Ngày 5 tháng 3, giờ miền Tây nước Mỹ, thời tiết ở California rất đẹp.
9 giờ sáng, bầu trời Mountain View nắng vàng rực rỡ, vạn dặm không mây, sắc xanh khiến người ta say đắm.
9 giờ 40 phút, "Hội nghị nhà đầu tư thường niên năm 2009 của Tesla" bắt đầu đúng giờ tại hội trường đa năng của Bảo tàng Lịch sử Máy tính ở Mountain View.
Hội trường được bài trí rất tối giản, thậm chí có thể dùng từ "đơn giản" để hình dung, đặc biệt là những chiếc ghế, vừa nhỏ vừa cứng, nhìn qua là biết ngồi lên sẽ không mấy dễ chịu.
Thế nhưng, không một nhà đầu tư Tesla nào ngồi dưới hội trường tỏ thái độ kháng cự hay bất mãn với những chiếc ghế đó, tất cả đều tập trung cao độ nhìn lên sân khấu, nơi Musk đang chuẩn bị bắt đầu bài diễn thuyết.
Musk vẫn như mọi khi, mặc bộ đồ "thương hiệu" của mình: quần jeans, vest tối màu, áo sơ mi kẻ caro, không thắt cà vạt.
Dưới khán đài.
Tên của Biên Học Đạo được dán trên chiếc ghế thứ ba bên tay trái ở hàng đầu tiên.
Bên phải chỗ ngồi của anh là một ông lão người châu Á có vẻ mặt nghiêm nghị. Hai người chỉ gật đầu chào chứ không giao tiếp. Tuy nhiên, nhìn khí chất, Biên Học Đạo đoán ông lão là người Nhật Bản, bởi ông không tỏ vẻ kênh kiệu như người Hàn Quốc, cũng không hàm súc như người Trung Quốc, mà toát ra một sự "tĩnh lặng" trên khắp cơ thể.
Ngồi bên tay trái Biên Học Đạo là người quen cũ, Chúc Đức Trinh.
Hôm nay Chúc Đức Trinh mặc bộ đồ công sở phối màu đen trắng, mái tóc được cắt tỉa gọn gàng, trông vừa thanh lịch vừa sắc sảo.
Chúc Đức Trinh đến trước Biên Học Đạo. Hai người chạm mắt, Chúc Đức Trinh đưa tay ra nói: "Lại gặp nhau rồi."
Biên Học Đạo bắt tay Chúc Đức Trinh theo nghi thức xã giao: "Lại gặp nhau rồi."
Trước khi ngồi xuống, anh đảo mắt nhìn xung quanh và phát hiện hai hàng ghế phía sau đều là khuôn mặt người châu Á. Biên Học Đạo thầm hiểu ra: chắc là nhân viên Tesla phụ trách hội trường đã sắp xếp ban quản lý và các nhà đầu tư người châu Á ngồi ở khu vực bên trái.
Sau khi ngồi xuống, một mùi hương hoa nhài thoang thoảng mơ hồ bay tới trước mũi Biên Học Đạo. Mùi hương này, tầng hương đầu thanh khiết, tầng giữa uyển chuyển, tầng cuối dư vị kéo dài, vô cùng đặc biệt.
Ngay sau đó, ký ức của Biên Học Đạo xuất hiện sự hỗn loạn ngắn ngủi, anh vừa cảm thấy đây là lần đầu tiên ngửi thấy mùi hương này, lại vừa có cảm giác hình như đã từng ngửi thấy ở đâu đó rồi.
Đây là một sự mâu thuẫn!
Cảm giác mâu thuẫn này xuất hiện trên người Biên Học Đạo cũng không có gì lạ.
Ký ức từ hai khoảng không gian thời gian đan xen, theo thời gian trôi qua, có những thứ trở nên rõ ràng, có những thứ trở nên mơ hồ, cái rõ ràng và cái mơ hồ không ngừng giao thoa, rồi nảy sinh một số sự thay đổi không chủ quan.
Trên sân khấu, màn hình lớn phía sau bắt đầu chiếu slide, Musk bắt đầu bài diễn thuyết đi thẳng vào vấn đề của mình.
Giọng điệu của Musk vẫn lý trí và bình tĩnh như mọi khi. Từng từ ngữ, từng cử chỉ của ông đều toát lên tư duy và khí chất kỹ sư mạnh mẽ. Cảm giác mà ông mang lại không phải là muốn cổ động ai, cũng không phải hy vọng thông qua những slide đẹp mắt hoa mỹ để khiến nhà đầu tư rút hầu bao, ông chỉ đơn thuần đang đứng trên sân khấu kể lại, nói cho mọi người biết những gì ông đang làm, muốn làm và sắp làm.
Trong bài diễn thuyết, sự khách quan trong cách dùng từ của Musk khiến người ta kinh ngạc.
Những dự án then chốt nào đã thành công, dự án nào gặp khó khăn; đã tuyển mới được những chuyên gia kỹ thuật và tiếp thị nào, những quản lý cấp cao nào đã rời đi hoặc sắp nghỉ hưu; những công nghệ nào có thể phát triển trong vòng một năm, những công nghệ nào có thể cần thời gian tích lũy kiểm chứng từ ba đến năm năm; bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp trong năm qua, cũng như nhu cầu vốn trong hai năm tới...
Tóm lại, thông điệp cốt lõi được truyền tải qua bài diễn thuyết là Tesla đang tiến bộ từng chút một, và Tesla cần thêm sự hỗ trợ về vốn mới có thể hiện thực hóa những ý tưởng chiến lược vĩ mô.
Đây cũng là một sự mâu thuẫn!
Cảm giác mâu thuẫn thể hiện rõ nhất ở chỗ, Musk rõ ràng đang rất cần tiền, nhưng lại tỏ thái độ "thuận mua vừa bán".
Nói trắng ra, Musk rất tự tin.
Ông tự tin vào triển vọng và giá trị của Tesla, vì vậy ông tin rằng sẽ có người chịu bỏ tiền ra cho ông "đốt", để đổi lấy lợi ích lâu dài.
Và đứng từ một góc độ khác, SpaceX và "Falcon 1" đã cung cấp nền tảng vững chắc cho sự tự tin của Musk.
Năm 2008, "Falcon 1" phóng thành công, ngay sau đó SpaceX giành được hợp đồng phóng tên lửa và hàng không vũ trụ trị giá 1,6 tỷ USD của NASA, cam kết cung cấp 12 nhiệm vụ vận chuyển tiếp tế cho các phi hành gia Mỹ.
Chỉ riêng hạng mục này đã giúp Musk giành được danh tiếng vang dội, bởi trên thế giới, những quốc gia nắm giữ công nghệ phóng và thu hồi vệ tinh chỉ có Trung Quốc, Mỹ, Nga và... Elon Musk.
Cho nên, có "Falcon 1" đi trước, Musk không cần hoa ngôn xảo ngữ, không cần biến slide thành phim khoa học viễn tưởng, không cần khom lưng uốn gối, vẫn sẽ có người tình nguyện rút tiền đưa cho ông, vì tất cả mọi người đều sẽ thầm nghĩ trong bụng: "Nhỡ đâu tên này thành công thật thì sao?"
Được rồi...
Daimler AG cũng nghĩ như vậy.
Ba ngày trước khi hội nghị nhà đầu tư bắt đầu, Daimler AG đã đạt được thỏa thuận hợp tác chiến lược với Tesla. Daimler AG đầu tư 50 triệu USD và hỗ trợ kỹ thuật tương ứng để đổi lấy 10% cổ phần của Tesla. Thỏa thuận hợp tác cụ thể sẽ được ký kết vào giữa đến cuối tháng 5 năm 2009, thông cáo hợp tác cũng sẽ được công bố vào tháng 5.
Đây là một sự hợp tác chiến lược đầy ẩn ý.
Hơn nửa năm trước, vào lúc Musk khó khăn nhất, khoản đầu tư 50 triệu USD của Tập đoàn Hữu Đạo đã giành được 4% cổ phần của Tesla.
Hiện tại, Daimler AG đầu tư 50 triệu USD cùng sự hỗ trợ kỹ thuật tương ứng để nhận được 10% cổ phần Tesla, nói cách khác "hỗ trợ kỹ thuật" tương đương với 6% cổ phần Tesla, trị giá khoảng 75 triệu USD.
Điều này có thể không?
Không thể nào!
Thứ nhất, Daimler AG không thể mang công nghệ đen cốt lõi đưa cho "đối thủ đáng gờm nhất trong tương lai".
Thứ hai, nghiên cứu về xe năng lượng mới của Daimler AG về tổng thể chắc chắn là lạc hậu hơn so với Tesla, dù thông tin công khai có dè dặt đi chăng nữa, thì cùng lắm cũng chỉ ở cùng một vạch xuất phát, nên rất khó để tưởng tượng Daimler AG lại nắm trong tay công nghệ mới trị giá 75 triệu USD.
Thứ ba, dù Daimler AG có thật sự nắm giữ công nghệ trị giá 75 triệu USD và sẵn lòng mang ra cho Tesla, thì liệu Musk có công nhận hay có muốn hay không cũng là một vấn đề lớn. Cần biết rằng đối với một kẻ cuồng công nghệ theo chủ nghĩa hoàn hảo như Musk, "công nghệ đi vay mượn" khó có thể hòa nhập hoàn hảo vào sản phẩm của Tesla như "công nghệ tự nghiên cứu" được.
Ngoài ra còn một điểm vô cùng quan trọng, đó là "công nghệ tự nghiên cứu" có thể đăng ký bảo hộ bằng sáng chế.
Ngay cả khi trong tương lai vì cân nhắc nào đó mà "chia sẻ miễn phí" công nghệ đã đăng ký bằng sáng chế của Tesla, thì xét về lâu dài, một hệ thống kỹ thuật và chuỗi bằng sáng chế hoàn chỉnh vẫn có sự giúp đỡ cực lớn cho sự phát triển của doanh nghiệp.
Cho nên...
Nghe tin Tesla hợp tác với Daimler AG, Biên Học Đạo chỉ mất vài hơi thở đã nghĩ thông suốt mấu chốt vấn đề: cái gọi là "hỗ trợ kỹ thuật" chẳng qua chỉ là cái cớ che đậy. Thực chất chính là Daimler AG dùng 50 triệu USD để đổi lấy 10% cổ phần của Tesla. Lý do thêm bốn chữ "hỗ trợ kỹ thuật" vào là nhằm tránh làm giảm định giá tổng thể của Tesla, đồng thời tránh khiến Biên Học Đạo - nhà đầu tư chủ lực - cảm thấy không vui.
Còn Biên Học Đạo, sau khi nghe tin anh quả thực không mấy dễ chịu, nhưng sau khi bình tâm lại và hoán đổi góc nhìn, anh dần dần hiểu ra suy nghĩ của Musk, bắt đầu thấu hiểu và thậm chí là ngưỡng mộ Musk.
Thương trường là thương trường, đứng ở góc độ của Musk để suy nghĩ, ông làm vậy không sai.
Không những không sai, lần hợp tác này giữa Tesla và Daimler AG thậm chí có thể coi là sự thể hiện hoàn hảo cho thiên phú kinh doanh của Musk.
Gọi là "hoàn hảo", vì ý thức nhượng bộ trong hợp tác và thủ đoạn hợp tung liên hoành của Musk khiến người ta kinh ngạc.
Xe điện Tesla là gì?
Là "kẻ khuấy đảo" thị trường ô tô thế giới, thậm chí có khả năng trở thành "kẻ lật đổ". Mà so với các hãng sản xuất ô tô, các quốc gia, tổ chức và cá nhân trong chuỗi lợi ích dầu mỏ sẽ có thái độ đề phòng, thậm chí là thù địch hơn đối với Tesla.
Cho nên mới nói, Tesla trông có vẻ đang làm mưa làm gió nhưng thực chất lại là một "kẻ bị cô lập".
Trong sáng ngoài tối, có vô số cặp mắt đang chằm chằm nhìn vào Tesla, chỉ đợi nó xảy ra chuyện, phạm sai lầm, rồi chọn thời cơ ném đá bỏ dùi, đâm sau lưng.
Lại nói về Daimler AG.
Daimler AG là công ty mẹ của xe Mercedes-Benz, là một trong những thương hiệu ô tô cao cấp thành công nhất thế giới.
Hợp tác với Daimler AG, Tesla không những nhận được nguồn vốn doanh nghiệp đang cấp bách cần, phân hóa liên minh các hãng xe truyền thống, đồng thời còn dùng cách chia sẻ lợi ích "trong tôi có anh" để biến một đối thủ cạnh tranh thành đối tác, phần nào có thể tránh việc xe Tesla gặp phải sự "phục kích" trực diện từ Mercedes-Benz trên thị trường.
Tất nhiên, nói đến các cuộc đụng độ trên thị trường vào năm 2009 thì còn quá sớm, hơn nữa muốn dùng cổ phần để trói buộc "kẻ thù không đội trời chung trên thị trường" như Daimler AG cũng không thực tế. Suy cho cùng, kết hôn còn có thể ly hôn, huống chi chỉ là nắm giữ một ít cổ phần nhà người ta.
Nhưng dù sao đi nữa, sự hợp tác của hai bên cũng đã giành được không gian sinh tồn và phát triển cho Tesla.
Chỉ cần kỹ thuật phát triển, chỉ cần các vấn đề về động lực, sạc điện và hậu mãi được giải quyết từng cái một, với vô vàn ưu thế của xe năng lượng mới, dù phải đối mặt với sự bao vây tiêu diệt của các nhà sản xuất ô tô truyền thống, Tesla vẫn tự tin có thể nghênh chiến.
Sự tự tin bắt nguồn từ lịch sử.
Trong lịch sử nhân loại, cuộc đối đầu giữa kỹ thuật mới và kỹ thuật cũ, bất kể quá trình có quanh co thế nào, phần lớn đều kết thúc bằng thắng lợi của kỹ thuật mới.
Đồng thời...
Lần hợp tác này của Tesla và Daimler AG còn kiểm chứng một "luật chơi": khi doanh nghiệp phát triển đến một giai đoạn nhất định, không phải tiền của ai cũng lấy, mà phải chọn nhà đầu tư có lợi nhất cho sự phát triển của doanh nghiệp làm đối tác.
Việc này từ một phía cho thấy quyết định dứt khoát đầu tư vào Tesla và SpaceX của Biên Học Đạo hơn nửa năm trước là sáng suốt đến mức nào, bởi vì chỉ cần lúc đó anh hơi do dự một chút thôi, đều có thể vĩnh viễn bỏ lỡ cơ hội trở thành cổ đông của SpaceX.
Trong hội trường đa năng của Bảo tàng Lịch sử Máy tính.
Musk trên sân khấu vẫn đang thuyết trình, Biên Học Đạo ngồi hàng đầu tiên lại lơ đễnh.
Lơ đễnh không phải vì anh không quan tâm đến những thứ trên sân khấu, mà là vì giai đoạn phát triển hiện tại của Tesla không thể khiến anh thấy hứng thú.
Hết cách, tầm mắt của Biên Học Đạo hiện tại quá cao, muốn khiến anh thấy hứng thú dạt dào, chắc phải đợi Tesla 4 năm sau mới đủ tầm.
Trong lúc vô thức, hội nghị đã kết thúc.
Biên Học Đạo vừa định đứng dậy khỏi ghế, Chúc Đức Trinh ngồi bên cạnh quay đầu hỏi: "Thời gian tới cậu có sắp xếp gì không?"
Nhìn Chúc Đức Trinh, Biên Học Đạo nghĩ ngợi rồi nói: "Không có sắp xếp gì cả."
Chúc Đức Trinh nghe vậy, dứt khoát nói: "Vậy cùng đi ăn cơm đi, tôi mời!"
---❊ ❖ ❊---
Mountain View rất nhỏ, hoàn toàn không thấy cao ốc nào.
Một con phố mang tên Castro Street chạy xuyên qua cả thành phố, đây là khu phố chính và sầm uất nhất toàn thành phố, hơn 70% nhà hàng và cơ sở kinh doanh trong thành phố đều mở ở hai bên đường này.
Ra khỏi Bảo tàng Lịch sử Máy tính, Chúc Đức Trinh dẫn Biên Học Đạo đến một tiệm pizza tên là Zib.
Hai người chọn một cái bàn gần cửa sổ ngồi xuống, Chúc Đức Trinh hỏi Biên Học Đạo: "Cậu gọi hay tôi gọi?"
Biên Học Đạo nhìn quanh, tùy ý nói: "Cô gọi đi, miễn không cho mù tạt là tôi ăn được hết."
Chúc Đức Trinh nhận lấy thực đơn từ người phục vụ, cười nói: "Cậu đúng là không kén chọn thật!"
Ba phút sau, đưa thực đơn trả lại cho phục vụ, Chúc Đức Trinh tựa vào lưng ghế nói: "Pizza nướng củi và tôm ngũ vị ở quán này rất nổi tiếng, cậu có thể nếm thử."
Biên Học Đạo gật đầu, tiếp tục quan sát bài trí trong quán.
Lúc hai người đợi món, trong quán lần lượt có sáu bảy bàn khách đến, xung quanh bỗng chốc trở nên náo nhiệt.
Thấy Biên Học Đạo không nói gì, Chúc Đức Trinh hỏi: "Cậu đang nghĩ gì thế?"
Biên Học Đạo cầm cốc nước lên nói: "Tôi đang nghĩ, Thung lũng Silicon nhiều doanh nghiệp lớn, lương cao đãi ngộ tốt, nói cách khác người tiêu dùng ở đây phần lớn đều có tiền, cho nên nếu mở nhà hàng ở đây, chắc là một lựa chọn không tồi."
Biên Học Đạo nói xong, Chúc Đức Trinh nhìn anh bằng ánh mắt kỳ lạ. Một lúc lâu sau, cô mới lên tiếng: "Cái khứu giác kinh doanh lúc cao lúc thấp của cậu thật đúng là khiến người ta không đoán nổi."
Biên Học Đạo nghe xong cũng không giận, cười hì hì nói: "Xin được chỉ giáo thêm."
