Tôi chưa từng mong mỏi điều gì hơn những sinh vật hoang dã ngoài kia,—một luồng gió trong lành lồng lộng, một ngày thảnh thơi nằm dài trên thảm cỏ, chẳng bận tâm gì ngoài việc luồn mấy ngọn cỏ qua kẽ tay, ngắm nhìn thỏa thích vòm trời xanh thẳm cùng những khoảng xanh tươi và trắng muốt đan xen; được nghỉ một tháng để hết mình lênh đênh trên những ngọn sóng bạc đầu và giữa bọt biển, hay lăn lộn với thân hình trần trụi trên một dải cát vàng óng ả dài ngoằn ngoèo dưới nắng; thức ăn ưa thích lấy thẳng từ lòng đất mát lành, có thời gian để tận hưởng vị ngọt của nó, rồi lại thảnh thơi nghỉ ngơi sau khi thưởng thức; được chìm vào giấc ngủ khi cơn buồn ngủ kéo đến, và sự tĩnh lặng để giấc ngủ rời đi đúng lúc nó muốn chứ không sớm hơn—Không gian, bầu trời, ánh sáng, sự nghỉ ngơi, sự trần trụi khi tôi không muốn xiêm y, và khi muốn mặc thì khoác lên mình những bộ cánh không gò bó; sự tự do được chạm vào đất mẹ, được hòa mình cùng đất mẹ trong giông bão lẫn nắng vàng hệt như muông thú nơi hoang dã,—đó là tất cả những gì tôi hằng khao khát,—điều đó, cùng với sự giao hòa cởi mở với đồng loại;—không phải để yêu rồi dối lừa và hổ thẹn, mà là để yêu, để cất lời yêu và hạnh phúc vì điều đó; để cảm nhận những dòng cuộn trào của muôn năm khát vọng đang dâng ngập trong tôi, thể xác hòa cùng thể xác, tựa cách muông thú tìm đến nhau. Tôi chẳng xin gì hơn thế.

Nhưng tôi nào có nhận được. Ngự trị bên trên tôi là kẻ bạo chúa tàn nhẫn ấy, chính là Linh hồn; và tôi chẳng là gì cả. Nó đã đẩy tôi vào chốn thị thành, nơi bầu không khí chỉ là hơi nóng và lửa đỏ, rồi phán rằng: "Hãy hít thở thứ này đi;—ta muốn học hỏi; ta không thể học nổi chốn đồng không mông quạnh; nơi đây có đền đài miếu mạo,—hãy ở lại." Và khi đôi phổi khốn khổ, ngộp thở của tôi phập phồng đến mức tưởng chừng lồng ngực sắp nổ tung, Linh hồn lại cất tiếng: "Vậy thì, ta cho phép ngươi nghỉ một hoặc hai tiếng; chúng ta sẽ đi cưỡi ngựa, và trong lúc ấy ta sẽ mang sách ra đọc."

Và khi đôi mắt tôi đã đầm đìa nước mắt đau đớn vì thoáng thấy bóng hình tự do lướt qua, dẫu chỉ xin dăm phút ngắm nhìn khoảng xanh thẳm của đất trời sau quãng thời gian dài chìm ngập trong nỗi kinh hoàng xám ngắt của những bức tường, Linh hồn liền quở trách: "Ta không thể hoài phí thời gian vô ích thế này được; ta phải trau dồi tri thức! Hãy đọc đi." Và khi đôi tai tôi khẩn khoản cầu xin tiếng dế kêu ran cùng khúc nhạc ban đêm, Linh hồn đáp lại: "Không: cồng chiêng, còi hụ và tiếng thét nghe thật nhức tai nếu ngươi chăm chú lắng nghe; nhưng hãy tập cho mình thói quen lắng nghe tiếng nói tâm linh, rồi mọi chuyện sẽ ổn thôi."

Khi tôi vùng vẫy chống lại chốn giam cầm chật hẹp toàn gạch với vữa, gạch với vữa, Linh hồn lại thốt lên: "Tên nô lệ khốn nạn! Cớ sao ngươi không được như ta, kẻ chỉ trong khoảnh khắc đã bay đến tận cùng vũ trụ? Ngươi ở đâu chẳng quan trọng, riêng ta thì luôn tự do."

Khi tôi muốn chìm vào giấc ngủ, đến mức mí mắt trĩu nặng chẳng tài nào nhấc lên nổi, Linh hồn liền giáng cho tôi một nhát quất phũ phàng, thét lên: "Thức dậy! Hãy uống chút chất kích thích cho cái đám thần kinh yếu ớt kia tỉnh lại đi! Chẳng có thời gian để ngủ cho đến khi công việc hoàn thành đâu." Và thứ độc dược chết tiệt ấy ngấm vào người tôi, cho đến khi ý muốn của Nó được thực hiện.

Khi tôi muốn thong thả thưởng thức bữa ăn, Linh hồn lại hối thúc: "Nhanh lên, nhanh lên! Ta có thời gian đâu mà hoài phí cho cái cảnh tượng gớm ghiếc này? Nhanh tọng cho đầy bụng rồi cút đi!"

Khi tôi thèm thuồng ngay cả một chú chó, ngửa lưng cọ sát mình xuống đất dưới ánh nắng mặt trời, Linh hồn liền la lên: "Ngươi định hạ thấp ta đến mức tự đặt mình ngang hàng với loài cầm thú sao?" Và những gông cùm trói buộc tôi lại càng siết chặt hơn.

Khi tôi nhìn ngắm đồng loại và khao khát ôm chầm lấy họ, khao khát đến quặn thắt cái siết chặt của vòng tay và đôi môi, Linh hồn liền nghiêm khắc ra lệnh: "Dừng lại ngay, sinh vật đê tiện của những dục vọng xác thịt! Thật là nỗi nhục nhã muôn đời! Ngươi định làm ta hổ thẹn mãi vì bản tính thú vật của mình sao?"

Và tôi vẫn luôn nhượng bộ: câm lặng, héo hắt, xiềng xích, tôi đã lê bước qua thế gian do Linh hồn định đoạt, phục tùng mà chẳng hề được đền đáp. Giờ đây, thân thể tôi đã tàn tạ trước tuổi; máu cạn, mất ngủ, kiệt sức,—mửa mật, đau nhức ở mọi khớp xương, run rẩy trước từng chiếc lá. "Có lẽ ta đã quá khắt khe," Linh hồn cất lời; "ngươi sẽ được nghỉ ngơi." Ân huệ ấy đến nay đã muộn màng. Những đóa hồng giờ đang nằm dưới chân tôi, nhưng hương thơm chẳng thể chạm đến; những nhành liễu rủ sà qua gò má và vòm trời bao la ở ngay trên đầu, nhưng đôi mắt tôi đã quá mệt mỏi chẳng thể ngước lên; cơn gió lướt qua gương mặt, nhưng tôi chẳng thể để trần cổ mình đón nhận vuốt ve; văng vẳng bên tai tôi là khúc ca của Đêm dài trong những canh thấu giấc mà giấc ngủ chẳng đến, thế nhưng niềm xúc cảm hồi đáp trong tôi đã lụi tàn vĩnh viễn. Những bàn tay chạm vào tay tôi—điều tôi từng ao ước biết bao—nhưng giờ tôi chẳng khác nào một cỗ xác chết. Tôi nhớ rằng mình từng khao khát tất cả những điều đó, nhưng giờ đây khả năng khao khát trong tôi đã bị bóp nát, và chỉ còn lại ký ức về những cự tuyệt cứ nhói đau khôn nguôi, với nỗi đau đớn chẳng bao giờ tàn lụi. Thế mà tôi vẫn nghĩ, giá như mình được để yên một mình đủ lâu—nhưng tôi đã nghe thấy Kẻ Bạo Chúa ở trên kia đang mưu toan tước đoạt mạng sống của tôi rồi.—"Phải," nó cứ lải nhải mãi, "đã đến lúc rồi đấy! Ta không muốn bị xiềng xích vào một cái xác thối rữa. Nếu những ngày tháng của ta cứ trôi qua trong sự nhàn rỗi vô tận này thì thà ta tiêu vong quách cho rồi. Ta sẽ bắt tên khốn kiếp đó làm cho ta thêm một việc nữa.—Ngươi từng gào thét đòi được trần truồng ngâm mình trong nước. Giờ thì đi đi, và nằm lại trong đó mãi mãi đi."

Được thôi: đó là những gì Nó đang nói, còn tôi—dòng biển đang trải dài ở dưới kia——