Nhờ việc tái phân phối đất đai, nhờ việc bãi bỏ triệt để các loại thuế má sưu cao thuế nặng hút máu nông dân, nhờ chính lệnh phát triển sản xuất của chính quyền nhân dân, nhờ đề xướng bình đẳng nam nữ, tôn trọng quyền phụ nữ, nhờ mưa thuận gió hòa... trong ba bốn năm sau ngày giải phóng, Bảng Tử Tỉnh đã xảy ra những thay đổi đáng kinh ngạc – trước hết là về kinh tế, sau đó là về tinh thần. Những ngôi nhà ngói mới dựng lên trong các khu vườn hoang, sân trống; từng con gia súc chân cao được dắt về làng từ thị trấn Thập Lý Bảo; từng chàng trai độc thân hớn hở rước vợ mới về nhà. Dưới con sông trước làng Bảng Tử Tỉnh, lúc nào cũng có thể nghe thấy những điệu "loạn đàn" thô lỗ hào sảng của cánh đàn ông làm ruộng.
Cảnh Vinh Lão Ngũ lại càng hăng hái đầy tham vọng. Anh ta đã sớm tuyệt vọng vì người vợ không thể sinh con đẻ cái, cặp con nuôi đã khỏa lấp khiếm khuyết về tinh thần và tình cảm, quan trọng hơn là cuộc sống mới đang kích thích lòng tham vọng muốn làm nên sự nghiệp của anh ta từng giờ từng phút. Thời thế tốt đẹp đến mức nằm mơ cũng không ngờ tới! Không sợ bị địa chủ ức hiếp, không sợ thổ phỉ cướp bóc, không sợ bị bắt lính bán tráng đinh, không sợ các loại thuế quân lương... Cảnh Vinh Lão Ngũ thầm nghĩ, người làm ruộng hiện giờ còn phải bận lòng chuyện gì nữa chứ? Chẳng cần phải lo toan bất cứ điều gì cả! Chỉ có một việc: lao động sản xuất, sống những ngày tháng tốt đẹp! Trong thời thế tốt đẹp như vậy, ai mà không sống tốt, còn để xảy ra cảnh thiếu ăn thiếu mặc, thì sẽ không nhận được sự đồng cảm mà ngược lại còn bị phỉ nhổ.
Anh ta được chia một mẫu đất dốc, nửa mẫu ruộng nước, tính cả đất của gia đình là có được năm mẫu ruộng. Anh ta hoàn toàn yên tâm giao việc đồng áng của năm mẫu đất hạn và ruộng nước này cho Bảng Tử lão thái, còn bản thân thì bắt đầu lại nghề cũ, hầu như quanh năm suốt tháng đi lại trong các làng xã vùng sản xuất bông ở bờ bắc sông Vị Hà vốn đã quen thuộc. "Bông bông gạt - bông bông gạt" - chiếc cung bật bông bằng gỗ táo nhẵn nhụi phát ra thứ âm nhạc như dòng nước chảy trong lòng bàn tay anh. Mãi cho đến khi túi tiền căng phồng, anh mới trở về làng Bảng Tử Tỉnh vào mùa vụ thu hoạch và gieo trồng trong hai mùa hạ thu. Anh ta có tính toán riêng: trước hết là tích tiền, sau đó mới mua đất, tiền giấy của chính quyền nhân dân thì không còn phải lo mất giá nữa! Người làm ruộng bình thường cứ có tiền trong tay là nôn nóng mua đất. Anh ta thì không vội, hãy nghĩ xem, nếu anh ta mua thêm chút đất, Bảng Tử lão thái sẽ không làm xuể, sẽ phải trói tay chân anh vào ruộng đất, khó lòng mà đi ra ngoài bật bông kiếm tiền được. Anh ta muốn tích tiền, trước hết là xây một ngôi nhà ngói kiểu ba gian, ở cho rộng rãi thoải mái, không còn phải lo chuyện dột nước vào những ngày mưa gió nữa. Đợi đến khi con nuôi lớn, có thể cầm cày làm ruộng, lúc đó mới mua ruộng sắm đất, khi ấy anh ta sẽ là chủ của một gia đình nông dân giàu có.
"Nhà ai có dự định của nhà nấy, ta có kế hoạch của ta." Cảnh Vinh Lão Ngũ nói thẳng dự định khác biệt của mình cho Bảng Tử lão thái nghe, tự tin nói: "Bà cứ lo mà quản lý việc nhà cho tốt, tôi đi bật bông ở xứ người cũng yên tâm, đừng có nhìn ngó người ta làm gì!"
Trong mùa xuân dài dằng dặc trước khi gặt lúa mì, các làng xã dọc hai bên bờ sông nhỏ hiện lên một cảnh tượng hài hòa của những ngày nông nhàn. Sau khi làm cỏ lúa mì, trên đồng ruộng không còn việc gì lớn, bông trồng rất ít, làm đất không tốn nhiều công sức, đàn ông tự tìm cách kiếm tiền, vào thành phố làm công hoặc đi xa bán tay nghề. Phụ nữ từ bên guồng quay sợi tất bật sang máy dệt, chuẩn bị quần áo mùa hè cho cả nhà và tháo giặt những chiếc áo bông quần bông đã trút bỏ. Cả làng Bảng Tử Tỉnh, guồng quay vo vo, máy dệt lạch cạch, một khung cảnh nông gia tháng ba hài hòa mà thanh nhã.
Bảng Tử lão thái cuối cùng vẫn không học được kỹ năng kéo sợi và dệt vải. Khi bà nội còn sống, bà bận rộn dắt cô đi cầu thần khấn phật xin con ở các ngôi chùa cổ xa gần, không còn tâm trí nào để dạy cô ngồi trước guồng sợi hay máy dệt để học kéo sợi dệt vải. Sau khi bà nội qua đời, cô đành phải học nghề khâu vá đơn giản, miễn cưỡng có thể may cho Cảnh Vinh Lão Ngũ và các con nuôi những bộ quần áo với đường kim mũi chỉ thô kệch (còn về kiểu dáng thì khỏi bàn). Bông của nhà cô đành phải tốn tiền thuê người phụ nữ khác kéo thành sợi, rồi dệt thành vải, may mà Cảnh Vinh Lão Ngũ có sức khỏe tốt, bật bông kiếm được nhiều tiền, bù đắp cho sự thiếu hụt này.
Trật tự cuộc sống mới mà xã hội mới phô bày ra đã mang lại lợi ích cho hầu như tất cả những người nông dân ở làng Bảng Tử Tỉnh mà không có ngoại lệ. Về kinh tế bắt đầu xoay chuyển, về nhân quyền không còn bị bảo trưởng và địa chủ ức hiếp nữa, mấy người nông dân sống tủi nhục nhất ở làng Bảng Tử Tỉnh cũng dám bước đến dưới gốc cây hòe lớn giữa làng, tươi cười nói chuyện phiếm. Mà chỉ mới hai năm trước thôi, vị trí nổi bật dưới gốc cây hòe lớn này là lãnh địa của bảo trưởng và địa chủ, những người nghèo nhìn một cái thôi cũng đủ bủn rủn chân tay. Tốt rồi, sau đó những ngày trời nắng ráo không thể xuống đồng làm việc, nông dân tập trung đến dưới gốc cây hòe lớn, nói cười trêu đùa tán gẫu, chơi cờ "củ phương", "sói ăn ếch", chơi đùa thỏa thích.
Tất cả những lợi ích mà người khác có được thì Bảng Tử lão thái và chồng cô là Cảnh Vinh Lão Ngũ cũng đều có được. Thế nhưng... nỗi tiếc nuối không thể sinh con đẻ cái của Bảng Tử lão thái là không thể giải tỏa. Mặc dù con nuôi đã cao hơn đầu gối, không chút xa lạ mà gọi cha gọi mẹ, nhưng vẫn không thể làm tan chảy "tảng băng" trong lòng cô. Mặc dù bà nội đã qua đời, cô vẫn không thể quên được ánh mắt oán hận của bà trên con đường dắt cô đi cầu thần khấn phật, thật đáng lạnh lòng! Mặc dù Cảnh Vinh Lão Ngũ hiện đang đầy tham vọng kiếm tiền làm giàu, cô lại không thể quên được sự lạnh nhạt và coi thường của anh đối với cô trong suốt mấy năm đó. Cô không giống người ta! Từ sau khi chính cô cũng mất niềm tin vào việc sinh đẻ, cô đã tự thấy mình thấp kém hơn một bậc! Cô ở trong nhà nói chuyện với chồng, với bà nội, đều có một tâm trạng đuối lý, thiếu tự tin không thể khắc phục được; trong làng nói chuyện với các bà già hay các cô vợ trẻ cũng đều có cảm giác thua kém người khác không thể xua tan!
Mùa xuân năm đó, xảy ra một việc không bình thường.
Hứa hương trưởng của xã Hà Loan đến làng Bảng Tử Tỉnh, dưới sự tháp tùng của thôn trưởng Hồ Trường Hải, đích thân triệu tập đại hội dân làng Bảng Tử Tỉnh, bầu chọn lao động kiểu mẫu. Đàn ông ngồi vây quanh phía đông cây hòe lớn, phụ nữ ngồi vây quanh phía tây cây hòe lớn. Phụ nữ thì e lệ, còn Bảng Tử lão thái tự giác đứng ở nơi xa hơn một chút. Không ngờ, Nhị thẩm mồm nhanh miệng lẹ là người phát biểu đầu tiên liền đề cử Bảng Tử lão thái, phụ nữ xung quanh đều đồng loạt tán thành. Sau khi giải phóng, chính phủ đề xướng bình đẳng nam nữ, muốn giải phóng phụ nữ khỏi bếp núc, giường chiếu, có rất nhiều phụ nữ nghe xong chỉ cười, vẫn cam tâm tình nguyện quay cuồng quanh bếp và đầu giường, không giải phóng được chính mình. Nhưng Bảng Tử lão thái từ trước giải phóng đã bình đẳng với Cảnh Vinh Lão Ngũ rồi, cùng đẩy phân, cùng gánh nước, cùng dang rộng hai chân đứng trên bừa, nắm lấy đuôi bò để bừa đất... Bảng Tử lão thái được bầu làm lao động kiểu mẫu của phụ nữ, là xứng đáng với danh hiệu.
"Đồng chí Hoàng Quế Anh, không đơn giản chút nào!" Hương trưởng hỏi rõ tên họ thật của Bảng Tử lão thái, trước mặt toàn thể phụ nữ trong làng, lớn tiếng cảm thán nói, "Xã hội cũ phụ nữ chịu sự áp bức tầng tầng lớp lớp của tam tòng tứ đức, ra khỏi cửa không dám ngẩng đầu, vào cửa không dám nói to, suốt ngày quay cuồng quanh bếp núc. Đồng chí Hoàng Quế Anh có thể phá bỏ xiềng xích, tham gia lao động sản xuất trên đồng ruộng, quả thực là không đơn giản chút nào..."
Phụ nữ lần lượt đổ dồn ánh mắt về phía Bảng Tử lão thái, kinh ngạc, ngưỡng mộ, nhìn đến mức Bảng Tử lão thái thấy ngượng ngùng. Cô cúi đầu, mặt nóng bừng, tim đập thình thịch. Lời của Hứa hương trưởng như một ngọn lửa nhét vào lồng ngực cô, cả người đều nóng hừng hực. Khi bà nội còn sống, chưa từng nói lời hay ý đẹp gì với cô trước mặt, Cảnh Vinh Lão Ngũ ít nói cũng rất ít khi khen ngợi cô. Hứa hương trưởng - một vị hương trưởng của mười dặm tám thôn xã Hà Loan, một nhân vật lớn như vậy lại khen ngợi cô trước mặt mọi người, cô suýt chút nữa không chịu nổi vinh dự bất ngờ này!
Bảng Tử lão thái ngẩng đầu lên, giọng nói trầm hùng của Hứa hương trưởng bay bổng dưới gốc cây hòe lớn, đàn ông và phụ nữ đều ngẩng đầu, nghe Hứa hương trưởng yêu cầu họ học tập cô. Ánh chiều tà rực rỡ, chiếu lên ngọn cây, mái nhà, bầu trời xanh biết bao!
"Cô phải phát huy thành tích, phát huy vai trò đầu tàu." Hứa hương trưởng xoay người lại, nhìn cô, "Dẫn dắt toàn thể phụ nữ, tích cực sản xuất!"
Bảng Tử lão thái phát hiện ra ánh mắt của bao nhiêu đàn ông và phụ nữ trong cả hội trường đều theo ánh mắt của Hứa hương trưởng mà tập trung vào mặt cô, giống như đột nhiên đối mặt với vô số ánh đèn mạnh, không kìm được cúi đầu xuống...
Trước khi rời đi, Hứa hương trưởng sắp xếp cho thôn trưởng Hồ Trường Hải mấy công việc, trong đó có một việc là chăm sóc gia đình liệt sĩ, quân nhân và người già neo đơn, thôn trưởng giao việc đó cho Bảng Tử lão thái, bảo cô vận động mấy cô gái trẻ và các cô vợ trẻ, quét dọn nhà cửa, gánh nước, tháo giặt chăn màn cho những người cần được quan tâm này. Cô được thôn trưởng trọng dụng, vô cùng vui vẻ tập hợp một nhóm cô gái trẻ và các cô vợ trẻ, bắt tay vào làm vô cùng náo nhiệt. Lúc đó vừa không cần tiền công, cũng không biết ghi điểm công, hoàn toàn là lao động tình nguyện, tình cảm làng xóm. Giải phóng rồi, con người với con người càng thêm thân thiết.
Mới làm được một buổi, buổi chiều không thấy ai đến nữa. Bảng Tử lão thái đi từng nhà dọc theo cửa để gọi, các cô gái, các cô vợ trẻ người thì tránh mặt, người thì ậm ừ qua loa. Bảng Tử lão thái có chút đau lòng, "vai trò đầu tàu" này không dễ phát huy đây... Cuối cùng cô biết được từ miệng người khác, những cô gái và các cô vợ đó, đều bị cha mẹ ruột hoặc bà nội cấm đoán ở trong nhà, không cho ra ngoài nữa. Lý do ư? Ít giao du với cái mụ đàn bà không đẻ được kia, đó là tai tinh! Dường như khiếm khuyết không sinh con của Bảng Tử lão thái cũng sẽ lây sang con gái và con dâu của họ, thật đáng sợ!
Điều này thực sự quá đáng sợ! Sự nhiệt tình của Bảng Tử lão thái tụt dốc không phanh, tức đến mức toàn thân run rẩy. Làm sao đây? Chăn màn của gia đình quân nhân và người già neo đơn tháo giặt cho người ta, giờ vẫn đang phơi trên dây, buổi chiều không khâu lại được, tối đến để người ta đắp cọp à? "Vai trò đầu tàu" không nhận được lời khen, ngược lại còn chuốc lấy lời mắng nhiếc. Cô đi tìm thôn trưởng, nói rõ nguyên do, tủi thân đến mức suýt chút nữa rơi nước mắt, Hồ Trường Hải đập bàn một cái, cũng nổi giận. Người cộng sản duy vật chủ nghĩa đầu tiên của làng Bảng Tử Tỉnh này, cảm nhận rõ rệt sự bao vây dày đặc của tư tưởng mê tín phong kiến, khích lệ Hoàng Quế Anh rằng: "Đừng nản chí! Có Đảng Cộng sản chống lưng. Ta có thể đánh đổ địa chủ, bảo trưởng, chẳng lẽ cái đầu phong kiến lại không phá nổi sao? Tôi cùng cô đi vận động..."
Chăn màn cho gia đình quân nhân và người già neo đơn cuối cùng cũng khâu xong trước khi trời tối đi ngủ. Bảng Tử lão thái trở về nhà mình, ôm con gái khóc lớn, nước mắt như suối phun trào ra, làm ướt đẫm vạt áo của con gái. Bà nội đã chết rồi, bao nhiêu phụ nữ ở làng Bảng Tử Tỉnh, vẫn cứ dùng cái ánh mắt đó của bà nội để nhìn chằm chằm vào cô! Lời khen ngợi hào sảng của Hứa hương trưởng, cũng không hề thay đổi vị trí của cô trong lòng người ta, còn nói cái gì mà học tập cô chứ!
Cô khóc đến đau đớn tột cùng. Nước mắt cuối cùng cũng đã cạn, trong cái đầu nặng trĩu lặp đi lặp lại một câu: Để người khác đi làm "vai trò đầu tàu" đi! Hoàng Quế Anh làm không nổi đâu! Trong lòng cô ngược lại thấy bình thản.
Mặt trời vẫn mọc lên từ phía đông và lặn xuống phía tây. Trăng tròn lại khuyết. Gió xuân ấm áp ngày một nhiều, cởi bỏ từng lớp quần áo vải thô của người nông dân, có người cởi trần sửa sang ruộng lúa ngoài bãi sông, chuẩn bị cấy mạ, mùa xuân đã chuyển sang mùa hạ.
Ánh mắt của Bảng Tử lão thái không tự chủ được mà đổ dồn vào mỗi cô dâu mới về làng Bảng Tử Tỉnh. Tay nghề kim chỉ của họ thế nào? Sợi kéo có mảnh không? Vải dệt có đều không? Khi cô biết được từng cô dâu mới không những biết may áo đơn áo bông, mà còn biết kéo sợi dệt vải, thường có cảm giác thất vọng. Theo đó, cô càng kiên nhẫn chờ đợi và quan sát những thay đổi bất thường ở bụng của những cô dâu mới, đợi đến khi nhìn thấy rõ ràng dấu hiệu mang thai của cô dâu đó, cô liền chán nản quay mặt đi, không muốn nhìn cô ta thêm một cái nào nữa, dường như công sức uổng phí, đợi chờ trong vô vọng, tốn bao nhiêu tâm tư.
"Vợ của Ngưu Độc 'có' rồi!" Bảng Tử lão thái không kìm được, nói với Nhị thẩm về phát hiện của mình.
"Có thì là có thôi!" Nhị thẩm thấy không có gì lạ.
"Nhanh thật! Cưới nhau mới nửa năm..." Bảng Tử lão thái nói.
"Xã hội mới, nam hai mươi, nữ mười tám, quả chín cũng như chín rục rồi." Nhị thẩm mồm nhanh miệng lẹ, "Chỉ cần gặp dịp may, ngủ một đêm là 'có' ngay."
Bảng Tử lão thái lập tức ngậm miệng, cúi đầu, câu nói vô ý của Nhị thẩm lại chạm vào vết sẹo trong lòng cô. Chỉ cần gặp dịp may... Cô và Cảnh Vinh Lão Ngũ ngủ với nhau mấy chục năm, lần nào cũng không gặp được dịp may sao? Cô quay người, đi về nhà.
"Vợ của Căn Sinh về nhà chồng tám tháng..." Bảng Tử lão thái lại gặp Nhị thẩm trên đường, không kìm được nói ra phát hiện của mình, "Tám tháng... đứa bé đêm hôm qua đã chào đời rồi."
"Tôi đã nói từ lâu rồi, xã hội mới, trai lớn gái cũng lớn, quả chín cũng như chín rục rồi." Nhị thẩm cũng rất đắc ý, "Chỉ cần gặp dịp may... đứa bé như được buộc trên thắt lưng, tháo xuống một cái là xong..."
"Phét!" Bảng Tử lão thái lần này không mấy tin vào lời Nhị thẩm, bí hiểm nói, "Xã hội mới, hôn nhân tự do đúng là tốt. Chưa về nhà chồng, anh qua tôi lại, e là mang theo cái 'bụng' mà về..."
"Ôi chao! Ngũ lão thái, đừng nói mấy lời thị phi này nữa." Nhị thẩm hoảng sợ nhìn xung quanh, "Cẩn thận người nhà Căn Sinh nghe thấy..." Nói xong, dang rộng đôi chân bó đã tháo ra của mình, hoảng hốt chạy trốn.
Bảng Tử lão thái thầm mong mỏi, làng Bảng Tử Tỉnh cưới về một cô dâu không biết kéo sợi dệt vải, cũng không thể sinh con đẻ cái. Như vậy, trong một góc của cái thế giới rộng lớn Bảng Tử Tỉnh này, cô sẽ có một người bạn đồng hành, sẽ không cảm thấy cô đơn nữa. Cô sẽ ngẩng đầu nói với bất cứ ai rằng, không biết kéo sợi dệt vải lại không sinh con đẻ cái, không chỉ có mình tôi... Thế nhưng, cô kiên nhẫn âm thầm quan sát từng cô dâu cưới về làng Bảng Tử Tỉnh, người ta đều biết may vá dệt vải, hơn nữa còn như thi như đua, người này sinh nhanh hơn người kia. Hết lần này đến lần khác thất vọng, khiến Bảng Tử lão thái trở nên đố kỵ hận thù.
Cuối cùng, Bảng Tử lão thái quan sát được một mục tiêu đầy hy vọng.
Hồ Học Văn ở làng Bảng Tử Tỉnh, dạy học ở trường tiểu học trên thị trấn Thập Lý Bảo, rất được người ta tôn trọng, đây là vị thầy giáo đầu tiên bước ra từ nông gia của làng Bảng Tử Tỉnh nhỏ bé, là người có văn hóa đấy. Anh ta yêu một cô gái, kết hôn ba năm rồi, người phụ nữ kia vẫn chưa thấy dấu hiệu "có". Bảng Tử lão thái vì vậy suy đoán rằng, giáo viên Hồ Học Văn sở dĩ có thể không tốn lễ vật mà nhặt được món hời lấy được một cô vợ tự do, chính là vì cô ta có cái tật đáng sợ này, mới cam tâm để anh ta "tự do".
Bảng Tử lão thái không kìm được sự hứng thú với phát hiện quan trọng này, xáp lại gần Nhị thẩm, chưa kịp mở miệng, Nhị thẩm đã lấy cớ lẩn tránh. Cái mụ già mồm nhanh nhưng nhát gan này!
"Bà có nhìn ra không? Vợ Học Văn không có thai..." Bảng Tử lão thái lại xáp lại gần vợ Căn Sinh trẻ tuổi nói.
"Sao bà biết được?" Vợ Căn Sinh hỏi.
"Ba năm rồi, không thấy cái bụng có động tĩnh gì." Bảng Tử lão thái nói, "Nếu mà sinh được, sớm đã sinh rồi, xã hội mới kết hôn tuổi cao..."
"Bà đoán mò rồi!" Vợ Căn Sinh cười nói, "Người ta hai vợ chồng thương lượng với nhau đấy, tự mình không sinh."
"Thế mà cũng tùy người được ư?" Bảng Tử lão thái khinh khỉnh bĩu môi, "Người sinh được thì không muốn sinh cũng không tùy ý được, người không sinh được muốn sinh cũng không tùy ý được."
"Người ta là người có văn hóa, năng lực khác người!" Vợ Căn Sinh bí hiểm nói, "Hai vợ chồng đó... đang tránh đấy..."
"Tránh được sao?" Bảng Tử lão thái chất vấn dồn dập.
"Nghe nói... Học Văn đeo... cái bao cao su... hì..."
"Hả! Chuyện trên trời!"
Bảng Tử lão thái lắc đầu như trống bỏi, chế nhạo vợ Căn Sinh trẻ tuổi thế mà lại tin vào cái chuyện bao cao su hoang đường nực cười đó. Vợ Học Văn không sinh đẻ được, để che đậy cái xấu, để che đậy khuyết điểm, thế mà lại tung ra tấm màn khói là chồng đeo cái bao cao su đó, cô mới không tin! Lúc cô mới cưới hai ba năm không có bầu, bà nội để che đậy cái xấu cũng nói với người ta rằng, đó là Cảnh Vinh quanh năm ở xứ người bật bông, không gặp dịp may...
Sau khi xã trưởng xã nông nghiệp Hồ Trường Hải ra lệnh cho phụ nữ làm cỏ lúa mì nghỉ ngơi, Bảng Tử lão thái vừa mới ngồi xuống dưới gốc cây bạch dương bên bờ kênh lớn, mẹ của giáo viên Hồ Học Văn tay xách cuốc nhỏ đi tới, mở miệng liền hỏi: "Nhà Lão Ngũ, tôi hỏi cô, cô dựa vào cái gì mà nói vợ tôi không có thai? Hử?" Mới mở miệng đã muốn dồn ép người ta, toàn là tư thế muốn gây sự.
"Tôi..." Bảng Tử lão thái không kịp đề phòng, lời nói ngắn ngủi, không có gì để đáp lại, ấp úng nói, "Tôi cũng là... lo cho vợ Học Văn..."
"Nhà ai vợ cần con hay không cần con, cần cô phải lo à?" Mẹ Học Văn không nhượng bộ tấc nào, tiến sát không lùi, "Cô lo chuyện của cô đi!"
"Tôi..." Bảng Tử lão thái không lùi kịp, lại bị vạch trần chỗ yếu, không đủ sức biện bạch nói, "Tôi thực sự là... có ý tốt..."
"Ý tốt để dành cho nhà mình mà dùng!" Mẹ Học Văn không chút nể nang, một mực tấn công, "Tôi thấy cô là 'mong người nghèo'! Mong người ta giống như cô, không biết dệt vải, không biết đẻ con."
Bảng Tử lão thái hoàn toàn bại trận, nhục nhã đến mức khó mà cãi lại. May mà xã trưởng đã kéo mẹ Học Văn đi, dần dần bình yên trở lại. Phụ nữ làm cỏ lúa mì không những không khuyên giải, ngược lại còn túm năm tụm ba, bàn tán xôn xao:
"Lắm mồm lắm miệng! Cô quản chuyện người ta có con hay không làm gì?"
"Cô ta không biết đẻ con, cũng mong người ta không thể đẻ!"
"Hì! 'Mong người nghèo'..."
Trong ánh đèn dầu hỏa lờ mờ, Cảnh Vinh Lão Ngũ ngồi trên ghế gỗ, giao sổ ghi điểm công cho con gái, bảo nó thay bố đến văn phòng đội để ghi điểm công. Anh ta đã sớm treo cái cung bật bông đó lên, tham gia lao động trong xã nông nghiệp kiếm điểm công rồi. Sau khi sai bảo đứa con gái nuôi đã hiểu chuyện, anh bắt đầu hỏi nguyên nhân Bảng Tử lão thái và mẹ Học Văn cãi vã. Cô kể mình vô cớ bị người ta ức hiếp, thế mà lại rơi những giọt nước mắt tủi thân. Anh lặng lẽ nghe xong, không hề động tâm, không có chút giận dữ bùng phát để đi tìm mẹ Học Văn rửa nhục, ngược lại bình thản khuyên nhủ rằng: "Trong xã nông nghiệp đông người làm việc, lắm người lắm chuyện, một câu nói hớ hác lọt ra, lập tức truyền khắp cả làng đều biết. Chúng ta chỉ lo làm việc, đừng nói dài nói ngắn."
Không nhận được sự ủng hộ của chồng, cũng không bị mắng mỏ, Bảng Tử lão thái ngược lại thấy an tâm. Cảnh Vinh Lão Ngũ treo cung bật bông lên gác gỗ, bụi bặm đã phủ xuống một lớp dày; kỹ năng bật bông của anh không được phát huy, trong tay cũng thiếu tiền tiêu vặt tiện lợi, thường xuyên buồn rầu không vui; đối với chuyện thị phi mà Bảng Tử lão thái gây ra, bất kể có lý hay không có lý, anh đều thấy chán ghét. Bảng Tử lão thái hoàn toàn không trông mong người chồng như vậy đứng ra chống lưng lấy oai cho cô, đi đến tận nhà Học Văn để gây chiến.
Cảnh Vinh Lão Ngũ tiếp tục nói: "Xã trưởng phái làm việc gì, chúng ta làm việc đó; chỉ làm việc, đừng lắm mồm..."
Bảng Tử lão thái bưng cơm nước đơn giản đặt trước mặt chồng, không đáp ứng cũng không phản đối cách đối nhân xử thế của anh, trong lòng lại thấy bực bội, trước mắt dường như hiện lên đôi mắt hung dữ của mẹ Học Văn, trong tai vang lên những lời bàn tán thiên vị mẹ Học Văn... Mong người nghèo...
Mong người nghèo, là cách gọi miệt thị của người nông dân làng Bảng Tử Tỉnh đối với những người có lòng đố kỵ đặc biệt mạnh mẽ. Bản thân vô năng, mong người khác cũng vô năng; bản thân nghèo khó, mong người khác còn nghèo hơn mình; bản thân xui xẻo, mong người khác còn xui xẻo hơn... Đây là một biệt danh đáng khinh bỉ, thế mà lại bị gán ghép lên đầu Bảng Tử lão thái!
Như thể cố tình thị uy với Bảng Tử lão thái, vợ giáo viên Hồ Học Văn, không đầy một năm sau, quả nhiên sinh ra một đứa con, đủ thấy lời "tránh" mà vợ Căn Sinh nói là sự thật rồi. Hy vọng mong có được một người bạn đồng hành trong làng Bảng Tử Tỉnh của Bảng Tử lão thái hoàn toàn tan vỡ, xem ra hy vọng nối tiếp cũng rất mong manh, vì vậy cũng không còn kiên nhẫn đi quan tâm đến chuyện nhà ai vợ có bầu muộn hay sớm nữa. Sự quan tâm của cô, theo sự thay đổi đột ngột của cuộc sống mà nhanh chóng chuyển dịch...