Bát Thập đã yêu, và gã thấy lúng túng. Dường như nỗi khao khát Nhược Nhược cứ đến từng phút một trong đời gã, không phải từ giữa đôi chân mà từ nơi nào khác trong người, một thứ tình cảm gã chưa trải qua hoặc giải thích được. Gã cố gắng suy nghĩ và chỉ một lần trải nghiệm duy nhất gã từng có năm lên ba, không lâu lắm sau khi mẹ bỏ gã lại cho bà nội. Ở Nê Giang, mùa đông năm đó đặc biệt khắc nghiệt, sáng sáng hai bà cháu thức dậy, khăn mặt vắt ở giá chậu đông cứng dù bà gã không mất một xu mua than. Hàng ngày, hai bà cháu lên giường cùng nhau ngay sau bữa trưa, và thường đến nửa đêm Bát Thập thức giấc, chân đã lạnh như băng. Gã thút thít, bà nội vẫn đang ngủ mơ, chộp lấy bàn chân bé xíu của gã và ấp sát vào ngực bà, không một lớp áo quần. Sự ấm áp mềm mại làm Bát Thập rùng mình vì một nỗi sợ hãi và kích thích không sao giải thích nổi, và gã nằm thao thức, ngọ nguậy hết ngón chân này đến ngón chân khác, tưởng tượng các ngón chân đang phiêu lưu, cho đến lúc ngủ thiếp đi.

Bát Thập khao khát Nhược Nhược theo kiểu trước kia gã thèm bộ ngực của bà nội. Đôi khi gã lo cái gốc đàn ông của gã trục trặc, nhưng nó luôn cứng đơ mỗi khi gã nghĩ đến Nhược Nhược. Cái sự ấy xảy ra khi Nhược Nhược ở cạnh gã, một tấm thân hữu hình, ấm và mềm. Gã không thể thèm khát Nhược Nhược theo cách gã muốn. Gã đã kiểm tra cô dâu trước hôn nhân vì một ý thích bất chợt và ám ảnh; nhìn thoáng vào cái khe bí mật Nhược Nhược mở phanh ra cho gã, tin cậy, thoải mái và thậm chí còn vui đùa khiến gã xấu hổ. Tóc Nhược Nhược mỏng, mẹ nó cắt ngắn cẩu thả, trông như cái tổ chim. Cằm nó nhọn hoắt, cánh tay xương xẩu, đôi môi nứt vĩnh viễn khiến gã muốn ôm nó vào vòng tay, đu đưa nó và khe khẽ ru. Nhưng ngay cả nỗi khao khát này cũng làm gã căng thẳng trước mặt Nhược Nhược. Nó nghĩ gì về gã, một gã đàn ông đầu óc hơi ngơ ngơ?

Song, hình như Nhược Nhược không biết về cuộc vật lộn của gã. Buổi sáng sau tiết Thanh minh, nó vào nhà tự nhiên như nắng trời. Nó đi lại khắp nơi cứ như nó lớn lên ở đó. Bát Thập đợi Nhược Nhược nhắc đến chuyện cưới xin lần nữa. Gã tin vào mọi điều đã nói với Nhược Nhược khi gã tiến hành kiểm tra cô dâu, nhưng gã biết kết hôn với một cô bé mười hai tuổi là việc nói dễ hơn làm. Hơn nữa, Nhược Nhược không giục như gã mong. Nó nói chuyện nhiều hơn, thậm chí còn thích tán gẫu. Nó phê bình một cách đùa bỡn phòng ngủ bừa bộn của gã, và gã chưa kịp phản ứng, nó đã xếp đặt mọi thứ đâu vào đấy. Nó không hề chớp mắt khi phát hiện ra đôi tất và đồ lót hôi thối của gã dưới gầm giường. Gã phản đối khi Nhược Nhược đem đi giặt, nhưng nó không nghe. Nó bảo nếu đàn ông biết tự chăm sóc bản thân, thì cần đàn bà làm gì?

Hình như Nhược Nhược không biết giá trị của nó, Bát Thập nghĩ. Nó không làm ra vẻ như những người phụ nữ khác vẫn làm khi tán tỉnh, hay có khi nó chỉ là một cô gái có tấm lòng vàng. Chan chứa may mắn, Bát Thập nóng lòng tìm một người bạn để chia sẻ mối tình của mình, nhưng gã chẳng có ai làm bạn trong đời. Gã điểm qua trong trí những người gã quen biết - tất nhiên ông bà Hoa là những người đầu tiên, càng nghĩ đến họ nhiều bao nhiêu, Bát Thập càng tin ông bà Hoa là những người duy nhất sẵn sàng giúp đỡ điều gã và Nhược Nhược cần. Nhưng nhỡ họ nệ cổ và không tán thành cuộc hôn nhân do hai người trẻ tuổi tự sắp xếp cho mình?

Buổi sáng, Bát Thập thấy bà Hoa trên phố; những cuộc bắt bớ đêm hôm trước đã gây nên xì xào trong sinh hoạt thường ngày ở Nê Giang.

- Bà với ông Hoa lấy nhau do cha mẹ bà hay cha mẹ ông ấy dàn xếp? - Bát Thập hỏi.

Bà già không ngừng quét. Bà đang mải nghĩ đến giấc mơ về cái chết của cô con út Bánh Bao, nên khó mà tập trung vào câu chuyện. Ông mù kéo nhị đến rồi đi cùng với âm thanh đau buồn xé ruột, khiến bà càng luyến tiếc những ngày đêm trên đường. Bà nói với chồng về việc bỏ nhà và trở lại cuộc sống lang thang. Họ có thể đến thăm các cô con gái trước khi đi chuyến cuối cùng khỏi cuộc đời này. Ban đầu ông không nói gì, sau đó khi bà gặng hỏi, ông nói ông hình dung những chuyến viếng thăm ấy sẽ chẳng mang lại điều gì tốt lành cho các cô con gái cũng như bản thân họ.

- Bà Hoa à? - Bát Thập chạm vào cán chổi và bà nhìn gã trân trân. Hơn lúc nào hết, trông gã giống như một người bà không gặp từ lâu lắm rồi. Bà nhắm mắt nhưng không thể nhớ ra người này trong trí nhớ.

- Có bà mối nào đến nói chuyện với cha mẹ bà và cha mẹ ông Hoa không?

Cái thằng này, hỏi những câu chẳng thích hợp gì nhưng sao nó nghiêm túc và dai dẳng đến thế, khiến bà lúng túng - ai là người trở lại với bà trong thân xác gã?

- Kìa bà Hoa?

- Tôi gặp ông ấy là một người hành khất.

- Ý bà là không có ai làm mối giữa cha mẹ bà và cha mẹ ông ấy?

- Chẳng có bà mối nào đến thăm một đôi vợ chồng nằm trong mồ. Chồng tôi mồ côi từ khi ông ấy chưa biết nhớ.

Bát Thập phấn chấn vì câu trả lời của bà Hoa. Gã cũng mồ côi, còn Nhược Nhược gần như chỉ có một mình. Tất nhiên là chúng không cần lời cầu phúc của cha mẹ, dù sống hay chết.

- Bà thấy Nhược Nhược thế nào?

Bà Hoa nhìn Bát Thập, dữ dội đến mức gã phát hoảng. Gã tự hỏi chót nêu ra việc này có sai lầm không. Nhỡ bà già nghi ngờ và nộp gã cho cảnh sát?

Có một thằng bé thổi sáo, bà nghĩ. Thằng bé có lần đến và năn nỉ xin làm con trai họ. Bà Hoa ngước nhìn lên trời và nhẩm tính. Năm đó là năm nào nhỉ? Năm vợ chồng bà bắt đầu nghĩ đến những cái chết và cuộc sống của các cô gái nếu thiếu họ, năm 1959, khi nạn đói bắt đầu, một đòn khắc nghiệt cho tất cả mọi người, nhưng khốn khổ nhất là những người ăn mày. Lúc đó họ có bốn cô con gái, Minh Quang mười ba, Mẫu Đơn lên mười, Liên Hoa lên tám và Phù Dung lên bảy. Cậu bé thổi sáo không quá mười hai, một trẻ mồ côi giống họ, lang thang từ làng này sang làng khác, thổi sáo xin ăn.

- Cậu có biết thổi sáo không? - Bà Hoa hỏi Bát Thập.

- Sáo là ai? Tôi không biết hắn. Hắn có biết tôi không?

Cậu bé hai mươi năm trước cũng nói năng lém lỉnh như vậy, nhưng lúc buồn, cậu có thể thổi lên tiếng nhạc khiến hòn đá cũng rơi lệ, còn khi vui, cậu có thể làm người chết trong quan tài bật cười. Cậu bé được nhiều cô gái lớn tuổi hơn mê đắm; Ngay những phụ nữ có chồng, lúc chồng họ ở chợ hay trên cánh đồng, họ đứng trước cửa nhà và trêu chọc cậu bằng những câu đùa dành riêng cho nam nữ sau những cánh cửa khép kín. Bất chấp mọi sự chú ý, cậu bé đã đến van nài ông bà Hoa nhận cậu làm con nuôi; cậu hứa sẽ gọi họ là bố mẹ, sẽ đỡ đần họ bằng cây sáo, nhưng ông Hoa từ chối. Ông bảo bà rằng với tiếng sáo và những lời ngọt ngào, sau này cậu bé có thể đưa các cô con gái họ xuống địa ngục. Bà tán thành nhưng không khỏi thấy tiếc và lúc này cậu bé trở lại với bà, hiện thân khác đi, không có sáo song bà nhận ra nó.

- Bà nghĩ sao về Nhược Nhược, bà Hoa?

- Sao lại hỏi thế, con trai?

- Bà nghĩ sao nếu cháu lấy cô ấy? - Bát Thập hỏi. - Bà Hoa, bà đừng nhìn cháu như cháu có hai đầu thế. Bà làm cháu sợ.

- Tại sao cậu muốn lấy Nhược Nhược?

- Cô ấy ở với cháu sẽ tốt hơn ở với bố mẹ cô ấy nhiều, - Bát Thập nói. - Còn những ngày ở với cô ấy làm cháu thành người hạnh phúc nhất trên đời.

Bà Hoa nghiêm khắc nhìn Bát Thập. Một năm sau khi cậu bé thổi sáo xa họ, Liên Hoa buồn ủ rũ, rất khác thường với một cô bé lên tám. Trong các chị em, nó thân thiết nhất với cậu bé; Nó tập hát còn cậu ta đệm theo, cậu đùa với tiếng sáo của cậu và tiếng hát của nó, hai đứa sẽ thành một cặp vợ chồng hành khất cừ nhất. Bà Hoa đã phân vân liệu họ có sai khi từ chối cậu bé không, nhưng ông Hoa lắc đầu khi nghe nỗi băn khoăn của bà. Liên Hoa là đứa chất phác nhất trong bốn cô con gái, còn cậu bé có bộ mặt điển trai song chưa chắc đã tử tế, rồi sẽ có ngày làm tan nát trái tim con bé mất thôi. Ngoài ra, ông Hoa nói, họ có muốn con gái lặp lại số phận của họ, lấy một người hành khất, không mái nhà nương thân?

- Cháu nghiêm túc đấy, - Bát Thập nói. - Bà Hoa lặng thinh làm Bát Thập căng thẳng và sốt sắng muốn thể hiện mình. - Cháu sẽ đối tốt với cô ấy.

- Trong từng ấy năm, tôi đã thấy cậu lớn lên ra sao rồi, Bát Thập ạ, - bà Hoa nói. - Tôi biết cậu đủ để không nghi ngờ cậu là một người xấu, nhưng ai mà nghe thấy câu này cũng tưởng là cậu điên.

- Tại sao?

- Nhược Nhược vẫn còn bé.

- Nhưng cô ấy sẽ lớn lên, - Bát Thập nói. - Cháu có thể đợi.

Thực ra, sao cậu ta lại không có quyền nghĩ đến việc lấy Nhược Nhược? Nếu họ để cậu bé thổi sáo bước vào gia đình họ, biết đâu bây giờ họ có nhiều hơn hơn ngoài tên tuổi, có một con gái và một con rể tiễn đưa họ sang thế giới bên kia, tiếng nhạc sẽ thêm thắt vào cuộc sống buồn tẻ của họ, có những đứa cháu cho họ yêu thương.

- Ai sẽ thương và lấy cô ấy ngoài cháu? Cháu yêu cô ấy, - Bát Thập nói và đứng thẳng hơn lúc dõng dạc tuyên bố. - Nhược Nhược chưa bao giờ vui vẻ trong nhà mình. Bà có thể làm bà mối được không ạ? Bà có thể nói chuyện với gia đình cô ấy thay cháu không? Họ không thể có lời dạm hỏi nào tốt hơn đâu.

- Nó còn quá trẻ, - bà Hoa nói.

- Bà đã gả chồng cho các cô con gái từ khi còn bé đấy thôi? - Bát Thập nói. - Cháu sẽ đợi cô ấy lớn lên. Cháu có thể trả tiền cho Nhược Nhược ở với ông bà. Cháu chỉ cần họ nói rằng Nhược Nhược là của cháu.

Bà Hoa nhìn Bát Thập. Vòng quay tàn nhẫn của bánh xe cuộc đời cũng có nhiều lúc khoan dung. Cậu bé đã trở lại với bà, cho bà cơ hội thứ hai, nhưng có phải bất cứ người mẹ, người đàn bà nào cũng có quyền quyết định không?

- Để tôi nói chuyện với ông nhà tôi đã, - bà Hoa nói. - Chiều nay cậu đến nhà tôi được không? Chúng tôi sẽ trả lời câu hỏi của cậu.

Đồng đi một quãng dài mới thu hết can đảm đến trường. Nó hình dung cô giáo sẽ bắt nó giải thích về ngày hôm trước. Nó sẽ không bao giờ được quàng khăn đỏ vì là một đứa trẻ không thật thà, vờ ốm và bỏ học. Có lần cô giáo nói rằng một kẽ nứt nhỏ ở đáy sẽ nhấn chìm con thuyền giữa biển khơi, và Đồng hình dung mình là kẻ sa đọa đang tiến tới một cuộc đời đầy tội lỗi, ý nghĩ ấy khiến mắt nó rưng rưng nước. Trước hết, sáng nay nó sẽ nhận hành vi sai trái trước khi kẽ nứt rộng ra và biến nó thành kẻ tội phạm nhỏ tuổi.

Song cô giáo không còn tâm trạng nào cật vấn Đồng. Các lớp từ lớp một đến lớp sáu đều được nghỉ. Hiệu trưởng vừa công bố các giáo viên và nhân viên phải họp khẩn cấp, học sinh bị dồn vào hội trường, không người trông nom. Chẳng mấy chốc, hội trường không bị giám sát ồn ào như chợ vỡ. Các cậu lớp trên chạy ở lối đi giữa các hàng ghế, còn những đứa bé hơn dù không dám rời khỏi chỗ, đứa nọ ném máy bay giấy vào đứa kia. Bọn con gái kêu ré lên khi bị đám con trai đâm sầm hoặc đụng phải, một số đứa lấy dây nhựa sặc sỡ tết cá vàng hoặc con vẹt làm dây đeo chìa khóa. Chẳng cần biết vì sao bị giữ ở đó và sẽ còn kéo dài bao lâu, bọn trẻ mong ngày vui như thế này kéo dài mãi.

Đồng ngồi trong đám bạn học trật tự hơn, con trai hoặc con gái đều có thể ngồi im lặng nhiều giờ khi giáo viên bắt thế. Sắp xảy ra chiến tranh, đứa con gái ngồi cạnh Đồng thì thầm với nó. Chiến tranh gì? Đồng hỏi và đứa con gái không trả lời, chỉ nói nó nghe lỏm bố nó nói với mẹ nó thế. Nó thuộc loại con gái hễ nói là đỏ mặt, Đồng nhìn bộ mặt đỏ tía của nó, thấy khó mà tin được.

Nửa giờ sau, thầy hiệu trưởng dẫn các giáo viên vào hội trường. Thầy thổi còi to hết mức, làm mọi người đau cả màng nhĩ. Học sinh vội về chỗ, hội trường trở nên im lặng. Thầy hiệu trưởng đứng trên bục và như thường lệ, hắng giọng vài lần vào micro trước khi nói, âm thanh phóng đại, rạn vỡ:

- Một cuộc bạo động của bệnh dịch phản cách mạng đã bất ngờ lan đến Nê Giang, - thầy nói. - Tôi muốn tất cả mọi người hiểu tình hình rất khẩn cấp, và nếu chúng ta không cảnh giác, chúng ta có thể là những người tiếp theo bị nhiễm bệnh dịch độc hại này.

Vài đứa trẻ nhổm lên trên ghế, vài đứa ho và nhiều đứa khác xát xát vào mũi.

- Đây là lúc chúng ta thanh lọc trái tim và tâm hồn bằng thuốc tẩy uế mạnh nhất, - hiệu trưởng nói và đấm vào bục nhấn mạnh từng lời, tim bọn trẻ con đập thình thịch theo từng nắm đấm của ông. - Tất cả các em đều sinh ra dưới ngọn cờ đỏ cách mạng và lớn lên trong sự ưu ái của Ðảng. Thỉnh thoảng sự ưu tiên này lại là nguyên nhân cho một số kẻ quên giá trị hạnh phúc của họ trong đất nước chúng ta. Hỡi các em, giờ hãy trả lời cho thầy biết, ai đã ban cho chúng ta cuộc sống hạnh phúc?

Một lát ngập ngừng rồi một học sinh lớp lớn trả lời:

- Đảng Cộng sản.

- Thầy chưa nghe rõ, - hiệu trưởng nói. - Hãy trả lời to hơn nếu em tin tưởng.

Vài giáo viên đứng dậy và ra hiệu với hội trường, nhiều tiếng nói cất lên đồng thanh. Vài lần, thầy hiệu trưởng hài lòng với câu trả lời vang vang: “Đảng Cộng sản Trung Quốc vĩ đại nhất, vinh quang nhất và duy nhất đúng muôn năm!”, ông nhắc lại, nắm đấm đánh nhịp từng lời.

- Tất cả các em có hiểu những lời này không? Nó có nghĩa gì? Có nghĩa là Đảng của chúng ta không bao giờ và sẽ không bao giờ sai lầm; có nghĩa là chúng ta làm bất cứ việc gì cũng không thoát khỏi tầm kiểm soát của Đảng. Thầy biết các em được dạy phải kính trọng cha mẹ, nhưng cha mẹ là gì khi so sánh với Đảng, bậc cha mẹ cao nhất của chúng ta? Các em là con của Đảng trước khi là con của cha mẹ. Ai cũng được Đảng yêu thương như nhau, nhưng khi có kẻ mắc sai lầm, cũng như khi một đứa con sai phạm, Đảng sẽ không cho kẻ vi phạm nào thoát tội. Sẽ không có kẻ nào được dung thứ; không một hành động vi phạm nào thoát khỏi trừng trị.

Mắt Đồng mọng lên và nóng bỏng. Làm sao nó, một cậu bé được Đảng yêu thương nhường ấy lại bỏ học chỉ vì một con cún cưng? Sao nó có thể quên số phận nó là trở thành một anh hùng? Bố nó vẫn nói, mềm yếu sẽ biến nó thành kẻ vô dụng; Ý ông muốn nó thành người đặc biệt và không bao giờ cho phép nó quên điều đó. Cùng các học sinh khác, nó hô vang khẩu hiệu và không nghe thấy tiếng nó, nhưng nó tin chắc giọng nói của nó sẽ vọng tới Đảng, cầu xin tha thứ.

Sau cuộc họp, học sinh xếp hàng về lớp. Các lớp trên bị buộc phải ghi lại chi tiết những việc chúng và từng thành viên trong gia đình đã làm trong ngày Thanh minh. Học sinh bé hơn được cho thời gian suy nghĩ và nhớ lại, giáo viên đi tuần giữa các hàng ghế. Các cậu bé và cô bé hay nghĩ ngợi đâu đâu trong lớp sẽ được nhắc nhở không ngừng, phải tập trung vào trọng điểm.

Con chó biến mất từ đêm hôm trước, nên Đồng đi tìm nó suốt ngày Thanh minh, Đồng kể với các giáo viên trong một phòng học tách riêng, khi đến lượt nó thú nhận. Hai người thẩm vấn ngồi sau bàn, cuốn sổ mở sẵn, cả hai đều là người lạ - họ được triệu từ một trường khác, vì quận đã chỉ thị các trường phải đánh đổi giáo viên và nhân viên, để câu trả lời của học sinh không bị giáo viên của họ tác động theo bất kỳ cách nào. Trong hai người, người trẻ hơn là một phụ nữ trạc ngoài ba mươi, cầm sổ và nói:

- Con chó của em tên gì?

- Nhĩ Nhĩ ạ.

Hai giáo viên nhìn nhau và người kia, một người đàn ông ngoài năm mươi hỏi:

- Tên kiểu gì mà lạ thế?

Đồng ngọ nguậy trên cái ghế đóng cho người lớn, chân nó chưa chạm đất. Ghế đặt giữa phòng, đối diện với cái bàn và hai ghế sau bàn. Đồng cố nhìn chằm chằm xuống giày nó, nhưng họ toại nguyện thấy mắt nó lang thang đến bốn cái chân dưới gầm bàn ở đầu kia phòng. Quần của người đàn ông màu xám xanh, hai miếng vá đồng màu phủ kín đầu gối; Đôi giày da đen của người phụ nữ có khóa cài bằng kim loại sáng bóng hình con bướm. Đồng không biết nó sẽ bị thẩm vấn bao lâu, dù thầy hiệu trưởng và các giáo viên không nói gì đến việc ký bản kiến nghị, nó biết đó là một trong những việc nó phải giấu kín.

- Ai có thể chứng minh em đi tìm chó của em? - Nữ giáo viên hỏi.

- Bố mẹ em ạ, - Đồng nói.

- Họ đi tìm chó cùng em à?

Đồng lắc đầu.

- Vậy sao họ biết việc em làm? - Nam giáo viên nói. - Họ làm gì trong khi em đi tìm chó?

- Em không biết ạ, - Đồng nói. - Em ra ngoài từ sớm. Ngày Chủ nhật bố mẹ em hay dậy muộn.

- Em có biết sáng Chủ nhật họ làm gì không? - Nam giáo viên nói bằng giọng đặc biệt, còn nữ giáo viên nhìn xuống cuốn sổ, cố giấu nụ cười ranh mãnh.

Đồng lại lắc đầu, lưng nó toát mồ hôi lạnh.

- Họ làm gì sau khi dậy? - Nam giáo viên hỏi.

- Chẳng làm gì, - Đồng nói.

- Chẳng làm gì? Sao hai người lớn lại chẳng làm gì?

- Mẹ em giặt giũ, - Đồng do dự nói.

- Thế là một việc. Còn sau đó?

- Bố em chữa bếp lò, - Đồng nói. Đấy chính xác là nói dối, hàn cái bếp lò vỡ là việc mẹ nó nhắc bố nó nhiều lần bố nó mới sửa, từ tuần trước. Đó là việc một người bố làm vào ngày Chủ nhật.

- Còn gì nữa?

- Mẹ em nấu bữa sáng và bữa tối.

- Không nấu bữa trưa à? Mẹ em hay bố em ra ngoài mua bữa trưa?

- Chủ nhật nhà em chỉ ăn hai bữa, - Đồng nói. - Bố mẹ em không ra ngoài. Buổi trưa họ ngủ rất lâu.

- Lại ngủ? - Nam giáo viên nó với vẻ không tin, rất cường điệu.

Đồng cắn môi, không nói. Mẹ nó thường bảo ngủ là cách tiết kiệm năng lượng tốt nhất vì không phải mất thêm tiền chi cho bữa trưa Chủ nhật, nhưng làm sao nó có thể giải thích như thế với các giáo viên.

- Trong buổi sáng bố mẹ em có ra khỏi nhà lần nào không? - Nam giáo viên hỏi. - Nói đi, từ bảy giờ đến mười hai giờ?

Đồng lắc đầu. Nó mơ hồ cảm thấy họ không tin nó, và sớm hay muộn họ sẽ thuật lại lời nói dối của nó với nhà trường và bố mẹ nó. Lúc đó người ta sẽ làm gì nó? Nó sẽ không bao giờ được quàng khăn đỏ vào đợt tháng Sáu.

- Em có chắc không?

- Em về nhà ăn sáng, bố mẹ em bảo đi tìm Nhĩ Nhĩ là lãng phí thời gian nên em ở nhà cùng họ.

- Em tìm ra con chó chưa? - Nữ giáo viên hỏi trong lúc vặn nắp bút và liếc nhìn bản danh sách, sẵn sàng gọi học sinh tiếp theo.

Đồng cố kìm nước mắt, nhưng sự cố gắng của nó chịu thua nỗi sợ sẽ bị trừng phạt không chỉ vì nói dối mà còn vì đã ký tên bố nó lên tấm vải trắng. Hai giáo viên quan sát nó một lúc.

- Đừng khóc vì con chó bị lạc nữa, - cô giáo nói. - Hãy xin bố mẹ em mua cho con khác.

Đồng khóc òa lên, không trả lời. Thầy giáo xua nó đi và cô giáo dắt tay nó đưa ra khỏi phòng học. Trong giây lát nó muốn thú nhận hết mọi thứ với cô giáo, lòng bàn tay mềm và ấm của cô khiến nó dịu đi chút ít, nhưng nó chưa kịp mở miệng, cô ta đã ra hiệu cho cô giáo nhận nó về và gọi to tên học sinh tiếp theo.

Đồng ngồi trên ghế và đợi, không trò chuyện với những đứa khác. Không ai hỏi vì sao nó khóc; trước nó có hai đứa con gái và một đứa con trai lúc trở về cũng sụt sịt hoặc nức nở, và chẳng ai tỏ vẻ ngạc nhiên hay băn khoăn.

Đã quá giờ ăn trưa, hiệu trưởng nói qua hệ thống loa, tuyên bố tạm nghỉ một tiếng để ăn trưa. Thầy hiệu trưởng nói không được thảo luận gì với các bạn cùng lớp hoặc bố mẹ. Bất kỳ ai vi phạm sẽ bị rắc rối nghiêm trọng.

Đồng đi chầm chậm. Sáng hôm ấy nó nhận ra có nhiều con sâu róm đen sì biệt hiệu là “vòi cây dương” đột ngột xuất hiện, và lúc này, sau nửa ngày, có thêm hàng trăm con trên hè và trên tường ngõ. Nhiều con bị những bàn chân bất cẩn và bánh xe đạp nghiền nát, những cái thân bé xíu và lòng ruột đang khô dần dưới nắng.

Lúc Đồng vào phòng, bố mẹ nó quay nhìn nó rồi trở lại câu chuyện của họ.

- Ai biết được? - Bố nó nói. - Có khi chính quyền chỉ muốn cơ cấu lại tổ chức để dọa dân chúng tí chút, rốt cuộc chẳng có gì ghê gớm đâu.

Đồng ngồi xuống bên bàn, một bát mì sợi trước mặt. Mẹ nó bảo ăn nhanh lên, vì nửa giờ nữa cả hai người phải trở lại làm việc.

- Cứ kiểu này làm tôi hồi hộp quá.

- Trái tim đàn bà hồi hộp vì đủ mọi thứ, - bố Đồng ăn ngấu nghiến. - Một con chim sẻ bị nghiền nát cũng đủ làm tim mình nhảy ra khỏi miệng. Để tôi nói cho mình biết: Luật pháp không trừng phạt quần chúng. Chẳng cần xa xôi, chỉ cần nghĩ đến bao nhiêu người bị Hồng vệ binh đánh đập trong năm 1966. Hiện giờ thái độ của bọn chúng bị coi là xấu và bất hợp pháp, nhưng mình có thấy một tên Hồng vệ binh cũ nào bị trừng trị chưa? Không nhé.

Đồng ăn chậm, mỗi miếng làm nó đau khi nuốt. Lúc mẹ nó giục ăn nhanh lên, nó nói:

- Bố ơi, tại sao luật pháp không trừng phạt quần chúng?

- Cuối cùng thì con cũng hỏi về một thứ khác ngoài con chó của con, - bố Đồng nói. Có tiếng còi hú kéo dài từ xa. Mẹ Đồng ngừng đũa và lắng nghe.

- Nghe giống còi cứu hỏa, - bà nói với chồng.

Bố Đồng ra sân và nhìn. Một phút sau, ông trở lại và nói:

- Mình có thể nhìn thấy khói.

- Cháy ở đâu vậy?

- Đằng Đông.

Vào một ngày khác nó sẽ kiếm cớ và chạy ào đến chỗ đám cháy, nhưng Đồng chỉ ngồi và nhấm một sợi mì dường như dài vô tận. Mẹ sờ tay lên trán nó:

- Con ốm à?

Đồng không trả lời. Nó buộc phải ăn xong bữa để bố không nhận xét về thói quen ăn uống của nó. Rốt cuộc thì có khi không xảy ra chuyện gì xấu, như bố nó đã nói. Hy vọng ấy khiến nó phấn chấn lúc đi đến trường. Nhưng nhỡ bố nó nhầm? Người lớn cũng có lúc nhầm chứ, ví như họ vẫn nói chẳng có chuyện gì xảy ra với Nhĩ Nhĩ. Ý nghĩ ấy làm Đồng chán nản, nó cảm thấy lạnh trong làn gió xuân nhè nhẹ; chân nó bập bỗng như giẫm lên bông.

Hai giáo viên khác từ một trường khác được phân công đến lớp Đồng, học sinh từng đứa một vào trả lời những câu hỏi giống nhau lần thứ hai. Lần này hai giáo viên đỡ đe dọa hơn, và Đồng có thể ngước nhìn vào mắt họ. Hình như họ chẳng thấy gì khác thường trong việc ngủ nghê của bố mẹ Đồng. “Em chắc chứ?” Một trong hai giáo viên hỏi mỗi lần Đồng trả lời một câu hỏi; tiếng cô ta nhẹ nhàng đủ để Đồng không thấy khó nói dối. Cuối cuộc thẩm vấn, Đồng thấy nhẹ người. Các giáo viên đều tử tế với nó. Thực ra, nó chẳng làm gì hệ trọng ngoài việc tìm con Nhĩ Nhĩ; Càng nghĩ thế, chữ ký nó để lại trên tấm vải trắng càng đỡ nguy hiểm, và chẳng mấy lúc nó không còn lo về cuộc tập hợp kia nữa.

Nhược Nhược không bao giờ biết bí mật cũng có cuộc sống riêng. Nó đã có một nơi để rồi sẽ có ngày nhanh chóng sử dụng hết mọi chỗ trong lồng ngực nó; bộ ngực vẫn đang phồng lên, khiến đôi vú nhỏ của nó đau nhức. Chân tay nó, kể cả bên lành hình như tách xa người, các khớp trở nên lỏng lẻo và khó kiểm soát. Nhược Nhược ngắm mình trong tấm gương hình bầu dục nhỏ cỡ lòng bàn tay mà đứa em gái thứ hai giấu dưới gối. Dù mỗi lần soi, tấm gương chỉ cho thấy một phần bộ mặt, người trong gương không còn vẻ xấu xí thường ngày như nó nhớ, môi nó đầy đặn hơn, má tròn hơn và luôn ửng hồng.

Đây không phải lần đầu tiên tâm trí nó bận bịu. Trước Bát Thập là ông bà Cố, nhưng hình như có những khao khát nào đó mạnh hơn những thứ khác, làm Nhược Nhược cảm thấy người nó quá nhỏ, không chứa hết bí mật của nó. Nó phải cắn vào bên trong miệng để tránh lỡ lời với người lạ trên phố, hoặc tệ hơn là với gia đình nó. Cuối cùng, dường như nó sắp nổ tung, Nhược Nhược bế đứa bé rồi bảo bé Tư và bé Năm là nó bế em bé đi chợ. Hai đứa em gái xin đi theo, nhưng Nhược Nhược nói nó còn nhiều việc khác phải làm mà chúng thì không giúp gì được. Muốn dỗ các em, Nhược Nhược cho mỗi đứa một cái kẹo lấy ở nhà Bát Thập. Nó hứa sẽ chia thêm nếu các em nó ở nhà thật ngoan. Chúng có thể chơi trong sân được không? Bé Tư hỏi, và hứa sẽ không ra ngõ. Nhược Nhược lưỡng lự. Hai đứa đang lớn thành một cặp, lúc nào chúng cũng có nhau, thế giới của chúng thật toàn vẹn. Thông thường, để chúng chơi trong sân là yên tâm, nhưng lần này Nhược Nhược thấy cần phải tỏ ra quyền hành hơn để mỗi đứa đáp lại bằng sự biết ơn và vâng lời. Nó bảo các em là nó phải khóa cửa, nhốt chúng trong nhà. Nom chúng không vui, tuy không đứa nào kêu ca. Chúng đứng cạnh nhau, mút kẹo và nhìn Nhược Nhược đóng cửa rồi khóa ngoài.

- Chị đã tìm được cho em một anh rể, - Nhược Nhược thì thầm với bé Sáu trên phố, môi nó chạm vào tai con bé.

Con bé chỉ vào cái xe cảnh sát có đèn nhấp nháy đỗ bên lề và bập bẹ:

- Đèn, đèn.

- Chị cũng sẽ tìm cho em một người chồng tốt, mọi người sẽ ghen tị đến nỗi mắt họ xanh lè, - Nhược Nhược nói với bé Sáu, hình dung bố mẹ nó và hai đứa em lớn tức phát điên. Nếu bé Tư và bé Năm ngoan, nó cũng sẽ giúp đỡ hai đứa. Nó kéo nhẹ cho đến lúc đứa bé phải nhìn nó thay vì nhìn xe cảnh sát. - Nghe này. Em có muốn sống khấm khá hơn không? Nếu muốn, em phải đi với chị. Đừng yêu bất cứ người nào khác trong nhà. Chẳng ai làm cho em sung sướng ngoài chị, chị cả của em.

- Vâng, - bé Sáu nói và đặt cái miệng ướt át lên má Nhược Nhược.

- Anh rể em, - Nhược Nhược nói và đỏ mặt vì dám trơ tráo gọi Bát Thập như thế. - Anh trai lớn của em ấy mà, anh ấy biết làm cho đá cũng bật cười.

Đứa bé bi bô, tập nói “anh, anh”, một từ mới với nó.

- Anh ấy giàu và sẽ cho em của hồi môn khi em đi lấy chồng. Với người khác ấy à, đừng có mà mơ.

Lúc chúng vào nhà Bát Thập qua cánh cửa không khóa, trong giây lát không ai trả lời tiếng chào của Nhược Nhược. Cửa phòng ngủ đóng chặt. Nhược Nhược gõ cửa.

- Em biết anh ở trong đó. Đừng trêu em nữa, - nó nói.

Không có tiếng đáp lại từ trong phòng. Nhược Nhược áp tai vào cửa và nghe thấy tiếng quần áo sột soạt.

- Bát Thập? - Nó gọi.

Đợi tí nhé, gã đáp, giọng gã hoảng hốt. Nhược Nhược đẩy cửa. Bát Thập ào ra chỗ nó, tay cài cúc quần.

- Anh không biết em đến, - gã vừa nói vừa thở hổn hển.

Nhược Nhược quan sát bộ mặt đỏ bừng của gã:

- Ai ở đây thế?

- Chẳng có ai, - Bát Thập nói. - Có mỗi mình anh.

Nhược Nhược giúi bé Sáu vào tay Bát Thập và vào kiểm tra. Nó thấy phản ứng của Bát Thập rất đáng ngờ, theo bản năng nó biết gã đang giấu người phụ nữ khác. Nó vén tấm chăn chưa gấp trên giường Bát Thập, nhưng bên dưới chẳng có ai. Nó ngó dưới gầm giường. Ở bên kia rèm, giường bà nội gã trống không. Cả phòng để đồ cũng vậy.

- Em tìm gì thế? - Bát Thập tủm tỉm, hỏi, đứa bé ngồi vắt vẻo trên vai gã và túm tóc gã.

- Anh giấu ai thế? - Nhược Nhược hỏi lúc không thấy dấu vết của người phụ nữ khác trong phòng ngủ.

- Tất nhiên là không, - Bát Thập nói.

- Tại sao anh lại ngủ giữa buổi sáng?

- Anh không ngủ. Anh đi dạo về và nghĩ có thể nằm nghỉ một lát trên giường, - Bát Thập nói. - Thực ra, anh đang mơ đến em thì em đến.

- Có đứa ngu nào tin anh chứ?

- Cứ tin đi, - Bát Thập nói. - Anh chẳng nghĩ đến ai ngoài em.

Nhược Nhược định cười nhạo gã nhưng gã trừng trừng nhìn nó, vẻ dữ dội trong mắt.

- Em sẽ tin anh, - nó nói.

- Anh đã nói chuyện với bà Hoa.

Nhược Nhược cảm thấy tim nó lỡ một nhịp.

- Bà ấy bảo sao?

- Bà ấy không từ chối, - Bát Thập nói.

- Nhưng có đồng ý không?

- Bà ấy bảo cần nói chuyện với ông Hoa, nhưng anh nghĩ họ sẽ đồng ý thôi. Bà Hoa như muốn hôn anh lúc anh nói muốn cưới em.

- Nhảm nhí. Tại sao bà ấy muốn hôn anh? Bà ấy già rồi.

- Vậy em có muốn hôn anh không, hở bà trẻ?

Nhược Nhược đấm vào cánh tay Bát Thập. Gã nhảy tránh sang một bên, khiến đứa bé kêu ré lên thích thú. Nhược Nhược giang đôi tay, cố tóm Bát Thập, còn gã nhảy lò cò xung quanh, cả ba cười vang.

Nhược Nhược trấn tĩnh trước. Lúc này nó đã mệt, nó nói và ngồi lên giường Bát Thập. Bé Sáu kéo tóc Bát Thập, đòi cưỡi nhong nhong nữa. Gã đi quanh phòng ngủ, hát một bài về những người lính sắp sang chiến trường Triều Tiên, đứa bé vỗ vào đầu gã còn Nhược Nhược ậm ừ hát theo. Lúc hết bài, Bát Thập hạ đứa trẻ xuống và đặt cạnh Nhược Nhược. Rồi gã lấy cái khăn mùi soa của đứa trẻ và gấp thành một chú chuột con rồi đút ngón tay vào để chú chuột nhảy chồm vào bé Sáu như sống thật.

- Anh thật may mắn có hai cô gái tươi như hoa ở đây, - Bát Thập nói.

Nhược Nhược thôi cười:

- Anh bảo gì cơ?

- Anh nói chỉ một trò đã làm cho cả hai cười.

- Không, anh nói cái khác kia, - Nhược Nhược nói. - Ý anh là gì thế?

Bát Thập gãi đầu:

- Ý anh ấy à? Anh không biết.

- Anh nói dối, - Nhược Nhược nói và chưa kịp nhận ra, nước mắt nó đã dâng. Nó có vẻ giống những người đàn bà xấu tính đã thấy ở chợ, giống cả mẹ nó nữa và nó thấy xấu hổ.

Bé Sáu nhai cái đuôi con chuột bằng khăn và thích thú ngắm chúng. Bát Thập ân cần nhìn Nhược Nhược:

- Em đau dạ dày à?

- Anh nghĩ gì về con bé này? - Nhược Nhược nói. - Em bảo anh nhé, nó không phải là của anh. Rồi nó sẽ có người đàn ông tốt nhất trên đời.

- Tốt hơn anh?

- Một trăm lần hơn, - Nhược Nhược nói, dù nó bắt đầu cười. - Đừng có tơ tưởng gì đến bé Sáu đấy.

- Trời đất ơi, nó chỉ là một đứa trẻ!

- Nó không bé mãi. Nó sẽ lớn và lúc đó em biết anh sẽ không thích em nữa, vì nó xinh đẹp hơn và trẻ hơn. Anh định mưu mô thế chứ gì, lấy em rồi một ngày nào đó sẽ cưới bé Sáu?

- Anh thề là chưa bao giờ mưu mô gì hết.

- Nhưng khi đứa bé lớn hơn...

- Anh là anh lớn của nó, lẽ tất nhiên anh phải trông nom nó. Chọn cho nó một người tốt hơn anh một trăm lần.

- Anh, anh, - bé Sáu bập bẹ, cái khăn vẫn ngậm giữa hai hàm răng.

- Nó không tin anh đâu, - Nhược Nhược nói và cố giữ bộ mặt nghiêm nghị.

- Anh nói thật đấy. Nếu không, tất cả lũ chuột trên đời sẽ đến và gặm nhấm anh đến chết, hoặc anh sẽ bị bọ cạp cắn vào lưỡi và không bao giờ nói được nữa, hoặc anh bị hóc xương cá và sẽ không bao giờ nuốt được một hạt cơm, - Bát Thập nói. - Anh thề chỉ có em trong tim.

Nhược Nhược nhìn Bát Thập và thấy trong mắt gã không có vẻ gì đùa bỡn.

- Đừng thề độc thế, - nó nói nhẹ nhàng. - Em tin anh mà.

- Không, em không tin. Nếu em biết là, - Bát Thập nói và hít một hơi thật sâu. - Nhược Nhược, anh yêu em.

Lần đầu tiên gã nói từ yêu, và cả hai đỏ mặt.

- Em biết. Em cũng yêu anh, - Nhược Nhược nói thầm, chân tay nó lóng ngóng, người nó nặng như chì, vướng víu.

- Cái gì? Anh không nghe rõ. Nói to hơn đi, - Bát Thập nói, một tay để lên vành tai. - Em vừa nói gì?

Nhược Nhược cười:

- Em chẳng nói gì.

- Ái chà, buồn thật. Anh yêu một người mà chẳng ăn thua gì.

- Không đúng, - Nhược Nhược nói, to hơn dự định. Bát Thập nhìn nó và lắc đầu như không tin, còn nó đâm hoảng. Gã không hiểu ý nó? - Nếu em nói không thật, thần Sét sẽ chẻ em ra làm đôi.

- Lúc đó thần Sấm sẽ nổ anh đến chết, - Bát Thập nói.

- Không, em sẽ chết đau đớn hơn anh trăm lần.

- Anh sẽ chết đau đớn hơn em ngàn lần.

- Kiếp sau em sẽ làm nô lệ cho anh, - Nhược Nhược nói.

- Kiếp sau anh sẽ là con ruồi vo ve quanh em cho đến khi em đập anh chết.

Không ai nói nữa, dường như mỗi đứa đều mê đi vì tha thiết muốn sẵn sàng chịu đựng đau đớn vì người kia. Chúng lặng lẽ lắng nghe đứa bé bi bô. Nhược Nhược tự hỏi lúc này chúng sẽ thành cái gì vì chúng đã hiểu nỗi khao khát nhau nhiều biết chừng nào. Lúc Bát Thập sờ vào mặt nó, môi gã chạm vào môi nó thật tự nhiên, rồi chúng để mặc cho thân thể quấn lấy nhau, lôi tuột chúng xuống giường, rồi không nói một lời, chúng ôm ghì nhau chặt đến nỗi đau nhức xương.

Bát Thập nhấc Nhược Nhược và đặt nó lên giường bà nội. Thỉnh thoảng bé Sáu nhìn chúng, và khi rèm đã buông, con bé mất hứng. Nó bò từ đầu này đến đầu kia trên giường Bát Thập, thám thính lãnh thổ mới, khoái chí vì không bị sợi dây buộc vào giường. Chẳng mấy nỗi nó ngã lộn, nhưng cái gối nó kéo theo đã đỡ lấy nó. Nó khóc một tí, rồi bò sang giường bên kia qua cái rèm dọa quấn lấy nó, bò quanh đôi giày to rồi đôi khác to hơn, cuối cùng đến chỗ nó muốn, dưới gầm cái giường mà chị nó và anh kia đang thở hổn hển vì niềm vui và nỗi đau chưa từng trải qua. Nó nhặt nửa cái rễ sâm dưới gầm giường và nhai. Lúc đầu thì ngọt nhưng sau đấy có vị rất kinh. Nó nhè ra và ném mạnh hết mức, cái rễ rơi vào một cái giày to.

- Bát Thập, - Nhược Nhược thì thào.

Bát Thập nhìn Nhược Nhược chằm chằm, rồi gã vùi đầu vào chỗ hõm cổ nó.

- Đợi đến lúc chúng mình cưới, - gã thì thào đáp lại. - Anh muốn em biết anh là người có trách nhiệm.

Nhược Nhược nhìn quần áo nó đã cởi hết và mỉm cười bẽn lẽn. Gã cài khuy áo nó lại và cùng lắng nghe đứa bé nói một mình.

- Ngay sau khi em về nhà, anh sẽ đến tìm ông bà Hoa, - Bát Thập nói.

- Anh nói với họ chúng mình muốn cưới ngay ngày mai, - Nhược Nhược nói. - Bố mẹ em thì chẳng cần.

- Anh may thật, - Bát Thập nói.

- Em mới may.

Chúng nằm trong vòng tay nhau. Thỉnh thoảng, một đứa lại phá vỡ sự yên lặng, nói về những dự định cho chúng và đứa bé, về cuộc sống tương lai. Một lúc lâu sau, Bát Thập nhìn đồng hồ và nhìn lần nữa.

- Gần trưa rồi, - gã nói.

Nhược Nhược nhìn đồng hồ và lắng nghe. Đây là thời gian yên tĩnh trong ngày, học sinh và người lớn đã về nhà ăn trưa. Nó ngồi dậy và nói nó phải về; nó cử động chậm chạp, dường như tấm thân đầy những giấc mơ lười biếng quá nặng nề không cất lên được. Nó có thể để bố mẹ và các em đợi cũng không hại gì.

- Chiều lại đến nhé? - Bát Thập đề nghị. - Anh sẽ nói chuyện với ông bà Hoa ngay bây giờ.

- Sau bữa trưa em sẽ đến, - Nhược Nhược nói. Nó xoay lưng lại và vuốt quần áo cho thẳng thớm. Trước khi ra về, nó đút một túi nhỏ lạc rang vào túi áo khoác. Cho bé Tư và bé Năm, nó nói và Bát Thập cho thêm ít đậu phụ.

Lúc Nhược Nhược rời sân nhà Bát Thập, có hai bà già nhìn nó chằm chặp rồi nhìn nhau. Đây là lần đầu tiên nó rời nhà gã giữa thanh thiên bạch nhật, nó đã quen thận trọng, lẻn vào và ra khỏi nhà Bát Thập trong cảnh tranh tối tranh sáng của buổi sớm tinh mơ, nhưng cứ để cho các mái già khổ sở vì thóc mách và đố kỵ. Nó là của gã, gã là của nó và ông bà Hoa sẽ nhanh chóng kết đôi cho chúng. Bây giờ nó chẳng có gì phải sợ.

Phố xá vắng lặng một cách kỳ quái. Chợ đóng cửa, và trên phố chính, nhiều cửa hàng cũng đóng im im. Lúc Nhược Nhược đi qua một trường tiểu học, cổng trường mở toang và học sinh đủ mọi lứa tuổi chạy ào ra. Nhà trường để học sinh về nhà muộn, nó nghĩ, và rảo bước. Nó không biết có về đến nhà trước bố mẹ và các em gái không. Có lẽ họ không phát hiện ra sự vắng mặt của nó.

Về đến cách nhà vài khối, Nhược Nhược nhìn thấy khói đang bốc cao. Nhiều người xách xô, chậu chạy qua nó. Lúc nó vào ngõ, một người hàng xóm nhìn thấy và kêu lên, nhẹ nhõm:

- Nhược Nhược, ơn Trời cháu không ở trong nhà.

Nhược Nhược nhìn nhà nó đã bị ngọn lửa nuốt chửng. Khói đen và dày đặc nổi bật trên nền trời xanh lơ, lưỡi lửa màu cam liếm trên mái nhà, nhanh và độc ác. Hàng xóm la hét, bảo nó ở cách một khoảng an toàn; bố mẹ nó đang trên đường về, xe cứu hỏa cũng thế.

Vài học sinh chạy qua chỗ Nhược Nhược. Chúng gào to những lời cảnh báo với bất cứ ai đi qua, vì khoái chí hơn là hoảng sợ, và người lớn vội ra lệnh cho chúng ra khỏi ngõ. Nhược Nhược nhìn người hàng xóm chạy đến nhà nó và nó mong người đó quên bẵng nó ngay lúc này. Nó ôm chặt đứa em và lẻn vào một ngõ gần đấy, ngược chiều với đám đông đang chạy, thầm ước nó có thể biến thành một cuộn khói.

Bát Thập đi qua ngõ nhà Nhược Nhược hai lần, nhưng không người hàng xóm nào trả lời tiếng gõ cửa có thể cho gã biết chút ít thông tin, khi gã hỏi thăm gia đình Nhược Nhược hiện ở đâu. Các bức tường gạch vẫn còn, nhưng mái đã sụp. Phòng đằng trước của ngôi nhà có những lỗ thủng đen ngòm vốn là hai cửa sổ và cửa ra vào, khiến Bát Thập nhớ tới cái sọ người, gã vội nhổ bọt và tự trách mình liên hệ thật rủi ro. Một bà già đang dùng cái cặp cời những thứ còn lại, nghe thấy tiếng chân gã, bà ta ngẩng lên, cảnh giác. Tưởng bà ta là hàng xóm, Bát Thập cố bắt chuyện, hỏi bà ta có biết gia đình bị tai họa kia không, nhưng bà ta có vẻ hoảng hốt và vội chạy biến cùng cái bị rơm đựng đủ thứ tạp nhạp. Lúc đó Bát Thập mới nhận ra việc bà ta đang làm, gã quát bà ta trả lại những thứ không phải của mình, nhưng bà ta đã nhanh chóng biến khỏi tầm nhìn.

Bát Thập quyết định đến bệnh viện thành phố tìm hiểu tin tức. Chắc ở đấy phải có người biết tin về hai chị em bị chết cháy như Nhược Nhược tin. Gã đã thấy Nhược Nhược cuộn tròn như một quả bóng trước cánh cửa nhà gã khóa chặt, nhưng lúc nó mở mắt, gã sửng sốt vì mới chưa đầy một giờ, Nhược Nhược đã biến thành một người xa lạ. Nhược Nhược luôn thể hiện mọi cảm xúc: đói khát, giận dữ, tò mò hoặc quyết tâm trên bộ mặt nhỏ nhắn, nhưng lúc này vẻ đờ đẫn trên mặt nó khiến gã hoảng sợ. Nghe thấy tiếng gã, bé Sáu bò ra khỏi nhà kho và cười.

Gã còn muốn lấy nó không, một cô gái mang vận rủi, đã giết chết hai em gái và khiến gia đình không nhà cửa? Nhược Nhược hỏi. Mất mấy phút, Bát Thập mới hiểu câu hỏi. Gã cố nghĩ ra thứ gì đó làm nhẹ tâm trạng Nhược Nhược, nhưng đầu óc gã như đông giá lại vì cặp mắt không chớp của nó. Bát Thập nói ông bà Hoa đã đồng ý nuôi nó nếu bố mẹ nó nhận lời cầu hôn. Tin ấy mang lại sự tin tưởng và niềm vui ít hơn gã tưởng nhiều. Chúng có thể lên thiên đường, Nhược Nhược nói; chúng đã từng hạnh phúc đến thế. Chúng vẫn có thể lên thiên đường, Bát Thập nói, nhưng Nhược Nhược lắc đầu nói nó sẽ bị trừng phạt vì niềm hạnh phúc ấy. Thiên đường là nơi keo kiệt, nhận nhiều hơn cho - Bát Thập nhớ tới câu châm ngôn ưa thích của bà nội và nhắc lại với Nhược Nhược. Thiên đường là nơi bần tiện, Nhược Nhược nói, và Bát Thập đáp gã sẵn sàng xuống địa ngục cùng với nó. Sau đó, chúng ngắm bé Sáu bò trong sân một lát, bàn tay chúng đan vào nhau. Chúng là hai đứa trẻ, với chúng cõi trần gian này chẳng ích lợi gì, và sự bầu bạn của đàn ông và đàn bà chúng mới vun trồng với nhau được nửa ngày cũng chẳng ích lợi gì với thế giới này.

Trên đường đến bệnh viện, Bát Thập nhìn thấy nhiều bộ mặt không quen biết lảng vảng trên phố thành từng nhóm hai, ba người. Nếu không vì đám cháy gã sẽ thử bắt chuyện với những người lạ, nhưng lúc này Bát Thập thờ ơ nhìn họ. Thế giới có sụp đổ cũng không có gì khác với Nhược Nhược hoặc với gã.

Người tiếp nhận ở phòng cấp cứu không thân thiện như thường lệ, và lúc không thể hỏi dò cô ta tin gì, gã nghĩ đến hai người lạ trước cổng bệnh viện.

- Một ngày bận rộn, các anh nhỉ, - Bát Thập nói lúc đến gần họ.

Hai người nhìn Bát Thập từ trên xuống dưới và không trả lời. Gã đưa bao thuốc lá mời họ. Người trẻ hơn, không lớn hơn Bát Thập mấy, giơ tay ra và lúc liếc nhìn bạn đồng hành, bèn lắc đầu và nói họ có thuốc của mình rồi.

- Chán thật. Không có ý gì đâu, nhưng tôi nghĩ không nên từ chối một điếu thuốc đưa mời các anh. Ít nhất thì nơi này là thành phố của chúng tôi.

Người lớn tuổi hơn gật đầu xin lỗi và rút hai điếu, một cho mình và một cho người bạn. Người trẻ hơn đánh diêm châm cho người già trước. Lúc anh ta đưa diêm mời Bát Thập - đã cháy gần hết -, Bát Thập lắc đầu:

- Các anh từ đâu tới? - Gã hỏi.

- Hỏi làm gì? - Người già hơn căn vặn.

- Chỉ vì tò mò thôi. Tình cờ tôi quen biết nhiều người trong thành phố, và các anh không giống những người tôi đã gặp.

- Thế à? Vậy cậu làm gì? - Người già hơn hỏi.

Bát Thập nhún vai:

- Các anh có nghe tin về đám cháy không? - Gã nói.

- Có đám cháy à?

- Một căn nhà bị cháy rụi.

- Rủi ro thật, - người trẻ hơn nói.

- Thế các anh có nghe thấy hoặc nhìn thấy gì không? Tôi nghĩ phải đứng ở đây suốt ngày, chắc các anh biết.

- Ai bảo cậu chúng tôi phải đứng ở đây suốt ngày? - Người trẻ nói. Người già hơn ho và kéo cánh tay áo bạn.

Bát Thập nhìn hai người và mỉm cười:

- Đừng tưởng tôi là thằng ngốc, - gã nói. - Các anh ở đây vì cuộc tập hợp, đúng không?

- Ai bảo cậu thế? - Hai người đồng thanh, và đến gần hơn, mỗi người kèm một bên Bát Thập.

- Tôi không mù, cũng không điếc, - Bát Thập nói. - Tôi còn giúp được các anh nếu các anh giúp tôi.

Người già hơn đặt bàn tay lên vai Bát Thập:

- Hãy thuật lại những gì cậu biết đi, cậu em.

- Này, anh đang làm tôi đau, - Bát Thập nói. - Các anh muốn biết gì nào?

- Tất cả những gì cậu biết, - người già hơn nói.

- Tôi đã nói rồi, các anh phải hứa giúp tôi trước đã.

- Cậu không nên mặc cả những chuyện như thế này.

- Ô, ra thế? Các anh có muốn biết người kia làm gì không? - Bát Thập chỉ một người đàn ông trung niên vừa ra khỏi bệnh viện và băng qua đường.

Người già hơn nhìn người trẻ, anh ta gật đầu và sang đường, chạy vài bước theo kịp người đàn ông trung niên kia.

- Nếu anh có thể vào phòng cấp cứu hỏi hộ xem có ai bị thương trong vụ hỏa hoạn không, tôi sẽ nói cho anh biết việc ông ta làm, - Bát Thập nói lúc người già giục lần nữa.

- Hãy nói cho tôi biết trước.

- Lúc đó anh sẽ không giúp tôi nữa.

- Tôi sẽ giúp.

Bát Thập ngắm nghía người đó rồi nói:

- Tôi nhận lời. Người đàn ông đó, tôi không biết tên nhưng tôi biết ông ta làm trong bệnh viện, ông ta đã ký vào bản kiến nghị vì mụ phản cách mạng. Bây giờ anh hãy vào trong đó và hỏi giúp tôi.

Người già hơn không nhúc nhích:

- Chỉ thế thôi?

- Sao nào? Tin ấy không đủ quan trọng cho anh à?

- Hãy động não lên nào, cậu em. Nếu ông ta ký vào bản kiến nghị, tại sao chúng tôi cần cậu cho biết?

- Vậy các anh muốn nghe gì nào?

- Cậu có thấy người nào đến cuộc tập hợp mà không để lại chữ ký?

Đấy là thứ họ theo đuổi, Bát Thập nghĩ, và gật đầu, cười, chỉ lối vào phòng cấp cứu. Người già hơn nhìn Bát Thập rồi búng điếu thuốc đã hút hết vào rãnh nước.

- Tôi sẽ làm việc này cho cậu và đáp lại, cậu phải có tin hay hơn cho tôi.

Vài phút sau, người đó trở lại nói không người nào chết trong đám cháy, nhưng hai cô bé bị bỏng nặng đã được chuyển lên bệnh viện tỉnh chiều hôm đó. Bát Thập nghĩ đến những tấm thân bé nhỏ bị ngọn lửa nhận chìm và rùng mình.

Người đàn ông săm soi Bát Thập:

- Các cô bé không chết, tôi không biết đấy là tin tốt hay tin xấu, nhưng tôi đã hỏi được cho cậu. Giờ đến lượt cậu.

- Anh muốn biết những gì?

- Tôi nói rồi, tất cả những gì cậu biết.

- Bà già, mẹ của mụ phản cách mạng, - nếu anh muốn biết tôi đang nói về ai là người chủ mưu, đằng sau vụ này.

Người đàn ông khịt mũi, không xúc động:

- Còn gì nữa? Hãy cho chúng tôi biết điều chúng tôi chưa biết.

- Tôi đã nhìn thấy nhiều người nhưng không nhớ hết mọi cái tên.

- Chí ít cũng nhớ được một số chứ?

- Xem nào, - Bát Thập suy nghĩ và liệt kê những cái tên, một số gã đã nhìn thấy ở cuộc tập hợp, một số người khác đã có lần xúc phạm gã. Hình như người đàn ông không chú ý kiểm tra căn cứ những lời gã báo cáo, nên Bát Thập mỗi lúc một thêm trơ tráo, nói ra nhiều tên gã nhớ trong cuộc tập hợp rồi quăng ra một mớ tên những người gã coi là kẻ thù. Người đó ghi lia lịa vào sổ tay và hỏi Bát Thập về thông tin cá nhân của gã.

Bát Thập nói tên và địa chỉ của gã.

- Bất cứ khi nào các anh cần giúp đỡ, - gã nói.

- Gượm đã, - người già hơn nói. - Tại sao cậu đến cuộc tập hợp?

- Chỉ muốn xem diễn ra sự gì thôi, - Bát Thập nói và chào tạm biệt họ.

Niềm vui lúc trẻ làm một ngày ngắn bằng cái chớp mắt, sự lẻ loi của tuổi già kéo dài khoảnh khắc thành cơn ác mộng vô tận. Ông giáo Cố ngắm cái bóng xiên xiên của mình hắt lên tường ngõ dưới nắng chiều. Cái phong bì trong tay ông nặng trĩu, nhưng ông không thể nhớ ra ông đã viết những gì cho người vợ đầu. Mất bao lâu những bức thư của ông mới đến bàn làm việc của bà ta, được mở ra, đọc, đọc lại và trả lời? Ông tính đếm thời gian để nhận được thư trả lời của bà, nhưng số ngày cứ tránh né ông.

Vợ ông bị hai cảnh sát bắt đi đêm hôm trước, và ông nhắc đến cuộc bắt bớ bằng giọng thực tế trong bức thư mới nhất. Cảnh sát đến và đẩy cửa sau một tiếng gõ, bà từ phòng ngủ bước ra và để họ còng tay, không nói một lời. Ông giáo Cố ngồi bên bàn, cây bút trong lòng bàn tay dẫu ông không viết lấy một chữ. Cả cảnh sát lẫn vợ ông đều không nói gì với ông, và trong giây lát ông cảm thấy mình trở nên trong suốt đúng với ý đồ riêng. Ông viết một bức thư dài cho người vợ đầu tiên, ảnh hưởng của sự giải phóng biến ông thành nhà thơ mà ông đã quên lãng từ lâu.

Vợ ông không về ăn sáng và ăn trưa, và bây giờ, khi những cái bóng kéo dài chồng lên nhau của những người trên đường về nhà bắt đầu kín các phố và ngõ, ông giáo Cố biết bà sẽ không về ăn tối, hoặc theo ông hiểu thì không về suốt phần đời còn lại. Tất cả bọn họ đều biến mất theo cùng kiểu này, không cho ông có cơ hội tham gia hoặc phản đối: Một hôm, người vợ đầu đi làm về muộn và lúc đó ông thấy bà để lại bức thư cạnh ấm trà ông ủ cho bà đã nguội ngắt, không động đến. Thư đề nghị ly dị, viết bằng văn phong rất hay của bà. San đang đọc sách trên giường thì cảnh sát ập đến, gần giờ đi ngủ vì đó là thời điểm thường diễn ra các cuộc bắt bớ; San chống cự và nghi ngờ tính hợp pháp của cuộc bắt giữ, nhưng cuối cùng San bị lôi đi, để lại cuốn sách quăn góc bên gối. Đêm hôm trước, vợ ông không hỏi han hoặc chống lại cảnh sát khi họ thông báo bắt giữ bà. Bà nói vài lời xin lỗi với tấm lưng của chồng, nhưng lúc đó, có phải trái tim bà không còn cùng ông trong ngôi nhà họ đã chung sống suốt ba chục năm trời, mà trôi nổi đến một nơi xa hơn, sẵn sàng lên ban thờ? Họ đều ra đi dễ dàng đến thế, dường như ông chỉ là một giấc mơ, là người không tốt cũng chẳng xấu, là người loàng xoàng đầy những tiểu tiết không đáng chú ý, hàng ngày họ sẽ thức giấc và tiếp tục cuộc sống của họ, quên hẳn sự vắng mặt của ông. Liệu có khoảnh khắc nào họ phân vân và nghĩ đến ông, nhìn thấy mặt ông giữa hai cành cây, hoặc nghe thấy tiếng ông trong cơn ho của một ông già? Vợ ông dù lúc này ở đâu có nghĩ đến ông, một ông già tàn phế chẳng có việc gì hay để làm hơn là đợi và than khóc trong một ngõ hẻm? Ông giáo Cố thử dựa vào cây gậy cho vững nhưng bàn tay ông run bắn đến mức trong giây lát, ông tưởng như đây là đoạn cuối ông đang chờ đợi, khi thân thể ông phải dùng hết ý chí và lao xuống rãnh trước khi tâm trí ông kịp ngăn lại.

- Ông có sao không? - Đó là người hàng xóm có giọng nói tuyệt hay, người mà ông giáo Cố chưa bao giờ buồn biết tên và có cô vợ hăng hái dò la. Anh ta phanh chiếc xe đạp cạnh ông giáo Cố và đưa một bàn tay đỡ ông.

Trong lúc bối rối, ông giáo Cố thử oằn cánh tay tránh và bỏ đi. Nhưng cái nắm tay của người đàn ông xiết chặt như gọng kìm thép. Anh ta buông xe đạp và bàn tay anh vẫn trên cánh tay ông giáo Cố, anh nói:

- Ông có cần đi bệnh viện không?

- Tôi định đến hòm thư bưu điện, - ông giáo Cố nói lúc lấy lại vẻ đàng hoàng.

- Tôi có thể giúp ông, - anh ta nói.

Ông giáo Cố lắc đầu. Ông muốn nghe tiếng phong thư rơi vào trong thùng kim loại. Từ ngày ông gửi bức thư đầu tiên đến nay đã bao lâu rồi? Ông lại nhẩm tính, không biết bức thư đề tên và địa chỉ ông cùng những bức thư dày dặn khác ông đã gửi, có bị chặn lại và người lạ nào đó đọc trước? Người đọc những bức thư của ông là một người đàn ông già hơn, làm việc năm cuối cùng ở vị trí nhân viên văn phòng ở sở cảnh sát, đến khổ vì những đoạn gần như không đọc nổi, khiến ông ta nhớ đến cha mẹ ông đang hấp hối và ông sắp nghỉ hưu. Ông ta có thể xoay lộn những dòng chữ, dò đoán những thông điệp không thiện cảm với chính quyền và làm ầm lên, nhưng rốt cuộc, ông ta thấy chẳng có lý do gì gây nên nỗi đau thái quá cho một người cùng giới đang sống nốt những năm tuổi già cuối cùng, không một niềm vui, ông ta dán thư lại như chưa hề suy xuyển và để chúng đi tiếp qua bưu điện. Thậm chí vào ban đêm, khi không ngủ được, ông ta nghĩ đến người đàn bà sẽ đọc các bức thư ấy và viết trả lời. Ông ta ước giá được giao nhiệm vụ đọc các bức thư gửi về địa chỉ của ông giáo Cố, nhưng việc đó là của một đồng nghiệp khác, một phụ nữ xấp xỉ bốn mươi thường mút kẹo cứng khi đọc, và tiếng kẹo va phải răng nho nhỏ làm phiền ông già ngồi cạnh. Ông ta không thể hỏi về các bức thư của một người đàn bà gửi ông giáo Cố, nhưng ông tò mò, háo hức gần bằng ông giáo Cố về người đàn bà kia. Không ai biết rằng những bức thư ấy cùng với các thư từ khác vẫn không được mở trong một phòng làm việc, người đàn bà đó đang hấp hối vì ung thư và lẻ loi trong một bệnh viện dành cho các viên chức cao cấp ở Bắc Kinh.

- Tôi sẽ mang đến hòm thư giúp ông, - anh thanh niên nói với ông giáo Cố.

Ông giáo Cố lặng thinh. Ông thoát khỏi tay anh ta và đi tiếp, nhưng sau mấy bước, khi anh ta lại đề nghị, ông không phản đối. Ông chưa ăn gì từ đêm hôm trước, và khi người thanh niên trở lại thấy ông dựa hẳn vào tường, anh ta nhẹ nhàng nâng ông dậy và đặt ông lên sau xe.

- Tôi đưa ông đến bệnh viện nhé? - Anh ta cao giọng nói, một tay nắm chặt ghi đông, tay kia giữ ông giáo Cố.

Ông giáo Cố phản đối dữ dội đến mức cả hai người và chiếc xe đạp suýt đổ. Một người hàng xóm khác tới giúp, họ cùng đẩy xe từ từ đưa ông giáo Cố đến cổng nhà ông. Người thanh niên dựa xe vào tường và đỡ ông giáo xuống xe, nhưng họ chưa kịp vào sân, vợ anh ta không biết từ đâu xuất hiện.

- Chuyện gì thế này? - Cô ta nói và tắc lưỡi. - Ông không phải là người căm thù giai cấp vô sản chúng tôi đấy chứ?

Ông giáo Cố đứng lại và mất một lúc ông mới hiểu cô ta nhằm vào ông, mắt cô ta mở to trước mặt ông vì cô ta đứng gần một cách lố bịch.

- Vợ ông đâu rồi? - Cô ta nói. - Bây giờ ông đã tin vào sức mạnh của nhân dân chưa?

Người hàng xóm kia lẩn đi, còn anh thanh niên nói với vợ:

- Về nhà đi. Đừng gây chuyện nữa.

- Sao tôi phải về? - Cô ta nói. - Tôi muốn thấy những kẻ này mục rữa ra trước mắt tôi.

Ông giáo Cố ho và cô ta lấy tay che mặt.

- Cứ nói nữa đi. Diễn tiếp đi, - ông giáo Cố nói, yếu ớt. - Không còn lâu nữa đâu.

Người đàn bà định mở miệng nhưng chồng cô lại nói, năn nỉ:

- Về nhà đi. Tí nữa tôi sẽ về.

- Anh là ai mà ra lệnh cho tôi? - Người vợ nói.

Ông giáo Cố đã qua cơn chóng mặt, thận trọng cạy những ngón tay của người thanh niên khỏi cánh tay ông:

- Cảm ơn anh bạn, - ông nói. - Nhà tôi đây rồi và anh có thể để tôi lại.

Anh ta lưỡng lự, còn vợ anh ta cười phá:

- Đi thôi. - Cô ta nói. - Ông ấy không phải là bố anh và anh không phải hầu hạ ông ta như một người con có hiếu.

Anh ta không nói một lời, cùng vợ ra về, còn cô ta tiếp tục truy hỏi vì sao anh lại nhã nhặn đến thế với một lão già phản cách mạng. Ông giáo Cố nhìn hai người khuất sau cánh cửa nhà họ. Lát sau, ông vào căn nhà tối mờ mờ và lạnh lẽo. Trong chốc lát, ông ước có một người vợ lắm lời như vợ anh hàng xóm. Ông ước bà sẽ làm ngôi nhà tràn đầy những lời ngớ ngẩn để ông không phải tìm ra ý nghĩa lấp đầy khoảng trống trong lòng. Ông đứng và ước bao điều ngu xuẩn trước khi tỉnh trí lại. Ông rót nước âm ấm trong ấm đun vào chén rồi thêm một thìa đầy đường. Trước hết, ông cần sức lực để làm những việc cần thiết, dạ dày ông trống rỗng và bàng quang căng lên, sau đó là tè đầy bô. Sau đấy còn bao việc khác nữa, tìm xem vợ ông ở đâu, làm thủ tục đi thăm bà, những việc trước kia ông đã làm cho con gái và giờ đây lại làm lần nữa cho vợ ông, song ít hy vọng hơn mười năm trước. Ông giáo Cố uống một ngụm nước đường ngọt sắc.

Tiếng gõ cửa cho ông biết lại một vị khách không mời. Ông giáo Cố quay lại và thấy anh hàng xóm vẫn mặc bộ đồ lao động, đằng trước dầu mỡ đen ngòm.

- Ông giáo Cố, - anh ta nói. - Tôi mong ông bỏ qua cho sự thô lỗ của vợ tôi.

Ông giáo Cố lắc đầu. Ông mời anh ta ngồi bằng một cử chỉ câm lặng. Anh ta lấy trong túi ra vài cái túi giấy. Anh xé mở và đổ những thứ bên trong lên một tờ giấy phẳng - đậu phụ rán, đùi lợn muối chua, lạc luộc, nộm rau câu rắc vừng trắng.

- Tôi nghĩ là ông cần người trò chuyện, - anh ta nói và đưa một chai nhỏ, dẹt, đựng rượu lúa miến cho ông giáo Cố.

Ông giáo Cố nhìn cái chai dẹt to cỡ lòng bàn tay trong tay anh ta, thủy tinh dày màu xanh sẫm bọc trong tờ giấy thô in những ngôi sao đỏ.

- Tôi xin lỗi vì chẳng có gì mời lại anh, - ông giáo Cố nói lúc đưa đôi đũa cho người hàng xóm.

Người thanh niên rút ra chai nữa cho mình.

- Ông giáo ạ, tôi đến xin lỗi thay cho vợ tôi, - anh nói. - Vì ông đã nói, là đàn ông với nhau.

Ông giáo Cố lắc đầu. Từ khi trưởng thành, ông chưa bao giờ ngồi cùng bàn với một người thân phận như anh hàng xóm, một công nhân, thành viên ít học trong giai cấp vô sản hùng hậu. Ông chỉ còn nhớ lần duy nhất ông được mời đến nhà một người hầu là khi ông còn bé, chồng bà ta là thợ mộc, bàn tay phải mất bốn ngón trong một tai nạn, ông giáo Cố nhớ lại ông đã nhìn chằm chằm vào bàn tay cụt khi ông ta rót trà mời cậu chủ. Mùi thân thể ông ta khác hẳn những người ông biết, các thầy giáo dạy văn và những giáo viên danh tiếng.

- Anh làm nghề gì, anh bạn? - Ông giáo Cố hỏi.

- Tôi làm ở nhà máy xi măng, - anh ta đáp. - Ông biết nhà máy xi măng chứ?

Ông giáo Cố gật và nhìn anh ta mỗi lần bốc hai hạt lạc cho vào miệng mà nhai.

- Anh tên là gì? Xin thứ lỗi cho một người tàn tật, già lão và bất lịch sự.

- Tôi tên là Cẩu Thặng, - anh ta đáp và sau đó, dường như áy náy, anh ta giải thích rằng cha mẹ anh mù chữ nên đặt tên xấu xí như thế - có nghĩa là đồ thừa của chó -, để ma quỷ không thèm bắt.

- Chẳng có gì phải xấu hổ, - ông giáo Cố nói. - Anh có mấy anh chị em?

- Sáu, nhưng toàn con gái, - Cẩu Thặng nói. - Tôi là vận may duy nhất của bố mẹ.

Ông giáo Cố từng mong ngóng một đứa con trai, nhưng lúc này ông tự hỏi liệu ông có lầm không. Sẽ khác hẳn nếu ông có một người con trai, uống rượu với ông, chuyện trò như đàn ông với nhau.

- Vẫn còn may hơn nhiều gia đình khác, - ông giáo Cố nói.

Cẩu Thặng uống một hơi dài từ trong chai.

- Vâng, nhưng tôi sẽ không bị sức ép nhiều đến thế nếu tôi có một em trai.

- Anh và vợ anh không có con ư?

Cẩu Thặng lắc đầu.

- Không có bóng dáng lấy một đứa, - anh ta nói.

- Hai người - ông giáo Cố ra sức chọn từ cho đúng, - đã cố có con chưa?

- Rất thường xuyên, - Cẩu Thặng nói. - Ông giáo ạ, xin ông đừng để ý đến sự thô lỗ của vợ tôi, thực ra cô ấy là người từ tâm. Cô ấy bức bối vì không thể có một đứa con. Cô ấy cho là bị cả thế giới cười nhạo.

Ông giáo Cố nghĩ đến lời lẽ sắc như dao của cô vợ. Ông không thể hình dung cô ta là người từ tâm, nhưng trong giây lát ông hài lòng thấy cô ta đáng bị như thế lắm, song niềm vui trả thù của ông nhanh chóng tan ngay. Tất cả - từng người trong bọn họ - đều đau khổ trong nỗi đau hèn hạ, ông có quyền gì mà cười giễu người chồng đang dốc bầu tâm sự với ông, một người đàn ông chân thành thú nhận với một người đàn ông khác?

- Tôi tiếc rằng tính tình cô ấy càng khiến chúng tôi khó có con hơn. Nhưng tôi bảo cô ấy sao được? Cô ấy là loại người muốn có mọi thứ, mọi thành công và vinh quang.

Ông giáo Cố nhấc cái chai lên, ngắm nghía. Cẩu Thặng đẩy thức ăn về phía ông:

- Mời ông nhắm rượu, - anh ta nói. - Ông giáo Cố ạ, tôi không biết nhiều chữ nghĩa sách vở, còn ông là người am hiểu nhất tôi được gặp. Nhờ ông chỉ bảo cho tôi biết, ông giáo ạ, liệu chúng tôi có thể làm gì cho sự việc tốt đẹp hơn không? Tôi lo rằng vợ tôi tệ hại với quá nhiều người và chúng tôi sẽ bị trừng phạt vì thái độ của cô ấy.

Ông giáo Cố uống từ tốn và thứ chất lỏng cay xè khiến ông phấn chấn lên.

- Về mặt khoa học mà nói, - ông nói rồi dúm người lại vì lời lẽ của ông chắc xa lạ với người thanh niên đã cứu ông khỏi một đêm cô đơn. - Hai người đã đến gặp bác sĩ chưa? - Ông hỏi.

- Vợ tôi không muốn đi, chúng tôi cưới đã ba năm nay. Thế là đủ vì cô ấy không thể có mang; Nếu chúng tôi đến bác sĩ, cả thế giới sẽ biết sự rắc rối của chúng tôi.

Ông giáo Cố định giải thích có khi chỉ mình cô ta chịu trách nhiệm về tình trạng này, nhưng sao ông lại muốn giải phóng cho cô ta khỏi sự xấu hổ và ngượng ngập? Ông uống và ném lạc vào miệng theo kiểu của Cẩu Thặng.

- Không có cách khác đâu. Thử lần nữa xem. Anh biết có những con gà mái không bao giờ đẻ trứng không? - Ông giáo Cố nói, phẫn nộ rồi lại hoan hỉ vì cách so sánh thô thiển của mình.

Cẩu Thặng ngẫm nghĩ. Sau vài ngụm, anh ta gật đầu.

- Tôi thật bạc phận, - anh nói. - Bố mẹ tôi không đồng ý chúng tôi lấy nhau khi nhìn ảnh cô ấy. Họ lo rằng cô ấy trông quá đàn ông.

- Còn anh thì thích cô ấy?

- Cô ấy là lãnh đạo chi đoàn thanh niên, còn tôi chỉ là một công nhân bình thường. Sao tôi có thể từ chối một cuộc hôn nhân như thế? Có mù cũng thấy tôi may mắn biết bao, nhất là vì cô ấy là người khởi xướng cho cuộc hôn nhân này.

- Tại sao hồi ấy cô ta lại chọn anh? - Ông giáo Cố nói. - Mà tất nhiên rồi, anh là người điển trai, - ông bất giác ướm lời.

Cẩu Thặng lắc đầu:

- Cô ấy bảo muốn có một người đáng tin, xuất thân từ tầng lớp vô sản, kiếm sống bằng bàn tay mình. Nhưng sao cô ấy lại chọn tôi trên đời? Có nhiều người đàn ông hợp với tiêu chuẩn của cô ấy! Thỉnh thoảng tôi ước giá cô ấy đừng chọn tôi, có lẽ tôi sẽ có một người vợ ngoan ngoãn thay cho tôi là người phải vâng lời!

Ông giáo Cố nhìn người thanh niên say rượu đang khóc.

- Phụ nữ thật khó đoán trước, - ông giáo Cố tán thành. - Chắc chắn đàn ông muốn hiểu lập luận của họ, nhưng tôi nói cho anh nghe, họ hành động không ý thức lắm. Sao anh không ly dị cô ấy? Để cô ta chịu đựng. Đừng khổ sở cùng cô ta nữa. Tất cả bọn họ đều như nhau, họ không biết cách làm cho cuộc sống của đàn ông thoải mái hơn!

Hình như Cẩu Thặng sửng sốt vì sự sôi nổi đột ngột của ông giáo Cố, nhưng ông đã hào hứng uống rượu và trò chuyện.

- Lấy vợ tôi làm ví dụ, hãy nhìn xem bà ấy xuất thân từ đâu?

Cẩu Thặng lẳng lặng uống rồi nói:

- Ông giáo Cố, bà nhà...

- Anh không phải bảo vệ bà ấy. Tôi biết bà ấy đã làm gì.

- Cùng lắm bà ấy chỉ là đồng lõa, - Cẩu Thặng nói. - Bà ấy đã già và chắc người ta không quá thô bạo với bà.

Ông giáo Cố bỏ qua mọi cố gắng an ủi của Cẩu Thặng. Lúc này ông uống với tốc độ ngang với Cẩu Thặng.

- Để tôi nói cho mà nghe, điều tồi tệ nhất đã từng diễn ra ở nước Trung Hoa mới này. Không phải tôi chống lại Trung Hoa mới, mà tôi nghĩ đến những người đàn bà này, thích gì làm nấy, chẳng cần đàn ông ưng thuận. Họ tưởng mình hiểu biết nhiều về cuộc đời nhưng họ hành động mà chẳng nghĩ ngợi gì! Vợ anh ấy à, xin thứ lỗi nếu xúc phạm anh, chứ cô ấy cũng là một sinh vật như tôi đã thấy trong người vợ tôi mà thôi! Con gái tôi cũng thế, có lẽ anh không hiểu nó nhưng nó giống y như vợ anh, đầy ý tưởng và phán đoán nhưng không hề có ý thức trở thành người được kính trọng. Họ tưởng họ cách mạng, tiến bộ, tưởng mình đang làm một ân huệ lớn lao cho cả thế giới bằng cách làm chủ đời mình, nhưng cách mạng là gì ngoài cái kiểu cho loài này ăn thịt loài khác một cách có phương pháp? Tôi nói anh nghe, lịch sử ấy à, không như họ nói trên loa đâu, không phải do lực lượng cách mạng chèo lái mà do sự thèm khát của những người muốn trèo lên cổ người khác, rồi ỉa đái bất cứ lúc nào họ muốn. Đàn ông đã làm nhiều việc đủ xấu xa lắm rồi, nhưng nếu thêm bọn đàn bà vào cho bình đẳng, thì họ chẳng muốn sinh con làm gì. Anh có thấy trên đời này, có gì đáng giá hơn một đứa bé ra đời? Hãy cho tôi một lý do chính đáng xem nào.

Ông giáo Cố cảm thấy sự hăng hái của ông trào ra bàn như những hạt lạc lăn tròn, lúc này những ngón tay lóng ngóng của ông không sao nhặt được. Chưa bao giờ ông cảm thấy giận dữ với cuộc đời đến thế. Tại sao ông vẫn khiêm tốn và nhún nhường khi ông phải chịu đựng, không chỉ vì những người ông căm ghét, mà còn vì những người ông yêu thương? Tại sao ông phải yêu họ ngay từ ban đầu, khi Đức Phật đã nói rằng mỗi người đàn bà đẹp chỉ là cái túi đựng xương trắng trá hình? Làm sao ông có thể để họ - vợ, người tình, con gái - đánh lừa, họ chỉ là những sinh vật đến để phá hoại đời ông, làm ông sống khổ sở và chết đau đớn?

- Ông giáo Cố, ông đừng nói to thế, - Cẩu Thặng thì thào. - Ông đang thiếu thận trọng đấy.

Người thanh niên ngồi bên bàn với ông nhưng tên anh ta đã tan trong trí ông, đang cố giằng lấy cái chai. Ông giáo Cố gạt tay anh ta, sẵn sàng đánh anh ta và cả thế giới sẽ ủng hộ ông. Đây là nhà ông và anh ta không thể muốn gì làm nấy, ông giáo Cố nói to. Ông có thể cảm thấy cả cõi nhân gian chỉ dám bẽn lẽn nhìn trộm đằng sau người thanh niên cao lớn, vóc vạc vạm vỡ này. Nếu nhìn lần nữa, ông quyết đập vỡ đầu nó bằng cái chai dày dặn màu xanh, nhưng lúc nhìn xuống bàn tay, ông không thấy cái chai đâu nữa.

Hát được nửa chừng bài ca cách mạng, bố Đồng lè nhè rồi ngay sau đó là ngáy.

- Không mấy người vui sau khi uống rượu, - mẹ Đồng nói thán phục, như thể cắt nghĩa sự khoan dung của bà với tật nát rượu của chồng. Bà quỳ xuống cạnh ông, nới lỏng dây và tháo giày cho ông. - Ông ấy là người say tốt tính nhất.

Đồng ngồi ở mép ghế và nhìn xuống đôi chân đung đưa của nó. Nó đợi cho bố nó mê đi trong sự lãng quên vui vẻ. Không ai nói đến chữ ký trên bản kiến nghị, song Đồng vẫn chưa tự tin và nó quyết nói chuyện với mẹ cho vững dạ.

Mẹ nó lột bít tất khỏi bàn chân bố nó.

- Lấy cho mẹ ít nước nóng, - bà nói và ngước nhìn. Thấy Đồng không nhúc nhích, bà bảo nó nhanh lên trước khi bố nó bị nhiễm lạnh. Đồng lê bước đến chỗ ấm nước để cao trên quầy, một đôi sếu dạo trên cái nắp nhựa màu hồng. Nó nhìn đôi sếu, một con vươn cổ lên trời còn con kia cúi đầu tìm thứ gì đó nó không nhìn thấy. Lúc mẹ nó giục lần nữa, nó trèo lên ghế và ôm ấm nước vào ngực như một đứa bé. Khi nó nhảy xuống, tiếng thịch làm mẹ nó cau mày. Đồng đưa bàn chân kéo cái chậu dưới gầm giá. Đáy chậu cào lên sàn xi măng ken két khiến nó vui hơn trong suốt cả ngày. Nó đá cái chậu, lúc đầu là một bàn chân rồi đến bàn chân kia, coi cái chậu như một quả bóng nó đang ra sức không để mất hút trên sân chơi. Một, hai, một, hai, nó đếm và suýt va phải mẹ.

Bà đến chỗ cái chậu trước và xem xét cẩn thận lớp đáy tráng men trước khi nói bằng giọng chê trách:

- Đồng à, con đã đủ lớn để biết không nên làm gì chứ.

Nó cảm thấy mắt cay xè nhưng khóc thì hèn quá. Nó ôm ấm nước và đợi mẹ nói những lời cay nghiệt hơn, nhưng bà vồ lấy cái ấm từ tay nó. Đồng quan sát mẹ nó lấy mu bàn tay thử nhiệt độ nước trước rồi mới rót lên bàn chân to tướng của bố nó. Ông hơi ngọ nguậy trên ghế và ngáy tiếp.

Đồng hỏi vì sao bà làm mọi thứ cho ông.

- Thế mà cũng hỏi! - Mẹ Đồng nói. Bà ngước nhìn và khi thấy bộ mặt nghiêm trang của Đồng, bà mỉm cười và chải tóc cho chồng. - Khi nào con trở thành đàn ông con sẽ có một người vợ hiền và đứa con trai ngoan, họ cũng sẽ quỳ gối phục vụ con.

Đồng không trả lời. Nó bưng nước ra sân và đổ vào góc hàng rào. Lúc trở lại phòng, mẹ nó đang nửa đỡ nửa kéo bố nó vào phòng ngủ. Bố Đồng cằn nhằn và đập đập cánh tay nhưng lúc mẹ nó túm lấy, bố nó lại ngủ say sưa. Bà quan sát ông một lát rồi quay sang Đồng:

- Con làm xong bài tập chưa?

- Hôm nay không có bài về nhà, - Đồng nói.

- Sao thế?

Đồng liếc nhìn mẹ nhưng hình như mẹ nó không để ý.

- Ở trường có nhiều cuộc họp khẩn cấp suốt ngày, - nó nói.

- Ừ nhỉ, giờ thì mẹ nhớ ra rồi, - bà nói. - Về cuộc tập hợp.

- Có chuyện gì xảy ra hôm Thanh minh ạ? - Đồng hỏi, không biết mẹ nó có hỏi nó đang giấu giếm chuyện gì không.

- Giải thích cho con phức tạp lắm. Đây là việc của người lớn.

- Thầy hiệu trưởng trường con nói đã xảy ra nhiều việc ghê gớm.

- Không xấu như con nghĩ đâu, - mẹ Đồng nói. - Một số người nghĩ theo cách này, còn một số người lại nghĩ theo cách khác. Dân chúng luôn là như thế. Họ thường tán thành bất cứ cái gì.

- Bên nào đúng hở mẹ?

- Bên có các giáo viên và thầy hiệu trưởng của con. Con hãy đi theo những điều được dạy và sẽ không phạm sai lầm.

Đồng nghĩ đến vài giáo viên nó đã nhìn thấy hôm trước cuộc tập hợp, đến thầy giáo đứng đằng sau bản kiến nghị, vài người khác đứng lặng lẽ trong hàng, cầm bông hoa trắng.

- Đừng suy nghĩ quá nhiều đến những việc vô nghĩa, - mẹ Đồng bảo. - Nếu con không đi chệch hàng, con sẽ không bao giờ nhầm chỗ. Nếu con không làm gì sai trái, con sẽ không bao giờ sợ bất cứ điều gì, ngay cả khi ma quỷ đến gõ cửa nhà con lúc nửa đêm.

Đồng định hỏi thêm, nhưng nó chưa kịp nói, có người đập thình thình vào cổng. Mẹ nó cười:

- Vừa lúc con nói về ai đó thì có người gõ cửa nhà mình. Ai đến lúc khuya khoắt này nhỉ?

Đồng theo mẹ ra sân và sững sờ, cổ họng nó thắt lại vì sợ. Trong sân không có nơi nào mà trốn ngoài cái hộp các tông lộn ngược, trước kia dùng nhốt con Nhĩ Nhĩ. Lúc mẹ nó mở cổng, hai chùm ánh sáng đèn pin chiếu sáng rực, Đồng chui vào trong hộp, nín thở.

Mẹ Đồng hỏi các vị khách muốn gì, và có ai đó trả lời khe khẽ. Có lẽ nhầm chăng? Mẹ Đồng nói và Đồng nhận ra nỗi sợ của mẹ trong giọng nói. Chắc là hiểu lầm, mẹ Đồng cãi lại bằng giọng năn nỉ, nhưng hình như các vị khách không nghe bà, một người đẩy bà vì bà lùi lại và kêu lên sửng sốt. Đồng nhìn ra và cố nhận ra đôi giày vải của mẹ giữa bốn chiếc giày ống bằng da của các vị khách. Lúc này hai người đàn ông vào thẳng trong nhà, mẹ nó lê bước theo sau; Bà nói dối chồng bà ốm và đang nằm trên giường, nhưng các vị khách phớt lờ lời nài xin của bà. Họ vào trong phòng và ngay lúc đó Đồng nghe thấy tiếng bố nó bị những người đột nhập đánh thức và căn vặn. Tiếng họ nhỏ và đều đều, và tuy Đồng rán sức lắng nghe nhưng không thể nghe rõ họ nói gì.

- Để tôi nói rõ cho các vị, - bố Đồng nói. - Tôi thề cả hai chúng tôi đều tuân thủ luật pháp.

Đồng trèo ra khỏi hộp và trườn đến gần ngôi nhà hơn. Qua cánh cửa mở, nó nghe thấy một trong hai vị khách nói bằng giọng trơ tráo:

- Bây giờ chúng tôi không tranh cãi với ông. Việc của chúng tôi là đưa ông về đồn. Ông có thể nói mọi điều ông muốn ở đồn, nhưng ông đã thấy lệnh bắt giữ đây rồi. Nếu ông không chịu đi, đừng tưởng chúng tôi không dùng vũ lực đưa ông ra khỏi đây.

- Nhưng các ông có thể đợi đến sáng mai được không? Sao các ông lại cần ông ấy tối nay, khi các ông có thể cho ông ấy ngủ ở nhà? - Mẹ Đồng nói. - Chúng tôi hứa ngay sáng mai chúng tôi sẽ đến đồn và làm rõ sự hiểu lầm.

Những người khách không đáp, và Đồng hình dung cách họ nhìn bố nó, không thèm để ý đến mẹ nó. Đồng đã chứng kiến nhiều người đàn ông như thế, phớt lờ phụ nữ và trẻ em, như thể họ không tồn tại. Nó ước mẹ nó hiểu điều này và để cho bố nó giải quyết.

- Sự sáng suốt của đàn bà ấy mà, - bố nó cười khẩy. - Ngắn như chân kiến. Bà có nghe câu châm ngôn Nếu hồn ma muốn mời bạn nói chuyện, bạn không thể nấn ná thêm một phút?

- Đi thôi, - một người nói và cười một tiếng ngắn.

- Nhưng thực ra ông ấy có làm gì đâu? - Mẹ Đồng lầm bầm.

- Giấy trắng mực đen đây, - người kia nói. - Bà không thể cãi lệnh của cảnh sát.

- Đừng làm ầm lên, mụ, - bố Đồng nói. - Hình như tôi phải chiếu cố đi một chuyến tối nay. Tại sao chúng ta cứ đứng và lãng phí đời mình thế nhỉ, hở các anh em?

- Của ông đây. Ông là người thông minh, - một trong những người khách nói và sau đó là tiếng thứ gì đó bằng kim loại loảng xoảng.

- Các ông có cần làm thế không? - Bố Đồng hỏi. - Không phải tôi gây ra cuộc bạo loạn.

- Rất tiếc. - Tiếng còng tay lách cách. - Không thể miễn trừ cho ông.

- Ông ấy có thể mang theo ít đồ ăn được không? - Mẹ Đồng hỏi. - Có thể là một đêm dài.

Các vị khách không nói gì.

- Đồ ăn gì, vớ vẩn, - bố Đồng nói. - Cứ nấu bữa sáng thật ngon, sáng mai tôi sẽ về khi sự hiểu lầm đã sáng tỏ.

- Mình có uống chút trà nóng trước khi đi không? Áo khoác đủ ấm chưa? Mình có muốn tôi lấy áo da cừu cho mình không?

- Anh có người vợ tốt thật, - một người nói.

- Anh phải biết cách xử với phụ nữ, - bố Đồng nói. - Anh càng coi họ như rác, họ càng bò lê đến với anh. Giờ thì thôi cái trò om sòm như con vịt già ấy đi. Ngủ say vào và tôi sẽ về sớm thôi.

Đồng lại rút vào hộp và nhìn theo bố nó vẫn ngà ngà say, ra đi cùng hai người đàn ông mặc đồng phục màu đen. Hai bàn tay bố Đồng bị còng ra sau lưng nhưng chẳng ngăn được ông chuyện trò thân mật với các vị khách, cứ như họ là anh em bị lạc nhau từ lâu. Sự thoải mái và tin cậy của bố khiến Đồng kinh hãi. Nó hình dung bố nó sửng sốt biết bao khi người ta cho ông thấy tên ông ký trên tấm vải trắng. Liệu đầu óc ông có đủ minh mẫn để vạch ra rằng không phải chữ của ông? Đồng lo lắng và một ý nghĩ làm nó sợ hãi. Người ta sẽ không bao giờ cho nó quàng chiếc khăn đỏ của một Thiếu niên Tiền phong.

Khi hai người đàn ông cùng bố nó ra đi và tiếng cánh cổng sập vào mặt mẹ nó, bà đứng như mê mụ, rồi sau đó gọi tên Đồng. Không thấy nó trả lời, bà cao giọng gọi nó lần nữa.

Nó nín thở, không đáp, máu đập trong tai những tiếng thịch thịch nặng nề. Nó quan sát bà lắng nghe một lát rồi đi vào trong nhà, vẫn gọi tên nó. Nếu nhón chân ra cổng, nó sẽ có đủ thời gian bỏ chạy trước khi mẹ nó túm được nó; Nếu nó nhảy lên một đoàn tàu chạy qua ban đêm, nó có thể trở về làng ông bà nó vào hôm sau. Trở về làng, sẽ không ai trách cứ nó về tội gì hết, họ biết nó là một cậu bé dành cho một tên tuổi lớn và quan trọng.

Mẹ Đồng ra sân, vẫn khẽ gọi tên nó, nhưng lúc này nó có thể nghe thấy sự hoảng hốt của bà. Nó trườn khỏi hộp và đứng lên:

- Mẹ ơi, con đây, - nó nói.

Nhược Nhược cho rằng nếu nó ngồi yên trên ghế, vong hồn bà nội Bát Thập - nếu vong hồn của bà lão có thật - sẽ tưởng Nhược Nhược là một thứ đồ đạc trong phòng. Nhược Nhược nhìn lên các tờ áp phích treo trên tường: Mao Chủ tịch bắt tay Nguyên soái Chu, một chú bé mũm mĩm vui vẻ giơ cao con cá chép vàng, một đôi trĩ đỏ líu lo với nhau như các tín sứ may mắn, tất cả đều phủ bụi than. Bà già sẽ không hài lòng nếu Nhược Nhược không giữ cho ngôi nhà sạch sẽ, ngăn nắp, Nhược Nhược nghĩ và từ từ co một chân lên rồi co nốt chân kia lên ghế và vắt chéo nhau. Trong phòng ngủ, bé Sáu ngọ nguậy và khóc rồi lát sau lại ngủ tiếp. Hiện giờ chúng là một gia đình, Bát Thập, Nhược Nhược và đứa bé.

Bát canh cá nóng hổi bốc hơi nghi ngút trên bàn, hai bát cơm trông ngon lành, đậu phụ rán rưới nước sốt nóng bỏng và ngọn đậu muối chua, tất cả như mời mọc cái dạ dày đang sôi réo của nó. Đây là bữa tối đầu tiên của nó với Bát Thập, nó đã mất nhiều thời gian làm một bữa đặc biệt. Nó cầm đôi đũa, nhúng vào bát canh và mút. Mùi vị càng làm nó đói thêm, nhưng nó không dám cắn một miếng vì sợ sẽ mang lại rủi ro cho cuộc sống chung với Bát Thập từ nay.

Bát Thập ra đi được một lúc, nó không biết bao lâu nữa Bát Thập mới mang tin các em gái nó về. Nhỡ gã chạm trán với bố mẹ nó hay những người lớn khác hay nghi kỵ? Liệu họ có hỏi nó ở đâu không? Nhược Nhược ngó ngoáy ngón chân đang buồn ngủ, và nhìn lên trần. Không con mắt nào theo dõi nó, nó cầm đũa gắp một lát gừng trong bát canh cá. Rồi lát gừng nữa và một miếng nhỏ dưới bụng con cá. Thịt cá mềm ngọt làm nó phấn chấn hẳn - việc gì nó phải lo đến một tương lai mà nó không kiểm soát nổi? Thực ra nếu Trời có mắt, nó sẽ bị tống xuống địa ngục vì đã hủy hoại cuộc đời của bé Tư và bé Năm mà vẫn hưởng thụ niềm vui của riêng mình. Nhược Nhược cắn miếng nữa, rồi miếng nữa. Lúc ăn hết con cá, nó gói xương vào tờ báo cũ rồi ném vào ngọn lửa trong lò. Con cá còn lại trông lẻ loi quá, và nó tự hỏi liệu có là dấu hiệu bất hạnh nữa cho nó không, vì một cặp vợ chồng cái gì cũng nên có đôi.

Một mùi lạ bốc ra từ bếp lò, làm Nhược Nhược nhớ tới cái mũ da cừu của bố nó đã bị bụng lò dưới cái giường gạch ở nhà nó ngốn mất; Chính bé Tư và né Năm đã nghĩ ra cái trò tai quái này vì lý do gì thì Nhược Nhược chịu, không hiểu nổi, nhưng Nhược Nhược đã bị một trận đòn nên thân, lưng nó sưng vù suốt một tuần sau đó.

Nhược Nhược lấy cái cặp sắt cời những cái xương cá cháy nhưng cái mùi kinh tởm ấy càng nồng nặc hơn. Nó vào phòng ngủ và lục lọi khắp các ngăn tủ, rồi tìm thấy cái lọ cũ đựng một thứ dung dịch xanh có mùi thơm, đã quánh lại, chắc là của bà nội Bát Thập. Nó mở nắp và rót một ít vào lòng bàn tay, rồi kinh hãi vì cái thứ thơm hắc ấy đã đặc quánh lại sau nhiều năm và cứ ở yên trong lọ. Nhược Nhược hắt hơi túi bụi.

Nhược Nhược giơ tay dưới vòi nước một lúc lâu rồi ngửi lòng bàn tay. Mùi đã đỡ bị chú ý hơn. Nó nhẹ người lúc tìm thấy nửa quả cam cạnh gối của Bát Thập. Nó lột miếng vỏ và ngậm rồi ném phần còn lại vào ngọn lửa. Lửa ngốn ngấu nửa quả cam và chẳng mấy chốc, căn phòng tràn ngập một mùi dễ chịu hơn nhiều.

Có tiếng gõ cổng. Nó tắt đèn trong phòng và lẻn khỏi nhà, vào nhà kho. Tiếng vật gì đó bằng kim loại đập vào cánh cổng bằng gỗ mỏng khiến Nhược Nhược sợ hãi. Chẳng mấy chốc người ta sẽ vào, những người độc ác do bố mẹ nó cử đến, diệt hết hy vọng của nó về một cuộc sống hạnh phúc, Bát Thập lại không có ở đây để che chở nó; họ sẽ kéo nó ra khỏi nhà này và đưa nó trở lại nhà tù của bố mẹ nó.

- Xin chào, các anh đang làm gì cổng nhà tôi thế?

Nhược Nhược suýt khóc vì mừng khi nghe thấy tiếng Bát Thập.

- Cậu là Lộ Bát Thập?

- Tôi không biết có ai là Lộ Bát Thập khác trong đời.

- Vậy hãy đi cùng chúng tôi.

- Đi đâu?

- Cậu sẽ biết khi đến đó.

- Nghe vui nhỉ, - Bát Thập nói. - Nhưng ngay bây giờ tôi không thể đi với các anh được. Tôi còn nhiều việc quan trọng hơn phải làm.

- Thế thì cậu thất vọng rồi, - người đàn ông nói. - Tối nay không có gì quan trọng hơn việc đi cùng chúng tôi.

Bên ngoài có tiếng kim loại lách cách.

- Còng tay thật đấy à? Tôi nhớ hồi bé tôi có một đôi còng đồ chơi, - Bát Thập nói.

- Thử xem nào.

- Xin lỗi, nhưng tôi thích mình còng tay người khác hơn, - Bát Thập nói. - Các anh đến đây làm gì?

- Cậu biết rõ hơn chúng tôi.

- Tôi thực sự không biết mình đã làm gì sai.

- Được, cậu có thể suy nghĩ điều đó khi chúng ta về đồn.

Nhược Nhược định ra mở cổng và kéo Bát Thập vào trước khi những người kia biết nó ở đây. Nó sẽ cài chốt cổng ở bên trong, và khi những người kia phá được cổng thì nó và Bát Thập đã chạy khỏi sân, khỏi ngôi nhà và thế giới kinh hoàng này.

- Nhưng tối nay tôi bận. Để sáng mai tôi đến được không?

Người đàn ông càu nhàu:

- Nhìn đây. Cậu có biết đây là gì không? Cậu biết đọc chứ?

- Lệnh bắt giữ. Cái này để làm gì?

- Ờ, cứ đi đi đã. Tôi chưa bao giờ thấy một người trò chuyện kiểu như cậu.

- Này, các anh, cho tôi gợi ý thế này. Chuyện này vì một cô gái phải không? Các anh có biết đây có phải là chuyện dính dáng đến một cô gái không?

- Một cô gái! - Những người đó cười hô hố. - Cậu mê man ngớ ngẩn gì mà nghĩ chúng tôi đến bắt cậu vì một cô gái?

- Vậy không phải liên quan đến gái mú, - Bát Thập nói.

Rốt cuộc, bố mẹ nó chẳng quan tâm gì đến nó mà phiền hà tìm nó làm gì, Nhược Nhược nghĩ. Có khi họ còn ăn mừng vì may mắn thấy mất nó.

Những người kia lại giục Bát Thập đi cùng họ.

- Gượm đã. Các đồng chí rất tử tế. Các đồng chí cho tôi vài phút để thu xếp vài thứ trong nhà được không?

- Nom cậu như đàn ông nhưng cứ om sòm như một cô gái, - một người nói và lại lắc cái còng tay. - Chúng tôi phải đến nhiều nhà nữa. Chúng tôi không có cả đêm để giải trí cho cậu.

- Chỉ một phút thôi. Tôi phải nói với bà tôi là đêm nay tôi không ở nhà. Các đồng chí biết các bà già rồi đấy, lúc nào họ cũng lo, ngay cả khi chẳng có chuyện gì.

- Đừng đánh lừa chúng tôi. Người ta nói cậu là cư dân duy nhất ở nhà này, không đúng à?

- Đúng so với đăng ký hộ khẩu, nhưng hãy nghĩ đến vong hồn bà tôi, bà đã nuôi nấng tôi và chẳng để tôi lại một mình nên hàng ngày tôi vẫn nói chuyện với bà để bà biết tôi ở đâu. Nếu các đồng chí đưa tôi đi mà không báo với bà, bà theo tôi đến đồn thì sao? Nhỡ bà làm điều gì sai trái rồi theo đến nhà cả hai người và quấy quả giấc ngủ con của các đồng chí? Đừng nói các đồng chí là dân thành phố và không sợ những thứ ấy. Hồn ma đi nhanh hơn các đồng chí và tôi đấy.

Nhược Nhược rùng mình trong bóng tối. Nó nhìn lên khúc chân giò muối treo ngay trên đầu. Nếu hồn ma nhìn thấy nó? Nhưng hồn ma loại gì mà không ra cứu cháu nội mình? Nhược Nhược khe khẽ khấn bà lão và xin bà hiểu họ là kẻ thù thực sự của bà.

- Cậu đang lừa gạt gì thế? Cậu có biết đây là xã hội mới, không có chỗ cho trò mê tín dị đoan.

- Vâng, nếu các đồng chí không tin tôi, cứ đưa tôi đi ngay lúc này. Có điều là, các đồng chí không bao giờ biết. Vong hồn không biết đọc báo và không nghe tin tức phát thanh của chính quyền.

- Đúng thế đấy, - tiếng người lớn tuổi hơn nói. - Cứ cho cậu ta một phút. Có vẻ cậu ta không chạy trốn đâu.

- Không, tôi không chạy trốn, - Bát Thập nói. - Xin thề với các đồng chí, tôi chỉ ở lại một phút thôi.

- Cậu có ý gì đây? Chúng tôi đi cùng với cậu.

- Nhưng bà tôi không mời các đồng chí.

- Chúng tôi là khách tốt mà.

Cổng mở, và ba người đàn ông vào trong sân. Nhược Nhược ngồi chồm hỗm sau một cái vại trong kho, nhớ ra bé Sáu đang ngủ trong phòng, tim nó bắt đầu đập thình thịch.

- Các đồng chí có ngửi thấy mùi gì không? - Nó nghe thấy tiếng Bát Thập sau khi mở cánh cửa.

- Mùi gì?

- Mùi nước hoa của bà tôi, - Bát Thập nói. - Tôi ngửi thấy mùi này đã bao lâu rồi nhỉ? Lần cuối cùng bà tôi dùng là lúc tôi còn bé, còn cởi truồng ra phố kia.

Hai người đàn ông ho, bứt rứt và một người nói:

- Giờ thì nhanh lên.

- Các đồng chí không vào trong nhà với tôi à? Có khi bà tôi biết các đồng chí đến nên đã chuẩn bị ít đồ ăn cho các vị.

- Giờ thì đi thôi, - một người nói, giọng đột ngột đanh lại. - Tôi chán cái trò mê tín nhảm nhí của cậu lắm rồi.

- Đồng chí sợ à? - Bát Thập cười, nhưng tiếng cười của gã bị cắt ngang khi một trong hai người kia kéo giật gã lại, khiến gã trượt xuống bậc thềm. Gã gào thật to, nhưng hai người vồ lấy gã và kéo tuột ra cửa.

- Bà ơi, - Bát Thập hét. - Bà có nghe thấy các quý ông không? Cháu phải đi đêm nay. Bà đừng lo, bà ạ. Cháu sẽ về trong chớp mắt, bà cứ ở đây nhé, bà sẽ ổn thôi. Bà đừng nghĩ những chuyện vớ vẩn và đi theo các ông ở đây, bà nhé? Cháu không muốn lạc mất bà.

Có tiếng ai đó nguyền rủa và Bát Thập kêu lên đau đớn. Nhược Nhược ngồi xổm trong bóng tối và khóc. Nó nghe thấy nhiều cánh cổng hàng xóm mở cót két rồi đóng lại. Một lúc sau, nó ra khỏi nhà kho. Mảnh trăng lưỡi liềm màu vàng đỏ đã lên đến lưng chừng trời. Cánh cổng ra ngõ mở toang. Nhược Nhược lặng lẽ đến cổng và nhìn ra ngoài. Hàng xóm đã về nhà, các cổng ra ngõ đều đóng cả. Nó đẩy cổng nhà Bát Thập từng tí một, cho đến khi khép lại không một tiếng động. Làm gì có ma trên đời, nó nghĩ. Bà lão đã chôn rồi, lạnh cứng trong đất, bà sẽ không về cứu Bát Thập hoặc bị Nhược Nhược xúc phạm. Như thường lệ, số phận chúng lại bị phó mặc cho những người xa lạ định đoạt.

Nước rỏ giọt theo nhịp điệu chậm rãi và ngập ngừng như những giọt nước mưa rỏ giọt bao năm trước kia trong khu vườn của ông bà nội, rỏ từ đầu lá chuối xuống cái vũng nho nhỏ bên dưới. Bất cứ lúc nào nhũ mẫu của cậu cũng có thể tới, và tuy cậu đã nhắm mắt, nhũ mẫu vẫn biết cậu đang khóc. Nhũ mẫu nhìn vỏ gối của cậu và đưa một ngón tay vuốt riềm mi ướt của cậu rồi nói thế, ánh sáng của cái đèn lồng đỏ trong tay kia của bà làm ấm mặt cậu, nhưng chưa bao giờ xua được sự u ám trong lòng cậu, vì cậu không bao giờ cắt nghĩa nổi những giọt nước mắt của mình. Cậu chủ lại khóc, cậu nghe thấy bà nhũ mẫu nói với ông bà nội sau khi ra khỏi phòng ngủ, và bà cậu lại kiên nhẫn giải thích rằng, trẻ con khóc để xua tan mọi nỗi buồn mang theo từ kiếp trước.

Một vòng luân hồi hoàn hảo, ông giáo Cố nghĩ, đời người bắt đầu với nỗi đau mang theo từ kiếp trước, lớn lên chỉ thoát được gánh nặng khi nào chồng chất thêm nỗi đau mới cho kiếp sau. Ý thức chầm chậm trở lại với ông, và ông cố lắm mới bật được ngọn đèn cạnh giường. Ông mặc sơmi và quần đùi. Áo khoác và quần dài của ông - chắc bị dây bẩn vì nôn mửa - đã được giặt sạch và phơi trên dây, đang rỏ nước tong tong thành một vũng nhỏ trên nền xi măng. Cẩu Thặng đã pha cho ông ấm trà, sờ tay vào hãy còn ấm. Ông đã bất tỉnh bao lâu? Ông giáo Cố mở miệng nhưng không một âm thanh nào thốt ra khỏi cổ họng ngứa ran của ông. Ông đã sa sút đến thế này ư, một ông già nôn mửa bừa bãi, chẳng còn gì hơn một ảo ảnh còn sống của chính mình. Còn sống từng là niềm tin của ông từ cuộc ly hôn của ông, vì nó mà ông đã từ bỏ phẩm giá, hy vọng, sự giận dữ và những người yêu quý của ông, nhưng niềm tin này dẫn ông đến đâu ngoài việc trở lại vòng luân hồi mà không một ai thoát được?

Người yêu quý nhất, tâm trí tôi sáng như một tấm gương được lau sạch không tì vết, dưới ánh trăng rằm, ông giáo Cố viết và xếp cùng những bức thư khác gửi cho người vợ đầu vào cái phong bì to. Ông đánh vần tên bà lần cuối cùng và đề địa chỉ, rồi cẩn thận vặn nắp cây bút Parker và cho vào phong bì cùng những bức thư của ông.

Dưới gầm giường có một cái hòm gỗ, vợ ông cất giữ những tài sản quý của họ, và ông giáo Cố vất vả mới kéo được nó ra. Trong hòm có bộ complê theo kiểu Tây phương. Bộ áo ấy của ông nội, ông giáo đã bảo San đêm trước khi cô cùng các đồng chí của cô dự định đến và tẩy rửa những tàn tích của giai cấp tư sản. Cạnh bộ complê là cái ô, món quà kỷ niệm mối tình của cha mẹ ông. Ông sẽ rất cảm kích nếu San có thể để lại vài thứ ông đã giữ của cha mẹ ông. Lúc đó, San đã chế nhạo những lời nài xin của ông, nhưng ngày hôm sau cô quyết định lờ bộ complê và cái ô trong lúc ném những thứ khác vào lửa, kể cả những tấm áo lụa của mẹ và chiếc áo choàng cử nhân của bố.

Ông giáo Cố cài khuy bộ complê và chải tóc gọn gàng. Rời bỏ cuộc đời như một con người sạch sẽ là trách nhiệm của con người.

Quãng đường đến hòm thư dài hơn ông tưởng, ông phải dừng lại hai lần để lấy hơi. Phong thư không nặng hơn trái tim ông, và lúc thả nó vào trong cái hòm kim loại, không một tiếng vang.

Một con chó sủa; một con mèo hoang rên nheo nhéo, con khác đáp lại bằng giọng chói tai hơn; một đứa bé khóc trong ngôi nhà gần đó và người mẹ hát ru con; thế gian là nơi đẹp đẽ dưới bầu trời mùa xuân, với trăng thượng tuần, vây quanh là những vì sao màu trắng bạc, ngọn gió chải những ngón tay vô hình qua các cành liễu dài thướt tha. Ông giáo Cố lắng nghe. Trái tim ông là cái giếng không đáy; mỗi âm thanh nhỏ, một tiếng thở dài, tiếng thì thầm và tiếng đập cánh nhẹ nhất cũng được đón nhận với sự thanh thản sâu sắc.

- Ông đi đâu đấy? - Hai người đàn ông giữ ông lại lúc ông rời ngõ hẻm.

- Ra Nê Giang, - ông giáo Cố đáp.

Họ nhìn nhau và bảo ông giáo Cố không được phép đến đấy. Tại sao? Ông giáo Cố hỏi nhưng họ chỉ nhún vai và nói không ai được phép rời thành phố sau tám giờ. Họ chỉ vào nơi họ xuất phát và ra lệnh cho ông về nhà. Những yêu cầu tương tự ban ra từ mọi chỗ mọi nơi, do các công nhân từ thành phố khác đến buộc mọi người tuân theo lệnh giới nghiêm.

Hãy bảo trọng, ông giáo Cố nói, đầy thương cảm với những con người sống trong niềm tin mù quáng, rồi một ngày nào đó, chết vẫn không được một ánh sáng chiếu rọi tâm hồn. Làm đồ tể một ngày để rồi hôm sau các vị chính là miếng thịt trên bàn mổ, ông nói với họ, dao của các vị rạch họng người khác sẽ có ngày rạch toang họng chính mình.

Hai người đàn ông tức điên lên, đẩy ông giáo Cố và dọa bắt giam ông. Miệng họ hết mở lại đóng, thốt ra những từ vô dụng và những lời cảnh cáo rỗng tuếch. Các anh thật ngớ ngẩn, ông giáo Cố nói, ông định ra sông để nước cuốn ông đi, ông giơ cây gậy gạt họ và bảo họ để ông đi. Chẳng mấy nỗi, những người đó đã ghìm chặt ông già xuống đất. Lạnh như nước, ý nghĩ được giải thoát xuyên suốt người ông như một tiếng thì thầm lúc ông hơi nhấc đầu khỏi cặp kính vỡ nát để má đỡ đau.

Ý thức mờ nhạt của ông giáo Cố không nhận biết được những tiếng la hét, gào rú của da thịt bị hành hạ, nghẹt lại vì những bức tường vô cảm cũng như những trái tim vô cảm. Bố của Đồng bị đánh thành ngẩn ngơ, trong chốc lát đã chìm vào một trong những cơn mê của người say rượu, đằng sau mí mắt ấm áp, ông thấy mẹ ông khuấy quả trứng duy nhất, nhưng tiếng đôi đũa tre chạm vào cái bát sứ bị nhiễu vì tiếng thình thịch của những cái giày ống đá vào đầu ông. Cách đấy không xa, trong một phòng khác, một người đàn ông, bố của hai cô con gái trước kia Bát Thập thèm muốn, khóc trên sàn xi măng lạnh lẽo sau khi bị ấn dấu tay đầy máu lên bản thú tội dí vào mặt. Vốn là người thận trọng, ông không bao giờ bén mảng đến gần một tờ truyền đơn, nhưng trong bản cung khai bịa đặt và hão huyền của Bát Thập, ông ta đã đến cuộc tập hợp với một bông hoa trắng.

Trong một phòng khác, Bát Thập cũng khóc, gã lăn lộn trên sàn, hai bàn tay nắm chặt đũng quần. Xin các anh em hào hiệp thả tôi ra, xin các ông nội, tôi lạy các ông, gã van xin. Gã là người bé hơn cả cái móng chân nhỏ nhất, thấp hèn hơn cả phát rắm, xin các ông, lạy các ông, gã sẽ thú nhận mọi thứ, bất kể thứ gì các ông muốn. Vâng, gã là kẻ phản cách mạng, vâng, gã đã đến cuộc tập hợp nhưng xin các người anh em rộng lượng, lạy các bác các chú các ông nội, gã nhớ tất cả những người gã nhìn thấy. Gã sẽ khai tên của họ, gã sẽ điểm mặt họ trong ảnh, lạy các ông đừng đá, đừng đánh vì gã là kẻ ti tiện sẽ làm bẩn giày, bẩn tay các ông, van các ông, lạy các ông, gã đã có mọi thứ và sẽ thuật lại tuốt tuột về người đàn ông đã dám nói xấu chủ nghĩa cộng sản, về người đàn bà đã nhổ vào pho tượng Mao Chủ tịch và vâng vâng vâng, gã có thể kể mọi thứ về người đàn ông đã hiếp và cắt xẻo xác phụ nữ, hắn sẽ làm như thế với vợ các ông, chị em các ông nếu các ông không bắt hắn kịp thời.