài dự đoán của tôi, bọn họ vừa thoát khỏi sự rối rắm là cắm cổ chạy gấp về phía trước.
Cơ hội của tôi đến rồi. Hình như bay vậy, tôi đã đuổi kịp Đại Hạt.
Hắn hình như rất muốn gặp tôi, đồng thời lại hình như đến cả việc nói chuyện cũng không kịp, cứ vội vàng chạy về phía trước. Tôi vừa thở hồng hộc vừa hỏi hắn, đi đâu đấy.
"Xin hãy đi theo tôi! Theo tôi!" Hắn vô cùng khẩn thiết nói: "Kẻ thù sắp đến thành Mèo rồi! Có lẽ đã qua đó rồi cũng nên, không chừng đâu!"
Trong lòng tôi cảm thấy thoải mái hơn chút ít, đại khái là đến lúc không thể không đánh rồi, mọi người cùng nhau đi bảo vệ thành Mèo, tôi nghĩ thế. Thế nhưng, mọi người nếu đều đi nghênh địch, tại sao nửa đường lại tự đánh nhau trước thế kia? Tôi nghĩ không đúng rồi! Tôi nói với Đại Hạt, hắn không nói cho tôi biết đi đâu, tôi không thể đi theo hắn.
Hắn hình như không muốn nói thật, nhưng lại có vẻ rất cần tôi, hơn nữa hắn lại biết tính khí của tôi, thế là hắn nói thật: "Chúng ta đi đầu hàng, ai đến trước người đó có thể giao kinh thành cho kẻ thù trước, sau này tự khắc không lo không có quan để làm."
"Xin cứ tự nhiên!" Tôi nói: "Không có thời gian đâu mà đi đầu hàng cùng anh!" Không thèm nói câu thứ hai với hắn nữa, tôi liền quay đầu bỏ đi.
Đám binh lính đằng sau cũng học theo Đại Hạt, vừa đánh vừa tiến về phía trước. Tôi nhìn thấy vị thủ lĩnh quân dây đỏ kia cũng ở trong số đó, trên cổ vẫn thắt sợi dây đỏ cực kỳ to, tinh thần phấn chấn tranh giành tiến lên phía trước để đầu hàng.
Tôi đang nhìn, phía trước bỗng nhiên đứng khựng lại hết cả. Quay đầu nhìn lại, kẻ thù đã đến, đã giáp mặt với Đại Hạt rồi. Cái này thì tôi phải xem cho kỹ mới được, xem Đại Hạt đầu hàng thế nào.
Tôi vừa chạy lên phía trước, những tên thủ lĩnh đằng sau cũng toàn bộ phi nhanh tới. Thủ lĩnh quân dây đỏ đặc biệt nhanh nhẹn giống như một con én, vừa sà xuống là sà ngay trước mặt Đại Hạt, quỳ gối ngay ngắn trước mặt kẻ thù. Các thủ lĩnh đằng sau lần lượt cũng đều quỳ xuống ngay ngắn, hệt như cảnh đại gia đình nhà chúng ta ngày xưa đưa tang, trước linh cữu quỳ đầy những hiếu tử hiền tôn.
Đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy quân địch của người Mèo. Vóc dáng của bọn chúng, đa phần đều lùn hơn người Mèo một chút. Nhìn vẻ mặt của bọn chúng hình như đều không thông minh cho lắm, nhưng rõ ràng lộ ra vẻ nhỏ mọn và độc ác. Tôi không biết lịch sử và dân tính của bọn chúng, không thể phán xét được, ấn tượng đầu tiên bọn chúng mang lại cho tôi chỉ có vậy mà thôi. Trong tay bọn chúng đều cầm một đoạn gậy ngắn giống như làm bằng sắt, tôi không biết chúng có tác dụng gì. Đợi các thủ lĩnh người Mèo đã quỳ ngay ngắn hết rồi, một kẻ trong số những tên lùn, đương nhiên là sĩ quan rồi, vừa giơ tay lên, một hàng lính đằng sau hắn, cực kỳ nhanh nhẹn chồm người về phía trước, khúc gậy ngắn ngủn đánh vô cùng chuẩn xác lên đầu của đám Đại Hạt. Tôi nhìn thấy vô cùng rõ ràng, đám Đại Hạt toàn bộ cúi rạp đầu, thân thể run lên một cái, ngã nhúc ngã nhào xuống đất, nằm im bất động. Chẳng lẽ trên gậy ngắn có điện ư? Không biết chừng. Người Mèo đằng sau nhìn thấy các thủ lĩnh đầu hàng phía trước đều bị đánh chết, ây da, tiếng thét đó, giống như hàng vạn con gà bị đặt dao lên cổ. Thét lên một tiếng, nhanh hơn cả âm thanh, đồng loạt chạy ngược về phía sau. Nhất thời số người bị chen chúc ngã xuống đếm không xuể, ngã xuống rồi bị giẫm đạp chết rất nhiều. Kẻ thù không hề đuổi theo bọn họ. Thi thể của đám Đại Hạt bị người ta dùng chân đá sang một bên, đại đoàn chầm chậm tiến về phía trước.
Tôi nhớ lại lời của Tiểu Hạt: "Kẻ thù thế nào cũng sẽ tàn sát chúng ta sạch sành sanh!"
Thế nhưng, tôi vẫn ôm ấp hy vọng cho người Mèo: Đầu hàng cũng vẫn bị giết, lẽ nào vẫn không kích thích nổi sự kháng cự của bọn họ sao? Bọn họ giả sử đồng lòng kháng cự, tôi không tin là họ sẽ diệt vong. Tôi phản đối chiến tranh, nhưng theo lịch sử tôi nhìn nhận, chiến tranh đôi khi vẫn là con đường duy nhất để tự vệ; gặp lúc không thể không chiến đấu, ra chiến trường chịu chết là trách nhiệm của mỗi người. Chủ nghĩa yêu nước hẹp hòi là một thứ đáng ghét, nhưng tự vệ là thiên chức. Tôi tưởng tượng người Mèo sau đả kích này, nhất định có thể lưng thành mà chiến một trận, hơn nữa kẻ chiến thắng chưa chắc đã không phải là bọn họ.
Tôi đi theo đại quân. Mấy kẻ lúc nãy không bị giẫm chết mà không chạy nổi, toàn bộ đều bị lính lùn dùng gậy ngắn kết liễu tính mạng. Tôi không thể thừa nhận đám người lùn này có nền văn hóa rất cao, nhưng đem người Mèo so sánh với bọn chúng, người Mèo có lẽ còn kém cỏi hơn bọn chúng. Dù nói thế nào đi nữa, đám người lùn này ắt phải có, nếu không có ưu điểm nào khác, thì chính là quan niệm quốc gia. Quan niệm quốc gia chẳng qua chỉ là sự ích kỷ được phóng đại lên, nhưng dẫu sao nó cũng là được "phóng đại"; còn người Mèo chỉ biết mỗi bản thân mình.
May mà lúc xuất hành cùng Tiểu Hạt, bên người có mang theo một ít lá Mê, nếu không tôi chắc chắn sẽ chết đói mất. Tôi đi ở đằng xa theo sát đại quân người lùn, đừng nói là cầu xin bọn họ chút đồ ăn, đến việc đến gần bọn họ tôi cũng chẳng dám. Ai mà biết được bọn họ có coi tôi là gián tiếp hay không. Đi thẳng đến chỗ chiếc máy bay của tôi rơi, bọn họ mới dừng chân nghỉ ngơi một lát. Tôi đứng từ xa nhìn lại, chiếc máy bay đó đã thu hút sự chú ý của bọn họ, đây lại là điểm khác biệt giữa bọn họ và người Mèo, nhóm người này có tinh thần cầu tri thức. Tôi nhớ đến người bạn tốt của mình, thật đáng thương, những bộ xương tàn của cậu ấy cũng đã bị bọn chúng giẫm đạp nát bét rồi!
Bọn họ nghỉ ngơi một lúc, một bộ phận binh lính bắt đầu đào đất. Làm việc rất nhanh, nhìn bọn họ vụng về ngốc nghếch thế thôi, nhưng nói làm là làm, không chần chừ, không lười biếng, không làm qua loa đại khái, chỉ chốc lát sau bọn họ đã đào xong một cái hố sâu và lớn. Lại đợi một lát, từ phía đông tới rất nhiều người Mèo, đằng sau có mấy tên lính lùn thúc giục, hệt như đang đuổi một đàn cừu vậy. Đuổi đến gần cái hố lớn, đám lính đang nghỉ ngơi tại chỗ liền vây quanh bọn họ, ép xô đẩy xuống hố. Tiếng la hét của người Mèo quả thực đủ để làm trái tim làm bằng sắt cũng phải tan nát, nhưng đôi tai của đám lính lùn có vẻ còn cứng hơn sắt, cầm gậy sắt cứ thế xông lên ép buộc đẩy xuống hố. Trong số người Mèo có cả nam lẫn phụ, hơn nữa có những người phụ nữ còn ôm theo cả đứa con nhỏ. Nỗi đau khổ của tôi không sao tả xiết, nhưng tôi hoàn toàn không có cách nào cứu bọn họ. Tôi nhắm mắt lại, nhưng tiếng khóc la đó cho đến tận bây giờ vẫn văng vẳng bên tai tôi. Tiếng khóc la bỗng nhỏ dần, mở mắt ra, lũ quái lùn đang lấp đất xuống hố kìa. Chôn sống cả một loạt! Đây là sự trừng phạt cho việc người Mèo không tự cường. Tôi không biết nên hận ai cho phải, tôi chỉ đắt được một bài học: Kẻ không coi mình là con người thì không thể nhận được sự đối xử của con người; sự ích kỷ của một người cũng đủ để khiến bao nhiêu đồng bào chịu hình phạt tàn khốc chôn sống!
Muốn miêu tả lại tất cả những gì tôi nhìn thấy, đôi mắt tôi chắc khóc mù mất; đám người lùn là những kẻ tàn độc nhất trong số những người tôi từng biết. Sự diệt vong của nước Mèo là toàn diện, e rằng đến cả ruồi nhặng của bọn họ cũng chẳng sót lại nổi mấy con.
Đến cuối cùng, tôi quả thực nhìn thấy mấy người Mèo muốn phản kháng, nhưng bọn họ vẫn cứ ba năm một nhóm, năm bảy một tụm mà hành động; cho đến chết bọn họ vẫn không hiểu nổi thế nào là hợp tác. Tôi từng gặp hơn chục người Mèo trốn thoát trong một ngọn núi nhỏ, ngọn núi nhỏ này là nơi duy nhất chưa bị lính lùn chiếm đóng; chưa đến ba ngày, hơn chục người tị nạn này đã cãi vã đánh lộn lẫn nhau, đánh chết một nửa rồi. Cho đến khi lính lùn kéo vào trong núi, thì đã chỉ còn sót lại hai người Mèo, có lẽ chính là hai người sống sót cuối cùng của nước Mèo. Kẻ thù đến rồi, hai bọn họ đang đánh nhau sứt đầu mẻ trán. Lính lùn không giết hai bọn họ, mà nhốt bọn họ vào một cái lồng gỗ lớn, bọn họ liền tiếp tục chiến đấu ngay trong lồng, cho đến khi hai người cắn xé lẫn nhau đến chết; cứ thế, người Mèo đã tự tay hoàn thành sự diệt vong của chính mình.
Tôi ở lại trên sao Hỏa thêm nửa năm nữa, sau đó gặp được một chiếc máy bay thám hiểm của Pháp, mới có thể sống sót trở về đất nước Trung Quốc vĩ đại quang minh tự do của tôi.