Năm 1970, hai năm sau khi tốt nghiệp trường Penn, Donald Trump vẫn đang sống tại khu Queens. Ông bị giới thượng lưu Manhattan xem là lớp người ở tỉnh, “những người sống ở khu gầm cầu”1. Trump từng muốn bước chân vào tầng lớp này và thực sự đã đứng đầu trong giới.

1 Cách gọi châm biếm kỳ thị của những người Manhattan với người dân sống ở bốn thành phố còn lại (Brooklyn, Queens, Bronx, Staten Island). Họ xem New York bắt nguồn từ Manhattan và không gồm bốn thành phố này.

Mặc dù thường khoe về các chiến tích “săn gái đẹp hằng đêm”, tất nhiên ông cũng chú tâm tạo dựng các mối quan hệ quan trọng khác. (51)

Đầu tiên trong số đó có thể kể đến luật sư khét tiếng Roy Cohn. Roy Cohn từng là luật sư trưởng cho Thượng nghị sĩ Joseph McCarthy2, người chỉ ngừng sự nghiệp chống đối chủ nghĩa cộng sản sau điều trần với Quân đội Hoa Kỳ3.

2 Joseph McCarthy (1908 – 1957): Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa bang Wisconsin, nổi tiếng với sự căm thù và các hành động công kích chủ nghĩa Cộng sản.

3 Phiên điều trần công khai với Quân đội sau khi ông đưa ra nhiều cáo buộc cộng sản lũng đoạn chính quyền. Phiên điều trần thất bại khiến danh tiếng của ông giảm sút trầm trọng.

Theo lời diễn tả của Trump, Cohn là người thầy hướng dẫn kinh doanh và gần như là người cha thứ hai của ông. (52) Mối quan hệ thân thiết bền vững giữa họ giúp Trump qua lại với các công ty xây dựng do mafia làm chủ, vào thời điểm mà các nhà thầu khác yêu cầu FIB triệt phá băng đảng này. Nhưng nó cũng khiến Trump dính vào phi vụ trang sức và hầu tòa, và sau đó thất bại. (53) Nhưng khi cộng tác với Cohn, Trump tìm thấy một người có thể “xấu xa” thay mình. (54) Cũng như khi nhìn lại năm 2005, ông từng nói rằng đó là người “sẽ trở nên hung bạo vì bạn”.

Không rõ thời gian nào, Trump kể rằng để gia nhập vào giới thượng lưu Manhattan, ông đã từng thuê một căn hộ nằm trên đại lộ Third Avenue và 75th Street ở khu Đông Manhattan, mà theo cách gọi của ông là chật chội bẩn thỉu với tầm nhìn ra một bể chứa nước. Sau đó, ông tham gia vào Le Club, mà ông xem là “câu lạc bộ nóng nhất thành phố, hay độc nhất vô nhị - như chiều cao của tòa Studio 544”. (55) Thành viên của câu lạc bộ là những người thành đạt nhất và các cô gái đẹp nhất thế giới. Nó là kiểu câu lạc bộ mà bạn có thể bắt gặp một đại gia 75 tuổi được các cô gái Thụy Điển tóc vàng hoe vây quanh.

4 Trung tâm ăn chơi, hộp đêm, rạp phim nổi tiếng thế kỷ 20. Ngừng hoạt động từ năm 1986.

Tại đây, Trump quen biết và học hỏi từ rất nhiều người giàu có ở New York và từ nước ngoài, trong đó có Cohn, người mà ông nghe danh từ trước.

“Tôi không hề lầm tưởng về Roy. (56) Ông ta không phải trai ngoan. Ông ta từng kể tôi nghe về những vụ hối lộ thay bản án diễn ra gần cả cuộc đời mình”, Trump viết. Những kiểu tiết lộ này thường nhằm công kích đối phương, nhưng đối với Trump, phản ứng của ông lại là: “Nó làm tôi choáng ngợp”.

Trump thuê Cohn lần đầu để kháng cáo lại chính phủ liên bang. Mùa hè năm 1972, chính phủ đã điều tra về cáo buộc phân biệt chủng tộc diễn ra ở rất nhiều nhà thầu, bao gồm cả của gia đình Trump, vốn sở hữu 14.000 căn hộ tại Brooklyn. Nhưng nó không phải lần đầu tiên nhà Trump dính vào các tư tưởng định kiến. Cha ông cũng từng đối mặt với các cáo buộc này vào hai mươi năm trước, từ chính phủ và huyền thoại nhạc đồng quê Woody Guthrie5. (57)

5 Woody Guthrie (1912 – 1967): nhà soạn nhạc kiêm ca sĩ nổi tiếng người Mỹ, chuyên về rất nhiều loại nhạc.

Guthrie chuyển vào một chung cư tại Beach Haven (New Jersey), nằm trong dự án căn hộ trọng yếu đầu tiên của Fred cha vào năm 1950, sau khi dự án chung cư sáu lô với 1.800 căn hộ hoàn tất. (58) Guthrie nhận ra rằng hàng xóm của ông đều là người da trắng và bắt đầu viết về những chính sách cho thuê mà ông gọi là “bitch havens”6:

6 Câu chửi tục, đồng âm với Beach Haven, khu ông đang sống.

Tôi cho là Trump già rất có hiềm khích về chủng tộc

Ông ta chọc khuấy vào lòng người sự khác biệt đó

Khi ông ta vạch ra ranh giới

Đây chính là nó, dự án hộ gia đình Beach Haven.

Guthrie nổi tiếng với bản ballad “This Land Is Your Land” viết về sự kiện Dust Bowl7, cổ động các nông dân phải di tản khỏi bang Oklahoma trong suốt Khủng hoảng kinh tế những năm 1930. Nhà soạn nhạc thể hiện quan điểm về các chính sách cho thuê của Trump thông qua bài hát “Old Man Trump”8. Dưới đây là phần lời còn lại:

7 Hay Dirty Thirties, tên gọi nạn bão lốc lớn ở Bắc Mỹ những năm 1930 khiến nông nghiệp và hệ sinh thái thiệt hại nghiêm trọng.

8 Tạm dịch: Lão già Trump

Beach haven đâu phải nhà!

Không, tôi sẽ dọn ra!

Tiền của tôi bị phí mất rồi,

Và tâm hồn tôi thật tệ hại!

Beach Haven là nhà của Trump

Nơi chẳng có bài ca nào vang lên nổi,

Không, không, Old Man Trump!

Old Beach Haven không phải nhà tôi nữa!

Hai mươi năm sau, tháng Bảy năm 1972, chính phủ liên bang ủy quyền cho ban Hành động vì công bằng nhà ở 1968 thực hiện các cuộc khảo sát trên diện rộng, dựa theo quyết định của Quốc hội, một tuần sau vụ ám sát mục sư da màu Martin Luther King. Trong các buổi phỏng vấn, đàn ôngphụ nữcặp đôi da màu sẽ được hỏi về việc thuê nhà. Nếu họ nói rằng luôn bị từ chối, thì những người da trắng có liên quan sẽ bị đưa ra công chúng. Tại khu Shore Haven của nhà Trump, người giới thiệu đã cho một phụ nữ da trắng chọn một trong hai căn nhà sau khi từ chối cho một người phụ nữ da màu thuê. (59)

Điều tra viên của chính phủ cho biết, tập đoàn Trump tất nhiên có cho những người Mỹ gốc Phi, người Porto Rico9, và những người không được xem là da trắng khác thuê nhà, nhưng chỉ ở các tòa dành riêng cho họ. Hồ sơ của tòa án cho thấy rằng những người dân tộc thiểu số thường xuyên bị đẩy tới các khu kiểu như vậy.

9 Hải đảo nằm phía đông bắc biển Ca-ri-bê, thuộc chủ quyền Hoa Kỳ nhưng chưa hợp nhất vào Nhà nước Mỹ.

Bộ Tư pháp đã khởi tố Donald Trump, Fred cha, và Trump Management vì “từ chối cho thuê và hạch sách với người thuê bởi chủng tộc và màu da của họ”. (60) Hồ sơ được thụ lý vào tháng Mười năm 1973, là một trong những vụ án tiêu biểu nhất liên quan tới phân biệt chủng tộc của tòa án liên bang, theo sau các hành động quyết liệt của ban Hành động vì công bằng nhà ở.

Nhiều nhà bất động sản lớn mau chóng dàn xếp để tránh chỉ trích từ cộng đồng. Họ đồng ý giữ liên lạc với những người tìm nhà không phải gốc Mỹ, quảng cáo nhà tới những người da màu, và tuân theo bộ luật liên bang. Nhưng Donald Trump lại đi xin ý kiến của Cohn, mà sau này ông kể rằng đó là lần gặp nhau đầu tiên giữa họ (mặc dù ông đã từng khai báo trước tòa rằng ông gặp Cohn từ ba năm trước). (61)

Trump nói với Cohn rằng, “Tôi không thích bọn luật sư, họ hoãn các vụ thỏa thuận, nói không, và luôn luôn tìm cách dàn xếp thay vì chiến đấu”. (62) Và Cohn đồng ý trong sự ngạc nhiên của ông. Với câu hỏi của Trump về cách đối phó với luật chống phân biệt khi kể về một hãng luật trên Phố Wall đã từng quảng cáo về khả năng dàn xếp, Cohn đáp, “Đi bảo đám người đó đi chết đi, còn cậu hãy lên tòa và cứ chứng minh rằng mình có phân biệt”, giải thích rằng Trump không có nghĩa vụ phải “cho những người mà xã hội không chào đón thuê nhà, cho dù đó là gì đi nữa”. Cohn cũng dự báo rằng Trump sẽ dính vào các cáo buộc về phân biệt chủng tộc, vì vậy ông trùm bất động sản cần bảo vệ danh tiếng của mình.

Hai tháng sau, Trump tổ chức họp báo tại khách sạn New York Hilton, cáo buộc Bộ Tư pháp đã bịa đặt về vụ việc nhằm ép ông và cha mình đồng ý cho thuê như một phúc lợi xã hội. (63) Mặc dù vụ kiện rõ ràng là về phân biệt chủng tộc, chứ không phải phúc lợi nhà nước. Cohn yêu cầu chính phủ phải bồi thường số tiền là 100 triệu đô. (64) Đây là bước ngoặt tiêu biểu trong sự nghiệp của Trump cũng như chính xác với sách lược chính của chiến dịch tranh cử Tổng thống năm 2016: phản đòn mạnh hơn khi cảm thấy bị tấn công.

Vụ kiện giữa Trump và chính phủ được tòa án liên bang tại Brooklyn thụ lý vài tuần sau. (65) Trong đó, Cohn lại đối đầu với một cô công tố viên 26 tuổi lần đầu nhận một vụ lớn, một sự chênh lệch về kinh nghiệm rõ ràng tạo lợi thế cho Trump. Trong một tuyên bố đanh thép, Trump khẳng định rằng ông và tập đoàn của mình, “với tất cả hiểu biết của tôi, không hề có sự phân biệt hay áp định kiến vào hoạt động cho thuê”. Và thẩm phán hiểu rằng, cụm từ trong bản tuyên thệ này, “Với tất cả hiểu biết của tôi”, có nghĩa là thực sự không hề có sự phân biệt nào ở tập đoàn hay nhân viên của Trump.

Cohn lên án hành động thống kê số người thuê nhà là không cần thiết, vì người ta đã nhìn thấy người da màu ở một số khu bất động sản của tập đoàn Trump. Ông bào chữa thêm rằng bản thân ông đã từng chạy ngang và nhìn thấy những người này tại “một vài” tòa nhà, nhưng lại không chỉ rõ đó là nơi nào trong hai loại mà phía điều tra từng chỉ ra, khu cho da trắng và khu cho da màu.

Còn vài bằng chứng tố cáo hành động sai trái của Trump. Một nhân viên của Trump đã khai với chính phủ rằng khi những người da màu yêu cầu được đăng ký ở tại các tòa chỉ dành cho người da trắng, tờ thông tin của họ lại được đánh dấu “No. 9” hoặc “C”. Elyse Goldweber, một luật sư mới vào nghề của Bộ Tư pháp, khai với tòa rằng đó là nhân viên được giấu tên vì “anh ta sợ công ty sẽ sa thải, hoặc đe dọa mình” vì đã tiết lộ những mánh khóe để từ chối người da màu hay thiểu số. Cohn đã đưa ra đáp trả cho rằng vị luật sư đang cố đưa ra những lời khai thiếu chính xác, đã “áp dụng tra khảo như thời Đức Quốc Xã” với nhân viên công ty.

Thẩm phán liên bang Edward R. Neaher bác bỏ lập luận “hoàn toàn thiếu căn cứ” của Cohn về hành vi sai trái của chính phủ. Cuối cùng ông cũng bác bỏ kháng cáo của Trump và cho phép chính phủ tiếp tục điều tra về vụ việc, kết luận rằng có đủ bằng chứng để đưa vụ kiện ra ánh sáng.

Trong cuốn The Art of the Deal, Trump viết đã từng nói với Cohn rằng, “Tôi thích lên tiếng phản đối thay vì chịu xét xử, vì ngay khi ông làm vậy ông đã mang tiếng” là kẻ chấp nhận dàn xếp. (66) Nhưng đối mặt với vụ kiện không có bất cứ chứng cứ hoặc điều luật nào nghiêng về phía mình, Trump đã chịu sự xét xử và dàn xếp. Một hãng báo chính phủ đã cho đăng trước về vụ việc với nhận định “một trong những chiến thắng vang dội” nhằm chấm dứt nạn phân biệt chủng tộc trong lĩnh vực lưu trú. (67) Vụ dàn xếp đã yêu cầu đăng quảng cáo thuê nhà tới những người da màu và chấm dứt tình trạng phân biệt, bao gồm hình thức đánh dấu lên hợp đồng thuê.

Nhưng Trump lại thực hiện kiểu bản án ngược, như cái cách mà cha ông đã làm. Ông đăng tin về vụ việc, bằng những lời tường thuật đơn giản và có trích lọc, đưa ra những sự thật mà hầu hết phóng viên sẽ ghi chú mà không cần hiểu về luật pháp hay những điều chỉnh trong đó. Trump hoàn toàn thua cuộc trong vụ kháng án, nhưng ông lại rêu rao như thể ông đã thắng lớn, “Cuối cùng chính phủ không thể chứng minh lập luận của mình, và chúng tôi chọn đóng vụ việc lại bằng cách dàn xếp đơn giản nhưng không thừa nhận lỗi lầm nào”. (68) Sự thật là chính phủ thường không buộc những người chấp nhận dàn xếp phải thừa nhận vi phạm, miễn là họ ngừng các hành động đó lại. (69)

Bài học Trump rút ra từ thất bại thuở ban đầu này không phải là thời đại đã thay đổi và các bộ luật về quyền dân sự sẽ sớm được áp dụng. Thay vào đó ông học được rằng phải đảm bảo Cohn và những luật sư khác, được chuẩn bị kỹ càng khi ra tòa. Ông cũng học được rằng lòng trung thành phải được đặt lên trên hết.

Thậm chí ngay cả khi ông ấy không đồng ý, hay không có hứng thú theo đuổi vụ kiện, “bạn vẫn phải tin tưởng rằng ông ấy sẽ hành động vì bạn”, Trump viết. (70) Lòng trung thành quan trọng hơn rất nhiều so với “hàng trăm gã “đáng tôn trọng” tạo dựng sự nghiệp bằng cách khoe khoang về sự liêm chính khó tin được nhưng lại không thể hiện sự trung thành”. Đồng ý với khoản này, rằng đó là những gì chúng ta chờ đợi ở những băng cướp, kẻ độc tài hay những kẻ xấu xa khác, một nền tảng cần có là niềm tin không nao núng thay vì những lý lẽ về sự thật.

Quyết định dàn xếp yêu cầu chịu sự giám sát từ liên bang trong vòng hai năm. Nhưng không có vấn đề nào xảy ra, nên hai năm cũng kết thúc. Tuy nhiên đến năm thứ ba, tòa lại nhận được phàn nàn, khẳng định nạn phân biệt lại tiếp tục sau khi thời hạn giám sát kết thúc.

Chỉ trong vòng vài năm sau nữa thôi, Trump sẽ biết được Cohn còn có thêm một ích lợi nữa. Thuê Cohn làm luật sư sẽ đảm bảo các dự án xây dựng tại Manhattan của Trump vận hành suôn sẻ. Vì trong số các khách hàng của Cohn, có 2 người là trùm mafia quyền lực nhất nước Mỹ, vận hành các nhà thầu phá dỡ và xây dựng công trình trọng yếu của New York. (71)