Tại thành phố Tùng Giang với 8 triệu dân, số người làm công việc giống Biên Học Đạo không quá 80 người.

Biên Học Đạo là thẩm độc viên của báo Tùng Giang. Khác với người thẩm độc sách tại các nhà xuất bản, công việc của anh phải làm ca đêm quanh năm.

Một tờ báo, nhất là thẩm độc viên của báo ngày, cần phải có những tố chất nào? Nói đơn giản là phải nghiêm túc, tỉ mỉ, tập trung cao độ, đồng thời phải có lượng đọc và tố chất chính trị nhất định. Tóm lại, công tác thẩm độc không chỉ là bới lỗi sai chính tả hay dấu câu, đây là một vị trí nghe có vẻ tầm thường nhưng yêu cầu năng lực cá nhân lại rất cao.

Biên Học Đạo 33 tuổi đã làm ở vị trí thẩm độc viên ca đêm được 7 năm, thời gian làm việc của anh là từ 6 giờ tối đến 1 giờ sáng.

Ngày qua ngày đảo lộn ngày đêm, ngày qua ngày bầu bạn với con chữ, ngày qua ngày đọc những lời sáo rỗng khô khan trên tờ báo ngày, khiến cơ thể anh rơi vào trạng thái á sức khỏe, khiến anh trở nên ít nói, cũng khiến tâm thế của anh già dặn hơn nhiều so với tuổi thật.

Báo Tùng Giang có tổng cộng 5 thẩm độc viên, nhưng người làm việc thì chỉ có 4. Biên Học Đạo là người trẻ nhất trong 5 người, cũng là nhân viên hợp đồng duy nhất, 4 người kia đều là biên chế sự nghiệp. Lúc đầu Biên Học Đạo cảm thấy rất bất bình, sau này dần dần nghĩ thông suốt. Chưa nói tới việc hoãn nghỉ hưu đang ầm ĩ, tính bảo thủ thì còn 32 năm nữa anh mới nghỉ hưu, đến lúc đó chính sách thế nào căn bản không nắm được. Chỉ xét riêng việc báo giấy ngày càng suy thoái, anh cảm thấy truyền thông giấy có lẽ còn chẳng trụ nổi 10 năm, sẽ bị Internet và điện thoại di động nuốt chửng, tiêu vong hoàn toàn.

Vào lúc này mà còn bỏ ra mười mấy hai mươi vạn để mua một cái biên chế với lãnh đạo thì thật sự không đáng.

Ngồi chờ chết không phải tính cách của Biên Học Đạo, nghề nghiệp bầu bạn với con chữ và những đêm tĩnh lặng giúp anh giỏi suy nghĩ và lập kế hoạch.

Một năm trước, Biên Học Đạo đã bắt đầu bàn bạc với vợ là Từ Thượng Tú xem sau này báo xã không trụ được thì làm gì. Suy đi nghĩ lại mới phát hiện, ngoài việc đọc báo nhiều và biết lái xe, anh chẳng có kỹ năng gì để kiếm tiền cả. Người vợ làm giảng viên đại học an ủi anh rằng không sao, tuy nguồn sinh viên mỗi năm một ít đi, nhưng dù báo xã có dẹp tiệm thì đại học cũng không sập ngay được, vẫn còn có vợ đây.

Trong tòa soạn, ánh đèn sáng như ban ngày, tiếng chuông điện thoại nội bộ vang lên không dứt.

Biên Học Đạo đã thẩm duyệt xong lần hai bản in thử mấy trang báo mình phụ trách tối nay, anh đeo tai nghe nghe nhạc giết thời gian.

Biên Học Đạo vừa mới thẩm ra một lỗi cấp B.

Dãy số song sắc cầu vừa quay tối nay là 1, 7, 8, 11, 21, 31, 1, một dãy số rất đặc biệt.

Lúc bản in thử lần đầu được đưa lên, Biên Học Đạo theo lệ thường vào trang web xổ số đối chiếu dãy số, hoàn toàn không vấn đề gì.

Thế nhưng dãy số trên bản in thử lần hai được đưa lên lại biến thành 1, 7, 8, 11, 21, 31.

Con số "1" của bóng lam đã bị người dàn trang vô tình xóa mất.

Nếu cái này mà phát hành ra, theo quy chế thưởng phạt mới nhất của tòa soạn, một tuần làm ca đêm của Biên Học Đạo coi như uổng phí. Biên Học Đạo dùng điện thoại nội bộ gọi cho người dàn trang, bảo anh ta dãy số song sắc cầu sai rồi, kêu anh ta mau lên mạng tra lại, sửa cho đúng.

Lại bắt đầu bị ù tai rồi! Anh đứng dậy khỏi chỗ ngồi đi về phía cửa sổ, thực hiện vài động tác vươn vai, cảm thấy dễ chịu hơn một chút.

"Đã gần 12 giờ rồi, mấy trang bản thảo nộp lên vẫn đang điều chỉnh liên tục, hôm nay lại chẳng thể về sớm." Đứng trước cửa sổ nhìn bầu trời đêm đen kịt bên ngoài, Biên Học Đạo nghĩ thầm.

Ngày mai là ngày thông xe tuyến tàu điện ngầm số 1, 2 của thành phố Tùng Giang, một vài lãnh đạo tòa soạn phấn khích như được tiêm máu gà, nhất định phải làm ra một số báo thật đẹp. Biên Học Đạo lại thấy rất cạn lời, một tờ báo bán lẻ mỗi ngày không đến 10 bản, đẹp hay xấu thì làm cho ai xem? Lãnh đạo thành phố ư? Họ chỉ xem trang một và trang hai, xem có bỏ sót bài báo nào về mình không, xem quan chức xung quanh ai được đăng lớn hay nhỏ, cao hay thấp.

"Thầy Biên, bản của tôi xem xong chưa?"

Phía sau Biên Học Đạo là một nữ biên tập viên ban thời sự, 31, 32 tuổi, đến tòa soạn được 3 năm rồi, nghe nói chưa ký hợp đồng lao động, không có bảo hiểm quỹ nhà ở, không có thưởng cuối năm, thậm chí cả mấy phúc lợi nhỏ nhặt thường ngày cũng không có.

Tòa soạn nhìn thì rất hào nhoáng nhưng ngày càng thiếu tình người, rõ ràng là ngành công nghiệp hoàng hôn tứ bề dột nát, vậy mà vẫn luôn ôm giữ một cảm giác ưu việt khó hiểu. Nếu nói là ỷ thế bắt nạt người, thì cũng chỉ bắt nạt những người không có gốc gác, dựa vào năng lực mà vào, còn những người theo kiểu "cận huyết" thì sống sung sướng biết bao. Một tập đoàn báo chí, nhân viên tác nghiệp tuyến đầu của mấy tờ báo cộng lại chỉ hơn 300 người, nhưng người nhận lương ăn cơm, hưởng phúc lợi lại có gần 2000 người.

Biên Học Đạo rất khâm phục sự kiên trì của nữ biên tập viên, cũng rất đồng cảm với cô, bởi nếu sớm hơn 10 năm, sự nhẫn nại của cô còn có giá trị, còn giờ thì khó mà nói được.

"Xem xong rồi, vừa nãy đã bảo người dàn trang lấy về sửa rồi."

Ngồi lại vào chỗ, Biên Học Đạo hồi lâu không thể nhập tâm vào trạng thái duyệt bản thảo. Anh nghĩ tới nữ biên tập viên kia ở lại đây thì có ý nghĩa gì? Cũng nghĩ đến việc nếu mình cứ làm tiếp ở đây, dù báo không sập thì ngày nào cũng thức đêm, mình chắc chắn cũng không sống nổi đến năm 65 tuổi để nhận bảo hiểm xã hội.

Đã 1 giờ sáng rồi. Cả thành phố ngoài thi thoảng có xe chở phế thải gầm rú chạy qua, còn lại vạn vật tĩnh mịch. Những tòa nhà xung quanh không một chút ánh đèn, chỉ riêng tầng 5 nơi đặt tòa soạn báo Tùng Giang vẫn sáng đèn rực rỡ.

Về cơ bản đã duyệt xong xuôi, xem lại thì chỉ cần chú ý những chỗ sửa đổi là được. Biên Học Đạo cố gắng thả lỏng người tựa vào ghế, nhắm mắt nghe nhạc.

Ngoại trừ một người quanh năm xin nghỉ ốm mà vẫn lãnh lương bình thường ra, sở thích của 4 vị thẩm độc viên hoàn toàn khác nhau. Khi rảnh rỗi, người lớn tuổi nhất là Lão Vương thích đánh mạt chược trên máy tính, Lão Lý thích nghiên cứu biểu đồ xu hướng xổ số, Lão Khương thích xem phim truyền hình. Mấy năm trước, Biên Học Đạo thích xem phim Mỹ, sau này xem chán rồi thì đeo tai nghe có chất lượng cực tốt để nghe nhạc. Đêm này qua đêm khác xem phim Mỹ, nghe nhạc tiếng Anh, cộng thêm việc Từ Thượng Tú dạy tiếng Anh ở đại học, khiến trình độ tiếng Anh của anh so với hồi đại học chẳng những không thoái hóa, mà không ít bài hát tiếng Anh, anh đều hát rất trôi chảy.

Thói quen nghe nhạc này của Biên Học Đạo khiến một vài biên tập viên và người dàn trang rất đau đầu, bởi vì lúc anh duyệt bản thảo cũng nghe, cho nên ai muốn dùng điện thoại nội bộ tìm anh, anh thường xuyên không nghe thấy, đều phải đi bộ đến tận nơi tìm anh.

Chủ nhiệm biên tập của tổng biên tập thất là Tống Minh một đêm đã hút hết nửa bao thuốc rồi, giờ anh ta vẫn muốn hút tiếp. Chuyên san tàu điện ngầm lần này, Tống Minh nhận 5 trang bản, tuy đã bắt đầu lên trang từ một tuần trước, lãnh đạo cũng đã duyệt mấy lần, tiêu đề từ 24 cái co lại còn 20, rồi lại co thành 16, thế mà đến ngày cuối cùng này, vẫn còn đang điều chỉnh đầu đề ngang, đầu đề dọc.

Tống Minh chưa đến 40 mà tóc đã thưa thớt, cảm thấy rất mệt mỏi, không hút thuốc cho tỉnh táo thì có chút không chịu nổi. Thấy Biên Học Đạo tựa vào ghế nghe nhạc dưỡng thần, Tống Minh đi qua vỗ anh tỉnh, nháy mắt về phía phòng hút thuốc.

Châm thuốc, Tống Minh hít sâu một hơi rồi nói: "Hôm nay không về sớm được rồi, thế này đã 4, 5 ngày rồi, thật là hành người ta mà! Cứ chơi thế này vài lần nữa, tôi thật sự nghi ngờ có ngày mình sẽ đột tử mất."

Biên Học Đạo cầm điếu thuốc, không châm, cứ nắn qua nắn lại như vậy, nhìn đèn đường ngoài cửa sổ nói: "Đây mới chỉ là tuyến 1, 2 thôi, chẳng phải trang sơ đồ quy hoạch tổng thể là cậu làm sao? Phía sau còn tuyến 3, tuyến 4, tuyến 5... Cho dù không có tàu điện ngầm, mưa to, tuyết lớn, gió thổi, có lần nào không tăng ca đâu?"

Tống Minh dụi điếu thuốc mới hút được vài hơi, lại nhét về bao thuốc nói: "Phải đấy, tàu điện ngầm còn đỡ, làm cũng không đến nỗi buồn nôn. Thật không chịu nổi mấy cái kiểu kia, mưa to thì lôi sang văn minh thành phố, tuyết lớn thì lôi sang sức mạnh thành phố, gió thổi thì lôi sang sự ấm áp thành phố, thành phố tốt thế này sao còn chảy máu chất xám, xếp hạng trong các thành phố cùng cấp lại thấp như thế? Người biên soạn như chúng ta còn thấy buồn nôn thế này, cậu nói người xem còn buồn nôn đến mức nào?"

Biên Học Đạo nhìn về phía cửa phòng hút thuốc một cái, nói: "Nhỏ tiếng thôi, hôm nay tổng biên tập đang ở đây đấy."

Tống Minh "xì" một tiếng: "Nếu là mấy năm trước lúc chưa có con, tôi chắc chắn đã nghỉ làm rồi. Này, cậu cũng thấy cái sơ đồ quy hoạch tuyến tàu điện ngầm trên trang của tôi rồi nhỉ, cái thứ này nếu chúng ta thấy sớm 10 năm, không, sớm 5 năm thôi, mua hai căn nhà quanh cửa tàu điện ngầm, dù bán sang tay hay cho thuê, chúng ta còn phải ngày ngày thắp đèn đốt dầu ở đây à?"

"Tít" một tiếng, điện thoại Biên Học Đạo có tin nhắn. Là Từ Thượng Tú.

"Chú ơi, em ngủ trước đây, lúc về lái xe chú ý an toàn."

Từ Thượng Tú và Biên Học Đạo bằng tuổi nhau, hai người quen nhau trong một lần tình cờ gặp gỡ năm 2009, sau đó kinh ngạc phát hiện ra hóa ra là cựu sinh viên khóa 2001, rồi kỳ tích kết thành bạn đời. Kết hôn được hơn 4 năm, hai người kính trọng yêu thương lẫn nhau, là cặp vợ chồng mẫu mực trong vòng bạn bè.

Từ Thượng Tú thường xem mấy bộ phim Hàn Quốc, vì ngũ quan, vóc dáng và khí chất của Biên Học Đạo giống "chú" trong một bộ phim Hàn Quốc tới tám phần, từ khi quen biết, Từ Thượng Tú đã thích gọi anh là "chú", chỉnh vài lần không hiệu quả, cũng đành tùy Từ Thượng Tú gọi như vậy.

2 giờ sáng, cuối cùng cũng sắp xong việc rồi. Tổng biên tập trực ban nhắc nhở bộ phận thẩm độc rà soát lại bản in thử lần cuối.

"Trang 1 ổn!" "Trang 2 ổn!" "Trang 3 ổn!" ... "Trang 11 ổn!" "Trang 12 ổn!" "Chuyên san tàu điện ngầm ổn!"

2 giờ 15 phút sáng, phê duyệt bản in cuối.

Nửa đêm về sáng lái xe về nhà, đường xá vắng vẻ thông suốt, không mất đến 20 phút. Chuyên san tàu điện ngầm cuối cùng cũng xong, đáng lẽ Biên Học Đạo phải cảm thấy nhẹ nhõm hơn, nhưng ngồi trên xe, anh cứ cảm thấy một tia phiền muộn.

Có lẽ là do gần đây áp lực quá lớn.

Bật nhạc lên, bài "Miracle" của Shinedown vang lên, đây là thói quen của Biên Học Đạo, lái xe ban đêm bật mấy bài nhạc rock cho tỉnh táo, sẽ không dễ buồn ngủ. Trên xe anh có để album của hai ban nhạc, một là Shinedown, một là Nickelback. Biên Học Đạo đã quyết định, cuối tuần sẽ đưa Từ Thượng Tú theo, gọi thêm vài người bạn, đi KTV hát một đêm.

Biên Học Đạo là sau khi đi làm mới phát hiện mình có thiên phú ca hát. Mấy năm đầu, công việc không vui, áp lực cũng lớn, anh dùng ca hát để giảm áp. Trước khi kết hôn có lúc tự mình đi một mình, bài nào cao cũng hát, hát không lên nổi cũng cố hát, có vài lần còn hét đến thiếu cả oxy, cho đến một lần không biết thế nào, như thể đột nhiên khai thông huyệt đạo nào đó, tự ngộ ra một kỹ thuật phát âm. Sau đó tại buổi liên hoan do công đoàn tòa soạn tổ chức, liên tục 3 năm dùng các bài hát giọng cao càn quét các nhân tài văn nghệ trong tập đoàn và vài viện trợ mạnh, giải nhất 1 vạn tệ liên tiếp giành được 3 năm, số tiền này cũng trở thành khoản vốn đầu tiên để anh mua xe.

Lúc gần về đến nhà, gặp một vụ tai nạn xe. Một chiếc xe việt dã và một chiếc taxi đâm nhau rất thảm khốc tại ngã tư, xe việt dã thì còn đỡ, người trên taxi nhìn sơ qua thì e là nguy rồi. Biên Học Đạo tấp vào lề giảm tốc độ, lặng lẽ nhìn qua gương chiếu hậu, nghĩ về sự vô thường của phúc họa đời người. Là một người tu tại gia bán phần, anh lẩm nhẩm mười mấy biến "Nam mô Địa Tạng Vương Bồ Tát" để cầu phúc cho người trên hai chiếc xe, cũng để tĩnh tâm một chút.

Về đến nhà, có lẽ vì nhìn thấy vụ tai nạn, Biên Học Đạo không buồn ngủ chút nào. Đắp lại chăn mỏng cho Từ Thượng Tú, rón rén đóng cửa phòng ngủ, sau khi rửa mặt mũi đơn giản, anh tựa vào ghế sofa, bật tivi, ấn nút tắt tiếng, lặng lẽ nhìn màn hình tivi biến ảo không một tiếng động.

"Vù", lại ù tai rồi.

Biên Học Đạo chợt cảm thấy mình đang ở trong một trạng thái kỳ quái, mọi cảm giác của cơ thể như thủy triều rút vào trong thân thể, màn hình tivi dần chậm lại, từng khẩu hình, từng động tác của nhân vật bên trong đều như dùng hiệu ứng quay chậm gấp 10 lần, hình ảnh dần dần chỉ còn màu đen trắng, tiếp đó mọi thứ trước mắt như bị chỉnh giảm độ phân giải, dần dần trở nên mờ nhạt. Anh cảm thấy mình dường như phiêu lên một chút, rồi lại phiêu thêm một chút, sau đó thế mà lại thực sự phiêu lên.