Khoảng hai mươi năm trước khi câu chuyện này bắt đầu, Monsieur Arnold Beroldy, một người gốc Lyons, đã đến Paris cùng với người vợ xinh đẹp và đứa con gái nhỏ hãy còn bế ngửa. Monsieur Beroldy là thành viên góp vốn ít cổ phần trong một hãng buôn rượu, một người đàn ông trung niên lực lưỡng, ưa thích những niềm vui tao nhã trong đời, hết mực yêu thương người vợ quyến rũ, và thoạt nhìn là một người hoàn toàn bình thường về mọi mặt. Hãng buôn mà Monsieur Beroldy tham gia chỉ là một cơ sở nhỏ, dù làm ăn phát đạt nhưng cũng không mang lại nguồn thu nhập lớn lao cho thành viên thứ yếu này. Gia đình Beroldy thuê một căn hộ nhỏ và ban đầu sống theo lối hết sức khiêm tốn.
Nhưng dẫu Monsieur Beroldy có mờ nhạt đến đâu, vợ ông lại được tô điểm bằng những nét cọ lãng mạn vô cùng hào phóng. Vừa trẻ trung, ưa nhìn, lại được trời phú cho một nét duyên dáng kỳ lạ, Madame Beroldy lập tức gây xôn xao trong khu phố, nhất là khi bắt đầu râm rang những lời đồn đại rằng có một bí ẩn thú vị bao trùm thân thế của nàng. Người ta đồn rằng nàng là con ngoài giá thú của một vị Đại công tước Nga. Kẻ khác lại quả quyết đó là một Đại công tước Áo, và cuộc hôn nhân của cha mẹ nàng là hợp pháp, dẫu theo dạng kết hôn không đăng ký hoàng gia (morganatic). Thế nhưng mọi câu chuyện đều thống nhất ở một điểm: Jeanne Beroldy chính là tâm điểm của một bí ẩn đầy lôi cuốn. Khi bị những kẻ tò mò gặng hỏi, Madame Beroldy không hề phủ nhận những lời đồn ấy. Ngược lại, nàng ngầm ra hiệu cho họ hiểu rằng, dẫu “môi” nàng đã “bị niêm phong”, thì tất cả những câu chuyện đó đều có căn cứ xác thực. Với những bạn bè thân thiết, nàng còn thổ lộ nhiều hơn thế, kể về những âm mưu chính trị, về những “tài liệu”, về những hiểm nguy ẩn giấu đang đe dọa bản thân. Người ta cũng bàn tán nhiều về những viên ngọc vương miện chuẩn bị được bán lén lút, trong đó nàng đóng vai trò là kẻ trung gian.
Trong số bạn bè và người quen của gia đình Beroldy có một luật sư trẻ tên là Georges Conneau. Chẳng mấy chốc, ai nấy đều nhận ra rằng nàng Jeanne quyến rũ đã hoàn toàn chiếm đoạt trái tim anh ta. Madame Beroldy có chừng mực khuyến khích chàng thanh niên, nhưng luôn cẩn trọng khẳng định lòng trung thành tuyệt đối của mình với người chồng trung niên. Dẫu vậy, nhiều kẻ ác khẩu vẫn không ngần ngại tuyên bố rằng chàng thanh niên Conneau chính là người tình của nàng — và lại không phải là kẻ duy nhất!
Khi nhà Beroldy sống ở Paris được khoảng ba tháng, một nhân vật khác xuất hiện. Đó là ông Hiram P. Trapp, một công dân Hoa Kỳ và vô cùng giàu có. Được giới thiệu với Madame Beroldy vừa quyến rũ vừa đầy bí ẩn, ông nhanh chóng trở thành nạn nhân trước vẻ kiều diễm của nàng. Sự ngưỡng mộ của ông bộc lộ rõ mười mươi, dù vẫn giữ được sự kính trọng đúng mực.
Khoảng thời gian này, Madame Beroldy bắt đầu cởi mở hơn trong những lời tâm sự. Với vài người bạn, nàng bày tỏ sự lo lắng khôn nguôi thay cho chồng. Nàng giải thích rằng ông đã bị lôi kéo vào một vài âm mưu mang tính chất chính trị, đồng thời nhắc đến một số tài liệu quan trọng đã được giao phó cho ông cất giữ cẩn thận, liên quan đến một “bí mật” có tầm quan trọng sâu rộng đối với cả châu Âu. Chúng được trao cho ông giữ nhằm đánh lạc hướng những kẻ bám đuôi, nhưng Madame Beroldy cảm thấy vô cùng căng thẳng sau khi nhận diện được một số gương mặt cộm cán thuộc Giới Cách mạng ở Paris.
Vào ngày 28 tháng Mười Một, tai họa giáng xuống. Người phụ nữ hằng ngày đến dọn dẹp và nấu nướng cho nhà Beroldy không khỏi kinh ngạc khi thấy cửa căn hộ mở toang hoác. Nghe vẳng lại những tiếng rên rỉ yếu ớt từ phòng ngủ, bà bước vào. Một cảnh tượng kinh hoàng đập vào mắt bà. Madame Beroldy nằm dưới sàn, tay chân bị trói chặt, phát ra những tiếng rên rỉ yếu ớt sau khi xoay xở tự cởi được miếng giẻ nhét trong miệng. Trên giường là Monsieur Beroldy, nằm trong vũng máu với một con dao đâm xuyên qua tim.
Câu chuyện của Madame Beroldy vô cùng rạch ròi. Bất ngờ tỉnh giấc sau giấc ngủ, nàng nhận ra hai kẻ bịt mặt đang cúi người bên giường. Nén những tiếng thét, chúng đã trói và nhét giẻ vào miệng nàng. Sau đó, chúng đòi Monsieur Beroldy phải khai ra “bí mật” nổi tiếng kia.
Thế nhưng vị thương gia buôn rượu gan dạ đã thẳng thừng từ chối yêu cầu của chúng. Tức giận trước sự cự tuyệt đó, một tên trong bọn đã lập tức đâm xuyên qua tim ông. Dùng chìa khóa của người đã khuất, chúng mở chiếc két sắt ở góc phòng và cuỗm đi một lượng lớn tài liệu. Cả hai tên đều để râu rậm và đeo mặt nạ, nhưng Madame Beroldy khẳng định chắc nịch rằng chúng là người Nga.
Sự việc gây ra một tiếng vang lớn. Người ta gọi vụ việc bằng nhiều cái tên khác nhau như “Tội ác man rợ của nhóm Nihilist”, “Những kẻ cách mạng ở Paris”, và “Bí ẩn nước Nga”. Thời gian trôi qua, những kẻ mang râu bí ẩn ấy mãi chẳng lần ra được tung tích. Và rồi, đúng lúc sự quan tâm của công luận bắt đầu lắng xuống, một diễn biến giật gân xảy ra: Madame Beroldy bị bắt giữ và buộc tội sát hại chồng mình.
Phiên tòa diễn ra sau đó thu hút sự chú ý rộng rãi. Tuổi trẻ, sắc đẹp của bị cáo cùng thân thế bí ẩn của nàng đủ sức biến vụ việc thành một vụ án đình đám (cause célèbre). Dư luận chia rẽ sâu sắc, kẻ bênh vực người kết tội bị cáo. Thế nhưng những người ủng hộ nàng đã phải đón nhận không ít gáo nước lạnh giáng vào sự nhiệt tình của họ. Quá khứ lãng mạn của Madame Beroldy, dòng máu hoàng tộc của nàng, cùng những âm mưu huyền bí mà nàng từng sống trong đó đều phơi bày chỉ là những tưởng tượng thuần túy.
Người ta đã chứng minh không còn nghi ngờ gì nữa rằng cha mẹ của Jeanne Beroldy chỉ là một cặp vợ chồng bán trái cây vô cùng đáng kính nhưng hết sức tầm thường, sống ở vùng ngoại ô Lyons. Vị Đại công tước Nga, những âm mưu chốn cung đình, và những kế hoạch chính trị — tất cả những câu chuyện đang lưu hành đều xuất phát từ... chính người phụ nữ ấy! Từ bộ óc của nàng đã sản sinh ra những hoang tưởng đầy tinh vi này, và người ta cũng chứng minh được rằng nàng đã vơ vét được một khoản tiền không nhỏ từ nhiều kẻ nhẹ dạ cả tin bằng câu chuyện bịp bợm về những “viên ngọc vương miện” — mà thực chất những viên ngọc ấy chỉ là đồ giả bằng thủy tinh pha chì. Toàn bộ cuộc đời nàng bị phơi bày không chút tiếc thương. Động cơ gây án cuối cùng đã hướng về phía ông Hiram P. Trapp. Ông Trapp đã cố hết sức, nhưng trước những câu hỏi dồn dập, sắc bén và không khoan nhượng, ông buộc phải thừa nhận rằng mình yêu người phụ nữ ấy, và giả như nàng tự do, ông đã ngỏ lời cầu hôn. Việc mối quan hệ giữa hai người được thừa nhận là trong sáng (platonic) càng làm tăng thêm bất lợi cho bị cáo. Bị ngăn cản không thể trở thành tình nhân của ông ta bởi bản tính lương thiện, chất phác của người đàn ông ấy, Jeanne Beroldy đã nung nấu cái ý định quái gở là tống khứ người chồng già mờ nhạt để đường hoàng trở thành vợ của triệu phú người Mỹ.
Xuyên suốt phiên tòa, Madame Beroldy đối mặt với những kẻ buộc tội mình với một vẻ bình tĩnh và tự chủ hoàn toàn. Lời khai của nàng trước sau như một. Nàng vẫn kiên quyết tuyên bố mình thuộc dòng dõi hoàng tộc, và rằng nàng đã được tráo đổi cho con gái của người bán trái cây từ khi còn nhỏ xíu. Dẫu những lời tuyên bố ấy vô lý và hoàn toàn không có cơ sở, một số lượng lớn người dân vẫn tin sái cổ vào tính xác thực của chúng.
Song, phía công tố tỏ ra vô cùng cứng rắn. Họ tố cáo những tên “người Nga” bịt mặt chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng, và quả quyết rằng tội ác này do chính Madame Beroldy cùng người tình của nàng, Georges Conneau, thực hiện. Lệnh bắt giữ tên này đã được ban hành, nhưng hắn ta đã khôn ngoan lẩn trốn. Các bằng chứng chỉ ra rằng những sợi dây trói Madame Beroldy lỏng đến mức nàng có thể dễ dàng tự cởi trói cho mình.
Và rồi, vào giai đoạn cuối của phiên tòa, một bức thư được gửi từ Paris tới văn phòng Biện lý công. Đó là thư của Georges Conneau và, mà không tiết lộ nơi ẩn náu của mình, bức thư chứa đựng lời thú tội toàn bộ tội ác. Hắn tuyên bố rằng chính hắn đã giáng nhát dao chí mạng theo sự xúi giục của Madame Beroldy. Tội ác đã được cả hai lên kế hoạch từ trước. Tin rằng chồng nàng đối xử tệ bạc với nàng, cùng sự cuồng ghen vì tình yêu mà hắn đinh ninh nàng cũng dành cho mình, hắn đã vạch ra âm mưu và vung nhát dao định mệnh nhằm giải thoát người phụ nữ hắn yêu khỏi gông xiềng đầy cay đắng. Giờ đây, lần đầu tiên hắn biết đến sự tồn tại của ông Hiram P. Trapp, và nhận ra người phụ nữ hắn yêu đã phản bội mình! Nàng không hề muốn được tự do vì hắn — mà là để kết hôn với triệu phú người Mỹ. Nàng đã lợi dụng hắn như một con tốt thí, và giờ đây, trong cơn cuồng nộ ghen tuông, hắn quay lại tố cáo nàng, tuyên bố rằng từ đầu đến cuối hắn chỉ hành động theo lời xúi giục của nàng.
Và rồi Madame Beroldy đã chứng tỏ nàng quả là một người phụ nữ phi thường. Không một chút do dự, nàng từ bỏ lời bào chữa trước đó và thừa nhận rằng câu chuyện về những tên “người Nga” hoàn toàn là do nàng bịa ra. Kẻ sát nhân thực sự chính là Georges Conneau. Bị cơn cuồng tình làm mờ mắt, hắn đã gây ra tội ác, đồng thời thề thốt rằng nếu nàng dám hé răng nửa lời, hắn sẽ trả thù nàng một cách tàn khốc. Khiếp sợ trước những lời đe dọa của hắn, nàng đã đành nhượng bộ — lại thêm phần sợ rằng nếu nói ra sự thật, bản thân rất có thể sẽ bị buộc tội đồng lõa trong vụ án. Thế nhưng nàng vẫn kiên quyết cự tuyệt không dính líu gì thêm đến kẻ sát nhân đã giết chồng mình, và chính vì thái độ này của nàng nên hắn mới viết bức thư buộc tội nàng. Nàng thề độc rằng mình không hề nhúng tay vào việc lên kế hoạch tội ác, rằng nàng đã tỉnh giấc vào đêm đáng nhớ ấy để rồi bàng hoàng thấy Georges Conneau đang đứng sững trên người mình, tay lăm lăm con dao dính đầy máu.
Đó là một tình thế vô cùng ngàn cân treo sợi tóc. Câu chuyện của Madame Beroldy hầu như khó mà tin nổi. Thế nhưng người phụ nữ này, kẻ từng tung ra những câu chuyện cổ tích về các âm mưu chốn hoàng cung dễ dàng đến thế, lại sở hữu thứ nghệ thuật tối thượng là khiến người ta phải tin mình. Bài phát biểu trước bồi thẩm đoàn của nàng thực sự là một kiệt tác. Nước mắt đầm đìa trên khuôn mặt, nàng nói về đứa con thơ, về danh dự của một người phụ nữ — về khao khát giữ gìn tiếng tăm trong sạch vì tương lai của con cái. Nàng thừa nhận rằng, vì Georges Conneau từng là người tình của mình, nàng có lẽ phần nào phải chịu trách nhiệm về mặt đạo đức đối với vụ án — nhưng trước Chúa trời, tuyệt đối không có gì hơn thế! Nàng thừa nhận bản thân đã phạm phải một sai lầm lớn khi không tố cáo Conneau với pháp luật, nhưng nàng nghẹn ngào tuyên bố rằng đó là điều không một người phụ nữ nào có thể làm được… Nàng đã yêu hắn! Lẽ nào nàng lại có thể nhẫn tâm nhúng tay đưa hắn lên đoạn đầu đài? Nàng đã phạm phải nhiều lỗi lầm, nhưng nàng hoàn toàn vô tội trước tội ác tày trời bị gán cho mình.
Dù thế nào đi nữa, sự hùng biện và sức hút cá nhân của nàng đã giành phần thắng. Giữa một khung cảnh náo loạn chưa từng có, Madame Beroldy được tuyên bố trắng án. Bất chấp mọi nỗ lực tột cùng của cảnh sát, Georges Conneau bặt vô âm tín. Còn về phần Madame Beroldy, người ta chẳng còn nghe thêm bất cứ tin tức gì về nàng nữa. Mang theo đứa con, nàng rời Paris để bắt đầu một cuộc đời mới.
