Nàng đã bước lên những bậc thềm cẩm thạch sáng loáng một cách suôn sẻ, chẳng mảy may nhọc nhằn, chỉ nhờ vào vẻ đẹp lộng lẫy cùng bản tính thanh cao của chính mình. Nàng đường hoàng bước vào chốn phồn hoa của giới thượng lưu mà chẳng hề phải đánh đổi danh dự hay phẩm giá để được dung thứ. Thế nhưng, chẳng ai biết nàng từ đâu tới, dẫu người ta vẫn thì thầm rằng nàng xuất thân từ chốn bùn nhơ cùng cực.
Là một đứa trẻ vô gia cư ở vùng ngoại ô Paris, thuở nhỏ nàng từng phải chịu đói khát giữa vũng lầy của tội ác và nghèo đói — những cảnh tượng mà chỉ những ai từng trải mới có thể hình dung nổi. Những kẻ như chúng ta, vốn chỉ biết thu gom kiến thức từ sách vở và lời đồn đại, phải cố gắng vắt kiệt trí tưởng tượng mới hình dung được phần nào nỗi bất hạnh truyền kiếp tại một đô thị lớn, để rồi những tưởng tượng kinh hoàng nhất cũng phải phai nhạt trước thực tế phũ phàng.
Sớm muộn gì thì cái ác cũng sẽ nanh vuốt lấy nàng, tựa như bánh răng máy nghiền nát bất cứ ai lại gần. Sau khi cuốn nàng qua một cuộc đời ngắn ngủi đầy ô nhục và trụy lạc, guồng máy vô cảm ấy sẽ hất phăng nàng vào một góc khuất nào đó, để mặc nàng lê lết quãng đời còn lại trong cảnh tăm tối bần hàn, như một bóng ma nhạo báng chính sự tồn tại của mình.
Nhưng rồi cơ duyên đưa đẩy, như đôi khi vẫn thế, nàng được “phát hiện” bởi một người đàn ông giàu có và có địa vị, vào một ngày nọ khi nàng, lúc ấy mới tròn mười bốn tuổi, tình cờ bước qua một con phố khang trang. Nàng đang trên đường đến căn phòng tối tăm ở phía sau phố Rue des Quatre Vents, nơi nàng làm việc cùng một người phụ nữ chuyên làm hoa giả.
Không chỉ vẻ đẹp kỳ lạ mới thu hút vị ân nhân ấy; dáng đi, cung cách ứng xử cùng nét biểu cảm trên gương mặt hãy còn non nớt của nàng đều gợi lên trong ông hình ảnh một bản tính vốn dĩ trong sáng đang oằn mình chống lại sự tha hóa chớm nở. Bị thúc đẩy bởi một trong những hứng thú ngẫu hứng khó lường của giới đại gia, ông quyết định tìm cách cứu vớt đứa trẻ bất hạnh.
Việc giành quyền bảo trợ nàng không mấy khó khăn, bởi nàng chẳng vướng bận họ hàng thân thích. Ông đặt cho nàng một cái tên và gửi nàng vào một trong những trường tu viện danh tiếng nhất. Chẳng bao lâu sau, người ơn của nàng đã mãn nguyện khi nhận thấy những mầm mống bất lương phai nhạt rồi biến mất hẳn. Nàng lớn lên với một tính cách dễ mến, có phầnng điềm đạm, phong thái đoan trang, lịch thiệp cùng một nhan sắc hiếm có.
Khi nàng trưởng thành, ông cưới nàng làm vợ. Cuộc sống hôn nhân của họ bình yên và êm ấm; bất chấp khoảng cách tuổi tác lớn lao, ông dành cho nàng niềm tin tuyệt đối, và nàng hoàn toàn xứng đáng với điều đó.
Ở Pháp, các cặp vợ chồng không gắn bó khắng khít như xứ sở của chúng ta; thế nên những đòi hỏi họ dành cho nhau cũng chẳng quá khắt khe, và nỗi thất vọng vì thế mà bớt đi phần cay đắng.
Nàng không hẳn hạnh phúc, nhưng mãn nguyện. Bản chất nàng vốn dễ dãi với lòng biết ơn. Nàng không hề cảm thấy nhàm chán trước sự giàu sang; trái lại, đôi khi nàng còn tỏ ra thích thú đến mức ngây thơ trước những xa hoa ấy. Nhưng chẳng ai có thể đoán được điều đó, bởi dáng vẻ của nàng lúc nào cũng tràn ngập vẻ uy nghi và điềm tĩnh. Người ta hồ nghi về thân thế có uẩn khúc của nàng, nhưng vì chẳng ai tìm ra câu trả lời nên họ cũng thôi thắc mắc. Ở Paris, người ta còn khối chuyện khác để bận tâm.
Nàng đã quên đi quá khứ của mình. Nàng quên nó y như cách chúng ta quên đi những đóa hồng, dải băng ruy-băng và những lá thư úa màu thời tuổi trẻ — bởi ta chẳng bao giờ mảy may nghĩ đến chúng. Chúng nằm yên khóa kín trong một ngăn kéo chẳng bao giờ được mở ra. Thế nhưng, nếu thỉnh thoảng chúng ta vô tình hé nhìn vào chiếc ngăn kéo bí mật ấy, ta sẽ lập tức nhận ra ngay nếu thiếu đi dẫu chỉ một cánh hồng hay một mẩu ruy-băng nhỏ. Bởi ta nhớ rõ từng chút một; ký ức vẫn tươi mới vẹn nguyên như thủa nào — ngọt ngào biết bao, mà cũng cay đắng biết bao.
Đó là cách nàng lãng quên quá khứ của mình — khóa chặt nó lại và vứt béng chìa khóa đi.
Nhưng vào ban đêm, đôi khi nàng vẫn mơ thấy những điều hãi hùng. Nàng lại như cảm nhận được mụ phù thủy già mà nàng từng sống cùng đang lay mạnh vai mình, bắt nàng lao vào những buổi sáng lạnh buốt để làm hoa giả.
Khi ấy, nàng sẽ giật mình chồm dậy trên giường, trân trân nhìn vào bóng tối với nỗi sợ hãi tột cùng. Nhưng rồi ngay sau đó, những ngón tay nàng chạm vào tấm chăn lụa là và chiếc gối êm ái; lướt qua những đường chạm trổ tinh xảo trên chiếc giường sang trọng; và trong lúc những thiên thần nhỏ buồn ngủ đang từ từ kéo tấm màn nhung của giấc mơ sang một bên, nàng tận hưởng từng ngụm lớn cảm giác dễ chịu kỳ lạ, khó tả khi nhận ra rằng cơn ác mộng vừa rồi chỉ là một giấc mơ chứ chẳng có gì hơn.
Dựa lưng vào những chiếc gối êm đềm, nàng ngồi xe đến dự buổi vũ hội lớn tại dinh thự của đại sứ Nga. Càng tiến gần đến đích, xe di chuyển càng chậm lại, cho đến khi hòa vào dòng xe tấp nập đang nối đuôi nhau nhích từng bước một.
Tại quảng trường rộng lớn trước cổng tòa dinh thự, rực rỡ ánh đuốc và đèn gas, một đám đông đông đảo đã tụ tập từ bao giờ. Không chỉ những người qua đường dừng chân xem náo nhiệt, mà nổi bật hơn cả là những công nhân, kẻ lang thang, phụ nữ nghèo khó và cả những ả đào lất lất, đứng thành từng hàng san sát ở cả hai bên làn xe chạy. Những lời trêu chọc hài hước cùng những câu nói bông đùa thô tục bằng thứ thổ ngữ bình dân nhất xứ Paris cứ thế trút xối xả xuống những cỗ xe đang lướt qua cùng những người ngồi bên trong.
Nàng nghe thấy những từ ngữ mà mình đã không còn được nghe từ nhiều năm nay, và nàng đỏ mặt khi nghĩ rằng bản thân có lẽ là kẻ duy nhất trong cả cái dãy xe dài dằng dặc này hiểu được những tiếng lóng hạ cấp từ chốn đáy bùn Paris ấy.
Nàng bắt đầu quan sát những khuôn mặt xung quanh: nàng có cảm giác như mình quen thuộc tất cả bọn họ. Nàng thấu hiểu họ đang suy nghĩ gì, điều gì đang diễn ra trong từng cái đầu chen chúc ấy; và từng chút một, một dòng ký ức ùa về ngập tràn tâm trí nàng. Nàng dốc sức chống lại chúng nhưng vô ích, bởi tối nay nàng chẳng còn là chính mình nữa.
Hóa ra, nàng vẫn chưa đánh mất chìa khóa dẫn đến chiếc ngăn kéo bí mật; đầy miễn cưỡng, nàng khẽ mở nó ra, để rồi mặc cho ký ức bủa vây nhấn chìm.
Nàng nhớ lại biết bao lần chính bản thân mình, khi ấy vẫn còn là một đứa trẻ, từng ngấu nghiến nhìn bằng đôi mắt thèm thuồng những quý cô kiêu sa ngồi trên xe lộng lẫy đi dự tiệc hay xem kịch; nhớ lại biết bao lần nàng từng khóc nức nở trong sự đố kỵ cay đắng bên những đóa hoa mà nàng phải nhọc nhằn ráp lại để làm đẹp cho người khác. Và giờ đây, ở đây, nàng lại bắt gặp ánh mắt thèm thuồng y hệt, sự ganh tị dữ dội và không thể dập tắt y hệt.
Còn những người đàn ông với vẻ mặt nghiêm nghị, tối tăm đang săm soi những cỗ xe ngựa bằng ánh mắt nửa khinh miệt, nửa đe dọa — nàng biết tuốt tất cả bọn họ.
Chẳng phải thuở nhỏ, chính nàng cũng từng nép mình trong một góc phòng và trân trân lắng nghe họ bàn tán về sự bất công của cuộc đời, về sự bạo tàn của giới giàu có, cùng quyền lợi của người lao động — những thứ mà họ chỉ cần vươn tay là có thể đoạt lấy đó sao?
Nàng biết rằng họ căm ghét vạn vật — những con ngựa béo tốt, những tên đánh xe bệ vệ, những cỗ xe lấp lánh, và hơn hết thảy, những kẻ đang ngồi bên trong — những kẻ hút máu vô độ ấy, những quý cô mà xiêm y trang sức trong một đêm tốn kém nhiều vàng hơn số tiền bất kỳ ai trong số họ có thể kiếm được bằng cả đời lao động.
Và khi nàng đưa mắt nhìn dọc theo đoàn xe đang lê lết chậm chạp giữa biển người, một ký ức khác bỗng lóe lên trong đầu nàng — một bức tranh đã phai mờ một nửa từ thời còn đi học trong tu viện.
Nàng chợt nhớ đến câu chuyện về Pharaoh và đoàn chiến xa của nhà vua đang rượt đuổi con cái Israel qua Biển Đỏ. Nàng nhìn thấy những con sóng, thứ mà trong trí tưởng tượng từ trước tới nay nàng vẫn nghĩ là đỏ như máu, dựng đứng lên như một bức tường ở cả hai phía người Ai Cập.
Rồi tiếng nói của Moses vang lên. Ông giơ cây gậy của mình lên trên mặt nước, và những con sóng Biển Đỏ ầm ầm khép lại, nuốt chửng Pharaoh cùng toàn bộ chiến xa của ngài.
Nàng thừa biết rằng bức tường người đang đứng hai bên đường kia còn hoang dã và tham lam hơn cả những con sóng biển; nàng biết rằng chỉ cần một tiếng gọi, một vị Moses xuất hiện, là đủ để khuấy động cả biển người nhân thế này, cuốn phăng họ đi với sức mạnh không tài nào cưỡng lại cho đến khi quét sạch mọi vẻ vinh quang của sự giàu sang và quyền lực trong những con sóng đỏ rực màu máu.
Trái tim nàng đập thình thịch, nàng co rúm người vì run rẩy vào một góc xe. Nhưng không phải vì sợ hãi; nàng làm thế để những kẻ bên ngoài không nhìn thấy mình — bởi nàng cảm thấy hổ thẹn khi phải đối mặt với ánh mắt của họ.
Lần đầu tiên trong đời, sự may mắn giàu sang của nàng hiện lên như một sự bất công, một điều đáng để hổ thẹn.
Liệu nàng có đang đứng đúng chỗ của mình trong cỗ xe lót đệm êm ái này, giữa bầy ác thú bạo chúa và những kẻ hút máu kia chăng? Phải chăng ra ngoài kia, giữa dòng người đang cuồn cuộn sóng trào, mới chính là nơi thuộc về nàng — giữa những đứa con của lòng căm hận?
Những suy nghĩ và cảm xúc tưởng chừng đã phai mờ bỗng chốc vùng lên như loài dã thú bị kìm kẹp bấy lâu nay. Nàng cảm thấy xa lạ và bơ vơ trong cuộc sống lấp lánh của chính mình, rồi nghĩ về những xó xỉnh tồi tệ nơi nàng từng vươn lên bằng một thứ khát khao quằn quại đến rợn người.
Nàng túm lấy chiếc khăn choàng ren đắt giá của mình; một ham muốn hủy diệt cuồng loạn dâng lên trong lòng, muốn xé rách một thứ gì đó thành trăm mảnh; nhưng đúng lúc ấy, cỗ xe rẽ vào cổng lớn của tòa dinh thự.
Tên người hầu mở toang cửa xe, và với nụ cười duyên dáng cùng phong thái quý phái, điềm đạm quen thuộc, nàng bước xuống.
Một viên tùy viên trẻ tuổi lao tới, hạnh phúc khôn tả khi nàng chịu lay tay anh ta, lại càng mê mẩn hơn khi tưởng chừng nhận ra một ánh nhìn khác thường trong đôi mắt nàng, và bay lên chín tầng mây khi cảm nhận được cánh tay nàng đang run lên nhè nhẹ.
Tràn ngập kiêu hãnh và hy vọng, anh ta tận tụy dẫn nàng bước lên những bậc thềm cẩm thạch sáng loáng.
“‘Nói cho anh nghe đi, tiểu thư xinh đẹp, vị tiên tốt bụng nào đã phú bẩm cho em ngay từ lúc lọt lòng món quà kỳ diệu biến mọi thứ em chạm vào thành điều gì đó mới mẻ và diệu kỳ? Ngay cả đóa hoa trên mái tóc em cũng mang một sức hút, tựa như đang đẫm ướt giọt sương mai tươi mát. Và khi em khiêu vũ, có cảm tưởng như sàn nhà cũng uốn lượn nhịp nhàng theo từng bước chân em.’”
Bản thân Bá tước cũng cảm thấy kinh ngạc trước lời khen ngợi dài dòng và suôn sẻ này, bởi thông thường anh ta chẳng dễ gì diễn đạt lưu loát được như vậy. Anh ta cũng ngóng chờ người bạn nhảy tuyệt sắc của mình sẽ bày tỏ sự kích động trước nỗ lực ấy.
Nhưng anh ta đã phải thất vọng. Nàng tựa người vào ban công, nơi họ đang tận hưởng bầu không khí mát mẻ của buổi chiều tà sau màn khiêu vũ, và phóng tầm mắt ngắm nhìn đám đông cùng dòng xe vẫn đang nối đuôi tiến tới. Nàng có vẻ chẳng hề thấu hiểu kiệt tác tán tỉnh của Bá tước; ít nhất thì anh ta chỉ nghe thấy nàng thì thầm một từ khó hiểu: “Pharaoh.”
Anh ta toan mở lời quở trách nàng, thì nàng quay phắt lại, bước một bước về phía phòng khiêu vũ, dừng lại ngay trước mặt anh ta và nhìn thẳng vào mắt anh với một đôi mắt to tròn, kỳ diệu — thứ ánh mắt mà vị Bá tước chưa từng thấy bao giờ.
“Tôi e rằng, thưa Bá tước, chẳng có vị tiên tốt bụng nào — và có lẽ thậm chí chẳng có cả chiếc nôi nào — hiện diện trong ngày tôi chào đời. Nhưng trong những điều ngài vừa nói về hoa và vũ điệu của tôi, sự sắc sảo đã dẫn dắt ngài đến một khám phá vĩ đại. Tôi sẽ tiết lộ cho ngài bí mật về giọt sương mai tươi mát đọng trên những cánh hoa ấy. Đó chính là nước mắt, thưa ngài Bá tước, là sự đố kỵ và hổ thẹn, nỗi thất vọng và sự cắn rứt đã khóc thương trên đó. Và nếu ngài có cảm giác sàn nhà tròng cành khi chúng ta khiêu vũ, ấy là vì nó đang run rẩy dưới lòng căm thù của hàng triệu con người.”
Nàng cất lời với dáng vẻ điềm tĩnh thường lệ, và kèm theo một cái gật đầu thân thiện, nàng biến mất vào phòng khiêu vũ.
Bá tước chết trân tại chỗ. Anh ta liếc mắt nhìn ra đám đông bên ngoài. Đó là cảnh tượng anh ta từng chứng kiến không dưới một lần, và anh ta cũng từng tung ra không ít câu bông đùa nông sâu khác nhau về “con quái vật lắm đầu” ấy. Nhưng tối nay, lần đầu tiên anh ta nhận ra rằng con quái vật này suy cho cùng lại chính là người hàng xóm khó chịu nhất mà người ta có thể hình dung được đối với một cung điện.
Những suy nghĩ kỳ lạ và đầy quấy nhiễu cuồn cuộn trong tâm trí vị Bá tước, nơi chúng tìm thấy thừa thãi khoảng trống để tung hoành. Anh ta hoàn toàn mất đi vẻ điềm tĩnh vốn có, và phải mãi tận sau điệu polka tiếp theo, sự bình thản mới quay trở lại với anh ta.
