Ngày xưa, trong một ngôi làng hẻo lánh cheo leo mãi trên núi cao có một chàng trai trẻ sinh sống, tất cả gia tài thừa hưởng từ cha mẹ anh chỉ độc có một túp lều nhỏ và một con ngựa tốt. Thảng hoặc anh lại đánh ngựa xuống núi vào thành nằm bên bờ biển mua hàng, thường nhất là muối và trà, đôi khi là vài con cá biển béo ngậy về bán lại cho dân làng kiếm kế sinh nhai.
Một ngày, anh lại trên đường trở về với một chuyến hàng thồ nặng cá thu và cá ngừ cùng một bao muối. Anh đánh ngựa đi suốt buổi sáng, và trưa đến, đường lên núi gập ghềnh làm cả người cả ngựa mệt nhoài, nên anh quyết định nghỉ ngơi chốc lát. Thật may, anh gặp được một khoảng rừng trống nhỏ có cỏ xanh và suối trong; anh dỡ hàng, thả ngựa dưới tán cây cho gặm cỏ. Rồi anh lượm chút củi, nhóm lửa nấu một nồi cháo cá thu hòng lấy lại sức tiếp tục lên đường.
“Mình sẽ nướng thêm hai con cái ngừ và uống nước suối cho đã khát. Rồi mình sẽ khỏe khoắn lại, và chẳng mấy là về đến nhà.”
Nồi cháo bắt đầu sôi tỏa mùi thơm hấp dẫn khắp khoảnh rừng thì đột nhiên, một cậu thanh niên lạ mặt vóc người to lớn từ trên núi đi xuống.
Cậu ta lại gần cái nồi, hít hà mùi cháo béo ngậy, và mắt thì lộ rõ cơn đói.
“Ôi, ông làm phúc, cho tôi chút cháo, chỉ một chút thôi. Sáng giờ tôi chưa có gì bỏ bụng và tôi đói lắm,” cậu ta khẩn nài, mắt vẫn thèm thuồng dán chặt vào cái nồi.
“Ngồi xuống đi anh bạn, tôi biết thế nào là đói mà; nồi cháo này đủ cho cả hai ta và tôi cũng sẵn lòng nhường anh một khúc cá nướng,” chàng trai trẻ tốt bụng đáp và múc cho kẻ lạ mặt một bát cháo nóng hổi. Rồi anh múc cho mình bát khác và xì xụp húp mà không ngẩng đầu lên lấy một lần. Cháo quả là ngon, lại còn mùi cá nướng ngon lành tỏa ra. Nhưng khi ngẩng lên lấy cá, anh chỉ kịp nhìn thấy cậu trai kia vừa bỏ mẩu cá cuối cùng vào miệng.
“Thật là tham vô độ,” anh tính bảo cậu trai kia thế, nhưng khi thấy ánh mắt đói khát của cậu, anh lại tặc lưỡi bỏ qua.
“Khổ, chắc hẳn là đã lâu anh chưa được ăn gì; cho nên mới không cưỡng lại được như thế. Nhưng chẳng sao; có miếng cháo ngon là đủ ấm bụng rồi còn cá để lúc nào về đến làng, tôi nướng mẻ khác là được thôi mà.”
Anh đứng dậy đi lùa ngựa về, chú ngựa này nhân lúc nghỉ đã chạy tuốt vào rừng. Tìm được rồi, anh dắt ngựa về khoảnh rừng trống nơi đã dỡ hàng để chất lại lên ngựa. Nhưng trời đất quỷ thần ơi, hàng hóa đã đi đằng nào hết. Anh quay lại dò xét khắp khoảnh rừng xem thứ gì mang cá đi được, thì tóc tai anh dựng đứng hết cả lên vì kinh hãi. Ở chỗ cậu trai to lớn lúc nãy, giờ là con Quỷ Dạ Xoa khủng khiếp. Mắt nó đỏ quạch long lên như hai vòng lửa, còn trên cái đầu gớm ghiếc, tóc tai tua tủa dựng lên như kim nhọn hoắt. Và từ cái miệng ghê rợn, cái lưỡi đỏ lòm lủng lẳng sát đất đang vục vào món hàng duy nhất còn lại, bao muối. Cá thì đã không còn dấu tích gì.
Trông thấy chàng trai trẻ, Quỷ Dạ Xoa nuốt vội nuốt vàng bao muối rồi lao tới con mồi mới. Trong cơn nguy cấp, chàng trai trẻ nhảy ra phía sau con ngựa. Vậy là Quỷ Dạ Xoa tóm lấy con ngựa, xé xác nó ra và nuốt chửng từng miếng một. Chàng trai trẻ nhân lúc Quỷ Dạ Xoa đang mải ăn thịt con ngựa, đã tức tốc vắt giò lên cổ chạy khỏi khoảnh rừng trống, tìm đường lên núi. Anh chạy hết tốc lực mà đôi chân mình cho phép. Nhưng anh đuối sức dần, và thường vấp váp, lắm lúc còn ngã nhào, thế nhưng từ xa anh đã nghe thấy tiếng gầm gừ khủng khiếp.
“Quỷ Dạ Xoa đang đuổi theo mình chứ không sai,” anh nhủ thầm và nghĩ đến đấy, tim anh như ngừng đập. Anh chẳng thể chạy nhanh hơn nữa mà Quỷ Dạ Xoa thì sớm muộn gì cũng bắt kịp. Vậy là, anh dáo dác kiếm một chỗ trốn thật kỹ. Đột nhiên, phía trước, anh thấy có một cái ao và ngay bên bờ là một cái cây lớn, cành lá rậm rịt. Anh tức tốc trèo lên cây - vừa kịp lúc con quỷ nhào tới. Nó thở phì phò, đến nỗi cây cối xung quanh cũng nghiêng ngả như thể gặp trận gió lớn.
Quỷ Dạ Xoa trông thấy cái ao thì tự nhủ: “May cho mình; muối làm mình khát khô họng.”
Nó quỳ bên bờ ao và cúi xuống mặt nước. Nhưng gì thế này? Dưới nước nó trông thấy hình ảnh phản chiếu của chàng trai trẻ đang ngồi trên một cành cây.
Thế là Quỷ Dạ Xoa hớn hở: “A, cuối cùng ta cũng tìm thấy mày, cậu bé của ta! Hóa ra mày trốn ở đây.” Và nó giương vuốt, ra sức vục xuống nước hòng bắt lấy hình phản chiếu. Chưa bao giờ chàng trai trẻ lại gặp ai ngớ ngẩn đến thế, và anh không nhịn được cười khi trông thấy cảnh tượng này.
“À, ra là mày ở trên ấy,” con Quỷ Dạ Xoa ngạc nhiên. “Nhưng cũng thế thôi, mày có chạy đằng trời. Nói mau, làm sao tao lên bắt mày được!”
Chàng trai trẻ sợ thì vẫn sợ, nhưng giờ anh đã biết con quỷ này ngu ngốc còn quá cả tham ăn. Vậy nên biết đâu anh lại bịp được nó.
“Phải đội một tảng đá lớn lên đầu, rồi trèo lên cái cành khô kia kìa, nếu không, ngươi chẳng đời nào lên đây được,” anh nói nhanh.
“A ha,” con quỷ reo lên rồi đi kiếm ngay một tảng đá thật lớn. Cuối cùng nó cũng tìm được một tảng ưng ý.
“Với tảng đá này ta leo tốt đây,” nó tự nhủ rồi nhấc khối đá, đội lên đầu, và thận trọng trèo lên cành cây khô mà chàng trai trẻ đã chỉ. Dĩ nhiên, cành nào chịu được sức nặng ngần ấy, nó gãy rạp và kéo theo con quỷ rơi tõm giữa ao. Nước ao bắn lên thành cột và anh thanh niên thừa cơ tụt xuống chạy trối chết.
Chẳng mấy, đêm đã buông xuống và nỗi sợ đã khiến anh kiệt sức đến mức không đứng vững được nữa. Thế nên, anh mừng quýnh khi thấy từ xa có ánh đèn.
“Đó chắc là nhà dân rồi, và ở bên con người thì mình chẳng lo gì hiểm nguy nữa,” anh vui vẻ nghĩ thầm và nhằm thẳng hướng ánh đèn đi tới.
Loáng sau, anh đã tới trước một túp lều nhỏ và bởi anh gọi mãi không có người đáp nên cứ qua cánh cửa để mở mà bước vào. Căn lều trống trải, chỉ có độc ngọn lửa nổ lét đét trong lò; vậy là chủ nhà hẳn không đi đâu xa. Chàng trai trẻ ngồi bên cạnh bếp lửa chờ họ. Anh ngồi một lúc lâu và mắt đã sắp nhắm nghiền thì chợt nghe thấy trước lều có tiếng chân ì ạch, theo sau là tiếng thở hổn hển quen quen và giọng của Quỷ Dạ Xoa lầm bầm: “Cuối cùng cũng về tới nhà; mình phải sưởi cho khô người đã. Cái thằng nhóc kia đã thoát được, nhưng ít ra mình cũng kiếm được chút thức ăn bỏ bụng. Cháo không tệ còn cá thì tuyệt hảo. Chưa kể đến con ngựa! Thịt thế mới gọi là thịt chứ! Chắc là ngựa non đây. Mỗi tội là cái món muối, lẽ ra mình cứ nên để yên đấy thì hơn.”
Chàng trai trẻ tỉnh ngay và cuống cuồng tìm chỗ nấp. Bởi giờ thì đã quá muộn để có thể chạy trốn, Quỷ Dạ Xoa đã ở ngay cửa vào. Bí quá, anh đánh liều leo lên xà nhà ngay phía trên bếp lửa và thu mình lại sau xà gỗ để không ai nhận ra. Vừa kịp lúc, bởi Quỷ Dạ Xoa đã bước vào và phăm phăm lại gần bếp lửa để sưởi ấm sau trận tắm bất đắc dĩ. Nó ướt nhẹp từ đầu tới chân và run cầm cập vì lạnh. Nó ngồi sát bếp sưởi và hơ móng vuốt trên lửa.
Được một lúc, nó lẩm bẩm thành tiếng: “Dù sao thì mình vẫn tiếc thằng ấy. Có nó có phải được bữa tráng miệng ngon lành rồi không. Mà, nghĩ đi nghĩ lại thì mình hẵng còn đói. Giá như có cái gì bỏ bụng bây giờ nhỉ.”
Nói đến đây, nó đảo đôi mắt rực lửa nhìn quanh lều một lượt.
“A, mình có ý này; mình sẽ nướng vài cái bánh gạo.”
Rên rỉ, nó đứng dậy, lại gần chạn thức ăn và mang ra mấy cái bánh gạo. Nó đặt bánh lên vỉ, nướng vàng một mặt rồi lật lên, nướng vàng mặt kia, xong đâu đấy đặt sang bên cạnh.
Ngọn lửa tỏa ra hơi ấm dễ chịu và Quỷ Dạ Xoa lật bánh chậm dần; càng lúc đầu nó càng gật gù như bổ củi cho tới khi cuối cùng nó ngủ thật, ngáy pho pho.
Mùi bánh bốc lên trần nhà cù vào mũi chàng trai trẻ đang đói mềm. Anh thèm thuồng được nếm dù chỉ một cái bánh thôi, nhưng làm thế nào đây? Cuối cùng, anh trông thấy cây gậy dài dựng vào xà ngay bên cạnh.
“Đúng thứ mình cần đây rồi,” anh nhủ thầm và thận trọng thò tay ra. Quỷ Dạ Xoa vẫn ngáy đều và không động cựa gì. Anh cầm lấy cây gậy và chọc vào một trong những cái bánh đặt cạnh bếp, cái ở xa con quỷ nhất. Rồi, anh từ từ kéo lên. A, ngon làm sao! Nhưng, một cái bánh thì làm sao đủ xoa dịu cơn đói. Chàng trai trẻ thử vận may lần nữa rồi lại lần nữa - và loáng cái, đến cái bánh cuối cùng cũng sạch nhẵn.
Mãi một lúc sau Quỷ Dạ Xoa mới tỉnh dậy. Nó cáu kỉnh nhìn quanh và lẩm bẩm: “Mình định làm gì nhỉ? À phải, mình nhớ rồi; mình muốn lấy mấy cái bánh gạo trong chạn bếp!”
Nó đứng dậy, lại mang ra một núi bánh và bắt đầu nướng. Nó thận trọng trở bánh, và đặt bánh đã chín sang cạnh bếp. Thế rồi, lại một lần nữa, mùi thơm của bánh và hơi ấm từ bếp lửa lại khiến Quỷ Dạ Xoa ngủ gật, nó ngáy pho pho. Chàng trai trẻ nhìn những chiếc bánh thơm phức mà không cầm lòng được. Anh lại cầm gậy chọc hết chiếc này đến chiếc nọ. Anh tự tin đến nỗi chẳng buồn bận tâm đến con quỷ; nhưng con này vẫn còn ngáy đều mãi một hồi lâu sau khi chiếc bánh cuối cùng không cánh mà bay.
Một lúc sau, nó cũng thức dậy và lại lầm bầm: “Mình đang định làm gì nhỉ? À phải, mình nhớ rồi, mình muốn lấy mấy cái bánh trong chạn đem đi nướng.”
Nó đứng dậy, nhưng đi được nửa đường, nó bất thần khựng lại và trở lại bếp lò, ngạc nhiên. “Nhưng mình đã nướng bánh rồi mà, mùi bánh vẫn còn trong lều đây mà!”
Nó bới khắp bếp lò, nhưng chẳng thấy dù chỉ một vụn bánh. Trong lúc đó, chàng trai trẻ thì lo toát mồ hôi; thế nhưng, Quỷ Dạ Xoa đột nhiên hét lên vui sướng. “Chỉ có thể là thần Fukurokuju, thần Phúc Lộc Thọ, thần vốn thích bánh gạo. Miễn là thần thấy ngon miệng, thần sẽ mang lại hạnh phúc cho mình; nếu muốn thì lúc nào mình cũng có thể nướng thêm những chiếc bánh khác!”
Nó dợm bước tiếp lại chạn thì chợt đổi ý: “Mình mệt rồi; mình chẳng muốn làm gì nữa; tốt hơn hết là mình đi ngủ!”
Thế rồi, nó nảy ra ý hỏi thần Fukurokuju, chắc hẳn đang ở đâu đó trong nhà, xem nên ngủ trong nồi hay trên xà nhà để có những giấc mơ đẹp.
Đứng ở giữa nhà, nó hét to: “Hỡi thần Fukurokuju, tôi muốn có giấc mơ đẹp; tôi phải ngủ ở đâu, trên xà hay trong nồi?”
“Trong nồi!” chàng trai trẻ giả giọng đáp chắc nịch.
“Tốt thôi; vậy thì tôi sẽ ngủ trong nồi.” Quỷ Dạ Xoa chui vào trong nồi, lựa thế nằm cho thoải mái, ngáp dài rồi đậy vung lên.
Chàng trai trẻ chờ đến khi nghe thấy tiếng ngáy đều đều từ trong nồi, rồi mới khẽ khàng trườn xuống và ra cửa. Khi Quỷ Dạ Xoa thức giấc, anh hẳn đã cao chạy xa bay rồi.
Nhưng mới đi được vài bước, anh đã khựng lại và nhủ thầm: “Mình không thể cứ thế bỏ đi và để Quỷ Dạ Xoa tiếp tục hoành hành được!”
Anh bước ra ngoài, tìm trong bóng tối một tảng đá nặng, mang vào chặn lên vung.
Lúc chạm vào vung nồi, anh đánh thức Quỷ Dạ Xoa. Con quỷ trở mình, vẫn ngái ngủ làu nhàu: “Con gà trống ngu ngốc, đang đêm sao đã gáy!”
Chàng trai trẻ chờ đến khi con quỷ ngủ lại thì nhóm củi dưới nồi và châm lửa.
Tiếng đánh lửa lại khiến con quỷ thức giấc. Nó phẫn nộ: “Mày có để tao yên không hả con gà trống đáng ghét kia? Mày định gáy cả đêm đấy hả?” Thế rồi nó lại trở mình ngủ tiếp.
Bên ngoài, bình minh ló rạng và căn lều ngày một sáng, ánh lửa hòa cùng ánh nắng ban ngày. Ngọn lửa giờ đã bốc lên cao.
Tiếng lửa nổ lách tách lại đánh thức con quỷ. “Cái giống ngu ngốc kia, nếu mày không im miệng, tao sẽ ăn thịt mày!”
“Mày sẽ không còn ăn thịt ai được nữa!” chàng trai trẻ vui sướng nói và luôn tay tiếp thêm củi, cho tới khi con quỷ chết hẳn.
Khi lửa đã tắt, và chàng trai trẻ sửa soạn về nhà, anh đột nhiên nghĩ tới con ngựa khốn khổ và buồn bã nói: “Mình đã thắng Quỷ Dạ Xoa và thoát thân. Con quỷ gớm ghiếc đó giờ chẳng hại được ai nữa. Nhưng con ngựa khốn khổ của mình thì chẳng còn. Giờ mình phải làm gì? Mình biết làm gì để sống, vì mình chẳng thể đi xuống thành mua hàng hóa chở về cho dân làng nữa? Và lấy đâu ra cá mà bán cho họ khi Quỷ Dạ Xoa đã nuốt hết rồi?”
Lòng đầy ủ ê, anh bước khỏi căn lều, nhưng vừa ra đến ngoài anh liền khựng lại. Giờ giữa ban ngày, anh nhận ra bao quanh căn lều toàn là xương, không chỉ xương động vật mà còn cả sọ người nữa.
“Những con người khốn khổ! Mình cũng suýt thành mồi ngon của Quỷ Dạ Xoa như họ. Họ thậm chí chẳng có lấy nổi một nấm mồ!”
Anh trở lại căn lều, tìm một cái xẻng và đào một cái hố sâu. Đến khi hố đã ngang thắt lưng, anh đào được một thùng đầy vàng.
“Vậy là thoải mái bù đắp cho những gì con quỷ đã lấy của mình,” anh vui sướng nói. Rồi, anh chôn hết xương người xuống đó, vác thùng vàng lên vai, và hài lòng trở về nhà.
