Người, chẳng có vuốt nanh như hùm sói, cũng không có sức mạnh tột cùng như sư tượng, vậy mà bắt được sói, trói được hổ, thuần phục sư tử, săn bắn voi rừng, chẳng bởi duyên cớ nào khác, chỉ nhờ vào trí tuệ mà thôi.

—— "Thiên Môn Bí Điển · Tựa"

Trời cao đất rộng, vạn dặm không một gợn mây, vầng thái dương đỏ quạch treo bất động giữa đỉnh trời, rọi chiếu thiên địa thành một mảnh đỏ rực như thiêu như đốt. Giữa sa mạc hoang mạc mênh mông vô tận, có một đoàn người ngựa đang chật vật cất bước trong bãi cát vàng không lối. Ngoại trừ bốn năm người dẫn đầu cưỡi la mã lạc đà, hơn mười người còn lại đều bị xiềng xích xâu thành một chuỗi, dưới tiếng quát tháo quất roi của đám kỵ thủ, chỉ biết cắn răng gượng gạo lê từng bước tới trước.

Nắng trưa gay gắt thiêu đốt, người ngựa mệt mỏi rã rời, khi nhìn thấy trạm dịch trơ trọi phía trước, mấy tên kỵ thủ không kìm được đồng thanh reo hò, ra sức vung roi thúc giục đám người rảo bước. Một lão nhân dáng vẻ dịch thừa bước ra đón tiếp. Kỵ thủ dẫn đầu vừa trông thấy đã từ xa gào to: "Lão Niên! Mau mau chuẩn bị nước lã cỏ khô! Cái thời tiết quỷ quái này, quả thực muốn nướng chín người ta rồi!" Trên mặt gã có một vết sẹo đao đỏ như máu, theo từng cử động của nét mặt mà không ngừng ngọ nguậy, nhìn từ xa, tựa như trên má lại nứt thêm một cái miệng nữa.

"Đã chuẩn bị xong từ sớm rồi! Đao gia!" Lão Niên vừa vâng dạ vừa đón lại gần. Lão nhận ra người tới là bộ đầu khét tiếng chốn Cam Lương đạo, biệt hiệu Đao Ba, tên thật ngược lại chẳng mấy ai hay biết. Nơi này tuy là địa giới Thanh Hải, nhưng Đao Ba phải gánh vác việc giải phạm nhân từ nội địa chuyển đến Cam Lương đạo, áp giải tiếp tới chốn Thanh Hải xa xôi hơn để làm khổ sai, thường xuyên phải đi qua trạm dịch cô quạnh này, qua lại riết rồi tự nhiên cũng đâm quen mặt với Lão Niên.

Mấy tên sai dịch tung mình xuống ngựa, tranh nhau nhào tới chỗ nước lã bánh bao mà Lão Niên đã chuẩn bị, mấy tên tù nhân đeo gông mang xiềng thì lảo đảo nép vào chỗ râm mát, ngã nghiêng ngả nằm vật ra đất thở dốc từng cơn, chẳng khác nào mấy con cá mắc cạn.

Lão Niên xách một thùng nước lã bước về phía bọn họ, lão tuy biết đám tù phạm bị đày tới chốn hoang vu hẻo lánh bực này phần lớn đều là phường cùng hung cực ác, chẳng đáng để thương xót, nhưng một thân một mình canh giữ trạm dịch này bao năm qua, quanh năm suốt tháng hiếm khi gặp được bóng người, dẫu là tù nhân, trong mắt Lão Niên cũng thấy muôn phần thân thiết.

Lão Niên múc lên một gáo nước, mấy tên tù nhân lập tức tranh nhau há miệng chực đón. Lão Niên đang định đút, bỗng nghe sau lưng có tên sai dịch quát lớn: "Khoan đã!"

Lão Niên ngơ ngác quay đầu lại, chỉ thấy một tên sai dịch mặt mày cười nham nhở đi tới, giật phăng gáo nước trên tay Lão Niên ném ngược vào thùng, đoạn hai chân dạng ra, vạch quần nhắm thẳng vào thùng nước "ào ào ào" xả một bãi nước tiểu, lúc này mới kéo quần lên rồi hất hàm với Lão Niên: "Đi! Cho chúng nó uống!"

Lão Niên khó xử nhìn sang Đao Ba bên cạnh, thấy gã không hề ngăn cản, trái lại còn nở nụ cười đầy thích thú. Lão Niên bất đắc dĩ, đành phải múc một gáo nước tiểu đưa tới trước mặt một tên tù nhân, gã tù kia chỉ hơi ngập ngừng một chút, liền nhắm nghiền mắt "ực ực" uống sạch sành sanh.

Đám sai dịch cười rộ lên, giữa tiếng cười cợt nhả của mọi người, Lão Niên đút từng người một. Đám tù nhân kẻ thì tê dại, kẻ thì mếu máo, kẻ lại bừng bừng lửa giận trong mắt. Thế nhưng dưới cơn khát cháy cổ họng, tất cả vẫn chẳng chút do dự mà nuốt trôi. Lão Niên đút đến người tù cuối cùng, lại thấy gã kiêu ngạo ngoảnh mặt đi. Lão Niên khuyên: "Uống đi! Tiết trời này, không uống nước sao mà sống nổi?"

"Ta là con người, cớ sao có thể vứt bỏ tôn nghiêm?" Tên tù nhân khản giọng đáp. Giọng nói của gã tuy khàn đặc khô khốc, nhưng lại lộ ra một luồng ngạo khí chẳng dung thứ cho kẻ khác sỉ nhục.

Tôn nghiêm? Lão Niên giật mình, không kìm được đánh giá kỹ đối phương. Thấy gã dáng người gầy gò, nhìn ánh mắt tựa hồ còn rất trẻ, tuy mặt mày bê bết bẩn thỉu, nhưng vẫn chẳng giấu nổi vẻ thư sinh toát ra tự trong xương tủy.

"Có chuyện gì thế?" Đằng sau vang lên tiếng tra hỏi của Đao Ba, Lão Niên chưa kịp giải thích thì gã đã sải bước tới, giật phăng gáo nước, nhổ một bãi đờm đặc vào bên trong, dúi mạnh vào mép tên tù nhân: "Chê chưa đủ vị à, lão tử nêm thêm cho mày một chút!"

Tên tù nhân liều mạng giãy ra, hất gáo nước rơi xuống đất. Đao Ba nổi trận lôi đình, tung một cước đạp gã ngã nhào, nghiêm giọng quát mắng: "Thứ không biết điều, sao không uống?"

Tên tù nhân gượng dậy ngồi trên mặt đất, lớn tiếng nói: "Ta là người, không phải súc sinh!"

"Người? Mẹ kiếp mày cũng dám tự xưng là người? Lũ rác rưởi chúng mày!" Đao Ba vung roi ngựa, quất tới tấp lên đầu từng tên tù nhân một, "Mày! Đồ buôn người; mày! Tên hái hoa tặc; còn mày nữa! Tên giang dương đại đạo! Lũ súc sinh rác rưởi chúng mày, có đứa nào xứng được gọi là người? Lão tử chỉ hận không thể xử trảm từng đứa tại chỗ, khỏi để lão tử giữa cái thời tiết này còn phải hầu hạ chúng mày đi du ngoạn Thanh Hải!" Đao Ba vừa nói vừa quay lại trước mặt tên tù nhân lúc nãy, giơ roi quất xuống: "Nhất là mày! Nghe nói trước kia còn là tú tài, thế mà lại đi cưỡng gian giết người, lừa đảo bịp bợm. Chỉ dựa vào điểm này, tội cũng đáng tăng thêm một bậc!"

"Ta không có!" Tên tù nhân gào thét khản cả giọng, "Ta không cưỡng gian giết người, cũng không lừa đảo bịp bợm. Ta bị oan!""Hừ! Tên tù nào cũng nói thế cả." Đao Ba vừa nói vừa múc lại một gáo nước tiểu đưa tới bên miệng tên tù nhân, "Lão tử hỏi mày lần nữa, có uống hay không?"

Tên tù nhân trừng trừng đón lấy ánh mắt hung hãn của Đao Ba: "Ta là người, không phải súc sinh!" Đao Ba hung hăng hắt cả gáo nước tiểu vào mặt tên tù nhân: "Được! Chỉ cần mày chống đỡ được đến ngày mai, lão tử sẽ thừa nhận mày là người! Người đâu! Trói nó vào cọc buộc ngựa, xem nó cứng đầu được đến chừng nào!"

Mấy tên sai dịch lôi tên tù nhân từ chỗ râm mát ra ngoài, trói nghiến vào cọc buộc ngựa trước trạm dịch. Trên đỉnh đầu nắng rọi gay gắt, dưới chân cát sỏi nóng bỏng, trên thiêu dưới nướng, người bình thường căn bản chẳng thể chống đỡ được bao lâu. Tên tù nhân liếm bờ môi nứt nẻ, nhắm chặt hai mắt, dưới sức nung của ánh nhật bàn bỏng rát, dẫu thần sắc đã mệt mỏi tột cùng, trên gương mặt vẫn giữ nét ngạo nghễ kiên cường bất khuất.

"Không ai được cho nó uống nước! Lão tử muốn xem rốt cuộc nó chịu được bao lâu!" Đao Ba nói rồi vẫy tay gọi Lão Niên, "Chuẩn bị lương khô cỏ ngựa, sáng sớm mai chúng ta lại lên đường."

Trời dần tối mịt, Lão Niên cho la ngựa ăn xong, lúc đi ngang qua cọc buộc ngựa bèn giơ đèn lên soi, liền thấy tên tù nhân toàn thân mềm oặt treo rũ trên cọc gỗ, chưa rõ sống chết. Lão Niên bước tới thăm dò hơi thở, thấy chỉ còn thoi thóp như sợi tơ. Lão Niên thừa hiểu nếu gã không được uống nước, tuyệt đối không thể sống qua đêm nay. Lão không tài nào quên được ánh mắt cô ngạo ban ngày của tên tù này, bèn múc tới một gáo nước trong, đỡ lấy cằm gã, cẩn thận từng chút rót nước vào miệng. Lát sau, chỉ thấy hàng mi gã khẽ rung lên, rốt cuộc cũng từ từ tỉnh lại.

"Tạ trời tạ đất! Ta còn sợ ngươi không tỉnh lại được!" Lão Niên lẩm bẩm, đem cả gáo nước trong đút cho gã uống cạn. Tên tù nhân uống no nước, tinh thần hơi hồi phục, không kìm được nghẹn ngào nói với Lão Niên: "Lão bá, đa tạ ơn cứu mạng! Lạc Văn Giai ta nếu có ngày ngẩng đầu, nhất định sẽ báo đáp ơn một gáo nước của lão bá!"

Lão Niên xua tay: "Báo đáp gì chứ, đợi ngươi sống sót rời khỏi Thanh Hải rồi hãy nói. Theo ta được biết, phàm là phạm nhân bị đày tới đây làm khổ sai, chưa từng có ai sống sót mà rời đi được."

Tên tù nhân ngẩn người: "Vì sao lại thế?"

Lão Niên thở dài: "Thà chết trên mặt đất, chẳng thèm sống dưới đáy hầm. Làm khổ dịch dưới mỏ quặng, ăn cơm dương gian, làm việc âm phủ, một năm trôi qua không biết vùi thây bao nhiêu đấng nam nhi! Phàm là tù phạm đày tới đó, hoặc là bị chôn sống dưới hầm mỏ, hoặc là bị tạp dịch nặng nhọc đày đọa đến chết, không một ai ngoại lệ."

"Ta phải sống! Ta bị oan uổng! Ta phải luyện thành tuyệt thế võ công, bắt những kẻ hãm hại ta phải trả giá đắt!" Tên tù nhân liều mạng vùng vẫy, nỗ lực của gã không lay chuyển nổi cọc buộc ngựa, trái lại còn khiến thân thể rệu rã một trận choáng váng, cả người mềm nhũn rồi ngất lịm đi. "Ta phải sống, ta nhất định phải sống!" Trong cơn hôn mê, Lạc Văn Giai vẫn lẩm bẩm không ngừng, trên gương mặt nhơ nhuốc dơ bẩn của gã, lóe lên những tia sáng kỳ lạ... Ý thức của gã dường như lại quay về cái quá khứ chẳng nỡ ngoái đầu nhìn lại...