Hồ Trường Hải và Hồ Chấn Vũ đi dự hội nghị công tác nông thôn của huyện ủy trở về.
Chính sách kinh tế nông nghiệp mới lại được truyền đạt từ trung ương xuống, huyện ủy đã đưa ra quyết định thực thi: các hình thức trách nhiệm khoán, để xã viên thảo luận lựa chọn, cán bộ không được can thiệp chủ quan, bao gồm cả hình thức trách nhiệm "đại bao cán" (khoán trắng), tức là giao đất đai và gia súc cho từng gia đình...
Nhịp độ phát triển của cuộc sống quá nhanh, ngay cả những người nóng tính cũng cảm thấy không theo kịp. Chính sách nông nghiệp nới lỏng đến mức này, ngay cả Hồ Trường Hải và Hồ Chấn Vũ vốn là những người chịu không ít phê bình, chỉnh đốn bao năm qua, lúc mới nghe cũng ngẩn người ra. Sau khi cải cách ruộng đất ở thôn Bảng Tử Tỉnh kết thúc, hai người họ đã tổ chức các tổ tương trợ, rồi thành lập hợp tác xã nông nghiệp, chính hai người họ dẫn dắt xã viên tự tay nhổ bỏ từng cột mốc ranh giới trên thửa ruộng; chính hai người họ đã thuyết phục, vận động từng hộ gia đình tập trung gia súc về máng ăn lớn. Bây giờ, lại phải để chính họ chia nhỏ từng thửa ruộng ra, giao từng con trâu con ngựa cho xã viên dắt về nhà chăn nuôi...
Bất kể tình cảm có hoàn toàn thông suốt hay không, họ đã bày tỏ rõ ràng với huyện ủy: đảm bảo tôn trọng ý kiến xã viên, để xã viên tự lựa chọn hình thức khoán trách nhiệm. Hai người cũng thấy đau đầu: phương pháp khoán đến tổ thực hiện chưa đầy một năm, rắc rối đã nhiều hơn, khó mà tiếp tục duy trì...
Hai người vẻ mặt rạng rỡ bước vào đường ngõ thôn Bảng Tử Tỉnh, đột nhiên thấy đội trưởng Long Sinh và Cảnh Vinh Lão Ngũ đang giằng co ở cửa, Long Sinh vội vàng mồ hôi đầm đìa, Cảnh Vinh Lão Ngũ thì bối rối, đầu óc choáng váng, muốn thoát khỏi sự lôi kéo của Long Sinh, không biết đã xảy ra chuyện gì. Nhờ một thanh niên đứng xem náo nhiệt bên cạnh nói nhỏ cho biết nguyên do, cả hai đều sững sờ: sao lại ra nông nỗi này chứ?
Hồ Trường Hải và Hồ Chấn Vũ rảo bước tiến lại gần.
"Này ông Ngũ, ông làm bậy cái gì thế!" Hồ Trường Hải nói.
"Ông thật sự lú lẫn rồi sao?" Chấn Vũ cũng nói.
Hai người vừa nói vừa lôi kéo, đỡ lấy Cảnh Vinh Lão Ngũ đi vào trong nhà.
Hồ Chấn Vũ thắt chặt sợi dây vải quanh eo, nhặt sợi dây da lên, bắt tay vào việc buộc đòn khiêng lên quan tài. Anh nói: "Anh Trường Hải, anh đi gọi người đi!"
Hồ Trường Hải đi ra khỏi cửa.
Hồ Chấn Vũ buộc xong đòn khiêng, ngồi sát vai trên ghế dài cùng Cảnh Vinh Lão Ngũ, nhận lấy điếu thuốc giấy Lão Ngũ đưa cho, châm lửa, chân thành nói: "Ông một mình thì làm thế nào? Nghĩ cách ở cùng với bọn trẻ đi! Nếu ông muốn, tôi sẽ nói giúp với hai đứa nhỏ đó..."
Cảnh Vinh Lão Ngũ bùi ngùi lắc đầu: "Để thư thả rồi tính..."
"Cởi bỏ tâm tư đi, ông Ngũ!" Chấn Vũ nói, "Chuyện tốt của dân làm ruộng đến rồi!"
Lác đác có người đi vào trong sân, Cảnh Vinh Lão Ngũ cầm thuốc lá, mời mọi người.
Hồ Chấn Vũ cúi người xuống, đặt một chiếc đòn khiêng lên vai mình, bảy tám người đàn ông lần lượt cúi xuống, vai tì vào đòn khiêng.
Hồ Trường Hải hô lớn một tiếng "Lên!", cỗ quan tài chứa thi thể Bảng Tử lão thái bình bình ổn ổn rời khỏi mặt đất, khởi hành.
Hiếu tử và người thân trong khoảnh khắc linh cữu khởi hành, tiếng khóc đột ngột bộc phát.
Đội nhạc tang bắt đầu tấu lên khúc nhạc tế linh du dương, ai oán.
Những người đi theo sau, vác cuốc và xẻng, nối đuôi theo linh cữu, hướng về phía nghĩa địa.
Mọi việc diễn ra suôn sẻ, linh cữu của Bảng Tử lão thái đã được chôn cất an toàn, một nấm mộ đất vàng nổi lên nơi chân ruộng bậc thang. Tất cả những người tham gia chôn cất, tại nghĩa địa lần lượt chuyền tay nhau miệng chai, uống thứ rượu đốt tạ ơn mà Cảnh Vinh Lão Ngũ mời những người giúp mai táng, rồi nhận lấy một điếu thuốc, sau đó men theo con đường nhỏ trên sườn núi đi xuống.
Trước kia, mỗi khi họ chôn cất bất kỳ người quá cố nào của thôn Bảng Tử Tỉnh, uống rượu xong, rít xong điếu thuốc, trên đường trở về luôn dùng giọng điệu tiếc nuối, bàn tán về tất cả những vinh quang đáng nhớ khi người chết còn sống, nào là ngay thẳng thế nào, cần kiệm thế nào, hiếu thuận cha mẹ thế nào, kính trọng làng xóm thế nào... Tuyệt đối không nhắc đến những việc làm không mấy vẻ vang khi còn sống của người chết, dường như cũng đã trở thành một phong tục, coi như một sự bao dung vĩ đại kiểu dân làm ruộng của người sống dành cho người chết vậy!
Bây giờ, mọi người chậm rãi bước trên con đường nhỏ ven sườn dốc, không bàn về chỗ tốt của Bảng Tử lão thái, cũng tuyệt không nhắc đến lỗi lầm của bà, chẳng nói gì cả. Chỉ cảm thán năm nay lúa mì mọc tốt quá, tốt đến mức khiến người ta khó mà tin được đây là lúa mọc trên đất ruộng của thôn Bảng Tử Tỉnh! Xem đi! Ruộng sườn dốc và ruộng bãi, ruộng khô và ruộng nước, màu sắc đều như nhau, không phân biệt gì cả, dường như có trồng vào hốc đá, cũng sẽ mọc ra lúa mì tốt! Người ta nói "Lúa ăn ba trận mưa", từ lúc gieo hạt đến vào hè, trận mưa nào cũng rơi xuống kịp thời và thấm đẫm, phân bón lại cung cấp đầy đủ, lúa mì sao mà không mọc tốt cho được? Thật là chính thông nhân hòa, mưa thuận gió hòa mà...
Tháng 2 năm 1984 tại Đông ngoại ô Tây An