Vào lúc mười một giờ sáng ngày 10 tháng 11 năm 1978, cũng chính là lúc hội nghị trang nghiêm ở Bắc Kinh (Hội nghị toàn thể lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI) bước vào phần báo cáo chủ đề mang ý nghĩa trọng đại, tại một nơi hẻo lánh ở biên cương tỉnh Vân Nam mà bản đồ không thể tìm thấy mang tên Trám Lãm Bá, một nữ trí thức thanh niên Thượng Hải tên là Từ Linh Tiên với chiếc bụng bầu nặng trịch, đang khó nhọc bước đi trên con đường mòn gập ghềnh giữa chốn núi non.

Không có tiếng người huyên náo, không có bụi bay mù mịt, chỉ có một tia nắng muộn mùa thu cô độc xuyên qua rừng cây, rải những đốm sáng vụn vỡ lên người nữ thai phụ trẻ tuổi đang thở hổn hển, sắp làm mẹ này.

Nữ trí thức thanh niên chốc chốc lại duỗi thẳng lưng, lau giọt mồ hôi trên trán, hoặc vịn vào thân cây bên đường để nghỉ ngơi một lát.

Đương nhiên cô không thể nào biết được những chuyện đang xảy ra ở Bắc Kinh xa xôi vào giờ phút này, cũng như mối quan hệ giữa những chuyện ấy với số phận tương lai của cô và các trí thức thanh niên, trước mắt cô chỉ có một mong muốn mãnh liệt hơn bất cứ lúc nào, đó là mau chóng đi hết đoạn đường không ngắn này, để sinh con ở bệnh viện.

Cứ như thế, khi nữ trí thức thanh niên đã lăn lộn trên con đường lên núi về làng suốt mười năm tròn này đang ôm ấp niềm hy vọng lớn lao của bản thân đối với tương lai, chật vật bước về phía bệnh viện phân trại, cô lại không hề biết rằng con đường cuộc đời của mình sắp đi đến hồi kết.

Bởi vì một tai họa khủng khiếp đang chờ cô ở phía trước, bóng tối của cái chết đã giương cánh.

Dù theo bất cứ nghĩa nào, căn nhà cũ điều kiện tồi tàn chỉ có thể che mưa chắn gió ở phân trại 7 này đều không thể gọi là "bệnh viện", giống như bác sĩ Thành - người có xuất thân bần nông, từng là anh nuôi trong quân đội, tốt nghiệp cấp hai hệ tiểu học, được tuyển chọn vào "lớp y tế đỏ" bồi dưỡng ba tháng - cũng rất khó được gọi là "bác sĩ".

Thế nhưng, bác sĩ Thành và các đồng nghiệp của anh ta quả thực đã làm việc trong căn nhà lớn chưa từng được khử trùng nghiêm túc này suốt gần tròn mười năm.

Bác sĩ Thành không hề cảm thấy căng thẳng hay hoảng loạn trước sự xuất hiện của sản phụ.

Anh ta bảo một người chị dâu gia đình có kinh nghiệm sinh nở và nhiệt tình làm trợ thủ cho mình, lại thong thả khử trùng từng dụng cụ đỡ đẻ, rồi đeo găng tay cao su, kiên nhẫn ngồi trên ghế chờ đợi sự giáng sinh của đứa trẻ.

Nào ngờ suốt cả buổi chiều trôi qua, thai nhi không có ý định ra đời ngay.

Mọi chuyện đến bước này trở nên vô cùng bất công, bởi vì bác sĩ và bệnh nhân đều cần ăn uống và nghỉ ngơi, cần tuân thủ thời gian biểu chung.

Thế nên sau khi liên tiếp nhìn đồng hồ ba lần, bác sĩ quyết định lập tức về nhà ăn cơm chiều.

Anh ta dặn dò chị dâu gia đình tạm thời trông nom sản phụ giúp mình, có việc thì tìm anh ta ở nhà, rồi rời khỏi trạm xá vội vã về nhà.

Chuyện bất hạnh đã xảy ra.

Sản phụ xuất hiện triệu chứng khó sinh do ngôi ngang.

Lúc này, bác sĩ Thành đã ra ngoài hơn hai tiếng đồng hồ vẫn chưa về, trong phòng sinh chỉ có một mình chị dâu gia đình.

Chẳng bao lâu sau, một con ác ma khiến tất cả bác sĩ sản khoa phải biến sắc - băng huyết tử cung bất ngờ xuất hiện.

Chín giờ bốn mươi lăm phút, nữ trí thức thanh niên đã trút hơi thở cuối cùng trên đường chuyển đến bệnh viện nông trường.

Mẹ con đều thiệt mạng.

Sau mười giờ rưỡi, cuối cùng người ta cũng tìm thấy vị bác sĩ say khướt ấy trong một gian bếp nhỏ thấp lè tè cách không xa khu trung tâm nông trường.

Góc tây nam của bệnh viện nông trường có một nhà xác tồi tàn.

Mấy ngày nay, nơi vốn dĩ bị coi là chốn hiểm họa này bỗng chốc trở thành tâm điểm chú ý của dư luận địa phương.

Trí thức thanh niên nghe tin ù ù kéo đến, vây kín nhà xác không hở một giọt nước.

Người đã khuất được thay một bộ quân phục màu xanh cỏ, tóc được chải gọn gàng như đi ăn lễ, khuôn mặt được trang điểm nhạt, phần nào che đi vết tích đau đớn còn sót lại ở khoảnh khắc sinh mệnh trẻ tuổi bị xé toạc.

Sinh linh bé nhỏ chưa kịp chào đời đã vội vã yểu mệnh được bọc trong khăn tã, nằm song song với người mẹ của nó.

Cả hai mẹ con trông không giống như gặp tai nạn mà giống như đang ngủ say vậy.

Trí thức thanh niên đến viếng phần lớn là bạn học hoặc chiến hữu ở nông trường này, có người đã đi đường núi rất xa, ai nấy đều xắn ống quần, đeo băng đen hoặc hoa trắng nhỏ trên cánh tay.

Có nữ trí thức thanh niên chưa bước vào cửa đã không kìm được mà bật khóc lớn.

Người ta khóc thương người bạn đã khuất bằng nước mắt, chi bằng nói là đồng thời cũng đau đớn khóc cho số phận trí thức thanh niên của chính mình.

Mọi người trong bệnh viện chìm đắm trong bầu không khí bi thương và áp bức này suốt một thời gian dài. ... Mọi người lan truyền và kích động lẫn nhau ngọn lửa giận dữ và sự bất mãn bị kìm nén lâu ngày.

Có người trù tính tổ chức lễ truy điệu, yêu cầu nông trường xử lý hậu sự; nhiều người hơn nữa đề nghị phải truy cứu trách nhiệm của kẻ gây tai họa, cải thiện đãi ngộ và điều kiện y tế vệ sinh cho trí thức thanh niên, vân vân.

Những đề xuất trên lập tức nhận được sự hưởng ứng đồng lòng của đa số trí thức thanh niên.

Thế là cảm giác bất mãn do cái chết đột ngột của nữ trí thức thanh niên gây ra này nhanh chóng biến thành hành động phản kháng nhằm vào số phận chung của trí thức thanh niên.

Tâm lý thù địch lan rộng nhanh chóng trong số các trí thức thanh niên khiến lãnh đạo nông trường cảm thấy vô cùng bất an.

Chiều hôm đó, bệnh viện lấy cớ thời tiết oi bức thi thể không thích hợp để lại lâu, mưu toan chuyển thi thể đi chôn cất, đã bị trí thức thanh niên ngăn cản, bất thành.

Ngày 16, bộ phận bảo vệ nông trường phụng mệnh cưỡng chế xử lý thi thể.

Trí thức thanh niên không cho phép, hai bên xảy ra xích mích.

Tin tức truyền đi, trí thức thanh niên xôn xao, thế là ngày càng có nhiều nam nữ trí thức thanh niên lòng đầy căm phẫn từ khắp nơi đổ về hiện trường.

Xung đột như cò súng chực bóp, ngàn cân treo sợi tóc.

Chu Lợi Mẫn - nữ trí thức thanh niên Trùng Khánh đã hồi tưởng lại như thế này: "Lúc đó không có ai ý thức được sự việc này sẽ làm lớn chuyện.

Chúng tôi cho rằng, từ khi Từ Linh Tiên không phải là vật hy sinh vô tội đầu tiên cũng không phải cuối cùng, thì yêu cầu cải thiện đãi ngộ sinh hoạt và điều kiện y tế của chúng tôi, trừng trị những vị bác sĩ coi mạng người như cỏ rác đó, hẳn cũng không phải là gây sự vô lý.

Bây giờ nói ra khiến người ta không dám tin, làm trí thức thanh niên suốt mười năm trời, ở vẫn là nhà tranh lợp cỏ, trong một năm có nửa năm uống canh nước muối. ..."

Một trí thức thanh niên lão làng khác là Lý Hiếu Lâm nói: "Thật ra, ban đầu không ai nghĩ đến việc đối kháng với lãnh đạo nông trường, bởi vì ý định ban đầu của trí thức thanh niên không phải là gây rối, gây rối có thể giải quyết được vấn đề gì chứ?

... Vấn đề nằm ở chỗ lãnh đạo nông trường áp dụng thủ đoạn áp lực cao, không dùng lý lẽ để thuyết phục người khác, mà chuẩn bị dùng vũ lực cưỡng chế giải tán trí thức thanh niên, áp chế tâm lý bất mãn của mọi người.

Ở tình huống không thể nhẫn nhịn nổi nữa thế này, trí thức thanh niên mới buộc phải phát ra tiếng gầm thét cuối cùng."