Khi cuộc vận động "Tứ thanh" kéo dài nửa năm trời sắp kết thúc, Bảng Tử lão thái được làm chủ nhiệm hiệp hội bần nông hạ trung nông mới thành lập của đại đội Bảng Tử Tỉnh.
Đội trưởng đội công tác "Tứ thanh" đóng tại đại đội Bảng Tử Tỉnh giải thích quyết định này rất hợp tình hợp lý: "Mong người ta nghèo" thuộc loại mâu thuẫn tính chất gì chứ? Nếu xét hai vụ án lớn mà đồng chí Hoàng Quế Anh phanh phui trong cuộc vận động (tên trọc phú Hồ Chấn Hán và kẻ viết bài phản động Hồ Học Văn), thì đó chính là bằng chứng sắt đá cho giác ngộ giai cấp cao của bà ấy, "mong người ta nghèo" kiểu này, quá tốt!
Bảng Tử lão thái không phải âm mưu gia toan tính chính trị hay quyền lực, chỉ là khi đội trưởng đội công tác "cắm rễ liên kết" tới nhà bà thăm nghèo hỏi khổ, dò hỏi ý kiến của bà về hai vị lãnh đạo đương nhiệm chủ chốt của thôn Bảng Tử Tỉnh là Hồ Trường Hải và Hồ Chấn Vũ, bà nói mình bị chèn ép, cô lập ở thôn Bảng Tử Tỉnh, vô tình kể chuyện Hồ Chấn Hán trồng khoai lang ở bãi sông rồi xây nhà ngói mới, lại kể chuyện mẹ Hồ Học Văn tìm đến tận cửa chửi bới mình, đội trưởng đội công tác nghiêm túc lắng nghe, ghi chép vào sổ... Hồ Chấn Hán bán khoai lang giá cao trong thời kỳ khó khăn của quốc gia, là tên trọc phú mới nổi, căn nhà ngói mới xây bị tịch thu, cải tạo thành câu lạc bộ thanh niên. Bài văn của Hồ Học Văn sau khi phân tích là độc thảo mang tính công kích, kiến nghị cục giáo dục huyện xử lý, vì quan hệ hành chính của Hồ Học Văn thuộc hệ thống giáo dục. Công tâm mà nói, ban đầu Bảng Tử lão thái trốn dưới gốc cây du, ghi lại con số bốn mươi mốt xe khoai lang mà vợ chồng Hồ Chấn Hán thu hoạch từ bãi sông, vốn không phải để chuẩn bị tài liệu cho cuộc vận động "Tứ thanh" sau này, ban đầu bà chỉ xuất phát từ một sự hiếu kỳ thái quá, muốn biết gia sản cơ mật của vợ chồng Hồ Chấn Hán. Không ngờ, đội trưởng đội công tác "Tứ thanh" lại đang cần nhân chứng và vật chứng như vậy...
Bần nông, hạ trung nông thôn Bảng Tử Tỉnh chấp nhận quyết định này, trong cuộc họp bầu cử tất thảy đều giơ nắm đấm cho Bảng Tử lão thái. Ai cũng hiểu rõ trong lòng, các thành viên đội công tác miệng nói liến thoắng: "Phải dựa vào bần hạ trung nông", thực tế thì sao? Việc gì, chỗ nào bần hạ trung nông cũng phải thuận theo đội công tác mà nói; nếu không, coi chừng bị chỉnh!
Làm nền tảng cho sự thật vốn khó chấp nhận này, cựu đội trưởng đại đội Bảng Tử Tỉnh Hồ Chấn Vũ bị đeo lên mũ phần tử địa chủ, ngày nào sáng sớm cũng quét dọn đường phố! Những việc ngoài dự kiến này trở thành sự thật hiển nhiên, vậy nên việc Bảng Tử lão thái vinh dự nhậm chức chủ nhiệm hiệp hội bần nông gần như là chuyện thuận lý thành chương. Mọi thứ không cần truy cứu tính hợp pháp và hợp lý của nó. Những việc ngoài dự kiến quá nhiều, toàn bộ Trung Quốc đang tiến vào một thời kỳ mà hầu như ngày nào cũng xảy ra những chuyện kỳ lạ khiến người ta không thể lường trước được.
Điều tương phản thú vị với việc Bảng Tử lão thái vinh dự nhậm chức chủ nhiệm hiệp hội bần nông là, chính đội trưởng đội công tác "Tứ thanh" trong phút chốc đã sụp đổ!
Đại hội xã viên tuyên bố danh sách lãnh đạo mới các cấp các ban ngành của đại đội Bảng Tử Tỉnh đang tiến hành, đội trưởng đội công tác vừa tuyên bố tên chủ nhiệm hiệp hội bần nông Hoàng Quế Anh, một chiếc xe tải lớn từ đường lớn phía tây thôn chạy vào thôn, chạy thẳng vào hội trường ngã tư giữa phố. Trên xe nhảy xuống mười mấy người nam nữ, đồng loạt quân phục vàng, đồng loạt băng đỏ trên tay, không nói không rằng, vặn tay kéo chân khiêng đội trưởng đội công tác lên, ném vào thùng xe tải. Các xã viên nam nữ đang họp tại thôn Bảng Tử Tỉnh sợ ngây người, người đồng chí cũ ba câu không rời "cách mạng" này, sao bỗng chốc... Bảng Tử lão thái cũng sợ tới mức mặt vàng như nến, hai chân run rẩy.
"Đây là 'phái đi tư bản' trong đơn vị chúng tôi! 'Phần tử tam phản'!" Một người trung niên đứng trên xe tải, tuyên bố với các xã viên Bảng Tử Tỉnh đang kinh hoàng, "Hoan nghênh bần hạ trung nông cùng chúng tôi tạo phản..."
Xe tải cuốn lên bụi mù, chạy ra khỏi thôn.
Bây giờ, ai cũng nói không rõ nhân sự cán bộ do đội trưởng đội công tác tuyên bố còn có hiệu lực hay không? Bảng Tử lão thái chưa một lần thực thi chức trách chủ nhiệm hiệp hội bần nông, thôn Bảng Tử Tỉnh cũng đã bị đấu tranh phe phái làm cho hỗn loạn một mảnh.
Trong tiếng khẩu hiệu vang dội và tiếng súng đáng sợ, những người nông dân già dặn nhút nhát của thôn Bảng Tử Tỉnh co rúm trên mặt kháng, trải qua cái Tết hỗn loạn binh đao đầu tiên kể từ sau giải phóng mười tám năm. Đêm giao thừa, tiếng súng trên đỉnh Nam Nguyên phía sau thôn Bảng Tử Tỉnh không dứt suốt đêm. Hai phái lớn giao chiến, tiếng súng thay cho tiếng pháo, nhà nhà đóng cửa, nơm nớp lo sợ nặn sủi cảo... Cán bộ cũ bị đội công tác "Tứ thanh" đánh đổ, ban lãnh đạo mới tự tan rã trong võ đấu, lúa mì không được bón phân, cũng không được tưới đông, vụ hè thu hoạch cái gì đây? Ngày tháng qua thế nào đây? Tiết Cốc Vũ đã qua rồi...
Hai chiến sĩ giải phóng quân trẻ tuổi tới thôn Bảng Tử Tỉnh, áp dụng biện pháp vừa cứng rắn vừa cấp bách, bất kể hai phái tổ chức tự bày tỏ mình dám cách mạng và tạo phản thế nào, đều phải chấp nhận sự lãnh đạo của Bảng Tử lão thái, ở nông thôn, bần hạ trung nông là lãnh đạo tất cả. Hai phái mỗi bên cử ra hai đại biểu, lập thành tiểu tổ lãnh đạo lâm thời gồm năm người, chủ nhiệm hiệp hội bần nông Hoàng Quế Anh làm tổ trưởng.
Một con dấu khắc chữ Tiểu tổ lãnh đạo cách mạng Bảng Tử Tỉnh, được chiến sĩ giải phóng quân trịnh trọng trao vào tay Bảng Tử lão thái. Trong lòng Bảng Tử lão thái đã cận kề tuổi năm mươi, lúc vui lúc buồn, lo vui đan xen, bàn tay cũng run rẩy. Đây là biểu tượng của quyền lực. Những kẻ cầm đầu hai phái đối chọi gay gắt ở Bảng Tử Tỉnh đều vắt óc tìm cách lấy được con dấu bọc trong vải lụa đỏ này về tay mình. Chiến sĩ giải phóng quân không mắc mưu, hai tay giao cho bà, bà sợ vì nắm giữ con dấu này mà rước lấy tai họa, trong lòng sợ hãi cuống quýt. Chiến sĩ giải phóng quân khích lệ bà rằng, quân đội của họ chi viện cánh tả đang đóng tại cơ quan công xã, cả một trung đội người đấy!
Bà nhận lấy con dấu. Trong nhà không có bàn làm việc có khóa, để ở văn phòng đại đội càng không an toàn, thế là liền bỏ vào một chiếc hộp giấy cứng đã ăn hết bánh ngọt, đặt vào hốc tường đào phía trên đầu giường khang. Ở đây là an toàn nhất.
Mỗi khi Bảng Tử lão thái lau chùi cái núm tròn của con dấu này rồi ấn xuống, mặc dù không tránh khỏi thường xuyên làm chữ bị ngược, nhưng tâm trạng lại rất thần thánh. Ngược hay xuôi, chỉ cần có mấy chữ đỏ này ở đó!
Có lẽ vì e sợ uy lực mạnh mẽ của giải phóng quân, những kẻ cầm đầu hai phái dù trong lòng có giở trò gì, bề ngoài cũng không thể không chấp nhận sự lãnh đạo của Bảng Tử lão thái. Cảnh Vinh Lão Ngũ dù trong lòng sợ hãi thế nào, cũng không thể không chấp nhận sự tâm tình thuyết phục ba lần bảy lượt của chiến sĩ giải phóng quân. Đa số những người nông dân còn muốn dựa vào đất đai ở Bảng Tử Tỉnh để nuôi dạy con cái đã chẳng nghĩ ngợi nhiều nữa, bất kể là ai, chỉ cần vào thời điểm mấu chốt của sản xuất vụ xuân, có thể đứng ra dẫn dắt xã viên đi làm là được rồi! Bảng Tử lão thái ra đời đúng lúc, mọi người ngược lại lại cảm kích giải phóng quân đã nâng đỡ cho thôn Bảng Tử Tỉnh một người có thể kéo dây chuông!
"Mau mau chuẩn bị ruộng bông!" Có người tích cực kiến nghị với Bảng Tử lão thái. Bà liền chỉ phái xã viên đi cày bừa ruộng bông.
"Đến lúc cấy mạ lúa rồi!" Những người muốn dựa vào thôn Bảng Tử Tỉnh để kiếm ăn tiếp tục kiến nghị. Bảng Tử lão thái lập tức chỉ phái mấy lão nông có kỹ thuật đi cấy mạ, tuy bà không tinh thông công việc đồng áng, nhưng lại giỏi hơn phụ nữ thông thường, cũng vui lòng lắng nghe kiến nghị của mọi người.
Một vài công việc nông vụ cấp bách lần lượt được triển khai và đạt được tiến triển, những người nông dân già dặn lặng lẽ bàn tán riêng với nhau, người đàn bà mặt mõ này cũng là một cán bộ không tồi! Cảnh Vinh Lão Ngũ thấy vợ mình được người ta khen ngợi, trong lòng cũng dễ chịu hơn nhiều, thường là sau khi nằm xuống vào ban đêm, lại nhắc nhở bà những lỗ hổng đã quên: Phải dọn sạch bùn trong kênh tưới tự chảy rồi! Trồng đậu nành trên bờ kênh, không phải chuyện nhỏ đâu! Hôm sau Bảng Tử lão thái sẽ phái người đi đào kênh trồng đậu.
Đại đội Bảng Tử Tỉnh dưới sự lãnh đạo của Bảng Tử lão thái, sản xuất dần dần mở rộng, người nông dân bắt đầu an tâm, bản thân bà cũng tăng thêm lòng tin. Thân hình chưa từng sinh nở trong đời bà, càng lộ rõ vẻ cứng cỏi, đi đứng nhanh nhẹn, dường như đường phố thôn Bảng Tử Tỉnh bỗng chốc trở nên ngắn lại, bà đi phăm phăm qua, lại đi cộp cộp quay về. Giọng nói cũng khác xưa, cao hơn, cũng giòn giã hơn, lý lẽ đanh thép, không dây dưa lề mề, ngược lại thực sự giống như tiếng mõ gõ cộp cộp. Người trẻ tuổi bắt chước âm điệu của bà để nói chuyện trêu đùa, người già mắng át người trẻ rằng, quản người ta giống mõ gõ làm gì? Chỉ cần bà ấy có thể dẫn dắt mọi người no bụng, cho dù bà ấy nói chuyện giống như gõ chiêng cũng được!
Cũng chẳng trách Bảng Tử lão thái đi lại vội vã trong ngõ thôn, nói chuyện, bà quá bận rộn. Việc trong việc ngoài, cách mạng và sản xuất, cấp trên cấp dưới, việc lớn việc nhỏ của thôn Bảng Tử Tỉnh, đều tập trung lên người bà.
Vừa tiễn hai cán bộ do công xã phái đến kiểm tra công tác đại phê phán đi, lại có hai người lạ mặt đi xe đạp bước vào sân nhà Bảng Tử lão thái.
"Chủ nhiệm Hoàng, đây là giấy giới thiệu của chúng tôi." Một trong số những người đến thăm, người lớn tuổi hơn, đưa một tờ giấy giới thiệu in chì trước mặt Bảng Tử lão thái, "Chúng tôi muốn tìm hiểu về một người từ bà."
Bảng Tử lão thái nhận giấy giới thiệu, nhìn thấy trên đó có đóng dấu đỏ, tuy không biết chữ, cũng yên tâm đặt lên bàn, buột miệng nói: "Các người muốn tìm hiểu vấn đề gì của ai chứ?"
"Hồ Ngọc Dân ở đơn vị chúng tôi, quê quán ở thôn các bà. Chúng tôi muốn tìm hiểu quan hệ xã hội của anh ta."
"Ừm... có người này." Bảng Tử lão thái hơi suy nghĩ một chút rồi nói, "Người này cả nhà sống ở thành phố Tây An, lâu lắm không về, trong nhà chẳng còn ai nữa."
"Chúng tôi trong đợt 'thanh đội' đã tra ra anh ta có ngôn luận 'phản động hiện hành', muốn tìm hiểu gia sử của anh ta..."
"Người này... bố anh ta chết sớm, mẹ anh ta cải giá, anh ta đi ăn mày rồi lẻn vào thành phố, đi bôi hồ dán cho một xưởng hồ giấy; sau giải phóng nghe nói đã phất lên..."
"Anh ta đúng là xuất thân công nhân." Người đến thăm nói, "Nhưng từ khi 'Cách mạng Văn hóa' đến nay, toàn nói lời phản động..."
"Nhà anh ta không còn ai nữa." Bảng Tử lão thái nói, "Còn biểu hiện của anh ta ở chỗ các người, thì tôi không biết."
"Ừm..." Người đến thăm rõ ràng là thất vọng, đi mấy chục dặm đường, từ Tây An tìm đến tận ngôi làng miền núi hẻo lánh này, công cốc, thực sự có chút không cam tâm nói, "Ông nội anh ta làm nghề gì?"
"Ông nội anh ta cũng là nông dân thôi." Sau khi Bảng Tử lão thái trả lời, ngược lại lại nhớ ra một ký ức quan trọng, "Còn ông ngoại anh ta... có cần nói không?"
"Ông ngoại anh ta... cũng là thân thuộc quan trọng mà!" Trong mắt người đến thăm lóe lên tia hy vọng, "Tuy đã qua ba đời, có thể làm tư liệu tham khảo."
"Ông ngoại anh ta từng làm thổ phỉ... đại khái là vào lúc nào nhỉ? Dù sao cũng là lúc đàn ông còn để tóc đuôi sam ấy." Bảng Tử lão thái hồi tưởng lại, "Tôi nghe người ta nói, ông ngoại anh ta bị người làng Trịnh Gia đánh chết, xác khiêng về Bảng Tử Tỉnh, người trong làng không ai chịu khiêng đi chôn..."
"Xin bà nói chi tiết một chút."
"Chỉ có vậy thôi."
"Ông ngoại anh ta tên là gì?"
"Không nhớ rõ..."
"Xin bà đóng dấu." Người đến thăm thuật lại nội dung đã ghi chép, sau đó đưa tờ giấy kẻ ô đỏ chằng chịt chữ đến tay Bảng Tử lão thái.
Bảng Tử lão thái không thèm nhìn (bà không biết chữ), lấy con dấu hình tròn từ trong hộp bánh ngọt ra, chấm vào hộp mực, rồi lại đặt trước miệng thổi hơi vào, trịnh trọng ấn xuống, nhấc lên nhìn, rất tốt, dấu vết rõ ràng. Dường như chỉ có đóng cái dấu tròn trịa này lên, phần tài liệu đó mới thực sự giống như một phần tài liệu vậy.
"Phiền bà Chủ nhiệm Hoàng." Người đến thăm hài lòng tạm biệt bà, dắt xe đạp, cáo từ.
Bảng Tử lão thái cười, tiễn khách lên đường. Khi bà quay lại trong nhà, lại nhìn thấy Cảnh Vinh Lão Ngũ đang loay hoay xoay vòng vòng trong sân, vẻ mặt nóng như lửa đốt.
"Chuyện gì làm ông vội đến thế?" Bảng Tử lão thái vội hỏi.
"Vào nhà hãy nói." Cảnh Vinh Lão Ngũ tức tối nói.
Hai người lần lượt đi vào nhà trong, ngồi xuống.
"Tôi bảo bà..." Cảnh Vinh Lão Ngũ bực bội phàn nàn, giọng nói không trôi chảy.
"Tôi làm sao?" Bảng Tử lão thái cũng khó hiểu, bực dọc hỏi.
"Bà... chà!" Cảnh Vinh Lão Ngũ vỗ mạnh xuống mép giường khang, "Bà nói chuyện ông ngoại của người ta làm gì?"
"Tôi nói chuyện ông ngoại của ai cái gì chứ?"
"Bà nói chuyện ông ngoại Ngọc Dân làm thổ phỉ làm gì?" Cảnh Vinh Lão Ngũ cuối cùng cũng nói ra. Lão chẻ củi ở sân sau, qua cửa sổ sau, đã nghe lén toàn bộ nội dung cuộc trò chuyện giữa vợ và người đến thăm, mắt cũng sắp đỏ lên vì lo lắng.
"Ồ! Là chuyện này à —" Bảng Tử lão thái ngược lại nhẹ nhõm cười, "Người ta hỏi tôi mà!"
"Người ta chỉ hỏi đến đời ông nội anh ta thôi. Bà lại lôi chuyện ông ngoại anh ta ra nói."
"Phải chịu trách nhiệm với tổ chức mà!" Bảng Tử lão thái bỗng thay đổi giọng điệu, "Ông ngoại anh ta làm thổ phỉ là sự thật mà!"
"Bà tận mắt nhìn thấy à?" Cảnh Vinh Lão Ngũ vừa gấp, liền cãi lại.
"Tôi nghe người ta nói." Bảng Tử lão thái cũng không chịu thua.
"Bà nghe ai nói?"
"Tôi..."
Biến thành cuộc tranh cãi không thể phân giải giữa hai ông bà già.
"Đây là việc tổ chức đối với tổ chức." Bảng Tử lão thái cao giọng, trịnh trọng răn dạy ông lão lạc hậu không hỏi đến chính trị, "Người ta đến nói chuyện công với tôi, chuyện của Đảng, chuyện cách mạng, sau này ông... đừng có quản!"
Cảnh Vinh Lão Ngũ vừa nghe thấy vợ dùng quan quyền để áp chế mình, không khỏi nổi giận, cái tẩu thuốc "xoảng" một tiếng, cũng cao giọng lên: "Đảng Cộng sản nói là lấy thực tế làm thực tế, đâu có kiểu bà đi nói hươu nói vượn cho người ta?"
"Câu nào tôi nói không phải là thực tế?" Bảng Tử lão thái tông giọng cao hơn, như đang cãi nhau, "Chuyện ông ngoại anh ta từng làm thổ phỉ, ai mà không biết?"
Cảnh Vinh Lão Ngũ dịu xuống. Cãi vã ầm ĩ lên, làm lộ nội dung cuộc trò chuyện của hai ông bà ra ngoài, kết quả chắc chắn sẽ càng tệ hơn. Vì mình không thể áp chế được vợ về mặt khí thế, lão đành nén giận, khẩn thiết nói: "Bà ơi là bà! Bà không nhìn xem thế sự đã loạn đến mức nào rồi, người tốt toàn gặp tai ương! Từ lời của hai kẻ đó, chúng ta nghe ra được, Hồ Ngọc Dân của thôn chúng ta hiện giờ cũng đang gặp tai ương rồi! Người ta chuyên đến để bới móc chuyện người ta, bà còn nói mấy chuyện từ mấy đời trước, chẳng phải đổ thêm dầu vào lửa sao?"
"Tư tưởng này của ông, đáng bị phê phán! Ở công xã họp, chủ nhiệm ủy ban cách mạng nói, phải phê phán tư tưởng 'người tốt'!" Bảng Tử lão thái càng đắc ý, chế giễu cái đầu lạc hậu của ông lão nhà mình, "Ông chỉ cần đi lao động kiếm điểm công là được rồi..."
Cảnh Vinh Lão Ngũ hoàn toàn bại trận, nhìn khuôn mặt đắc ý của bà vợ, ghét bỏ hừ một tiếng, liền cầm tẩu thuốc đi ra khỏi cửa. Tuy bà là người cầm đầu thôn Bảng Tử Tỉnh, dẫu sao cũng là vợ lão, ban ngày cùng lão ăn chung nồi, ban đêm cùng lão ngủ chung giường khang, lão không thể không quan tâm đến tính hợp lý và an toàn trong lời nói hành động của bà từ góc độ của một người đàn ông. Đây không chỉ là chuyện của riêng bà, thực tế liên quan đến danh dự của lão và những đứa con mà họ nhận nuôi đã lớn cao ngang tường... Nghĩ đến những điều này, lão trút nỗi oán giận lên những người đã nâng đỡ bà lên đài. Họ đã đi rồi, lại để lại những nỗi lo âu và phiền não không dứt cho cái gia đình này.
Lão một mình, ngồi xa tít dưới gốc cây du bên mép sân. Nghĩ đến thời thế hỗn loạn hiện nay, những chuyện kỳ quái đấu người đánh người lưu truyền không dứt, lấp đầy tai lão, trong thời thế như vậy, làm sao dám lộ diện, nói hươu nói vượn được chứ? Trong lòng lão càng cảm thấy nặng nề, luôn có một cảm giác hoảng sợ rằng tai họa sớm muộn cũng sẽ giáng xuống. Người đàn bà không biết thế sự này...
Bảng Tử lão thái tiếp tục tiếp đón những người đến thăm.
Người đến thăm tới tấp không ngớt. Đa số là đàn ông, thỉnh thoảng cũng có phụ nữ. Họ nói thứ ngôn ngữ địa phương lạ lẫm miền Nam hay miền Bắc mà Bảng Tử lão thái hiếm khi nghe hiểu, cười mở cặp công văn, đưa giấy giới thiệu có đóng dấu đỏ, kể lể đối tượng họ muốn tìm hiểu và điều tra. Bảng Tử lão thái tiếp khách nhiệt tình, rót nước, mời thuốc, sau đó biết gì nói nấy, trả lời từng câu một, rồi đóng dấu của cơ quan quyền lực lâm thời đại đội Bảng Tử Tỉnh lên, tiễn khách lên đường.
Cuộc vận động vẫn tiếp tục, không thấy có khả năng kết thúc. Là một bộ phận của toàn bộ "Cách mạng Văn hóa", thanh đội, chỉnh đảng, nhất đả tam phản... Bảng Tử lão thái vừa mới nói suôn sẻ một danh từ mới, thì một danh từ mới lạ lẫm lại vang dội được đưa ra. Bà dần dần rút ra một quy luật, hễ một cuộc vận động dấy lên, thì người đến thôn Bảng Tử Tỉnh tìm bà điều tra tìm hiểu tình hình lại đông lên. Bà bấm đốt ngón tay tính toán, thôn Bảng Tử Tỉnh với sáu bảy mươi hộ dân, những người làm việc ở Tây An và khắp các nơi Nam Bắc trong tỉnh, thậm chí ở Tân Cương, Bắc Kinh hay nơi nào đó ở miền Nam, những nhà máy lớn hoặc cơ quan nhỏ nơi họ công tác, đều đã cử người ghé thăm cái góc hẻo lánh dưới gò đất vàng, bên bờ sông nhỏ này rồi.
Hai sĩ quan mặc quân phục bước vào Bảng Tử Tỉnh.
"Chủ nhiệm Hoàng rất bận, chúng tôi làm phiền bà rồi." Hai quân nhân đồng thanh nói, thái độ ôn hòa, khách sáo, theo lệ thường trước tiên đưa giấy giới thiệu.
"Không có gì không có gì! Công việc cách mạng mà!" Bảng Tử lão thái đã quen với kiểu khách sáo mang tính lễ nghi này, ứng đối cũng đã thành thục lão luyện, "Có vấn đề gì, cứ nói thẳng!"
Cuộc trò chuyện chính thức bắt đầu.
"Ở thôn các bà có người tên Hồ Tuyển Sinh không?"
"Có. Là sinh năm phổ tuyển."
"Thanh niên này đang phục vụ trong quân đội chúng tôi."
"Ồ."
"Thanh niên này nhập ngũ hai năm rồi, biểu hiện khá tốt." Quân nhân nhiệt tình khen ngợi người chiến sĩ nhân dân lớn lên ở thôn Bảng Tử Tỉnh, "Đại đội muốn bồi dưỡng cậu ta thành một hạt giống, chúng tôi đến khảo sát một chút quan hệ xã hội của cậu ta."
Từ miệng của biết bao nhiêu người đến thăm, Bảng Tử lão thái đã nghe nhiều và nghe quen những chuyện bất trắc của những người nam nữ thôn Bảng Tử Tỉnh đang công tác bên ngoài, nghe nhiều những chuyện bất hạnh của những người đó, ngược lại đã thành thói quen nghe những chuyện bất hạnh, chứ không quen nghe những chuyện có hạnh hiếm hoi này. Đã bồi dưỡng thành hạt giống, thì không nói cũng hiểu, là vào Đảng và đề bạt cán bộ. Bảng Tử lão thái không biết phải nói thế nào đối với người như vậy.
"Gia đình Hồ Tuyển Sinh là thành phần bần nông." Bà nói.
"Đúng." Quân nhân gật đầu nói, "Bố mẹ biểu hiện ở đại đội thế nào?"
"Bình thường." Bảng Tử lão thái nói, "Không tích cực cũng không phản động."
Quân nhân rất không yên tâm hỏi: "Không có vấn đề gì chứ?"
"Vấn đề lớn thì không có." Bảng Tử lão thái thở dài, tỏ vẻ tiếc nuối nói, "Lịch sử của bố mẹ cậu ta... phức tạp..."
"Ừm —" Hai quân nhân nhìn nhau, sắc mặt tập trung và nghiêm túc hẳn lên, rõ ràng là điều không ngờ tới.
"Có người tố giác trên đại tự báo, nói bố cậu ta là binh bựa, bán tráng đinh, vơ vét một đống tiền, đi rồi lại chạy, về rồi lại bán... nghe nói từng đến Quảng Đông, Vân Nam..."
"Có làm chuyện xấu gì không?" Quân nhân ngạc nhiên hỏi.
"Nói không rõ." Bảng Tử lão thái ngược lại bình tĩnh nói, "Chuyện của mẹ cậu ta, càng nói không rõ. Có người nói, bố cậu ta bán tráng đinh chạy đến Hà Nam, trốn vào nhà một địa chủ làm thuê, chưa được mười ngày nửa tháng, đã dụ dỗ tiểu thư nhà chủ đất bỏ trốn..."
"Các bà đã điều tra rõ vấn đề này chưa?"
"Tra không rõ." Bảng Tử lão thái nói, "Chúng tôi phái người đến Hà Nam, nơi quê cũ của bà ta, đã xây hồ chứa nước, thôn xóm di dời rồi, không tìm ra tung tích..."
"Việc này... phải làm sao đây?" Một sĩ quan lắc đầu, phiền não nói, "Đi đâu để làm rõ đây?"
"Chúng tôi cũng không có cách nào." Bảng Tử lão thái nói, "Không làm rõ được, thì tạm treo đó đã..."
Hai quân nhân khẽ thở dài, bước ra khỏi sân nhà Bảng Tử lão thái. Bảng Tử lão thái theo lệ thường dùng giọng dứt khoát vang dội tiễn khách lên đường: "Đi thong thả..."