Dễ đến hàng tuần, tiểu đoàn nằm đợi lệnh chiến đấu trong khu rừng ven lộ. Trời nắng chang chang không có một gợn mây.
Chẳng biết làm gì cho hết ngày, lính tráng nghĩ ra đủ cách tiêu khiển. Mấy thằng chúng tôi kéo nhau đi dọc sông, tìm những chỗ nước sâu, quăng lựu đạn xuống kiếm cá. Cá nhiều lắm, chỉ cần một quả lựu đạn thôi thì cả tiểu đoàn ăn mấy ngày không hết.
Cá bắt về, kiếm thêm mấy quả xoài xanh, đun nước ném vào là được một nồi canh chua vô cùng hấp dẫn.
Lại nữa. Mấy thằng bộ binh kéo nhau vào phum, mang theo mấy thứ quân trang của lính, thuốc quinine xin của quân y… đổi lấy chó, lấy gà của dân về làm thịt.
Chiều chiều, khói bốc nghi ngút bên các bếp đại đội. Tiếng gọi nhau í ới vui đáo để.
Tối 17/02/1979, sau bữa cơm, chúng tôi đốt một đống lửa ngay cạnh mấy chiếc võng. Ba cành cây được đấu chụm lại giống như cái gọng của chiếc gàu sòng. Một chiếc bình tông Mỹ treo lủng lẳng trên đó để đun nước. Bên đống lửa là một ấm trà pha bằng chiếc bi đông áp ngược trong chiếc ca inox… Cả bọn uống trà, thứ trà Cô Ba mà mấy ông lái xe mua ở Sài Gòn mang sang, uống nhạt hoét, hút thuốc rê và tán dóc.
Lão Tiến xòe ngồi trên võng bập bùng chiếc đàn ghi ta 3 dây. Thằng Nam atiso cầm hai chiếc thìa úp ngược vào nhau đập đập theo nhịp. Thằng Hải lé lấy chiếc bát úp xuống đất, đặt cạnh đó là chiếc bình tông rỗng. Nó cầm hai tay hai chiếc đũa gõ vào cái bát và bình tông theo nhịp đàn, rồi cả bọn cùng cất lên những lời ca lả lướt trên nền nhạc bập bùng.
“Rừng lá xanh xanh cây phủ đường đi
Thành phố sau lưng ôm mộng ước gì
Tôi là người đi chinh chiến dài lâu
Nên mộng ước… đầu tôi có thấy gì đâu…”
Ngày còn ngoài Bắc, tôi cực ghét nhạc vàng. Có cái gì đó lả lướt, ủy mị mà tôi không thể quen được. Tôi chỉ biết hát những bài ca cách mạng, những bài nhạc đỏ với khí thế hừng hực, mang khí phách hào hùng của những năm kháng chiến, chứ không thích nghe những bài hát nhạc vàng thê thảm thế này.
Vậy mà từ khi vào lính, nhiều đêm nằm giữa rừng sau những cuộc hành quân liên miên hoặc trong những đêm không ngủ, nghe bọn Tiến xòe, Hải lé, Nam atiso, Cương kều, Thanh già… Những chàng trai Sài Gòn trong tiểu đội rền rĩ những bài bolero với giai điệu não nề, đều đều, khiến tôi cứ thấm dần, thấm dần rồi quen đi lúc nào không biết.
“trong khói súng xây thành…
mắt quầng thâm mất ngủ,
tàn đêm khói lửa, giờ chỉ cần hai tiếng yêu anh…”[1].
Chẳng biết người nhạc sĩ này đã trải qua chiến tranh chưa mà viết hay đến thế. Có những trận đánh, sau khi kết thúc, khói bụi bay lên phủ kín nóc phum, bị sức nén không khí buổi sáng đè xuống không thể bốc lên được, tạo nên một bức thành bằng khói xanh lét, phủ kín những ngọn dừa, ngọn thốt nốt phía xa… sau đó mới tan dần. Tôi ấn tượng với những lời ca như thế.
Lại nữa, nhớ cuộc hành quân để đời ngày cuối năm âm lịch đầu tiên trong lính, bữa ấy khát lắm, còn sức đâu mà hát, vậy mà vẫn cứ vừa đi vừa lẩm nhẩm:
“Con biết bây giờ mẹ chờ tin con,
Nghe pháo giao thừa nổ vang nơi nơi
Năm trước con hẹn đầu xuân sẽ về…”[2]
Nhiều bài lắm. Chúng tôi rên rỉ hết bài này đến bài khác:
“Trả súng đạn này, ôi sạch nợ sông núi rồi
Anh trở về quê, trở về quê tìm tuổi thơ mất năm nao
Vui cùng ruộng nương, cùng đàn trâu
Với cây đa khóm trúc hàng cau
Với con đê có chiếc cầu tre
Đã bao năm vắng chân anh
Nên trở thành hoang phế rong rêu”.[3]
Đang thả hồn vào những bài hát như thế, đang nhớ nhà kinh khủng thì bọn tôi giật mình bởi một tiếng quát lớn của anh Độ.
- Dẹp ngay đi, mẹ chúng mày. Trung Quốc nó đang đánh ở nhà mà chúng mày cứ ngồi đó mà rên rỉ.
Cả bọn lặng người. Nó đánh rồi à, nó đánh ở đâu, đánh như thế nào, mình có thiệt hại gì không, mình có đánh lại được không…? Cả bọn bỏ đàn, bỏ bát chạy ngược về phía chiếc võng của anh Lưu để nghe Đài Tiếng nói Việt Nam, nghe bản tin thời sự và xã luận lên án hành động xâm lược của Trung Quốc.
Vậy là thật rồi. Lũ bành trướng này lật mặt rồi. Ác thật. Nó nhằm lúc quân mình đang quần nhau với lũ Pốt mất dạy bên này thì ở nhà nó mới đánh.
- Quân khốn nạn, quân mặt người dạ thú. Ai đó thốt lên.
Tất cả đều lo lắng. Cảm giác lúc ấy giống như cảm giác khi đang xa nhà mà nghe tin ở nhà có họa, nó bồn chồn, khắc khoải đến ghê sợ… chỉ mong được về ngay, chỉ mong được chia sẻ, động viên cha mẹ, anh em về những nỗi đau mà mọi người đang phải chịu đựng, mặc dù chính mình cũng đang ở giữa một cuộc chiến rất khốc liệt cách xa nhà cả vạn dặm thế này.
Những ngày sau đó, chúng tôi lại hành quân và mỗi sáng lại nổ súng dọc đường hành tiến. Mỗi tối lại căng võng, mở đài nghe tình hình chiến sự ở biên giới phía Bắc, bàn luận về diễn biến tiếp theo. Nhưng ngày sau ngày đó, lão Tiến xòe vứt chiếc đàn ghi ta 3 dây trong rừng không vác theo nữa. Bọn tôi cũng không hát mà thay vào đó là những buổi tối ngóng tin từ đất nước truyền sang.
Khoảng ngày thứ 7, thứ 8 gì đó sau hôm Trung Quốc đánh sang biên giới phía Bắc, Tiểu đoàn có lệnh cử một số anh em ra Trung đoàn để lên đường ra Bắc. Chúng tôi hiểu rằng, việc điều động này là hết sức cần thiết, bởi trong khi hầu hết các đơn vị chủ lực của Quân đội ta đang tác chiến tại chiến trường Campuchia thì ở nhà chỉ có lực lượng bộ đội địa phương và dân quân tự vệ của các tỉnh, các quân khu dọc biên giới chống trả quân Trung Quốc. Với lực lượng phòng thủ quá mỏng như vậy thì bọn Trung Quốc nó bắt nạt cũng là điều dễ hiểu.
Việc thành lập ngay những sư đoàn chủ lực mà nòng cốt là các cán bộ, chiến sĩ từ các sư đoàn mà chỉ nghe thôi, kẻ địch đã khiếp sợ, như Sư đoàn 304, Sư đoàn 308, Sư đoàn 312, Sư đoàn 320, Sư đoàn 5, Sư đoàn 10… và chuyển ngay ra Bắc sẽ giải quyết được những khó khăn về quân số và kinh nghiệm tác chiến cho mặt trận ngoài đó.
Vậy là chúng tôi đã chia lửa cho biên giới phía Bắc. Chúng tôi không về được, nhưng anh em chúng tôi, đồng đội chúng tôi sẽ về với miền Bắc. Những người lính đã từng chinh chiến ở chiến trường khói lửa này, đã trải qua mưa bom, bão đạn này, đã có kinh nghiệm sống chết với bọn Pốt này sẽ trở thành nòng cốt cho các đơn vị mới được thành lập để dạy cho bọn bành trướng những bài học nhớ đời.
Thằng Dục, thằng bạn cùng học, cùng đi lính và cùng vào tiểu đội với tôi được điều động ra đợt này. Nó gói ghém ba lô rồi bịn rịn chia tay anh em trong tiểu đội. Chẳng có gì để ghi nhận phút chia tay, chỉ là một cái ôm, một cái bắt tay siết chặt, hẹn ngày tái ngộ.
Nó đi rồi, tôi bỗng thấy rất buồn bởi từ đó chỉ còn một mình tôi là lính xuất thân từ trường Tổng hợp ở lại nơi đây… Năm mươi sáu con người cùng nhập ngũ với tôi, giờ họ ở nơi nào, tôi đâu có biết. Nhưng chỉ là thoáng qua rất nhanh thôi, rồi lòng tôi ấm lại, không còn lo lắng, không còn băn khoăn như trước nữa. Bởi trước đó, tôi chỉ lo địch vượt qua tuyến phòng ngự dọc biên giới, đánh vào Hà Nội, lo địch đánh qua Lai Châu, vào được Sơn La… thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra?
Tất cả chúng tôi đều thầm cảm ơn những đồng đội đã lo giúp việc nhà để chúng tôi yên tâm chiến đấu nơi đất khách. Ai cũng thầm cảm ơn Đảng, Nhà nước và quân đội đã có những quyết định rất sáng suốt để bọn bành trướng phải vội vã rút quân sau một tháng xâm lược nước ta.
❀ ❀ ❀
[1] Bài hát Rừng lá thấp, nhạc sĩ Trần Thiện Thanh (BTV).
[2] Bài hát Xuân này con không về, nhạc sĩ Trịnh Lâm Ngân (BTV).
[3] Bài hát Một mai giã từ vũ khí, nhạc sĩ Trịnh Lâm Ngân (BTV).
