Chiều tà. Thành phố Tân Hải. Một chiếc taxi chậm rãi dừng lại.
"Cụ ơi, có cần cháu xách giúp không? Cẩn thận kẻo trật lưng đó ạ." Anh tài xế taxi nhiệt tình hỏi.
"Ha ha, không sao đâu, không nặng lắm, tôi vẫn xách được, cảm ơn anh nhé." Một ông lão dáng người gầy guộc, diện mạo thanh tú mỉm cười xua tay, xách một chiếc vali cỡ nhỏ bước xuống xe.
Nhìn ngoại hình, ông lão hẳn đã ít nhất tám mươi tuổi, dưới cằm để một chỏm râu hoa râm. Dẫu người đi đường xung quanh đã thay sang áo quần mỏng nhẹ, ông lại như sợ lạnh mà vận một bộ áo bông kiểu cũ, trông hệt như vừa bước ra từ gánh hát. Thế nhưng, trái ngược hoàn toàn với tuổi tác và phong cách ăn mặc cổ xưa ấy, ông lại quét mã thanh toán bằng điện thoại khi trả tiền taxi, khiến anh tài xế vô cùng ngạc nhiên, bởi nhiều người trung niên tầm bốn, năm mươi tuổi thậm chí còn chỉ biết dùng tiền mặt.
Nếu anh tài xế biết rằng còn có một con mèo mà anh không thể nhìn thấy đã ngồi ở ghế sau suốt cả quãng đường, lại còn theo ông lão xuống xe, chắc hẳn anh sẽ còn kinh ngạc hơn nữa.
Chiếc taxi rời đi, ông lão phủi phủi vạt áo bông, liếc nhìn xung quanh, thấy vạn vật nơi đây dường như chẳng có gì thay đổi đáng kể so với trước lúc ông rời đi.
Meo.
Con mèo kêu khẽ một tiếng.
Ông lão cúi đầu, ân cần hỏi: "Sao thế con?"
Đó là một con mèo Ba Tư với đỉnh đầu, lưng và đuôi màu đen, ngoài ra thì trắng muốt như tuyết. Thế nhưng, nếu dùng tiêu chuẩn về phẩm tướng mèo Ba Tư hiện đại để đánh giá, con mèo này chắc chắn sẽ bị xem là mất tư cách. Suy cho cùng, nó vốn không phải là một chú mèo đến từ thời hiện đại; vào thời Tống, loài mèo được giới thượng lưu ưa chuộng nhất chính là mèo đến từ Ba Tư.
Nó bước những cặp chân ngắn cũn chạy đến bên chân ông lão, cứ như muốn chui vào trong vạt áo bông để trốn tránh. Nó mở to đôi mắt nhìn chằm chằm vào con phố trong ráng chiều, thân mình run rẩy khiến tà áo bông của ông lão cũng khẽ rung lên theo, dường như đang vô cùng hoảng sợ.
Cử chỉ bất thường của chú mèo khiến ông lão nhíu chặt mày, ông cũng đầy nghi hoặc nhìn về phía sâu trong con phố nửa sáng nửa tối, nhưng lại chẳng phát hiện ra điều gì bất thường.
Những người tan tầm lê bước chân mệt mỏi trở về nhà, lũ trẻ đi học về phóng xe đạp nhanh như cơn gió, những tiểu thương chỉ dám bày sạp vào ban đêm để tránh lực lượng quản lý đô thị cũng bắt đầu lục tục dựng sạp hàng để buôn bán. Mọi thứ đều không có gì khác biệt so với những ngày trước đây.
Ông ngước đầu nhìn tòa nhà hai tầng phỏng cổ trước mặt. Mặt tiền cửa tiệm là cánh cửa lớn sơn son, nạm những chiếc đinh đồng, hai bên là cặp cột trụ sơn son to tựa thùng nước, chính giữa phía trên treo một tấm biển xanh chữ vàng, đề bốn chữ lớn: "Triều Vật Tịch Thập".
Cánh cửa lớn sơn son đang đóng chặt, khóa lại cẩn thận. Trên vòng nắm cửa đã phủ một lớp bụi mỏng.
Kể từ sau khi rời đi vào mùa thu năm ngoái, đây là lần đầu tiên sau mấy tháng trời, ông mới quay trở lại thành phố Tân Hải.
Trong mấy tháng ngắn ngủi ấy, liệu thành phố Tân Hải đã xảy ra chuyện gì thú vị chăng?
Tuổi đã cao, sức khỏe không chịu nổi cái lạnh, nên mỗi khi đông đến, ông luôn chọn cách đóng cửa tiệm để đến biệt thự ở phương Nam xa xôi tránh rét, chờ đến khi xuân ấm hoa nở năm sau mới quay về. Dù sao, ông cũng chẳng trông chờ vào việc kiếm tiền từ cửa tiệm này.
Tân Hải là thành phố dưỡng lão mà ông đã chọn. Nơi này không ồn ào như những đô thị lớn, cũng chẳng bất tiện đủ đường như mấy thành phố nhỏ, ngoại trừ mùa đông hơi lạnh ra thì khí hậu cũng khá dễ chịu. Những thành phố có điều kiện tương đương không phải là ít, ông từng bốc thăm trong số vài thành phố ứng viên, chẳng ngờ lại rút trúng Tân Hải, từ đó mỗi năm ông đều định cư ở đây một nửa thời gian.
Đây không phải lần đầu tiên con mèo của ông có biểu hiện bất thường. Lần trước nó tỏ ra khác lạ là khi có người tặng ông một pho tượng thần mèo bằng đồng phỏng chế. Khi ấy, vừa trông thấy pho tượng thần mèo, nó đã tỏ ra vô cùng sợ hãi, lúc nào cũng trốn thật xa, không dám lại gần.
Ông lão rất yêu mèo, cũng vô cùng thích những món đồ có liên quan đến mèo. Sau khi nhận được pho tượng thần mèo, ông rất vui mừng, bởi ông đã từng tiếp xúc với nhiều cổ vật, nên có thể nhìn ra pho tượng thần mèo này không đơn thuần chỉ là một món đồ phỏng chế.
Thế nhưng, nỗi sợ hãi mà chú mèo của ông dành cho pho tượng thần mèo đã khiến ông nảy sinh cảnh giác.
Ông đã từng tiếp xúc và sưu tầm rất nhiều cổ vật. Những cổ vật trong cửa tiệm này chỉ là hạt cát trong biển lớn mà thôi, chứ cổ vật thực sự đáng giá thì chẳng ai lại bày ra ngoài cho người người thưởng ngoạn cả.
Có lẽ là do người xưa đã gửi gắm quá nhiều tình cảm, cũng có lẽ là do đã trải qua quãng thời gian quá đỗi dài lâu, nên một số rất ít cổ vật thỉnh thoảng lại xuất hiện những biểu hiện bất thường khó có thể giải thích bằng kiến thức thông thường; nói một cách khác, đó chính là "thông linh".
Thông linh chưa chắc đã là chuyện xấu. Đôi khi, người ta có thể cảm nhận được một sự ăn ý đầy kỳ diệu từ những cổ vật thông linh, tâm hồn như vượt qua thời không để gặp gỡ chủ nhân gốc của cổ vật ngay tại khoảnh khắc đó.
Thế nhưng, trong số những cổ vật thông linh hiếm hoi ấy, lại có vài trường hợp cá biệt mà chủ nhân gốc của chúng vốn chẳng phải hạng người lương thiện, thứ "thông" được dường như là ác linh.
Mỗi khi gặp phải trường hợp như vậy, chú mèo của ông luôn biểu hiện khác lạ, kịp thời đưa ra cảnh báo để ông tránh xa những cổ vật đang bị ác linh quấn thân.
Những cổ vật thông linh khác đều có những hiện tượng đặc dị như tiếng động lạ, chuyển động lạ hay những vệt sáng thay đổi kỳ ảo..., nhưng ban đầu, ông lại không phát hiện pho tượng thần mèo có bất kỳ dấu hiệu tương tự nào. Nó chỉ là một tác phẩm nghệ thuật rất sống động, khiến ông tưởng rằng chú mèo nhà mình hơi nhạy cảm thái quá, nên đành tạm để pho tượng ở ngay lối vào cửa tiệm, không cho nó lại gần.
Trước đây, ông thường xuyên cho lũ mèo hoang quanh vùng ăn, nhưng kể từ khi pho tượng thần mèo xuất hiện trong tiệm, đám mèo hoang ấy đều không dám lại gần nữa. Điều này khiến ông phải suy nghĩ lại, có lẽ pho tượng thần mèo này hoàn toàn khác biệt với những món đồ thông linh mà ông từng gặp trước đây, không thể dùng những kinh nghiệm cũ để phán đoán được.
Thế nhưng, phải xử lý pho tượng thần mèo này thế nào đây? Nội tâm ông vô cùng mâu thuẫn.
Một mặt, Khổng Thánh từng dạy: "Vị năng sự nhân, yên năng sự quỷ? Vị tri sinh, yên tri tử?" (Chưa biết thờ người sao biết thờ quỷ? Chưa biết sống sao biết chết?). Đối với chuyện quỷ thần, lời răn của thánh nhân là không nên bận tâm, bởi giữa đất trời này còn biết bao việc quan trọng hơn cần phải khám phá, hơi sức đâu mà đi truy tìm những thuyết quỷ thần hư vô mờ mịt?
Mặt khác, Chu Tử cũng từng nói: "Học giả phải biết trời tại sao cao, đất tại sao dày, quỷ thần tại sao u hiển, núi non tại sao dung kết, đó mới là cách vật." Thuyết Cách Vật Trí Tri mà Chu Tử xướng đạo lại yêu cầu các học giả phải giữ lòng hiếu kỳ đối với vạn vật thế gian, dùng tư duy triết học để đưa ra những lời giải thích khoa học và hợp lý cho chuyện quỷ thần.
Hai vị tiên hiền đã nảy sinh những bất đồng tinh tế về vấn đề này. Đừng nói là ông, ngay cả Chu Tử, người gánh vác sứ mệnh "thừa trước khởi sau" trong lịch sử Nho học, cũng bị vấn đề này quấy nhiễu suốt cả cuộc đời.
Ông đã tra cứu rất nhiều tư liệu, nhưng những tài liệu đáng tin cậy về Ai Cập cổ đại lại quá ít ỏi, những gì còn lưu truyền đến ngày nay chỉ là "phượng mao lân giác". Ông vẫn luôn không hiểu tại sao pho tượng thần mèo – biểu tượng của thiện thần ở Ai Cập cổ đại – lại nhiễm phải lệ khí.
Chu Tử từng nói, nếu là yêu nghiệt, đa phần đều do kẻ đó chết không yên lành, oán khí chưa tan, nên uất kết mà thành yêu nghiệt. Theo lý lẽ này, pho tượng thần mèo vốn không hội đủ điều kiện tiên quyết để trở thành yêu nghiệt – đó là chết một cách oan uổng, thảm khốc.
"Khí chi thân giả, vãng giả vị chi thần; khí chi khuất giả, lai giả vị chi quỷ" (Khí duỗi ra, đi xa thì gọi là thần; khí co lại, trở về thì gọi là quỷ). Những thứ gọi là quỷ thần, vốn dĩ chỉ là sự tiêu trưởng của âm dương nhị khí mà thôi. Thân người cũng như vậy, cho nên khi lòng người vừa khởi tâm động niệm, liền có thể cảm ứng thông suốt với quỷ thần.
Nghĩ tới nghĩ lui, chỉ có thể đổ tại pho tượng thần mèo đã bị chôn vùi dưới đất quá lâu, nên chịu sự thấm đẫm của quá nhiều âm khí mà thôi.
Pho tượng thần mèo bản thân vốn rất trân quý, nếu đem tiêu hủy thì thật là uổng phí của trời. Hiện tại pho tượng cũng không có gì bất thường, chi bằng cứ để lại cho một vị hữu duyên nhân có thể trấn áp được nó vậy.
Hơn nữa, Chu Tử còn từng nói: "Thần kỳ chi khí thường khuất thân nhi bất dĩ, nhân quỷ chi khí tắc tiêu tán nhi vô dư hĩ. Kỳ tiêu tán diệc hữu cửu tốc chi dị. Nhân hữu bất phục kỳ tử giả, sở dĩ ký tử nhi thử khí bất tán, vi yêu vi quái." (Khí của thần kỳ thường co duỗi không thôi, khí của người quỷ thì tiêu tán sạch không còn sót lại gì. Sự tiêu tán ấy cũng có khác biệt nhanh chậm. Có người không phục cái chết của mình, nên dù đã chết mà khí này vẫn không tan, biến thành yêu thành quái).
Pho tượng thần mèo khi còn chôn vùi dưới đất đã nhiễm phải rất nhiều âm khí, nhưng âm khí rồi cũng sẽ tiêu tán, chỉ là vấn đề thời gian lâu hay mau mà thôi. Thế là, ông thường đẩy pho tượng thần mèo ra ngoài nắng vào chính ngọ để phơi, mong sao âm khí mau chóng tan đi.
Vạn vật trên thế gian đều được hình thành từ âm dương nhị khí, người và quỷ cùng một nguồn gốc. Ngoài việc dùng dương khí của mặt trời để xua tan âm khí ra, thì dương khí của con người cũng có thể mang lại hiệu quả tương tự. Ông nghĩ rằng, nếu đặt pho tượng thần mèo ở một cửa tiệm có dòng người qua lại tấp nập, có lẽ sẽ giúp đẩy nhanh quá trình tiêu tán âm khí hơn. Thế nhưng, cửa tiệm của ông thì chắc chắn không được rồi; tiệm đồ cổ cũ kỹ này vốn dĩ "khúc cao hòa quả", bình thường chẳng có mấy khách ghé chân.
Khi gặp được cô nữ streamer hoạt bát, cởi mở nọ, nghe cô nói muốn tặng pho tượng thần mèo làm quà khai trương, mà cửa tiệm của người nhận lại làm ăn vô cùng phát đạt, xem ra đây chính là nơi lý tưởng để "mượn dương xua âm", nên ông đã bán pho tượng thần mèo cho cô với giá cực kỳ rẻ, đồng thời đặc biệt dặn dò cô một vài điều cấm kỵ.
Cả cô nữ streamer lẫn người được cô tặng quà dường như đều không mấy bận tâm đến chuyện quỷ thần. Đặc biệt là người được nhận quà, lại còn tuyên bố rằng dù cho âm khí có ập đến thì cũng chỉ coi như đang bật điều hòa, thật sự là… tâm quá lớn.
Nhưng như vậy cũng tốt, "không tin" vốn dĩ chính là phương cách tránh tà tốt nhất. Chỉ có điều, bản thân ông lão thì đã sớm không thể "không tin" được nữa. Suy cho cùng, ngay cả những bậc tiên hiền thời xưa còn "tin", thì ông làm sao dám đi ngược lại với các bậc tiền nhân?
Trời càng lúc càng tối, con mèo của ông vẫn dõi mắt nhìn chằm chằm vào màn đêm xa xăm, cứ kêu "meo meo" không ngớt. Nó còn liên tục dùng móng vuốt cào vào vạt áo bông của ông, thúc giục ông mau chóng rời khỏi thành phố này, vẻ hoảng loạn còn gấp trăm lần so với lúc pho tượng thần mèo xuất hiện lần trước.
"Pho tượng thần mèo đã tặng người ta từ lâu rồi, con còn sợ cái gì nữa?" Ông dịu dàng hỏi.
Thế nhưng con mèo của ông cũng chẳng thể nói rõ được, nó chỉ có thể báo cho ông biết rằng một luồng tà ác to lớn đã giáng xuống thành phố này, để đảm bảo an toàn, tốt nhất là nên nhanh chóng rời đi.
Ông trầm ngâm suy nghĩ một lát. Nếu tà ác đang ở ngay bên cạnh, ví dụ như một vài món cổ vật thông với tà linh, chắc chắn ông sẽ "tòng gián như lưu", tìm cách tiễn nó đi, chôn sâu hoặc tiêu hủy. Nhưng vì phạm vi của luồng tà ác này quá rộng, dường như không phải là chuyện cấp bách trước mắt. Dù tình hình có nghiêm trọng đến mức nào đi nữa, chỉ cần có con mèo của ông ở đây, ông luôn có thể nhanh chân hơn người khác mà tránh xa hiểm họa.
"Hành trình mệt nhọc, thôi thì cứ vào trong nghỉ ngơi một lát đã, ít nhất cũng phải qua đêm nay rồi tính tiếp, sau đó mới quyết định đi hay ở." Ông trấn an, đoạn lấy chìa khóa ra, mở khóa, "kịch" một tiếng đẩy cánh cửa tiệm ra.
Luồng không khí vẩn đục không được lưu thông suốt mấy tháng trời bên trong cửa tiệm nhanh chóng bị cơn gió đêm ùa vào thổi tan đi.
Mọi thứ đều y hệt như lúc ông rời đi, bao gồm cả cuốn "Chu Tử Văn Tập Ngẫu Đọc Mạn Ký" đang mở dở trên mặt bàn, phía trên chi chít những dòng phê chú và tâm đắc đọc sách của ông.
Gió đêm thổi khiến những trang sách lật sột soạt, cuối cùng dừng lại ở một trang.
"Tử bất kiến miêu chi bộ thử hồ? Tứ túc cứ địa, thủ vĩ nhất trực, mục tinh bất thuấn, tâm vô tha niệm. Duy kỳ bất động, động tắc thử vô đào hĩ." (Ông không thấy con mèo bắt chuột sao? Bốn chân trụ vững trên đất, đầu đuôi thẳng một đường, mắt không chớp, tâm không nghĩ ngợi điều gì khác. Chính vì nó bất động, nên một khi đã động thì con chuột không thể trốn thoát).
