Sau khi hẹn xong thời gian ngày mai, lại còn khéo léo từ chối lời đề nghị cung cấp một chiếc xe cho Vạn Trường Sinh tiện đi lại của ông Tô, hai người mới cảm ơn sự chiêu đãi của chủ nhà rồi xin cáo từ ra ngoài.
Đỗ Vân giơ tay chỉ một hướng: "Đi dạo đi, vận động tiêu cơm, buổi tối tôi hiếm khi ăn nhiều thế này."
Vừa nói vừa cởi khuy áo khoác, không làm bộ yêu kiều nữa.
Áo khoác ngắn màu xám đen của Vạn Trường Sinh vốn đã mở ra, dù sao thì khí chất văn nhã từ trong ra ngoài của anh ta vẫn có, chỉ là trước kia không thích thể hiện.
Đỗ Vân còn ra hiệu cho anh một tay đút túi, cố gắng mang theo phong cách lãng tử tao nhã: "Sau này tình huống xuất hiện công khai sẽ ngày càng nhiều, tốt nhất anh nên duy trì hình tượng đối ngoại như thế này, sau khi về hãy bảo anh Mã chụp cho anh một bộ ảnh hình tượng thật chỉn chu, dùng ở đâu cũng được."
Vạn Trường Sinh ừ một tiếng đầy vô tư, anh đến Thượng Hải hai ba lần, đều là vội vàng giảng bài hoặc ghé qua, hầu như không có cơ hội nhàn nhã đi dạo phố thế này.
Vốn muốn tiếp tục tìm một rạp chiếu phim để tăng tốc ôn luyện, nhưng đi trên con phố khách du lịch đông đúc, chợt thấy đi dạo thế này cũng tốt.
Đỗ Vân thì khỏi phải nói, đi trên phố chính là một cảnh đẹp, thỉnh thoảng lại có người cố tình tăng tốc đi lên phía trước, rồi giả vờ chụp ảnh phong cảnh Bến Thượng Hải, chụp lại bóng lưng quyến rũ này rồi trầm trồ rằng chính diện cũng đẹp đến thế.
Hai người cơ bản không bận tâm đến những ống kính ồn ào xung quanh, Vạn Trường Sinh còn tháo gọng kính vướng víu xuống, lắng nghe Đỗ Vân kể lại nguồn gốc của những kiến trúc đậm chất ngoại quốc này một cách thông thạo, tất nhiên còn có cả những tòa cao ốc thương mại rực rỡ huy hoàng phía đối diện.
Dần dần khớp với những lịch sử tung hoành mà Vạn Trường Sinh đã đọc nhuần nhuyễn.
Không khí tiểu nông khép kín lười biếng ở chốn Thiên phủ chi quốc Thục Xuyên đó, khác hẳn với sự phong ba bão táp trên bến Thượng Hải.
Cho dù Thục Xuyên cũng chưa bao giờ thiếu những màn tranh quyền đoạt lợi, nhưng suy cho cùng vẫn là đấu đá nội bộ nhiều hơn, không giống nơi này, thứ hướng tới đều là bốn biển năm châu.
Sự khác biệt về thời đại và vị trí địa lý, cũng giống như sự khác biệt về xuất thân và môi trường của con người vậy, sẽ mang lại những thay đổi trưởng thành hoàn toàn khác nhau.
Hai người vừa đi dọc bờ sông vừa trò chuyện một cách thong dong nhàn nhã, từ nhân văn lịch sử đến thi từ ca phú, rồi từ thiên văn địa lý đến triết lý nhân sinh, dù sao thì cả quá trình vẫn giữ khoảng cách, tuyệt đối không có hành động nắm tay hay khoác tay, chứ đừng nói đến chuyện "thực hành hưng bang" mà Tôn Nhị Nương nhấn mạnh.
Thế nhưng đứng ở Bến Thượng Hải đông đúc người qua lại, thỉnh thoảng nhìn nhau, thứ nhìn thấy không phải dục vọng, càng không phải sự quấn quýt, thậm chí so với đêm Giáng sinh hai năm trước, khi hai người đứng ở con phố cũng đông nghịt người như vậy, lại mơ hồ cảm thấy dường như còn khăng khít hơn cái nắm tay hồi đó.
Nhìn nhau cười, hai người từ từ đi bộ về khách sạn, dưới ánh đèn sáng rực của sảnh chính lại thấy ý còn chưa tận, thế mà lại đến quán bar phía sau sảnh nhỏ nhẹ thêm hai ly, Đỗ Vân cuối cùng cũng tìm mọi cách khai thác hết những suy nghĩ của Vạn Trường Sinh về phim ảnh, mới thỏa mãn mà chia nhau đi ngủ.
Ngày hôm sau, kiểu cách phục cổ mang chút phong vị Âu lục học viện này của Vạn Trường Sinh, quả nhiên rất được các giới ở Thượng Hải yêu thích, từ lúc anh đến hiện trường, những ống kính đã tách tách không ngừng nghỉ.
Điểm này có sự khác biệt so với khu vực Kinh Tân.
Hơn nữa ngay cả không khí buổi lễ khai mạc ở đây cũng thời thượng hơn nhiều.
Không còn là kiểu lãnh đạo cắt băng khánh thành, đi thị sát một vòng như truyền thống ở phương Bắc nữa.
Mà là ngay trước bức tường màn hình cong khổng lồ, mời các lãnh đạo liên quan của Thượng Hải, lãnh đạo các cơ quan thư họa cấp quốc gia, cùng những nghệ sĩ nổi tiếng, ngồi vây thành một nửa vòng tròn trên sân khấu cùng với đại diện nghệ sĩ trẻ như Vạn Trường Sinh, trò chuyện tọa đàm, cùng nghĩ về một thời đại mới của văn hóa nghệ thuật.
Trong tình cảnh như thế này, đương nhiên Vạn Trường Sinh suốt cả quá trình đều là những lời hoa mỹ sáo rỗng kiểu "chào bạn, chào tôi, mọi người đều tốt".
Nhưng thực tế tại hiện trường lại không như vậy.
Có lẽ vì ở xa phương Bắc, ở đây có rất nhiều lời dám nói, câu dám hỏi.
Dưới sân khấu trông có vẻ như đang ngồi đầy khách quý, thực sự có người đứng lên hỏi thẳng: "Hôm nay nhân tiện có lãnh đạo các bên ở đây, tôi xin phép được nói thẳng. Triển lãm Mỹ thuật Thanh niên Toàn quốc đã tổ chức mấy kỳ rồi, hiện nay các tác phẩm ngày càng nghiêng về kiểu bài tập mệnh đề chủ đạo, ca ngợi thời đại mới, cuộc sống mới, ca công tụng đức, những tác phẩm có thể vào kinh hay đoạt giải đề cử, lại càng giống như triển lãm thành tựu của các giới trong cả nước. Chúng ta là giới mỹ thuật, là triển lãm nghệ thuật, chẳng phải từng đề xướng 'trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng' sao? Hiện tại cơ bản đã trở thành cục diện lúng túng chỉ bàn về chủ đề chính, triển lãm thanh niên thế này còn có ý nghĩa gì nữa?"
Đây chính là điểm khác biệt của giới nghệ thuật so với nhiều ngành nghề khác, hăng hái tràn trề, sự tùy hứng nhất thời rất nhiều.
Những người có thể trà trộn đến cấp bậc này, ở những ngành khác hầu hết đều là cáo già cả rồi, trừ khi có sự tranh đoạt lợi ích đặc biệt nghiêm trọng, rất hiếm khi xuất hiện cảnh chất vấn trực diện thế này.
Các lãnh đạo, nghệ sĩ trên sân khấu sắc mặt vẫn như thường, chỉ có kẻ mới vào nghề như Vạn Trường Sinh là biểu cảm trên mặt kiểu: "Vãi chưởng, các người chơi lớn vậy sao!"
Nói chung, phương thức xử lý loại tình huống này có vài kiểu.
Kiểu trên sân khấu làm như không có chuyện gì, thẳng thừng lờ đi những tạp âm xuất hiện không đúng quy tắc này là phổ biến nhất, cũng hơi thử thách độ dày của da mặt, dù sao thì hiện trường cũng còn nhiều ống kính thế kia.
Sau này cũng dễ trở thành trò cười.
Cho nên hiện tại các lãnh đạo thường cười cười, đáp lại hai câu nhạt nhẽo vô vị, kiểu như tình huống này đúng là đang có chiều hướng gia tăng, đây chính là lúc cần dùng công phu Thái Cực để đẩy ngược lại, nói là cần mọi người cùng nghiên cứu thảo luận.
Một số người đẩy vấn đề chuyên nghiệp còn có thể phản đòn, chẳng phải chính vì tác phẩm gần gũi với quần chúng ít đi, mới dẫn đến việc lựa chọn khó khăn sao, vấn đề nằm ở người sáng tác chứ không phải bên tổ chức, càng không phải ở thể chế.
Tóm lại không phải chuyện gì to tát, cũng sẽ không quay lại tìm những người này tính sổ, mất mặt lắm.
Lần sau không cho chơi cùng là được.
Đương nhiên, tiền đề là phía sau loại người này, loại tiếng nói này không có nguyên nhân sâu xa nào đáng cảnh giác.
Đây cũng là tâm thái mà Quan sư nương từng bồi dưỡng cho Vạn Trường Sinh.
Cũng may giới nghệ thuật thực sự có thể không cần nghĩ nhiều như vậy, những kẻ lỗ mãng, ngốc nghếch và khó chịu thực sự rất nhiều.
Cho nên mấy vị trên sân khấu vậy mà còn dám nhịn cười, thực sự không ai nổi giận đùng đùng, sau đó là đùn đẩy cho nhau, người Thượng Hải cười cười mời bên cơ quan thư họa hồi đáp, cơ quan thư họa lại mời ban tổ chức hồi đáp, chủ tịch ban tổ chức lại mời nghệ sĩ nổi tiếng hồi đáp, nghệ sĩ nổi tiếng đã hơn sáu mươi tuổi, lúc nhìn sang Vạn Trường Sinh, mấy trăm người dưới sân khấu, đa phần là truyền thông, thế mà lại bật cười thành tiếng.
Thực ra thể chế của người Trung Quốc nói nghiêm túc thì rất nghiêm túc, nói không nghiêm túc thì ai cũng tự hiểu vấn đề là thế nào.
Chủ yếu là tư thế mấy vị trên sân khấu đều nhoài người ra nhìn Vạn Trường Sinh - thằng nhóc này, buồn cười quá.
Có kiểu đùa cợt kiểu công khai bắt nạt người mới.
Vạn Trường Sinh có lẽ gần đây nghiền ngẫm diễn xuất khá nhiều, cái dáng vẻ hơi căng thẳng hơi hoảng sợ cũng giống y như thật, càng làm tăng thêm tiếng cười ồ lên.
Lần này đến cả người dẫn chương trình cũng thấy anh dễ bắt nạt, vội vàng nhân lúc tiếng cười chưa dứt, dùng giọng đọc diễn cảm tuyệt vời gọi Vạn Trường Sinh: "Đúng, với tư cách là người đoạt giải vàng trẻ nhất của triển lãm thanh niên kỳ này, cũng là đại diện nghệ sĩ trẻ của chúng ta, Vạn Trường Sinh, anh là người có tư cách nhất để trả lời câu hỏi này, anh có cái nhìn như thế nào?"
Vạn Trường Sinh không biết vì sao lại liếc mắt nhìn Đỗ Vân đang ngồi ở góc dưới sân khấu.
Đây là một nơi giống như nhà hát lớn có phòng thu, bên dưới bày từng hàng ghế, ở giữa phía trước dành cho nghệ sĩ, phía sau dành cho truyền thông, hai bên góc là chỗ ngồi của các loại quản lý, trợ lý và tùy tùng.
Đỗ Vân chắc chắn là người nổi bật nhất trong số đó, dù cô đã cố gắng che giấu hết mức có thể.
Nhưng lúc này dáng vẻ khoanh tay nhìn Vạn Trường Sinh, khóe miệng nhếch lên tuyệt đối không phải là nụ cười nháy mắt một bên.
Có lẽ chỉ là những thứ mà hai người dường như đã trò chuyện qua vào ngày hôm qua, khiến anh có cảm nhận chân thực.
Vạn Trường Sinh mỉm cười cầm micro lên, tách tách tách lại là một loạt tiếng màn trập dày đặc.
Tiếng phổ thông của anh thực sự không tính là tốt, Đỗ Vân cũng lười chỉnh, nhưng dù sao cũng làm được sự rõ ràng rành mạch, hơn nữa còn mang thói quen gặp ai cũng gọi "thầy" của vùng Giang Châu: "Vị thầy này, đây là lần đầu tiên tôi đến Thượng Hải lưu lại tham quan như thế này, hôm qua cùng bạn đi dạo ở Bến Thượng Hải, nơi chứng kiến lịch sử cận hiện đại một hai trăm năm của chúng ta đó, đã mang lại cho tôi sự xúc động rất lớn."
Đối phương hơi nhíu mày, có lẽ cảm thấy mình rõ ràng là đến để làm "phẫn thanh", bày tỏ quan điểm bức xúc hăng hái, anh nói chuyện đông tây gì với tôi thế.
Nhưng tất cả mọi người đều yên lặng lắng nghe, ống kính nhiều như vậy cũng đang quay, anh ta chỉ có thể đứng đó cầm micro mà nghe.
Nghe Vạn Trường Sinh nói chuyện tuyệt đối không phải là lạc đề: "Tôi không biết bạn đứng đó nhìn thấy những gì, tôi nhìn thấy một hai trăm năm qua, đất nước này, dân tộc này, khi đối mặt với khủng hoảng, tất cả mọi người đều đã nỗ lực..."
Hội trường rộng lớn cao vút càng trở nên yên tĩnh hơn, chỉ nghe thấy tiếng phổ thông mang chút âm điệu Thục Xuyên của Vạn Trường Sinh đang vang vọng.
Đã bạn dám hỏi, Vạn Trường Sinh càng dám nói: "Tôi đến từ nông thôn Thục Xuyên, địa chủ là tầng lớp chúng ta rất quen thuộc, tôi cũng đến từ Học viện Mỹ thuật Thục Xuyên, khoa của chúng tôi từng cho ra đời một bộ điêu khắc nổi tiếng là "Thu Tô Viện", tố cáo sự bóc lột tàn khốc của giai cấp địa chủ. Tôi không phải lật lại bản án cho giai cấp địa chủ, chỉ là nhắc đến trong cái thời đại mất nước nhục nhã đó, bạn nghĩ địa chủ đều là Chu Bát Bì, đều ức hiếp nam nữ sao? Rất nhiều lãnh tụ đều bước ra từ gia đình như vậy, giai cấp địa chủ, sĩ phu cũng từng nỗ lực, phát động vận động Dương Vụ..."
Hầu như tất cả mọi người đều hơi kinh ngạc, cậu đang dạy lịch sử đấy à?
Vạn Trường Sinh phía sau phổ cập lịch sử rất nhanh: "Bạn nghĩ hoàng tộc phong kiến đều là những con rối tê liệt, ăn không ngồi rồi chờ chết sao? Họ cũng từng nỗ lực, hoàng tộc và giai cấp quan liêu từng phát động Mậu Tuất Biến Pháp..."
"Bạn nghĩ nhà tư bản đều là tay sai của nước ngoài, bóc lột công nhân, uống máu người sao? Giai cấp tư sản cũng từng nỗ lực, Cách mạng Tân Hợi!"
"Bạn nghĩ nông dân đều là những kẻ đần độn ngu xuẩn sao? Họ càng nỗ lực hơn, Thái Bình Thiên Quốc, Nghĩa Hòa Đoàn, cùng với Cách mạng Giải phóng..."
"Cuối cùng trên mảnh đất dưới chân này, cuối cùng nhờ công nhân và nông dân đoàn kết lại, dùng Cách mạng Giải phóng thay đổi thời đại và tất cả, tôi muốn hỏi, khi tất cả các tầng lớp đều đang nỗ lực, giới nghệ thuật đang làm gì?"
Lãnh đạo bên kia lập tức đáp lại trực diện: "Mặt trận văn nghệ vẫn luôn nỗ lực!"
Cái giọng điệu này cao quá rồi.
Vạn Trường Sinh cười cười gật đầu, vẫn nhìn vị nghệ sĩ trung niên đã đặt câu hỏi: "Cho dù là người biết chữ, hay là kẻ mù chữ, dù là kẻ cầm đao lớn, hay kẻ cầm súng, dù là võ phu, hay là văn nhân, các tầng lớp đều từng nỗ lực, cho dù phương hướng nỗ lực là sai, cho dù kết quả là thất bại, nhưng họ đều đã làm hết sức mình, cố gắng thay đổi cục diện nguy nan, cho đến khi chúng ta tìm ra phương thức đúng đắn nhất, đây mới là nơi đáng ca ngợi và vinh quang nhất của dân tộc chúng ta. Mà trong toàn bộ quá trình này, văn nghệ đang ở vị trí nào? Đã hoàn thành trách nhiệm của mình chưa?"
Vị nghệ sĩ trung niên kia còn muốn nói gì đó, Vạn Trường Sinh lại đột ngột thốt ra một câu: "Bắt đầu từ năm 1840, những anh hùng nhân dân đã hy sinh vì dân tộc Trung Hoa, bất diệt muôn đời, văn nghệ có thể làm gì?"
"Đại sự quốc gia, nằm ở võ và tế, nếu ngay cả trách nhiệm tối thiểu của người làm nghệ thuật là gì mà bạn cũng chưa rõ, lại đi hỏi tại sao phần lớn tác phẩm của triển lãm thanh niên đều là chủ đề chính? Có phải hơi không hợp thời điểm không?"
Cả khán phòng sững sờ, thực sự không ngờ anh lại trả lời từ góc độ này.
Không thể bẻ vào đâu được.
