Miêu Thành Ký

Lượt đọc: 106 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương Ba

❊ ❊ ❊

Mê lâm thật đẹp: Lá đã mọc to hơn lòng bàn tay một chút, dày, xanh thẳm, viền lá khảm một vòng viền đỏ ánh vàng; những chiếc lá béo tốt nhất nổi lên vài vết hoa ban, trông giống như một khu rừng gồm những đóa hoa lớn đủ màu sắc. Ánh nắng xuyên qua bầu không khí xám bạc, khiến màu sắc của những tán lá hoa ấy càng thêm trầm đậm và tĩnh mịch, không chói mắt, mà khiến người ta càng nhìn càng thấy yêu thích, càng nhìn trong lòng càng cảm thấy dễ chịu, giống như đang ngắm một bức tranh cũ, màu sắc vẫn rất tươi tắn, nhưng lớp ánh sáng nổi trên mặt giấy đã bị năm tháng mài mòn đi mất.

Bên ngoài mê lâm ngày đêm đứng rất nhiều, rất nhiều người đến tham quan. Không, không phải tham quan, bởi vì tất cả bọn họ đều nhắm nghiền mắt; mũi chìa ra rất xa, ngửi mùi lá nồng nàn thơm ngát ấy; miệng há hốc, người chảy nước dãi ngắn nhất cũng phải dài chừng hai thước. Khi có chút gió thổi qua, tất cả hoàn toàn không quay người, chỉ dùng cổ đuổi theo luồng gió nhỏ đó, để hít lấy hương thơm chứa trong gió, giống như những con ốc sên sau cơn mưa đang chậm chạp cử động phần cổ. Thỉnh thoảng rơi xuống một chiếc lá lớn đã chín muồi, tuy mọi người đều nhắm mắt, nhưng dường như vẫn có thể dùng mũi ngửi thấy tiếng động — tiếng động của một chiếc lá rơi xuống đất — lập tức tất cả mở bừng mắt, đôi môi cùng lúc chép chép; thế nhưng Đại Yết luôn lao đến như một cục bông nhặt nó lên trước khi họ kịp quyết định đến nhặt món bảo bối ấy; xung quanh vang lên một tiếng thở dài giống như quỷ hờn!

Đại Yết điều năm trăm binh lính đến bảo vệ mê lâm, nhưng đám lính đều đồn trú cách đó hai dặm, bởi vì nếu họ đến gần mê lâm, họ sẽ ra tay cướp bóc trước. Thế nhưng không thể không điều họ đến, phong tục của nước Mèo coi việc thu hoạch lá mê là việc trọng đại nhất, bắt buộc phải có lính bảo vệ; ai cũng biết đám lính chẳng bảo vệ thứ gì cho bất kỳ ai, nhưng nếu không điều họ đến để thực hiện cái trách nhiệm bảo vệ mà không chịu trách nhiệm bảo vệ này thì chính là sự lăng mạ công khai đối với tướng sĩ. Đại Yết là một nhân vật bảnh bao, tự nhiên không muốn bị người ta chỉ trích, cho nên việc điều binh là đương nhiên, nhưng lại bố trí cách đó hai dặm để tránh việc lính thèm thuồng tự gây hỗn loạn. Gió mạnh lên một chút, lại thổi về phíaanh trại, Đại Yết lập tức ra lệnh lùi lại nửa dặm hoặc một dặm, để tránh việc đám lính theo gió mà tới, cướp sạch không còn một mảnh. Đám lính sở dĩ phục tùng mệnh lệnh của hắn, vẫn là vì có tôi ở đó; không có tôi, lính đã sớm làm phản rồi. "Người ngoại quốc ho một tiếng, dọa sợ năm trăm lính nước Mèo" là một câu tục ngữ.

Ngoài năm trăm tên lính ra, lực lượng thực sự bảo vệ mê lâm chính là hai mươi tên gia tướng của Đại Yết. Hai mươi vị này đều là những người hiểu rõ đại nghĩa, trung thành và đáng tin cậy; nhưng đôi khi cao hứng lên, có lẽ họ sẽ trói Đại Yết lại rồi cướp luôn mê lâm. Chung quy vẫn là vì có tôi ở đó, cho nên họ không dám cao hứng, nhờ vậy mới giữ được sự trung thành và đáng tin cậy.

Đại Yết thực sự bận đến phát điên: canh chừng gia tướng, không cho phép ăn trộm dù chỉ một phiến lá mê; canh chừng hướng gió, để kịp ra lệnh lùi binh; canh chừng những người tham quan ngoài rừng, để tránh thất lạc dù chỉ một, hai chiếc lá rụng. Bây giờ hắn đã ăn liền một mạch ba mươi phiến lá mê rồi. Người ta đồn rằng, ăn liền một mạch bốn mươi phiến lá mê, thì có thể ba ngày không ngủ, nhưng sang ngày thứ tư thì sẽ ô hô thán tai. Thứ lá mê này ăn ít thì có tinh thần mà không muốn làm việc; ăn nhiều thì làm được việc nhưng chẳng mấy chốc sẽ chết. Đại Yết hết cách, đành ăn nhiều lá mê, thừa biết chắc chắn sẽ chết, nhưng không thể vì sợ chết mà ăn ít đi; mặc dù hắn cực kỳ sợ chết, Đại Yết đáng thương!

Bữa tối của tôi bị bớt lại. Buổi tối ăn ít đi, ban đêm mới có thể cảnh giác, Đại Yết đã đối xử với tôi bằng phương pháp dành cho người Mèo. Mê lâm chỉ trông cậy vào một mình tôi bảo vệ, cho nên ban đêm tôi phải canh chừng, cho nên tôi phải ăn ít bữa tối, có công lớn thì hưởng phần thưởng thấp, đây lại là logic của người Mèo. Tôi ném cả phần cơm lẫn bát đũa đi, ngày hôm sau cơm thực của tôi lại đầy đặn như thường lệ, bây giờ tôi đành coi như đã biết cách đối phó với người Mèo rồi, mặc dù trong lòng cảm thấy rất bất an.

Gió nhẹ thổi suốt cả ngày, đây là lần đầu tiên tôi có kinh nghiệm này. Khi tôi mới đến đây, hoàn toàn không có gió; lúc lá mê chuyển đỏ, tối đa cũng chỉ thỉnh thoảng có trận gió nhẹ; còn thổi liên tục cả ngày, đây là lần đầu tiên. Lá mê mang theo đủ mọi màu sắc nhẹ nhàng lay động, vô cùng đẹp mắt. Đại Yết và đám gia tướng, ngay trong đêm đã dựng gấp một cái giàn gỗ lớn ở trung tâm mê lâm, cao ít nhất bốn, năm trượng. Cái này vốn dĩ là chuẩn bị sẵn cho tôi. Cơn gió nhỏ này là loài gió mê nổi tiếng của nước Mèo, gió mê vừa đến, thời tiết liền thay đổi. Tiết khí của nước Mèo chỉ có hai mùa, nửa đầu năm là mùa tĩnh, không có gió. Nửa năm sau là mùa động, có cả gió lẫn mưa.

Buổi sáng, trong giấc mơ, tôi nghe thấy một tiếng động lớn ngay bên ngoài căn chòm nhỏ của mình. Bò ra nhìn thì thấy Đại Yết đi trước, hai mươi tên gia tướng theo sau, xếp thành một hàng. Trên tai Đại Yết giắt một chiếc lông đuôi đại bàng, tay cầm một cây gậy gỗ dài. Hai mươi tên gia tướng tay đều cầm một số thứ, có vẻ như là nhạc cụ. Thấy tôi đi ra, hắn giậm cây gậy xuống đất một cái, hai mươi tên gia tướng đồng loạt giơ cao nhạc cụ. Cây gậy khua trên không trung một cái, nhạc cụ vang lên. Người thì thổi, người thì đánh, hai mươi món nhạc cụ phát ra những âm thanh khác nhau, tiếng thổi thì không có xu hướng hòa hợp với bất kỳ ai, tiếng nhọn hoắt nghe khó chịu y như tiếng trầm đục, hơn nữa lại còn kéo dài thườn thượt, cho đến khi tròng mắt của đám gia tướng gần như lồi cả ra, mới chịu đổi một hơi; đổi hơi xong lại thổi, thân thể ngửa trước cúi sau mấy lần, nhưng nhất quyết không chịu đổi hơi, cho đến khi gần như chết ngạt mới thôi, có hai tên thậm chí còn ngạt thở ngã lăn ra đất mà vẫn cứ thổi. Âm nhạc của nước Mèo vốn chuộng âm thanh vừa dài vừa lớn. Đồ đánh nhịp đều là những thứ bằng gỗ giống như phách, cứ đánh liên hồi, không có phách nhịp, không có điểm dừng. Âm thanh thổi càng nhọn, tiếng đánh càng dồn dập, dường như việc bỏ mạng theo tiếng kèn tiếng trống ấy là một chuyện thống khoái và vinh quang nhất. Thổi đánh qua ba hồi, cây gậy của Đại Yết giơ vút lên, âm nhạc dừng lại. Hai mươi tên gia tướng đều ngồi xổm trên đất thở hồng hộc. Đại Yết rút chiếc lông chim trên tai ra, vô cùng cung kính bước về phía tôi nói: "Thời gian đã đến, mời ngài lên đài, thay mặt thần linh giám sát việc thu hoạch lá mê." Tôi dường như bị trận âm nhạc ấy thôi miên, hoặc nói chính xác hơn là bị chấn động đến choáng váng, trong lòng vốn muốn cười, nhưng lại không kìm được mà bước đi theo Đại Yết. Hắn giắt chiếc lông chim lên tai tôi, đi trước dẫn đường, tôi đi theo sau hắn, hai mươi nghệ sĩ âm nhạc lại nối đuôi ở phía sau tôi. Đến cái giàn cao ở giữa mê lâm, Đại Yết trèo lên, cầu khuyên trời một lúc, âm nhạc ở bên dưới lại vang lên. Hắn trèo xuống, mời tôi trèo lên. Tôi dường như quên mất mình là người trưởng thành, giống như một đứa trẻ ham chơi bị một món đồ chơi mê hoặc, trèo lên như một con khỉ nhỏ. Đại Yết thấy tôi đã trèo lên đến chỗ cao nhất, vung cây gậy gỗ một cái, hai mươi nghệ sĩ âm nhạc lập tức tản ra tứ phía, đứng cách nhau một khoảng cách tương đối ở ven rừng, mặt hướng về phía cây cối. Đại Yết chạy mất. Đợi một lúc lâu, hắn dẫn đến rất nhiều lính. Mỗi người bọn họ cầm một cây gậy lớn, trên tai giắt một chiếc lông chim. Đến bên ngoài rừng, đại đội đứng lại, Đại Yết chỉ tay lên giàn cao, đám lính liền giơ gậy lên, đại khái là để bày tỏ lòng kính trọng với tôi. Sau này tôi mới hiểu ra, hóa ra tôi đứng trên giàn cao làm đại diện cho đại thần, để thay mặt Đại Yết — kẻ chắc hẳn là sủng thần được đại thần sủng ái — bảo vệ lá mê, lúc đám lính hái lá, nếu tư giấu hoặc ăn trộm dù chỉ một phiến, Đại Yết bảo với họ rằng tôi sẽ dùng sấm sét giáng cho họ một đòn. Sấm sét chính là khẩu súng "nghệ thuật" đó. Hóa ra hai mươi nghệ sĩ âm nhạc ấy chính là những giám thị, hễ có kẻ gian lận là họ lại thổi kèn đánh trống, Đại Yết nghe thấy tiếng nhạc là có thể mời tôi giáng sấm sét.

Kính thần xong, Đại Yết hạ lệnh cho đám lính tản ra theo từng nhóm hai người, một người lên cây hái, một người đứng ở dưới thu dọn những chiếc lá vừa hái xuống. Những gốc cây ở gần tôi nhất không có ai hái, bởi vì Đại Yết bảo với họ rằng: những gốc này ở quá gần đại diện của đại thần, đại diện chỉ cần thở ra một hơi là bọn họ sẽ mềm nhũn ngã rạp xuống đất, cả đời không đứng dậy được nữa, cho nên những gốc này phải để một mình Đại Yết tự hái. Lính Mèo dường như cũng bị Đại Yết thôi miên, đều chia nhau ra làm việc. Đại Yết có lẽ lại ăn liền một mạch ba mươi phiến lá mê thượng hạng có đốm hoa, thoăn thoắt đi tuần tra qua lại, cây gậy gỗ lúc nào cũng lăm lăm chực đập lên đầu đám lính. Nghe nói mỗi lần thu hoạch lá mê, thổ địa bắt buộc phải đánh chết một hai tên lính Mèo; đem chôn lính Mèo chết dưới gốc cây, thì năm sau mới được mùa lớn. Đôi khi, thổ địa không chuẩn bị sẵn người ngoại quốc làm đại diện cho đại thần, thì đám lính sẽ đem thổ địa chôn dưới gốc cây, cướp lấy lá cây, đào cả gốc cây lên để làm binh khí — chính là những cây gậy gỗ; đội quân sử dụng loại binh khí này được người Mèo coi là đội quân lợi hại nhất.

Tôi co ro người trên giàn giống như một con vẹt lớn, không khỏi buồn cười, tôi rốt cuộc đang làm cái quái gì thế này? Nhưng tôi không muốn phá vỡ phong tục của nước Mèo, tôi đến đây là để quan sát mọi thứ của họ, không thể không nhập gia tùy tục, buộc phải gia nhập vào tập thể của họ, mặc kệ hành vi của họ buồn cười đến thế nào. May là có chút gió nhẹ, không đến nỗi quá nóng, vả lại tôi còn bảo Đại Yết mang cho mình một chiếc mũ cỏ đậy thức ăn do chính tôi đan để tạm dùng làm mũ lá, chí ít thì tôi cũng không bị ánh nắng mặt trời làm cho choáng váng.

Lính Mèo hoàn toàn không có gì khác biệt so với người Mèo bình thường, nếu như bọn họ không đeo cây gậy gỗ và chiếc lông chim trên tai. Cây gậy gỗ và lông chim này tự nhiên sẽ khiến địa vị của bọn họ ưu việt hơn người bình thường, nhưng khi bị Đại Yết thôi miên, có lẽ bọn họ còn phải chịu đựng nhiều khổ sở hơn người bình thường một chút. Giống như loài tằm ăn lá dâu sau khi nhộng ngủ đông, chẳng mất bao lâu, ở bên trên tôi đã có thể nhìn thấy những thân cây vốn bị lá dày che khuất. Lại qua một khắc nữa, lính Mèo đã leo lên tận ngọn cây hết cả rồi. Những kẻ ở gần tôi hơn một chút thì một tay hái lá, một tay che mắt, đại khái là sợ nhìn thấy tôi sẽ gây hại cho họ.

Hóa ra người Mèo không phải là không thể làm việc, tôi thầm nghĩ trong lòng, giả sử có một vị lãnh tụ giỏi giang, cấm tiệt việc ăn lá mê, thì nhóm người này cũng có thể trở nên rất hữu dụng. Giả sử tôi đuổi cổ Đại Yết đi, làm thổ địa thay hắn, làm tướng lĩnh thay hắn... nhưng đây chỉ là mơ tưởng hão huyền, tôi không dám quyết định điều gì, rốt cuộc thì tôi vẫn chưa hiểu rõ lắm về người Mèo. Tôi đang nghĩ ngợi như vậy thì nhìn thấy (vì lá cây thưa thớt nên tôi có thể nhìn rất rõ ở phía bên dưới) cây gậy gỗ của Đại Yết giáng thẳng xuống đầu một tên lính Mèo. Tôi biết cho dù tôi có nhảy xuống cũng không bị thương thì cũng không kịp ngăn cản cây gậy của hắn nữa rồi; nhưng tôi buộc phải nhảy xuống, trong mắt tôi Đại Yết còn đáng ghét hơn cả đám lính đó, cho dù không kịp cứu tên lính kia, tôi cũng phải cho Đại Yết một bài học cay đắng. Tôi trèo xuống chỗ cách mặt đất hơn hai trượng, rồi nhảy xuống. Chạy tới nơi thì tên lính kia đã nằm rạp trên mặt đất, Đại Yết đang ra lệnh đem chôn hắn xuống đất. Một kẻ không hiểu rõ tâm lý của những người xung quanh thường là kẻ mang ý tốt mà lại làm hại người ta. Cú nhảy này của tôi trong mắt đám lính Mèo thì cứ tưởng là tôi xuống để giáng sấm sét, tôi vừa nhảy xuống đất thì chỉ nghe "bịch bịch thịch thịch" bốn phía rất nhiều lính đều từ trên cây ngã r่วง xuống, số người bị ngã trọng thương chắc không ít, bởi vì bốn bề đều vang lên tiếng kêu thảm thiết. Tôi không rảnh để nhìn họ, bèn dùng một tay tóm lấy Đại Yết. Còn hắn, cũng tưởng rằng tôi thấy hắn trừng phạt lính Mèo nên đến giúp đỡ hắn, bởi vì suốt buổi sáng nay tôi luôn tỏ ra tuân theo hắn ở mọi chuyện, tự nhiên hắn nghĩ rằng tôi hoàn toàn là tay sai của hắn. Tôi tóm lấy hắn, hắn ngẩn ngơ không hiểu gì cả, có lẽ trong đầu hắn hoàn toàn không thấy việc đánh chết lính Mèo là chuyện sai trái. Tôi hỏi Đại Yết: "Tại sao lại đánh chết người?"

"Bởi vì tên lính đó ăn trộm một đốt lá."

"Chỉ vì ăn một đốt lá mà có thể..." Tôi không nói tiếp nữa; tôi lại quên mất mình đang ở giữa những người Mèo rồi, đi tranh lý với người Mèo thì có ích gì chứ! Tôi chỉ vào đám lính xung quanh và nói: "Trói hắn lại." Mọi người nhìn tôi, tôi nhìn mọi người, dường như không hiểu ý tôi là gì. "Trói Đại Yết lại!" Tôi nói rõ ràng hơn. Vẫn không có ai bước lên. Lòng tôi lạnh ngắt. Giả sử tôi thực sự lãnh đạo một đám lính thế này, có lẽ tôi sẽ chẳng bao giờ khiến họ hiểu được mình. Bọn họ không dám bước lên, hoàn toàn không phải vì yêu mến Đại Yết, mà là hoàn toàn không hiểu nổi tâm ý của tôi — báo thù cho tên lính đã chết, trong lòng họ là điều muôn vàn khó tưởng tượng nổi. Điều này khiến tôi khó xử: nếu tôi thả Đại Yết, nhất định hắn sẽ coi thường tôi; còn nếu tôi giết hắn, sau này những việc tôi cần dùng đến hắn còn rất nhiều; cho dù hắn có tệ đến đâu, đối với những gì tôi muốn xem ở Hỏa Tinh — ít nhất là ở phần lãnh thổ này của nước Mèo — hắn chắc chắn sẽ hữu ích hơn đám lính này. Tôi giả vờ trấn tĩnh — hỏi Đại Yết: "Anh muốn tôi trói anh lên cây, trơ mắt nhìn đám lính cướp sạch lá mê, hay là muốn chịu phạt?"

Đám lính nghe thấy tôi bảo họ cướp, lập tức ai nấy đều phấn chấn hẳn lên, lập tức có kẻ chuẩn bị ra tay, tôi một tay túm lấy Đại Yết, một cước đá văng hai tên. Mọi người lại đứng im. Mắt Đại Yết đã híp lại thành một đường chỉ, tôi biết trong lòng hắn căm hận tôi biết nhường nào: đại diện của đại thần do hắn mời đến, vậy mà lại đi trừng trị hắn ngay trước mặt đám lính, đúng là một chuyện vô cùng nhục nhã, dĩ nhiên hắn sẽ không bao giờ nghĩ rằng việc giết người chỉ vì một đốt lá là lỗi của hắn. Thế nhưng hắn quyết định không so đo với tôi, hắn thừa nhận chịu phạt. Tôi hỏi hắn, lính giúp hắn thu hoạch lá mê thì có thù lao gì. Hắn đáp, mỗi người cho hai phiến lá mê nhỏ. Lúc này, tai của đám lính xung quanh đều dựng ngược cả lên sau gáy, đại khái là đang đoán xem tôi sẽ bảo Đại Yết cho họ nhiều lá mê hơn một chút. Tôi bảo hắn sau khi thu hoạch lá mê xong, phải cho họ ăn một bữa cơm, giống như bữa tối tôi ăn hằng ngày. Tai của đám lính đều cụp xuống, nhưng từ trong cổ họng lại phát ra một tiếng động, giống như bị nghẹn đồ ăn vậy, tỏ ý không hài lòng với cách giải quyết của tôi. Còn về tên lính đã chết, tôi bắt Đại Yết phải bồi thường cho gia quyến hắn một trăm quốc hồn. Đại Yết cũng đồng ý. Thế nhưng tôi gặng hỏi nửa ngày, ai biết gia thuộc của hắn ở đâu chứ? Không một ai lên tiếng. Đối với những việc mang lại lợi ích cho người khác, dù chỉ là nói một câu thôi, người Mèo cũng không có thói quen giúp đỡ. Đây là điều mà mấy tháng sau khi tôi ở nước Mèo tôi mới vỡ lẽ. Một trăm quốc hồn của Đại Yết nhờ vậy mà được tiết kiệm lại.

Lá mê đã thu hoạch xong, trời ngày nào cũng thổi gió nhẹ, nhiệt độ thấp hơn trước mười mấy độ. Trên bầu trời xám xịt thỉnh thoảng lại trôi những đám mây đen, nhưng hoàn toàn không mưa. Khởi đầu của mùa động là lúc các thổ địa mang lá mê vào thành phố. Đại Yết trong lòng tuy mười phần không hài lòng với tôi, nhưng không thể không giả vờ thân thiện, để có thể cùng tôi đi vào thành phố cho suôn sẻ; không có tôi, hắn tuyệt đối không thể đi đến đó một cách bình yên: vì bảo vệ lá mê, có khi hắn sẽ mất cả mạng nhỏ.

Lá mê đều được phơi khô, đóng thành từng kiện lớn. Đinh phu cứ hai người một nhóm khiêng một kiện, hai người luân phiên đội kiện hàng lên đầu. Đại Yết đi ở phía trước, được bốn tên đinh phu khiêng lên, tấm lưng phẳng lì của hắn được đặt trên bốn cái đầu mèo, bên cạnh còn có hai tên lính cao lêu khêu đỡ lấy chân hắn, lại thêm một tên ở phía sau chống đỡ phần cổ cho hắn, cách du lịch này ở nước Mèo là long trọng nhất, nếu như không muốn nói là thoải mái nhất. Hai mươi tên gia tướng đều cầm nhạc cụ, đi ở hai bên đinh phu, nếu đinh phu nào không tuân thủ quy tắc, chẳng hạn như dùng ngón tay chọc thủng kiện lá để ngửi mùi lá mê, thì sẽ lập tức tấu nhạc báo cáo Đại Yết. Bất cứ thứ gì muốn tồn tại ở nước Mèo thì đều phải có ích dụng, âm nhạc cũng thế, nhạc sĩ đồng thời kiêm luôn cả nhiệm vụ thám tử.

Địa vị của tôi nằm ở giữa đại đội, để tiện chiếu cố trước sau. Đại Yết cũng chuẩn bị cho tôi bảy người khiêng; nhưng tôi thà tự mình đi bộ dưới đất chứ không thèm ham cái sự ưu đãi này. Đại Yết nhất quyết không chịu, dẫn kinh chứng điển ra giải thích cho tôi nghe: hoàng đế có người khiêng là hai mươi mốt, chư vương là mười lăm, quý nhân là bảy... Đây là di phong từ thời cổ đại, là biểu hiện của thân phận, không thể, và không cho phép phá vỡ. Tôi vẫn không chịu. "Quý nhân đi bộ dưới đất," Đại Yết trích dẫn tục ngữ: "Tổ tiên sẽ mất mặt." Tôi bảo hắn tổ tiên của tôi tuyệt đối sẽ không vì thế mà mất mặt. Hắn suýt thì khóc rống lên, lại trích dẫn một câu thơ phương Tây: "Ngửa mặt ăn lá mê, thản nhiên làm quý nhân." "Mặc kệ cái đám quý nhân nhà các người!" Tôi không nhớ ra câu thơ nào tương xứng, chỉ đành bất lịch sự đáp lại như vậy. Đại Yết thở dài một hơi, trong lòng chắc là đã nguyền rủa tôi đến hóa tro rồi, nhưng ngoài miệng thì không dám mắng ra lời.

Việc xếp hàng đã tốn mất hơn hai tiếng đồng hồ, Đại Yết nằm xuống rồi lại trèo xuống, tới lui bảy lần, đám lính Mèo rốt cuộc vẫn không thể xếp hàng cho ngay ngắn; lính Mèo giờ đây đã chắc chắn một điều là tôi không hoàn toàn giúp đỡ Đại Yết, Đại Yết tự nhiên không dám dùng gậy gỗ đánh nát đầu mèo của họ nữa, thế nên mặc cho Đại Yết chửi mắng thế nào đi nữa, bọn họ nhất quyết không chịu đứng thẳng hàng. Đại Yết đầu hàng, hạ lệnh xuất phát, mặc kệ đội ngũ hỗn loạn ra sao.

Vừa định khởi hành, trên bầu trời bay tới mấy con đại bàng đuôi trắng, Đại Yết lại nhảy phắt xuống, hạ lệnh: Ra cửa gặp đại bàng là điềm gở lớn, ngày mai lại đi! Tôi rút súng lục ra: "Kẻ nào không đi thì đừng hòng đi nữa!" Mặt Đại Yết tức giận đến xanh mét, há hốc miệng mấy cái mà không thốt nổi một lời. Hắn biết tranh cãi với tôi là vô ích, đồng thời hắn cũng biết việc phạm vào điều kiêng kỵ khi xuất hành nguy hiểm đến nhường nào. Hắn phải mất mười mấy phút mới trèo lại lên đầu mèo được, toàn thân run rẩy. Đại đội xem như đã nhích về phía trước. Không biết là vì tức tôi đến mức nằm không vững, hay là do đám người khiêng cố tình chơi khăm hắn, đi chưa được bao lâu, Đại Yết lăn nhóc xuống mấy lần. Nhưng cứ lăn xuống là hắn lại trèo lên ngay lập tức, Đại Yết cực kỳ có trách nhiệm trong việc gìn giữ di phong của tổ tiên.

Nếu để tôi tự đi một mình, phỏng chừng chỉ mất nửa ngày là tôi đã có thể đi đến thành Mèo rồi. Đi bộ cùng đám lính Mèo chính là cách rèn luyện tính kiên nhẫn tốt nhất. Người Mèo vốn dĩ có thể đi rất nhanh, nhưng người Mèo một khi đã đi lính thì sẽ không biết đi nhanh nữa, bởi vì khi ra trận mà đi nhanh chẳng khác nào tự chuốc lấy cái chết nhanh hơn, thế nên lính Mèo đều lấy sự từ tốn làm trọng, thong thả ra trận, lúc gặp kẻ địch thì mới nhanh chóng... lùi lại.

Hơn một giờ chiều, trên trời tuy có mấy đám mây đen nhưng sức nóng của mặt trời vẫn rất mạnh, miệng của đám lính Mèo đều há to hết cỡ, lớp lông tơ trên người đều bị mồ hôi làm cho bết dính lại, tôi chưa từng thấy một đám lính nào mất thể diện đến thế. Đằng xa có một khu rừng lá mê, Đại Yết ra lệnh đi vòng qua để xuyên qua rừng. Tôi cứ tưởng hắn thương xót đám lính, vào trong rừng có thể nghỉ ngơi một lát. Đến khi sắp đến rừng cây, hắn lăn xuống bàn bạc với tôi xem tôi có muốn giúp hắn cướp khu rừng lá mê này hay không. "Cướp được một ít lá mê thì không quan trọng lắm, nhưng việc cho lính được luyện tập chiến đấu thì là một việc vô cùng có ích," Đại Yết nói. Chưa kịp trả lời hắn, tôi đã nhìn đám lính trước, từng người từng người một đều ngậm chặt miệng lại, có vẻ như chút mệt mỏi nào vừa nãy đã bay sạch; vừa đi vừa cướp chính là sự nghiệp chính đáng của lính Mèo, tôi nghĩ thầm. Tôi cũng nhìn ra được: Đại Yết và đám lính của hắn chắc chắn đều cực kỳ căm ghét tôi, nếu như tôi ngăn cản bọn họ cướp bóc. Mặc dù khẩu súng lục của tôi có thể chống đỡ lại bọn họ, nhưng nếu họ đã tâm cơ muốn hãm hại tôi thì tôi phòng thế nào cho xuể. Vả lại, việc người Mèo cướp bóc lẫn nhau bị họ coi là chuyện hợp tình hợp lý, cho dù tôi không vì sự an nguy cá nhân mà vứt bỏ chính nghĩa đi chăng nữa, thì có ai thèm ca ngợi hành vi của tôi cơ chứ? Tôi biết mình đã bị sự lây nhiễm của người Mèo làm cho vấy bẩn rồi, lòng dũng cảm của tôi thường vì muốn bảo toàn sự an toàn cho bản thân mà vơi bớt đi. Tôi bảo Đại Yết cứ tùy tiện xử lý đi, đây đã là biểu hiện của sự thụt lùi rồi, nào ngờ tôi vừa lùi một bước thì hắn lập tức tiến lên một tấc, hắn hỏi tôi có muốn dẫn đầu đi cướp hay không? Về điểm này tôi không chút do dự từ chối thẳng thừng. Các người cướp thì cứ cướp, tôi không phản đối, cũng không tham gia, tôi nói với hắn như vậy.

Đám lính dường như từ lúc đi về phía rừng cây là đã ngửi thấy mùi vị của sự cướp bóc rồi, còn chưa đợi Đại Yết hạ lệnh, bọn họ đã đặt hết các kiện lá xuống, cầm chắc gậy gỗ, có mấy tên đã chạy biến đi mất rồi. Tôi cũng chưa từng thấy Đại Yết dũng cảm như vậy bao giờ, mặc dù hắn không trực tiếp đi cướp, thế nhưng sắc mặt của hắn vô cùng nghiêm nghị, hoàn toàn không chút sợ hãi, tròng mắt trợn trừng, lớp lông tơ trên đầu dựng đứng cả lên. Cây gậy gỗ của hắn vung lên, đám lính hô lên một tiếng, lao thẳng vào khu rừng lá mê. Đến nơi, mọi người chạy vòng quanh rừng như thể đều phát bệnh điên. Tôi nghĩ thừng, đây chắc là để nhử người gác rừng ra ngoài. Chạy được ba vòng, trong rừng không thấy động tĩnh gì, Đại Yết cười, đám lính lại hét lên một tiếng, toàn bộ xông vào trong rừng.

Trong rừng cũng vang lên một tiếng hô, mắt của Đại Yết không trợn to thế nữa, chớp chớp mấy cái. Đám lính của hắn thối lui ra ngoài, gậy gỗ vứt tung tóe khắp nơi, hai tay ôm lấy gáy, gào thét như sói kêu quỷ hú chạy ngược trở về: "Có người ngoại quốc! Có người ngoại quốc!" Mọi người đồng thanh hét lên. Đại Yết có vẻ không tin lắm, nhưng cũng chẳng còn dũng cảm như trước nữa, hắn lẩm bẩm tự nói: "Có người ngoại quốc? Tôi biết ở đây tuyệt đối không có người ngoại quốc cơ mà!" Hắn vừa dứt lời thì trong rừng có người đuổi theo ra. Đại Yết hoảng sợ: "Thực sự có người ngoại quốc!" Từ trong rừng đi ra không ít lính Mèo. Dẫn đầu là hai kẻ cao lớn, toàn thân mọc đầy lông trắng, trong tay cầm một thanh gậy phát sáng. Hai kẻ này chắc chắn là người ngoại quốc rồi, tôi thầm nghĩ; người ngoại quốc thế nào cũng biết dùng hóa học để chế tạo ra những thứ giống như sắt. Trong lòng tôi cũng có chút bất an, giả sử Đại Yết cầu cứu tôi ra chặn hai tên người da trắng kia lại, thì tôi phải làm sao đây? Tôi có biết thứ phát sáng trong tay họ là gì đâu chứ? Cướp mê lâm của nhà người ta tuy không phải là ý định của tôi, nhưng chung quy tôi vẫn là người bảo vệ của Đại Yết; trơ mắt nhìn họ thất bại mà không cứu, ít nhất cũng làm tổn hại đến thân phận của tôi, sau này mọi chuyện của tôi ở nước Mèo vẫn còn phải dựa dẫm vào hắn. "Mau ra chặn lại!" Đại Yết nói với tôi, "Mau ra chặn lại!"

Tôi biết đây là trách nhiệm không thể chối từ, không kịp suy nghĩ nhiều nữa, tôi cầm chắc súng lục bước qua đó. Nằm ngoài dự đoán của tôi, hai chú mèo trắng kia thấy tôi đi ra liền không tiến lên nữa. Đại Yết cũng chạy đuổi theo đến nơi, tôi biết chuyện này sẽ không gặp nguy hiểm gì nữa. "Giảng hòa! Giảng hòa!" Đại Yết thấp giọng nói ở phía sau lưng tôi. Tôi có hơi ngơ ngác: Sao lại không bảo tôi đánh nhau với họ? Giảng hòa? Giảng hòa thế nào? Mọi chuyện khi đối mặt thường không đến mức khó khăn như trong tưởng tượng, tôi đang ngơ ngác thì hai người da trắng kia cất tiếng nói: "Phạt các người sáu kiện lá mê. Thuộc về ba chúng ta!" Tôi nhìn qua, rõ ràng chỉ có hai người da trắng cơ mà. Sao lại nói là ba người? Đại Yết ở đằng sau thấp giọng giục tôi: "Mau thương lượng với họ đi!" Tôi thương lượng cái gì cơ chứ? Tôi cũng ngốc nghếch thốt lên một câu: "Phạt các người sáu kiện lá mê. Thuộc về ba chúng ta!" Hai người da trắng nghe tôi nói câu đó xong thì mỉm cười gật đầu, có vẻ vô cùng hài lòng. Tôi lại càng khó hiểu hơn nữa. Đại Yết thở dài một hơi, phân phó người khiêng sáu kiện lá mê tới. Sáu kiện lá được khiêng đến, hai người da trắng rất khách sáo mời tôi chọn hai kiện trước. Lúc này tôi mới hiểu ra. Hóa ra ba người là tính cả tôi ở trong đó. Tôi tự nhiên cũng rất khách sáo mời họ chọn trước. Bọn họ tùy tiện lấy bốn kiện giao cho đám lính Mèo của họ, đoạn nói với tôi: "Lá mê của chúng tôi cũng thu hoạch xong rồi. Hẹn gặp lại trong thành nhé." Tôi cũng ngốc nghếch đáp lại một câu: "Hẹn gặp lại trong thành." Bọn họ quay người đi ngược vào trong rừng.

Trong lòng tôi nghĩ thế nào cũng thấy khó hiểu. Đây là trò hề gì thế này?

Cho đến khi tôi vào đến thành Mèo, hỏi thăm những người ngoại quốc, tôi mới vỡ lẽ ra ngọn ngành khúc chiết. Người nước Mèo không đánh lại người ngoài. Hy vọng duy nhất của bọn họ là những người ngoại quốc tự đánh lẫn nhau. Quyết tâm tự cường đòi hỏi sự nỗ lực cực lớn, người Mèo lại quá tinh ranh, không chịu bỏ ra thứ sức lao động ngu ngốc ấy. Cho nên chỉ mong đại thần phù hộ cho người ngoại quốc tàn sát lẫn nhau, để người Mèo có cơ hội chuyển yếu thành mạnh, hoặc phải nói là, có cơ hội thấy các nước khác cũng yếu ớt y hệt như họ. Người ngoại quốc hiểu rõ điều này, những xung đột lợi ích của họ ở nước Mèo vẫn luôn diễn ra thường xuyên. Nhưng họ tuyệt đối không chịu tấn công lẫn nhau để cho người Mèo được hưởng lợi. Họ nhìn thấu rõ ràng, việc họ tự gây chiến tranh với nhau là sự va chạm giữa cứng với cứng. Cho dù có thắng trận thì cũng sẽ gánh chịu tổn thất cực lớn; ngược lại, nếu họ liên thủ lại cùng nhau bắt nạt nước Mèo thì có thể thu về lợi ích cực lớn mà chẳng hề tổn hại gì. Không chỉ chính sách giữa các quốc gia là như vậy, mà ngay cả những cá nhân đến nước Mèo làm ăn cũng tuân thủ điều kiện này. Bảo vệ mê lâm là một nghề nghiệp béo bở của người ngoại quốc. Thế nhưng mọi người đã có thỏa thuận chung: chỉ chịu trách nhiệm thay mặt thổ địa kháng cự lại người nước Mèo. Gặp lúc cả hai bên đều có người ngoại quốc bảo vệ, thì đôi bên không ai được phép xâm phạm lẫn nhau; kẻ nào không tuân thủ điều kiện này, sẽ do những người bảo vệ của hai bên cùng nhau bàn bạc trừng phạt thổ địa hoặc kẻ cầm đầu. Làm như vậy, vừa có thể tránh được việc người ngoại quốc và người ngoại quốc xảy ra tranh chấp vì chuyện của người nước Mèo, vừa có thể khiến địa vị của những người bảo vệ trở nên ưu việt hơn, không đến nỗi bị người Mèo lợi dụng.

Nghĩ cho những người bảo vệ thì đây quả là một biện pháp không tồi. Còn xét từ góc độ của người nước Mèo thì sao? Tôi không kìm được mà cảm thấy bất bình thay cho Đại Yết và đồng bọn. Thế nhưng nghĩ lại: Đại Yết và những kẻ khác đành lòng nhẫn nhịn điều này, đành lòng không tự cường, đành lòng cầu xin người ngoài đánh đập người nhà của mình. Thì đó là lỗi của ai cơ chứ? Chỉ những kẻ có khí phách ngang tàng tương đương mới có thể coi trọng lẫn nhau, người Mèo vốn dĩ đã mất hết nhân tính rồi. Thảo nào họ lại bị người ta đùa giỡn như thế. Tôi vì chuyện này mà trong lòng bực bội suốt mấy ngày liền.

Quay lại câu chuyện chính: Đại Yết chịu phạt xong, lại ra dáng trang trọng trèo lên đầu mèo, trên mặt hoàn toàn không có chút vẻ xấu hổ nào, trái lại trông cứ như thể hắn mới là kẻ giành chiến thắng vậy. Hắn chỉ bảo với tôi rằng, giả sử tôi không muốn nhận hai kiện lá mê đó — hắn biết tôi không thích ăn lắm — hắn sẵn lòng bỏ ra hai mươi quốc hồn để mua lại. Tôi thừa biết kiện lá mê này ít nhất cũng đáng giá ba trăm quốc hồn, thế nhưng tôi không bảo là bán, cũng chẳng nói là không bán, tôi chỉ khinh người không thèm đếm xỉa đến hắn, đến một tiếng "hừ" tôi cũng chẳng thèm phát ra.

Mặt trời ngả về tây, thành Mèo đã hiện ra trước mắt.

Vừa nhìn thấy thành Mèo, không hiểu sao trong lòng tôi lại hình thành một câu nói: nền văn minh này sắp bị diệt vong rồi! Tôi vốn chẳng hiểu gì về toàn bộ nền văn minh của nước Mèo; chút kinh nghiệm thu lượm được ở mê lâm chỉ đủ để khơi gợi trí tò mò của tôi, khiến tôi muốn nhìn cho ra ngô ra khoai đến tận cùng sự việc; nền văn minh nước Mèo trong tâm trí tôi tuyệt đối không chỉ là những màn đan xen và bối cảnh đầy bi kịch; tôi hy vọng có thể nhìn thấu cái gốc rễ của một nền văn minh, từ đó thu thập thêm nhiều kinh nghiệm sống cho cuộc đời. Văn minh và dân tộc là những thứ có thể bị diệt vong, những trang ghi chép trong lịch sử nhân loại trên Trái Đất của chúng ta đâu phải lúc nào cũng mang màu hồng rực rỡ. Đọc lịch sử nếu có thể khiến chúng ta rơi lệ, thì trước mắt đang bày ra cả một mảnh nền văn minh sắp tắt thở, đó là một chuyện đau xót biết nhường nào!

Người sắp chết còn có cái gọi là hồi quang phản chiếu, một nền văn minh sắp thọ chung thì chưa chắc đã hoàn toàn vắng lặng không chút ồn ào náo nhiệt. Sự diệt vong của một nền văn minh còn diễn ra một cách vô thức hơn cả cái chết của một con người; tựa như tiến trình tạo hóa đã ấn ngón tay hủy diệt ấy lên đầu nền văn minh, kẻ tốt — cho dù trong quốc gia sắp chết ấy chung quy vẫn có vài người tốt — kẻ xấu, tất cả đều sẽ cùng nhau chuốc lấy họa diệt vong. Vài người tốt ấy có lẽ đã cảm nhận được hơi thở đang gấp gáp, có lẽ đã chuẩn bị sẵn những bức di thư, thế nhưng, tiếng ngâm khúc bi thương của những con người này nếu đem so với thứ âm nhạc vui buồn tự đẩy nhanh cái chết kia, thì chẳng khác nào mấy con ve sầu tàn đang chống lại cơn cuồng phong mùa thu dữ dội.

Nước Mèo vô cùng náo nhiệt, và trong khung cảnh náo nhiệt ấy, tôi nhìn thấy ngón tay hủy diệt dường như sắp sửa lột sạch da thịt của con người, biến thành Mèo này thành một bãi chất đống xương trắng.

A! Thành Mèo thật là náo nhiệt! Cấu trúc của thành phố, theo kinh nghiệm của tôi, là đơn giản nhất trên thế gian này. Chẳng có gì gọi là đường phố, bởi vì ngoại trừ một dãy nhà nhìn mãi không thấy điểm cuối, tất cả những chỗ còn lại đều là đường — hay đúng hơn phải gọi là một bãi đất trống. Nhìn thấy doanh trại là có thể tưởng tượng ra thành Mèo rồi: một bãi đất trống vô cùng lớn, ở giữa là một dãy nhà thiếu thốn màu sắc, bên ngoài những ngôi nhà toàn là người, đây chính là thành Mèo. Người thật là đông. Nói không xuể bọn họ đang làm gì nữa. Không có lấy một kẻ đi đường thẳng, không có một ai là không cản trở đường đi của người khác. May là đường phố rất rộng, ai nấy đều từ đi thẳng, dần dần chuyển thành đi ngang, từng đám người chen chúc nhau, giả sử lấy dãy nhà kia làm đê điều, thì con người ta cũng chẳng khác mấy so với dòng nước triều đang cuồn cuộn dâng trào. Tôi vẫn chưa biết những ngôi nhà của bọn họ có biển số nhà hay không. Giả sử có đi, nếu một người muốn từ số nhà số 5 đi đến số nhà số 10, anh ta buộc phải đi ngang ra ngoài — ít nhất cũng phải ba dặm ấy chứ, vừa bước chân ra khỏi cửa là đã bị dòng người ép cho đi ngang theo dòng nước triều chảy đi; may mắn mà gặp được dòng nước triều đổi hướng, anh ta mới bị mọi người ép quay trở lại. Nếu anh ta gặp may, có lẽ sẽ đến được số 10. Dĩ nhiên, anh ta không thể gặp may mãi được, đôi khi chen qua chen lại, không những còn cách số 10 xa lắc xa lơ, mà có khi ngày hôm đó anh ta đến nhà cũng chẳng về được.

Trong thành vì sao chỉ có một dãy kiến trúc là có lý do của nó. Tôi nghĩ: thuở ban đầu chắc chắn đã có rất nhiều dãy nhà, hình thành nên rất nhiều con đường hỏ hẹp hơn. Trong những con đường hẹp ấy, sự chen lúc của con người không những lãng phí thời gian mà còn có thể xảy ra án mạng: nhường đường, trong mắt người Mèo, là chuyện nhục nhã nhất; đi sát sang một bên thì đi ngược lại với tinh thần yêu tự do của người Mèo; cứ như thế, giả sử hai bên của một con đường đều là nhà, người ta đành phải chen chúc nhau mãi mãi, nếu không chen sập được một dãy nhà thì hoàn toàn không có cách nào giải quyết nổi. Cho nên, nhà cửa cứ thế xây dài mãi theo một đường thẳng, biến đường phố thành vô tận về chiều rộng; mặc dù làm vậy vẫn không tránh khỏi cảnh chen chúc, nhưng rốt cuộc thì sẽ không còn xảy ra án mạng nữa; chen ra mười dặm, rồi lại chen về mười dặm, chẳng qua chỉ là đi thêm nhiều đường hơn thôi, chứ không có nguy hiểm lớn nào cả; cách nhìn nhận của người Mèo đôi khi vô cùng nhân đạo; vả lại chen chúc nhau mà đi, chưa chắc đã không thoải mái, việc bị mọi người nhấc bổng cả chân lên, rõ ràng chính là được ngồi xe miễn phí rồi. Phỏng đoán này đúng hay sai, tôi không dám khẳng định. Sau này nhất định tôi phải đi xem thử có vết tích của những con đường cổ nào không, để chứng minh cho lý thuyết của mình.

Nếu chỉ là chen chúc thì vẫn chưa tính là có đặc sắc gì. Dòng người không chỉ dịch chuyển sang trái sang phải, mà còn nhấp nhô lên xuống nữa chứ. Trên đường có một viên sỏi nhỏ, thế là bỗng "vèo" một cái, một đám người đồng loạt ngồi thụp xuống, dòng người nổi lên một vòng xoáy. Viên sỏi, nhìn kìa viên sỏi nhỏ, bắt buộc phải nhìn cho bằng được! Đám người đang ngồi xổm lại chuyển thành ngồi hẳn xuống, xung quanh lại có thêm rất nhiều kẻ ngồi xổm xuống nữa. Vòng xoáy ngày một lớn dần. Đám người ở phía sau đương nhiên không nhìn thấy viên sỏi đó, cứ chen chúc tiến về phía trước, xô ngã mấy kẻ đang ngồi ở phía trước đứng dậy, càng chen càng cao, cuối cùng bị chen bổng lên tận đỉnh đầu những người khác. Đột ngột mọi người đều quên bẵng đi viên sỏi, ngẩng đầu lên nhìn những kẻ ở trên cao. Vòng xoáy lại được lấp đầy. Cái vừa mới lấp đầy này, thì bên cạnh có hai người quen tình cờ gặp nhau do ý trời, bỗng "vèo" một cái, ngồi xuống, trò chuyện tâm sự. Xung quanh cũng hùa theo ngồi xuống theo, lắng nghe hai vị trò chuyện. Lại nổi lên một vòng xoáy. Người đứng nghe bên cạnh tham gia ý kiến vào câu chuyện của hai vị bằng hữu, đương nhiên không đánh nhau không được. Vòng xoáy đột ngột mở rộng. Đánh qua đánh lại, đánh đến một vòng xoáy khác — hai vị cao niên đang bày cờ trên đường phố. Hai vòng xoáy gộp lại làm một, mọi người không đánh nhau nữa, đứng xem hai vị cao niên đánh cờ, trước khi phát sinh ý kiến tranh luận về ván cờ, vòng xoáy này tạm thời không có sự biến động nào lớn.

Nếu chỉ là sự nhấp nhô của dòng người thì vẫn chưa tính là kỳ lạ. Dòng người ở giữa đột nhiên có thể nứt ra một đường rẽ lớn, giống như người Israel cổ đại vượt Biển Đỏ vậy. Nếu không có chiêu này, tôi thật sự không tài nào tưởng nổi đội ngũ chở lá mê của Đại Yết làm sao có thể xếp hàng ngay ngắn mà đi; nhà của Đại Yết nằm ở trung tâm thành Mèo. Không cách thành Mèo bao xa, tôi đã nhìn thấy biển người mênh mông đó, tôi cứ tưởng đội ngũ của Đại Yết nhất định phải đi vòng quanh rìa của biển người. Thế nhưng, Đại Yết cứ đứng trên đầu của bảy người Mèo, lao thẳng vào giữa đám đông. Âm nhạc nổi lên. Tôi cứ tưởng đây là biểu hiện dùng để ra hiệu cho người đi đường nhường đường. Thế nhưng, hễ nghe thấy tiếng nhạc là mọi người đều nhao nhao chen chúc dồn về phía đội ngũ, chen đến mức chặt cứng như thể đóng bánh đậu chuẩn bị đem đi vận chuyển vậy. Tôi thầm nghĩ trong lòng: Đại Yết mà xuyên qua được thì đúng là lạ đời! Hừ, Đại Yết đương nhiên nắm chắc tình hình hơn tôi rồi. Chỉ nghe "bốp đốp bốp đốp", gậy gối của đám lính giáng xuống bừng bừng khí thế hệt như tiếng trống trong tuồng võ, toàn bộ đều nện lên đầu người Mèo. Dòng người nứt ra một đường rẽ. Điều kỳ lạ là nhiệt tình tham quan của mọi người không hề suy giảm, tuy đã tránh đường ra rồi mà vẫn cứ cười ha hả, trơ mắt nhìn nhau mà cười ha hả! Gậy gối vì thế mà cũng chẳng dừng lại, vẫn cứ "bốp bốp" giáng xuống. Tôi chú ý quan sát kỹ, người Mèo trong thành có hơi khác một chút so với ở vùng quê, trên đầu mỗi người đều có một mảng không mọc tóc mà bị bọc một lớp vỏ thiết, giống như phần giữa của mặt trống, có lẽ việc bị lính coi như trống để đánh mỗi khi xem náo nhiệt là một tập tục có tính lịch sử. Kinh nghiệm không phải cứ nhìn lướt qua là có được. Tôi cứ tưởng đám lính vừa đi vừa đánh chỉ là để dọn đường. Hóa ra còn có tác dụng khác nữa: khán giả hai bên vốn dĩ chẳng chịu ngồi yên một chỗ, những kẻ đứng ở phía sau không ai chịu thua kém ai, xô đẩy, đá thọc, chen lấn, thậm chí là cắn xé, bằng mọi giá phải đạt cho được mục đích "chưa từng có". Đồng thời, những kẻ ở phía trước thì đá ngược trở lại, huých cùi chỏ, ngã ngửa ra sau, thực hiện những động tác "vô tiền khoáng hậu". Đám lính không chỉ đánh những kẻ ở tít phía trước, mà còn vươn dài cây gậy "bốp" một phát vào đầu đám mèo ở phía sau. Trên đầu thực sự rất đau, sự đau đớn do chen lấn xô đẩy lẫn nhau vì thế mà giảm bớt đi một chút, các cuộc xung đột nhờ vậy cũng ít đi. Đây có thể gọi là phương pháp dùng nỗi đau để trị nỗi đau.

Tôi chỉ mải quan sát con người, nói thật lòng là họ mang lại cho tôi một thứ sức hút bi thảm cực độ, tôi dường như không thể không nhìn họ. Tôi nói, tôi mải nhìn người đến mức thậm chí chẳng thèm nhìn xem những ngôi nhà kia trông ra làm sao. Trong lòng tôi dường như đã lờ mờ cảm nhận được những ngôi nhà ấy tuyệt đối chẳng thể nào đẹp đẽ nổi, bởi vì một mùi hôi thối cứ vương vấn mãi không rời khỏi mũi tôi. Giả sử sự ô uế và vẻ đẹp có thể hòa quyện với nhau, thì có lẽ phán đoán của tôi đã sai lầm, thế nhưng tôi không thể tưởng tượng nổi Cung A Phòng lại bị bao bọc bởi bùn đen và nước cống hôi thối. Người đi đường cũng dần dần không cho phép tôi ngẩng đầu lên nữa: hễ tôi cứ đi đến gần họ là họ lập tức thét lên một tiếng, giật mình lùi lại xa tít tắp, rồi ngay sau đó lại bám theo chen chúc xúm lại. Sự sợ hãi của người Mèo trong thành đối với người ngoại quốc, theo tôi thấy, không dữ dội bằng người ở vùng quê, sự ngạc nhiên của họ đều trút sạch qua tiếng thét ấy, rồi sau đó họ sẽ xúm lại để quan sát thật kỹ. Giả sử tôi đứng khựng lại giữa đường, tôi dám cá là tôi sẽ chẳng bao giờ di chuyển được nữa, họ nhất định sẽ vây quanh tôi kín như bưng. Muôn vàn ngón tay cứ chĩa thẳng vào tôi, người Mèo rất bộc trực, thấy thứ gì mới mẻ là chỉ thẳng vào mặt ngay. Thế nhưng tôi rốt cuộc vẫn không thể gạt bỏ được cái sĩ diện của con người trên Trái Đất này đi được, tôi thật sự cảm thấy khó chịu vô cùng! Muôn vàn ngón tay, giống như những khẩu súng lục nhỏ, chĩa thẳng ở ngay trước mũi, đằng sau mỗi khẩu súng nhỏ là hai tròng mắt tròn xoe đang mở lớn, phát sáng nhìn chằm chằm vào tôi. Những khẩu súng nhỏ ngước lên trên, đều chĩa thẳng vào mặt tôi; những khẩu súng nhỏ chúc xuống dưới, đều chĩa thẳng vào phần dưới của tôi. Tôi cảm thấy vô cùng bất an, chỉ hận không thể chắp cánh bay vút lên, tìm một nơi thanh tịnh ngồi nghỉ một lát. Dũng khí của tôi bay sạch, hoàn toàn không dám ngẩng đầu lên nữa. Tôi tuy không phải là một nhà thơ, nhưng ít nhiều cũng có chút sự nhạy cảm của nhà thơ, những ngón tay và ánh mắt ấy dường như sắp chỉ trỏ tôi đến hóa thành tro bụi luôn rồi, tôi cảm thấy mình không còn là một sinh thể có nhân cách nữa. Thế nhưng sự việc nào cũng phải nhìn nhận từ hai phía, tôi không dám ngẩng đầu lên cũng có cái lợi của nó, những hố gà lồi lõm và từng vũng bùn hôi thối trên đường, giả sử tôi cứ ngẩng cao đầu mà bước, thì chí ít cũng có thể khiến nửa thân dưới của mình biến thành một con heo què cho xem. Người Mèo có lẽ chưa từng tu sửa nổi một con đường nào, mặc dù họ có lịch sử lâu đời đến thế. Tôi dường như có phần coi thường lịch sử, đặc biệt là những thứ lịch sử xa xưa ấy.

May mà đã đến nhà của Đại Yết, lúc này tôi mới nhìn rõ, nhà cửa của thành Mèo và cái hang nhỏ tôi ở ở mê lâm thoạt nhìn thì tiểu đồng đại dị.

Nhà ở của Đại Yết nằm ngay ở trung tâm thành phố. Bốn bề là những bức tường cao vút, không cửa ra vào, không cửa sổ.

Mặt trời đã sắp lặn, người trên đường dần dần giải tán. Lúc này tôi mới nhìn rõ, những ngôi nhà ở hai bên cũng đều là hình vuông, không cửa ra vào, không cửa sổ.

Trên đỉnh tường ló dạng mấy cái đầu mèo, Đại Yết hô lên mấy tiếng, mấy cái đầu mèo đều biến mất tăm. Đợi một lát, đầu lại nhô lên, thả xuống mấy sợi dây thừng thô để kéo từng kiện lá mê lên trên tường. Trời đã tối hẳn. Trên đường không còn một bóng người. Kiện lá mê mới kéo lên được hơn một nửa, đám lính hình như đã mất kiên nhẫn, tất cả đều lộ ra vẻ mặt bất an. Tôi nhìn ra được: người Mèo không thích làm việc vào ban đêm, mặc dù thị lực của họ không phải là không thể làm việc trong bóng tối.

Đại Yết lại tỏ ra vô cùng khách sáo với tôi: Liệu tôi có bằng lòng ở bên ngoài nhà canh gác giúp hắn số lá mê chưa kéo xong này không? Đám lính nhất định phải về nhà, bây giờ đã muộn lắm rồi.

Tôi thầm nghĩ: Giả sử tôi có một chiếc đèn pin, thì đây quả là cơ hội tốt để một mình ngắm nhìn thành Mèo vào ban đêm. Đáng tiếc là cả hai chiếc đèn pin đều ở trên máy bay, chắc là đều đã rơi vỡ nát hết cả rồi. Tôi nhận lời Đại Yết; mặc dù tôi cực kỳ muốn tận mắt nhìn ngắm bên trong nơi ở của hắn, thế nhưng suy đoán từ kinh nghiệm ở trọ trong mê lâm, ở trong nhà chưa chắc đã thoải mái hơn ở ngoài trời. Đại Yết mừng rỡ, hạ lệnh cho đám lính giải tán. Sau đó hắn tự mình túm lấy sợi dây thừng lớn leo lên đỉnh tường.

Chỉ còn lại một mình tôi, gió nhỏ vẫn thổi, các vì sao sáng rực hơn mọi khi gấp bội, mang đậm chút tiết trời mùa thu, trong lòng cảm thấy vô cùng sảng khoái. Đáng tiếc là con mương hôi thối ngay bên ngoài ngôi nhà đã khiến tôi không thể tận hưởng trọn vẹn cái đêm tĩnh mịch này một cách yên bình. Xé toạc một kiện lá mê, ăn vài phiến lá, một là để giải đóa, hai là để chống lại mùi hôi thối xung quanh, đoạn tôi cứ thẩn thơ đi qua đi lại một mình.

Lại không kìm được mà nghĩ đến rất nhiều vấn đề: Tại sao người Mèo ban ngày náo nhiệt dữ dội thế mà ban đêm lại trốn biệt đi đâu hết? Đây là biểu hiện xã hội không an toàn chăng? Rất nhiều người như thế chui rúc vào trong dãy nhà này, không thoáng khí, không có ánh đèn, chỉ có ruồi nhòi, mùi hôi thối, sự ô uế, đây mà là sự sống ư? Nhà cửa không mở cửa chính? Không mở cửa sổ? Ồ, là vì sợ cướp bóc! Vì để mưu cầu sự an toàn mà hoàn toàn vứt bỏ cả vấn đề vệ sinh, bệnh tật sẽ từ bên trong cướp đi sinh mạng của họ mất! Lại nhìn thấy ngón tay khổng lồ hủy diệt kia, cả người tôi bỗng cảm thấy hơi run rẩy. Giả sử có các bệnh truyền nhiễm như tả, sốt đỏ v.v., thì cái thành phố này, cái thành phố này, chỉ trong vòng một tuần là có thể quét sạch bóng người! Càng nhìn thành phố này càng thấy chướng mắt, một cái bóng đen to lớn xấu xí đứng dưới ánh sao, không phát ra chút âm thanh nào, chỉ bốc lên một luồng mùi hôi thối. Tôi khuân mấy kiện lá mê, trải ra ở nơi cách xa con mương hôi thối, ngửa mặt ngắm sao, đây cũng không phải là một chiếc giường kém thoải mái cho lắm. Thế nhưng, tôi lại cảm thấy có chút thê lương. Tôi dường như lại có chút ghen tị với đám người Mèo đó. Bẩn thỉu, hôi thối, không thông gió... rốt cuộc thì họ vẫn là một nhà già trẻ ở quây quần bên nhau, còn tôi thì sao? Cô độc trên Hỏa Tinh bầu bạn với ánh sao! Lại còn phải canh chừng lá mê cho Đại Yết! Tôi không kìm được mà bật cười, mặc dù trong khóe mắt đã rớm ra hai giọt nước mắt từ bao giờ.

Tôi từ từ chìm vào giấc ngủ, trong đầu có hai ý niệm trái ngược nhau dường như đang ngăn cản tôi chợp mắt an giấc: mình phải trung thành canh chừng lá mê cho Đại Yết; với lại việc gì mình phải bận tâm quản hắn cơ chứ. Đang lúc mơ màng nửa tỉnh nửa mê như thế, có ai đó vỗ nhẹ vào vai tôi. Tôi lập tức ngồi phắt dậy, nhưng vẫn tưởng rằng mình đang nằm mơ. Vô thức dụi dụi mắt, trước mặt xuất hiện hai người Mèo. Gặp được con người ở cái nơi mà mình chắc chắn là không một bóng người, khiến tôi không khỏi liên tưởng đến ma quỷ, thứ mê tín của người nguyên thủy dường như cứ hay đột ngột xuất hiện hù dọa cái đám người "văn minh" chúng ta như thế đấy.

Tôi tuy không quan sát kỹ họ, nhưng đã chắc chắn đây không phải là những tên người Mèo bình thường, bởi vì bọn họ dám vỗ vai tôi một cái. Tôi cũng chẳng bận tâm đến việc rút súng lục, tôi dường như quên mất rằng mình đang ở trên Hỏa Tinh. "Xin mời ngồi!" Không hiểu sao tôi lại nghĩ ra được hai chữ ấy, hay là vì đây là câu khách sáo hay dùng, cho nên vô thức đã thốt ra miệng.

Hai vị người Mèo này vô cùng hào phóng ngồi xuống. Trong lòng tôi cảm thấy vô cùng thoải mái; ở cùng đám người Mèo bao nhiêu ngày tháng nay, tôi chưa từng thấy ai hào phóng đón nhận sự tiếp đãi của tôi như thế.

"Chúng tôi là người ngoại quốc." Một người trông có vẻ mập mạp hơn trong số hai người lên tiếng: "Anh có biết tại sao tôi lại đưa ra ý kiến 'người ngoại quốc' không?"

Tôi hiểu ý của anh ta.

"Anh cũng là người ngoại quốc," kẻ gầy hơn tiếp lời — trông thái độ của hai người bọn họ không giống như đã bàn bạc trước mọi câu nói rồi mới đến, mà biểu lộ sự tôn trọng lẫn nhau, tuyệt đối không giống như kiểu của Đại Yết là ôm đồm nói hết phần người khác, không cho kẻ khác há miệng. "Tôi đến từ Trái Đất," tôi nói.

"Ồ!" Cả hai đồng loạt lộ vẻ kinh ngạc: "Chúng tôi hằng mong được giao lưu với các hành tinh khác, thế nhưng mãi vẫn không thực hiện được. Chúng tôi thật vinh hạnh biết bao! Lại được gặp gỡ người đến từ Trái Đất!" Cả hai đồng loạt đứng phắt dậy, như muốn bày tỏ lòng kính trọng với tôi.

Tôi có cảm giác mình lại được bước vào xã hội của "con người", thế nhưng trong lòng vì thế mà lại có chút buồn bã, đến một câu khách sáo cũng chẳng thốt ra nổi.

Họ lại ngồi xuống, hỏi tôi rất nhiều chuyện về Trái Đất. Tôi đem lòng yêu quý hai con người này. Lời nói của họ đơn giản rõ ràng, không có quá nhiều từ ngữ khách sáo, đồng thời ở mọi nơi đều không đánh mất sự tôn trọng giữa những người bạn với nhau, từ "thỏa đáng" chính là từ miêu tả chính xác nhất. Những lời lẽ thỏa đáng nếu bắt buộc phải xuất phát từ một tư duy rõ ràng, thì trí tuệ của hai con người này phải vượt trội hơn Đại Yết — chưa cần nhắc đến phần còn lại của người Mèo — gấp bao nhiêu lần.

Quốc gia của họ — Quang Quốc, họ nói với tôi, cách nơi này bảy ngày đường. Nghề nghiệp của họ cũng giống như tôi, là bảo vệ mê lâm cho thổ địa nước Mèo. Sau khi tôi hỏi họ một số chuyện về Quang Quốc, họ liền nói: "Thưa tiên sinh Trái Đất," (họ gọi tôi như vậy dường như mang theo mười phần kính trọng), người mập nói: "Chúng tôi đến đây với hai mục đích: thứ nhất là mời anh đến chỗ chúng tôi sinh sống, thứ hai là đến cướp những phiến lá mê này."

Mục đích thứ hai dọa tôi giật mình thon thót.

"Anh hãy giải thích vấn đề thứ hai cho tiên sinh Trái Đất nghe đi," người mập bảo người gầy: "Bởi vì hình như ngài ấy vẫn chưa hiểu rõ ý của chúng ta."

"Tiên sinh Trái Đất," người gầy mỉm cười nói: "Có lẽ chúng tôi đã dọa anh sợ rồi phải không? Xin hãy cứ yên tâm, chúng tôi tuyệt đối không dùng vũ lực, chúng tôi đến đây là để thương lượng với anh. Lá mê của Đại Yết được phó thác trong tay anh, anh trung thành canh giữ giúp hắn, Đại Yết chẳng hề biết ơn anh thêm chút nào đâu; anh tịch thu chúng đi chăng nữa, Đại Yết cũng chẳng căm hận anh; người nước Mèo này, anh phải biết đấy, họ có một phương pháp đối nhân xử thế hoàn toàn khác."

"Các người đều là người Mèo cả mà!" Tôi thầm nghĩ trong lòng.

Anh ta hình như đoán thấu suy nghĩ trong lòng tôi, lại mỉm cười: "Đúng vậy, tổ tiên của chúng tôi đều là loài mèo, y hệt như —"

"Tổ tiên của tôi là loài khỉ." Tôi cũng mỉm cười.

"Đúng vậy, chúng ta đều là loài động vật hay bày trò xấu xa, bởi vì tổ tiên của chúng ta vốn chẳng lấy gì làm cao cả cho lắm." Anh ta nhìn tôi, có lẽ thầm thừa nhận bộ dạng của tôi quả thực rất giống loài khỉ, rồi anh ta tiếp tục nói: "Chúng ta hãy quay lại chuyện của Đại Yết nhé. Anh trung thành canh giữ lá mê giúp hắn, hắn chẳng hề biết ơn anh. Ngược lại, anh tịch thu một nửa số này đi, hắn liền có thể khắp nơi lớn tiếng ra rả rằng mình bị trộm cắp, từ đó nâng cao giá trị hàng hóa của mình lên. Người giàu bị cướp, người nghèo chịu phạt, Đại Yết muôn đời không bao giờ chịu thiệt."

"Thế nhưng, đó là chuyện của Đại Yết; tôi đã nhận lời ủy thác của hắn thì không nên lừa gạt hắn; cách làm người của hắn ra sao là một chuyện, lương tâm của tôi lại là chuyện khác," tôi nói cho họ biết.

"Đúng vậy, tiên sinh Trái Đất. Ở quốc gia của mình, chúng tôi cũng có cách nhìn nhận sự việc giống như anh, chỉ có điều, ở nước Mèo này, chúng ta thì trung thành, còn bọn họ thì giảo hoạt, xem chừng có vẻ không công bằng cho lắm. Nói thật nhé, trên Hỏa Tinh mà vẫn tồn tại một quốc gia thế này, chính là nỗi sỉ nhục của nhân loại trên Hỏa Tinh. Chúng tôi hoàn toàn không coi người nước Mèo ra gì."

"Cho nên chúng ta lại càng phải trung thành chính trực hơn; bọn họ không phải là con người, nhưng chúng tôi vẫn cứ là con người," tôi quả quyết nói.

Người mập tiếp lời: "Đúng vậy, tiên sinh Trái Đất. Chúng tôi không nhất thiết cứ phải bắt anh đi ngược lại với lương tâm của mình để làm việc. Ý định của chúng tôi là đưa ra lời cảnh báo cho anh, để anh không phải chịu thiệt. Người ngoại quốc chúng ta nên chiếu cố lẫn nhau."

"Thứ lỗi cho tôi," tôi hỏi: "Nước Mèo sở dĩ nghèo hèn yếu ớt như vậy có phải là vì người ngoại quốc liên thủ lại gây khó dễ cho họ hay không?"

“Có một chút. Thế nhưng, trên Hỏa tinh, sự thiếu thốn vũ lực chưa bao giờ là nguyên nhân khiến địa vị quốc tế bị mai một. Người dân mất đi nhân cách, đất nước ắt sẽ dần mất đi quốc cách. Không ai muốn hợp tác với một đất nước không có quốc cách cả. Chúng tôi thừa nhận các nước khác có nhiều điểm vô lý đối với nước Mèo, thế nhưng, ai lại chịu vì nói giúp cho một đất nước không có quốc cách mà làm tổn hại hòa khí với các quốc gia ngang hàng chứ? Trên Hỏa tinh vẫn còn rất nhiều nước nghèo yếu, họ không vì nghèo yếu mà đánh mất địa vị quốc tế. Nước yếu có rất nhiều nguyên nhân, thiên tai, địa thế đều đủ sức làm cho một quốc gia nghèo yếu; thế nhưng, sự mất nhân cách lại do chính con người tự gây ra, vì thế mà suy yếu thì không thể khơi gợi được sự đồng tình của người khác. Lấy Đại Hạt mà nói, ông là khách đến từ Trái Đất, ông không phải là nô lệ của hắn, hắn đã từng mời ông vào nhà nghỉ ngơi dù chỉ một lát chưa? Hắn đã từng hỏi ông ăn cơm chưa? Hắn chỉ bắt ông trông chừng mê diệp! Tôi không phải kích động ông để ông cướp bóc hắn, tôi muốn giải thích lý do tại sao người nước ngoài chúng tôi lại coi thường bọn họ. Bây giờ phải nói đến vấn đề thứ nhất rồi.” Người béo thở hổn hển, nhường lời lại cho người gầy.

“Giả sử ngày mai, ngài Trái Đất, yêu cầu được ở lại nhà của Đại Hạt, hắn chắc chắn sẽ không tiếp đón ông. Tại sao? Sau này tự khắc ông sẽ biết. Chúng tôi chỉ nói về mục đích của mình: Người nước ngoài ở chốn này sống tập trung ở một nơi, nằm ở phía tây của thành phố này. Phàm là người nước ngoài đều sống ở đó, không phân biệt ranh giới quốc gia, trông giống như một đại gia đình vậy. Hiện tại hai chúng tôi đảm nhận nhiệm vụ tiếp đãi, những ai biết nơi đó thì do hai chúng tôi tiếp đãi, ai chưa biết thì do chúng tôi thông báo, chúng tôi ngày nào cũng có người túc trực quanh thành phố Mèo để báo cáo tình hình cho chúng tôi. Tại sao chúng tôi lại tổ chức cái hội này, bởi vì những thói hư tật xấu của người bản xứ là thứ không thể nào uốn nắn nổi, cơm canh của họ chẳng khác gì thuốc độc, bác sĩ của họ chính là—— ồ, họ vốn chẳng có bác sĩ nào cả! Ngoài ra còn có đủ loại nguyên nhân, bây giờ không cần nói tỉ mỉ, mục đích của chúng tôi hoàn toàn xuất phát từ lòng yêu thương bảo bọc ông, điều này chắc ông có thể tin chứ, ngài Trái Đất?”

Tôi tin sự chân thành của họ. Tôi cũng đoán được một phần lý do mà họ không nói rõ với tôi. Thế nhưng tôi đã đến thành phố Mèo thì phải đi xem thành phố Mèo trước đã. Có lẽ việc đi thăm các quốc gia khác trước sẽ có ích hơn; qua hai người này, tôi có thể thấy Quang Quốc nhất định văn minh hơn thành phố Mèo rất nhiều, thế nhưng, chứng kiến sự diệt vong của nền văn minh là cơ hội không dễ gì có được. Tôi tuyệt đối không mang thái độ xem bi kịch để nhìn lịch sử, trong lòng tôi thực sự hy vọng mình có thể giúp ích đôi chút cho người dân thành phố Mèo. Tôi không dám nói mình đồng tình với Đại Hạt, nhưng Đại Hạt không đủ sức đại diện cho tất cả mọi người. Tôi không hoài nghi lời của hai người ngoại quốc này, nhưng tôi bắt buộc phải tự mình đi tận mắt chứng kiến. Hai người bọn họ đoán được suy nghĩ của tôi, người béo liền nói: “Bây giờ chúng ta không cần quyết định vội. Bất cứ lúc nào ông muốn tìm chúng tôi, chúng tôi luôn chào đón ông. Từ đây cứ đi thẳng về phía tốt nhất là đi vào ban đêm, không đông đúc—— đi đến tận phía tây, rồi đi tiếp, thêm một lúc nữa là sẽ thấy chỗ ở của chúng tôi. Hẹn gặp lại, ngài Trái Đất!”

Bọn họ hoàn toàn không có vẻ gì là khó chịu, rất chân thành và biết thấu hiểu, tôi thực sự cảm kích họ.

“Cảm ơn các ông!” Tôi nói: “Tôi nhất định sẽ đến chỗ các ông, có điều tôi phải xem qua con người ở đây trước đã.”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.