Về sau, khi ngẫm lại lựa chọn thuê trọ mùa hè này, người ta chỉ tìm thấy một điểm khiếm khuyết duy nhất: nơi đây hoàn toàn thiếu vắng sự riêng tư. Mới đầu, ngôi nhà nhỏ nhắn của bà Almira Todd, với phần đầu nhà hướng ra mặt đường, dường như đủ tĩnh mịch và được che chắn kỹ lưỡng khỏi thế giới xô xước bên ngoài. Ngôi nhà nằm khuất sau một khoảng sân nhỏ phủ đầy mảng xanh xơ xác của cây cỏ, nơi mấy bông hoa đua nở — vài khóm mãn đình hồng sặc sỡ cùng mấy chòm thạch trúc — bị đẩy lui, áp sát vào bức tường ốp gỗ xám. Đó là một khu vườn nho nhỏ quái lạ khiến người xa lạ không khỏi thắc mắc, bởi số hoa ít ỏi hoàn toàn bị lấn lướt trước sắc xanh um tùm; nhưng rồi người ta sớm nhận ra bà Todd là một người mê mẩn các loại thảo mộc, cả hoa màu lẫn cây dại. Những làn gió biển thổi qua khung cửa sổ thấp ở đầu nhà không chỉ mang theo hương tầm xuân cùng húng tây, mà còn đượm nồng hương húng chanh, ngải giấm, lưu ly, bạc hà, ngải cứu và ngải đắng. Mỗi khi có việc phải bước vào góc xa của mảnh đất trồng thảo mộc, bước chân nặng nề của bà Todd lại giẫm lên đám húng tuyến, khiến hương thơm ngạt ngào của nó trỗi dậy, hòa vào ngàn hương sắc khác. Là một người vóc dáng đồ sộ, tà váy xòe rộng của bà quét qua và làm rũ xuống hầu như mọi thân cây mảnh khảnh mà bàn chân bà bỏ sót. Dù chỉ mới tỉnh giấc phân nửa vào buổi sáng, bạn vẫn luôn nhận biết được khi nào bà đang rảo bước ngoài kia, và qua vài tuần trải nghiệm, bạn có thể đoán chính xác bà đang đứng ở góc nào trong vườn.
Một bên mảnh đất trồng thảo mộc là nơi sinh trưởng của những cây thuốc dân gian khác, toàn là những kho báu quý hiếm so với các loại cây cỏ thông thường. Nơi đó tỏa ra những mùi hương lạ kỳ, nồng đậm, gợi dậy trong tâm trí một cảm giác cùng ký ức mờ nhạt về điều gì đó đã bị thời gian vùi lấp. Vài loài trong số này có lẽ từng thuộc về các nghi lễ linh thiêng, huyền bí, mang theo tri thức cổ xưa được truyền lại qua nhiều thế kỷ; nhưng giờ đây, chúng chỉ còn góp mặt trong những liều thuốc bình dân, được ninh thi thoảng cùng mật mía, giấm hoặc rượu trong một chiếc nồi nhỏ trên bếp lò nhà bà Todd. Thuốc được phân phát cho những người hàng xóm đau ốm — những người thường ghé qua vào ban đêm như thể lén lút, mang theo những chai lọ kiểu cổ của riêng mình để rót đầy. Có một loại thuốc thần hiệu gọi là "thuốc Ấn Độ" với giá chỉ vỏn vẹn mười lăm xu; người ta có thể nghe thấy lời thì thầm dặn dò cách dùng khi khách hàng bước qua khung cửa sổ. Với hầu hết các loại thuốc, người mua được phép rời đi mà không cần dặn dò thêm từ bếp, vì bà Todd là một người rất biết tiết kiệm sức lực; nhưng với một số chai lọ nhất định, bà sẽ đứng ngay ngưỡng cửa để cảnh báo, và có những liều thuốc bà phải tiễn chân khách ra tận cổng làng, vừa đi vừa rì rầm những chương dài chỉ dẫn, giữ vẻ bí mật và quan trọng cho đến phút cuối cùng. Có lẽ bà không chỉ tìm cách chữa trị những bệnh tật thông thường của con người; đôi khi dường như cả tình yêu, sự hận thù, lòng đố kỵ cùng những trận gió ngược ngoài biển xa cũng có thể tìm thấy liều thuốc chữa trị thích hợp giữa những loài cây dại dáng vẻ kỳ lạ trong khu vườn của bà Todd.
Vị bác sĩ trong làng và người trồng thảo mộc uyên bác này giữ mối quan hệ hết sức tốt đẹp. Vị bác sĩ nhân từ có lẽ đã lường trước tác động không mấy khả quan của một vài liều thuốc để rồi tìm cơ hội hóa giải; dù sao đi nữa, thỉnh thoảng ông vẫn dừng chân trò chuyện và chào hỏi bà Todd qua hàng rào gỗ. Sau vài câu xã giao ngắn ngủi, câu chuyện lập tức chuyển sang chuyên môn. Ông vừa đứng vừa xoay xoay một cành cây tỏa hương thơm ngát trên các ngón tay, đưa ra những lời trêu đùa đầy ẩn ý — có lẽ về niềm tin quá đỗi kiên định của bà vào loại rượu thuốc trạch lan, một thứ mà bà chủ nhà của tôi sùng bái đến mức đôi khi làm ảnh hưởng đến sức khỏe và công việc của những người hàng xóm đáng kính.
Đến làng nghỉ mát ven biển tĩnh lặng này vào cuối tháng Sáu, khi mùa thu hái thảo mộc bận rộn vừa bắt đầu, cũng đồng nghĩa với việc chứng kiến thời kỳ sung sức nhất của bà Todd trong việc ủ loại bia thông kiểu cổ. Thứ thức uống giải khát mát lành này đã đạt đến độ hoàn hảo tuyệt vời qua một chuỗi dài những lần thử nghiệm; nó đã mang lại danh tiếng lẫy lừng khắp vùng, khiến nguyên liệu chế biến luôn trong tình trạng cạn kiệt và phải bổ sung liên tục. Vì nhiều lý do, sự riêng tư và những ngày tháng không bị quấy rền mà tôi từng kỳ vọng lại trở nên vô cùng hiếm hoi ở góc nhỏ êm đềm này của thế giới. Bà chủ nhà và tôi đã thống nhất một thỏa thuận làm ăn khôn khéo trên cơ sở một bữa trưa đơn sơ với đồ nguội, và đền bù hậu hĩnh bằng bữa tối nóng hổi — để chuẩn bị cho bữa tối này, người ta thỉnh thoảng lại thấy người khách trọ vội vã xuôi theo con đường vào lúc cuối ngày, tay cầm sẵn dây câu cá bống. Người ta sớm nhận ra rằng sự sắp xếp này đã tạo điều kiện rất lớn cho những chuyến đi hái thuốc chậm rãi của bà Todd qua các khu rừng và đồng cỏ. Khách mua bia thông khá đều đặn vào thời tiết oi nồng, ngoài ra còn có nhiều nhu cầu về các loại si-rô và rượu thuốc làm dịu đau nhức khác nhau mà sự tò mò dại khối trong những ngày đầu đến đây đã giúp tôi quen thuộc. Biết bà Todd là một góa phụ, chẳng có gì nhiều ngoài công việc buôn bán nhỏ nhặt này cùng khoản thu nhập từ một người khách trọ thiếu thốn để trang trải cuộc sống, tôi nhanh chóng dồn sức lực và thậm chí cả sự hứng thú của mình vào đó, cho đến khi việc bà đi ra đồng vào mỗi ngày đẹp trời và người khách trọ ra mở cửa trước những tiếng gõ cửa dồn dập ở cửa hông đã trở thành lẽ tự nhiên.
Trong những lần dạo bước thỉnh thoảng cùng bà Todd để tích lũy thêm hiểu biết, cũng như đóng vai trò đối tác kinh doanh trong những lúc bà vắng mặt thường xuyên, tôi thấy những ngày tháng Bảy trôi qua thật nhanh. Chỉ đến khi thấy bản thân đầy tự hào và hân hoan khi trưng ra số tiền hai đô-la hai mươi bảy xu thu được trong ngày vào một đêm nọ, tôi mới nhớ ra một bài viết dài — giờ đây đã trễ hạn trầm trọng — mà mình có trách nhiệm phải hoàn thành. Việc được vỗ nhẹ lên vai một cách âu yếm và được gọi là "con yêu", việc được bất ngờ thưởng thức món nấm đầu mùa cho bữa tối, việc có được toàn bộ vinh quang từ việc kiếm được hai đô-la hai mươi bảy xu chỉ trong một ngày, để rồi phải từ bỏ tất cả và rút lui khỏi những thành công dễ chịu này, đòi hỏi một sự quyết tâm rất lớn. Công việc viết lách cùng lắm cũng đầy bấp bấp ghé, và chỉ đến khi tiếng nói của lương tâm vang lên trong tai tôi còn lớn hơn tiếng sóng biển vỗ vào bãi đá cội gần nhất, tôi mới thốt ra những lời rút lui phũ phàng với bà Todd. Bà chỉ trở nên trìu mến một cách đăm chiêu hơn bao giờ hết trong lời nói, và trông thất vọng đúng như tôi dự đoán khi tôi thành thật nói với bà rằng tôi không thể tiếp tục tận hưởng niềm vui của công việc mà chúng tôi gọi là "gặp gỡ bà con". Tôi cảm thấy mình thật nhẫn tâm với cả xóm giềng khi thu hẹp sự tự do của bà trong mùa thu hoạch quan trọng nhất đối với các loại thảo mộc dại — những thứ vốn được trông chờ rất nhiều để làm dịu đi những bệnh tật mùa đông của họ.
“Chà, cháu yêu,” bà buồn rầu nói, “bác đã lợi dụng sự có mặt của cháu rất nhiều. Mấy năm rồi bác mới có một mùa làm ăn được thế này, nhưng bác chưa từng có ai để tin tưởng đến vậy. Cháu chỉ thiếu một vài phẩm chất thôi, chứ có thời gian cháu sẽ tích lũy được sự đoán định cùng kinh nghiệm, và sẽ rất thạo việc đấy. Bác sẵn sàng đứng ngay đây và nói điều đó với bất kỳ ai.”
Bà Todd và tôi không hề bị xa cách hay xa lánh bởi sự thay đổi trong quan hệ công việc; trái lại, một sự thân thiết sâu sắc hơn dường như bắt đầu hình thành. Tôi không biết loại thảo mộc đêm nào thỉnh thoảng lại tỏa ra mùi hương nồng nặc vào lúc đêm muộn, khi sương đã rơi, trăng đã lên cao và làn gió mát từ biển thổi vào. Khi ấy, bà Todd lại cảm thấy mình phải trò chuyện với ai đó, và tôi thì quá đỗi vui lòng lắng nghe. Cả hai chúng tôi đều rơi vào mê lực ấy, bà hoặc đứng bên ngoài cửa sổ, hoặc tìm cớ bước vào phòng khách của tôi, và kể — đó có thể là những tin tức thường nhật rất đỗi bình thường, hoặc như xảy ra vào một đêm hè đầy sương mù, là tất cả những gì lắng sâu nhất trong trái tim bà. Chính theo cách đó mà tôi biết được rằng bà từng yêu một người vượt xa thế bậc của bà.
“Không, cháu yêu, người bác nói đến chẳng bao giờ có thể nghĩ đến bác đâu,” bà nói. “Khi chúng bác còn trẻ, mẹ ông ấy không ủng hộ mối duyên này, và đã làm mọi cách để chia rẽ chúng bác; người ta cứ nghĩ cả hai chúng bác đều lấy được nơi tử tế, nhưng đó không phải là điều mà cả hai đứa ao ước nhất; và giờ đây chúng bác lại trơ trọi một mình, đáng ra đã có thể bên nhau suốt chừng ấy thời gian. Ông ấy cao sang hơn một người đi biển, lại làm ăn phát đạt hơn phần lớn thiên hạ; ông ấy xuất thân từ gia đình quyền quý, còn số phận của bác thì bình thường và lam lũ. Bác không gặp lại ông ấy nhiều năm rồi; bác đoán ông ấy đã quên những tình cảm thời trẻ tuổi, nhưng trái tim người phụ nữ thì khác; những tình cảm đó lại tìm về khi mình tưởng như đã dứt duyên, chắc chắn như mùa xuân lại về cùng năm tháng. Và bác luôn có cách để nghe tin tức về ông ấy.”
Bà đứng ở chính giữa chiếc thảm bện, những vòng tròn màu đen và xám của nó như đang xoay quanh chân bà trong ánh sáng mờ ảo. Chiều cao cùng vóc dáng đồ s đồ của bà trong căn phòng thấp khiến bà trông như một nữ tiên tri khổng lồ, trong khi hương thơm kỳ lạ của loài thảo mộc bí ẩn từ khu vườn nhỏ vẫn theo gió thổi vào.
