Khi con trai tôi, Keoni, lên 3 tuổi, tôi chẳng thể đợi lâu hơn được nữa. Đã đến lúc tôi phải dạy cho thằng bé những điều bố tôi từng truyền lại cho tôi khi tôi còn là một đứa trẻ – một kỹ năng tôi đã mang theo mình từng ấy năm với lòng biết ơn. Cũng như đi xe đạp, đó là kỹ năng một khi đã học thì sẽ chẳng bao giờ quên.

Tôi cầm lấy một tờ giấy in, quay sang con trai và nói: “Con có muốn gấp máy bay giấy không?”

Tôi nhớ hồi còn bé, tôi và bố vẫn thường phóng máy bay giấy khắp nhà. Trong “lịch sử” chế tạo máy bay giấy của riêng tôi, dễ có hơn 1.000 chiếc máy bay đã được phóng ra. Đủ loại: Máy bay mũi nhọn, máy bay cánh rộng, máy bay khổng lồ, máy bay tí hon, máy bay bay thẳng và máy bay lượn vòng trong không trung.

Lúc này, tôi đang chuẩn bị truyền lại cho con trai cảm nhận huy hoàng đầu tiên về khí động học từ máy bay giấy.

Keoni có vẻ bối rối trước đề nghị của tôi. Thằng bé hỏi: “Bố ơi, làm sao một mảnh giấy có thể bay được ạ?”

“Này nhóc,” tôi đáp, “con chỉ cần gấp nó theo một cách nhất định. Xem này…”

Tôi miết một đường gấp chính giữa tờ giấy, gấp hai mép trên vào giữa sao cho chúng chạm khít nhau, rồi gấp hai cánh. Cầm chiếc máy bay hoàn thiện trên tay phải, tôi thấy ánh mắt con trai sáng ngời háo hức.

Tôi đưa tay về phía sau để chuẩn bị phóng và hỏi: “Con sẵn sàng chưa!?”

“Sẵn sàng!”

“Được rồi, đi thôi! Máy bay cất cánh trong 10…9…8…”

Tôi đã học được cách kéo dài những khoảnh khắc như thế theo cách nhân đạo nhất có thể. Bố tôi cũng đã dạy tôi điều đó.

“7…6…5…”

Keoni run lên. Thằng bé không thể chờ nổi nữa!

“4…3…2…1¾…1½…1…0! Cất cánh!”

Tôi phóng chiếc máy bay ngang qua phòng khách, sau đó, bố con tôi đứng nhìn nó chao liệng phía trên “đại dương” thảm lót sàn cho đến khi đâm vào ô cửa sổ bên kia căn phòng rồi đáp xuống bệ cửa phía sau sofa.

Một chuyến bay khá ngoạn mục, chính tôi phải thừa nhận điều đó.

“Ôiiiiii!” Keoni reo lên. “Con muốn gấp một chiếc! Con muốn gấp một chiếc!”

Đó chính là phản ứng tôi trông đợi.

Tôi đưa một tờ giấy in khác cho Keoni. Không chờ tôi hướng dẫn, thằng bé đã vội vàng gấp gấp, vuốt vuốt như thể cuộc sống của thằng bé phụ thuộc vào điều này vậy.

Sau khoảng 30 giây, thằng bé đã gấp xong và tự hào phô diễn thành quả mới, thằng bé cầm bằng cả hai tay, đưa thẳng về phía tôi. Tôi phải cúi người để xem cho rõ vì thứ tôi đang nhìn đây không giống một chiếc máy bay chút nào. Nó trông như mẩu giấy nhàu nhĩ bị bỏ quên dưới đáy ba lô thì đúng hơn.

Tôi lấy làm ngạc nhiên khi thằng bé chỉ ra đâu là đầu máy bay, nhưng chẳng có gì bất ngờ khi sau cú phóng, chiếc máy kỳ quái kia không bay được. Nó rơi xuống chỉ cách chân thằng bé vài tấc.

Keoni nhặt nó lên, thử lại và cố gắng ném mạnh hơn. Kết quả vẫn như cũ: Bổ nhào xuống đất.

Mất kiên nhẫn, thằng bé quay sang tôi và nói: “Con chẳng thích máy bay giấy”, rồi đi thẳng vào phòng chơi tiếp mô hình Người dơi mới toanh.

ĐÔI CÁNH

Theo bạn, tại sao con trai tôi lại bỏ cuộc sớm như vậy?

Lẽ dĩ nhiên, thằng bé chỉ mới 3 tuổi và rất nhiều đứa trẻ ở độ tuổi đó không đủ kiên nhẫn hay phản ứng nhanh chóng với những tình huống như vậy. Khi thử một điều mới mẻ và vấp phải thất bại, hoạt động ấy trở thành một kiểu đe dọa đối với trẻ con, đó là lý do tại sao chúng thường ngay lập tức quay lại với điều quen thuộc khiến chúng cảm thấy thoải mái. Đó là lý do cho sự tồn tại của những chiếc chăn an toàn cùng núm ti và Người dơi sẽ chẳng bao giờ cô đơn trong nhà chúng tôi cả.

Vậy một người bố phải làm gì đây? Tôi không thể đứng nhìn “sự nghiệp” máy bay giấy của con trai tan thành mây khói! Thế là tôi lại rủ rê Keoni như tôi vẫn luôn làm mỗi khi thằng bé gặp thử thách, tôi cố giúp thằng bé tự nghĩ ra câu trả lời bằng cách đặt thật nhiều câu hỏi.

“Keoni,” tôi nói, “con nghĩ tại sao máy bay của con không thể bay như chiếc của bố?”

“Máy bay của bố tốt hơn,” thằng bé đáp.

“Sao máy bay của bố lại tốt hơn nhỉ?”

“Con không biết.”

Tôi nhặt chiếc máy bay của mình từ đằng sau ghế sofa rồi giơ trước mặt thằng bé. “Con nghĩ phần nào trên máy bay của bố giúp nó bay lên nào?”

Thằng bé nhìn lướt qua chiếc máy bay. “Cánh ạ?”

“Cánh! Đúng vậy!” Tôi đưa chiếc máy bay đến gần thằng bé hơn. “Con đếm xem có mấy chiếc cánh nào?”

Thằng bé chỉ tay và đếm: “Một... Hai.”

“Hai chiếc cánh. Lại đúng nữa rồi! Thế trước đây con đã gấp cánh chưa nào?” Tôi hỏi.

“Chưa ạ.”

“Thế thì dĩ nhiên máy bay của con không bay được rồi, con chưa học gấp cánh cơ mà! Bố dạy con gấp cánh để máy bay bay lên nhé?”

Thằng bé gật đầu.

Tôi lấy thêm hai tờ giấy in mới và đặt chúng lên bàn.

“Con làm theo bố nhé!” tôi bảo.

Từng bước một, bố con tôi đã cùng nhau gấp chiếc máy bay, và sau vài phút (với sự giúp sức của tôi ở một số nếp gấp phức tạp), máy bay của chúng tôi đã sẵn sàng cất cánh. Chiếc máy bay của thằng bé vẫn còn thô ở phần rìa nhưng đã tiến bộ rất nhiều so với phiên bản 1.0.

Tôi hỏi thằng bé: “Con sẵn sàng chưa?”

Keoni nhìn tôi với chút nghi ngại: “Nó có bay được thật không ạ?”

Tôi khá tự tin rằng nó sẽ bay. Ý tôi là, trên lý thuyết, thiết kế mũi tên đơn giản này gần như lúc nào cũng thành công, nhưng dựa theo kinh nghiệm của tôi thì đôi khi cũng xảy ra sự cố, làm sao tôi có thể hoàn toàn chắc chắn? Ngộ nhỡ tôi bảo có rồi nó không bay được thì sao? Đó là thời khắc quyết định, vì thế tôi đã cẩn thận lựa chọn từ ngữ.

“Con đã cố hết sức tạo ra mọi thứ nó cần để bay rồi. Con đã trao cho nó cơ hội, còn bây giờ tất cả những gì chúng ta có thể làm là phóng nó và xem chuyện gì xảy ra.”

Keoni đưa tay ra sau, sẵn sàng phóng.

“Nhẹ nhàng và từ từ nào,” tôi nói. “Cao lên một chút.”

Với dáng vẻ quan trọng, thằng bé ngừng vài giây để thực hiện những thao tác điều chỉnh cuối cùng, rồi đột nhiên, chẳng cần tôi đếm ngược, thằng bé vụt mạnh tay về phía trước.

Chiếc máy bay lao vào không trung. Nó lướt ngang căn phòng rồi đâm sầm vào trước ghế sofa sau vài giây.

Nó đã bay!

Chúng tôi reo hò ầm ĩ! Bố con tôi đập tay nhau đôm đốp khi Keoni hét khản cả giọng rồi nhảy tưng tưng như vừa trúng số. “Bố ơi, bố có TIN được nó vừa bay không ạ?”

Tôi mỉm cười nhìn thằng bé ăn mừng chiến thắng. Tôi biết đó không phải là may mắn. Đó là bởi cuối cùng thằng bé đã chậm lại và dành chút thời gian tạo cho tờ giấy những nếp gấp cần thiết để bay.

CHUYẾN BAY SẮP TỚI CỦA BẠN

Nếu đang đọc cuốn sách này, hẳn bạn sắp sửa trình làng dự án riêng của mình và không muốn bị sạt nghiệp khi khởi nghiệp. Tôi rất mừng cho bạn vì bạn không chỉ gấp máy bay giấy, mà còn ấp ủ một điều lớn lao hơn có thể thay đổi cuộc sống chính bạn và của cả những người khác.

Tôi ở đây để giúp bạn chắp cánh cho ước mơ đó.

Tôi đã từng ra mắt nhiều dự án kinh doanh thành công trong quá khứ, bắt đầu từ năm 2008 với một trang web giúp mọi người luyện thi LEED – kỳ thi trong ngành kiến trúc về thực hành xây dựng công trình xanh và thân thiện với môi trường. Có lẽ bạn cũng không hứng thú với trang web này, nhưng nguồn tham khảo tôi tạo ra đã giúp hàng nghìn người vượt qua kỳ thi và đã vĩnh viễn thay đổi cuộc đời tôi.

Tôi từng là một kiến trúc sư đầy nhiệt huyết. Tôi tốt nghiệp trường UC Berkeley năm 2005 với bằng Cử nhân Kiến trúc sư và nhận được công việc như mơ ngay sau khi tốt nghiệp, với vai trò Chuyên viên vẽ đồ án trong một công ty kiến trúc danh tiếng ở khu vực vịnh San Francisco. Tôi đã sẵn sàng cống hiến phần còn lại của cuộc đời cho sự nghiệp kiến trúc và làm tất cả mọi việc để chứng minh điều đó. Tôi trở thành người trẻ nhất trong công ty được thăng chức Tổ trưởng và mọi việc diễn ra theo kế hoạch – cho đến ngày kế hoạch tan thành mây khói.

Tháng 6 năm 2008, tôi bị sa thải. Sau cơn trầm cảm nhẹ rồi dọn về sống chung với bố mẹ, tôi quyết định biến kiến thức của tôi về kỳ thi LEED cam go thành công việc kinh doanh trực tuyến chuyên cung cấp tài liệu nghiên cứu, khóa học và bài thi thử. Trong vòng một năm, GREENEXAMACADEMYCOM đã thu về hơn 200.000 đô-la. Từ đó, tôi đã phát triển thêm một số việc kinh doanh khác và kiếm tổng cộng hơn 3,5 triệu đô-la từ Internet.

Đến hôm nay, tôi không thể tưởng tượng cuộc đời mình sẽ ra sao nếu ngày ấy không bị sa thải và bắt đầu tự lập cơ nghiệp. Sự tự do khi trở thành chủ của chính mình và nắm toàn quyền kiểm soát tương lai thật tuyệt vời, nhưng với tôi, nó chẳng phải vì tiền bạc hay những chiếc xe bóng bẩy (chúng tôi có một chiếc Toyota Sienna, thường được gọi là xe tải của những bà mẹ cầu thủ bóng đá). Chẳng phải để ngồi ở bờ biển cả ngày và nhấm nháp ly piña colada. Tôi làm việc và làm việc một cách thông minh, nhưng có một điều trong đời đã mang lại cho tôi động lực lớn hơn bất kỳ điều gì khác – gia đình tôi.

Tôi có một người vợ xinh đẹp – April, và hai đứa con tuyệt vời – Keoni và Kailani, mỗi ngày ở bên họ, tôi đều cảm thấy hạnh phúc ngập tràn. Tôi cùng April đưa đón Keoni đến trường mỗi ngày. Tôi đến lớp học khiêu vũ của Kai. Tôi và April cùng ăn trưa ở nhà. Tôi yêu tất cả những điều này và tôi sẽ không thể tận hưởng cuộc sống với họ nếu vẫn làm công việc cũ.

Vì bạn đang đọc cuốn sách này, tôi biết bạn cũng ấp ủ những ước mơ và hoài bão. Bạn có động lực thôi thúc bản thân tìm cách biến tất cả thành hiện thực. Bạn có thể mường tượng cảm giác khi đứng trên đỉnh vinh quang, nhưng đường băng không phải lúc nào cũng quang đãng.

Có lẽ bạn đang choáng ngợp trước những thông tin ngoài kia và không biết bước tiếp theo nên làm gì, hoặc bạn sợ phí phạm thời gian cũng như tiền bạc để xây dựng một thứ chưa hẳn phù hợp với bản thân. Có lẽ là cả hai. Dù bạn đang trong tình huống nào đi nữa, đừng đưa ra giả định rồi vội vã lao vào như con trai tôi đã hấp tấp trong lần đầu tiên gấp máy bay giấy. “Dục tốc bất đạt” mà. Như Joel Barker cũng đã nói:

“Tốc độ chỉ hữu dụng khi bạn đang chạy đúng hướng.”

Đó là lý do tôi viết cuốn sách này – để giúp bạn xây dựng đôi cánh và hình dung đường bay.

Tôi muốn đảm bảo rằng bạn phải quan sát thật kỹ trước khi cất cánh.

Liệu ý tưởng của bạn có xuất sắc không? Liệu nó có thành công trong thị trường bạn muốn phục vụ, hay nó chỉ làm lãng phí thời gian và tài nguyên khiến bạn xôi hỏng bỏng không? Liệu nó có thực sự là ý tưởng tốt cho bạn và cuộc sống bạn hằng mong muốn?

Hay nói cách khác, liệu nó có giúp bạn không bị sạt nghiệp khi khởi nghiệp không?

Cuốn sách này sẽ giúp bạn tìm ra câu trả lời đó.

CHƯƠNG TRÌNH TRUYỀN HÌNHYÊU THÍCH CỦA CON TRAI TÔI VÀNHỮNG ĐIỀU NÓ DẠY TÔIVỀ LÒNG TỰ TIN

Từ sau lần phóng máy bay thành công đầu tiên, Keoni đã gấp ít nhất 100 chiếc máy bay giấy. Tôi tự hào khi chứng kiến thằng bé thử những thiết kế mới mà không còn sợ thất bại. Những chiếc đầu tiên không bay tốt như dự tính, nhưng thằng bé đã học được rằng thất bại là một phần của quá trình làm nên những điều tuyệt diệu, tôi đã chuyển đổi tư duy của thằng bé từ “con không thể” thành “con chưa nghĩ ra.”

Tuổi Keoni giờ đã gấp đôi, vợ chồng tôi thấy rõ thằng bé đã hoàn toàn tiếp thu tư duy của một kỹ sư. Thằng bé luôn cố gắng tìm hiểu cách thức hoạt động của mọi vật và nếu được phép, thằng bé sẽ liên tục hỏi từ ngày này sang ngày khác về điều chưa biết cho đến khi hiểu mới thôi. Trên thực tế, chương trình truyền hình yêu thích của Keoni là How It’s Made và MythBusters.

Tôi đặc biệt thích xem MythBusters cùng thằng bé. Đó là chương trình được phát sóng trên kênh Discovery trong hơn một thập kỷ và sử dụng phương pháp khoa học để kiểm tra những truyền thuyết nhằm chứng thực chúng hoặc bác bỏ hoàn toàn.

Chẳng hạn, một tập phát sóng năm 2004 đã kiểm chứng chuyện cho rằng trí nhớ của cá vàng chỉ tồn tại trong vòng ba giây. Thông tin này đã bị bác bỏ khi hai người dẫn chương trình Jamie Hyneman và Adam Savage có thể huấn luyện một chú cá vàng nhận biết màu sắc và hoàn thành một khóa học vượt chướng ngại vật dưới nước, thậm chí chỉ cần một tháng sau khi được dạy.

Những thử nghiệm khác lại có quy mô lớn hơn nhiều, chẳng hạn như chuyện một người có thể giảm nguy cơ bị cá mập tấn công xuống một nửa bằng cách giả chết (đã được chứng thực), hoặc khi máy nước nóng bị lắp đặt sai thì nó có thể phát nổ và bắn xuyên qua nóc nhà như một quả tên lửa (cũng đã được chứng thực).

Cũng có những thử nghiệm rất thực tế, ví dụ như việc cho rằng nói chuyện điện thoại với người lái xe “không cầm điện thoại” thì an toàn hơn khi người lái cầm điện thoại trên tay (đã bị bác bỏ hoàn toàn), hay chứng say sóng có thể được chữa khỏi bằng kẹo gừng (đã được chứng thực).

Tôi biết mình đang sa đà hơi nhiều vào MythBusters, và tôi biết một số bạn đang thắc mắc: Những điều này có liên quan gì? Vấn đề là gì?

Tôi muốn nói ý tưởng của chúng ta cũng giống như những lời đồn đoán ấy. Chúng ta có thể giả định kết quả theo cách này hoặc cách khác, nhưng chỉ khi nào đưa ra phương pháp và dữ liệu để kiểm chứng những giả định đó, chúng ta mới tránh khỏi nguy cơ bị lún sâu vào một điều tưởng chừng đúng đắn, nhưng trên thực tế lại hoàn toàn sai lầm. Thực nghiệm sẽ làm sáng tỏ chân lý.

Cũng như điều họ đã làm trong chương trình truyền hình này, bạn sẽ mang ý tưởng lớn của mình và áp dụng nó vào môi trường nhỏ hơn, được kiểm soát để có thể hiểu chính xác điều gì đang diễn ra và tự tin để quyết định đi theo hướng này hoặc hướng khác.

HÃY NÓI VỀ Ý TƯỞNG CỦA BẠN

Bạn có một ý tưởng, hoặc thậm chí 1.000 ý tưởng. Chúng có thể mới toanh hoặc đã được bạn ấp ủ suốt bao năm. Chúng có thể chỉ là vài chữ nguệch ngoạc ở mặt sau của chiếc khăn giấy, hoặc đã được bạn mô tả chi tiết hình dạng và cách thức hoạt động trên hàng chục quyển sổ.

Khi nảy ra ý tưởng, chúng ta bị chúng ám ảnh. Chúng choán hết tâm trí ta và dù chúng ta đang làm gì đi nữa – đang tắm, lái xe hay thậm chí đang ngủ – các ý tưởng sẽ bất thình lình kích thích chúng ta như một tia sét.

Mặt khác, rất dễ để ý tưởng vẫn mãi là ý tưởng, vì tưởng tượng chẳng mất tiền mua. Kiến trúc sư lừng danh Frank Lloyd Wright đã nói:

“Ý tưởng là sự cứu rỗi của trí tưởng tượng.”

Ý tưởng có ở khắp nơi, nhưng những người sẵn lòng hành động và thực hiện những ý tưởng đó lại ít hơn nhiều.

Sau đây là một vài lý do khiến người ta chỉ mãi nghĩ về ý tưởng mà không hành động. Hãy xem liệu bạn có đang ở trong hoàn cảnh nào không:

Bạn không biết nên bắt đầu từ đâu và cần thực hiện những bước nào để biến ý tưởng thành hiện thực.Bạn có quá nhiều ý tưởng để lựa chọn và không muốn chọn sai.Nỗi sợ thất bại lớn hơn nỗi sợ không bắt đầu.Bạn lo ngại không đủ năng lực.Bạn không muốn làm mọi người thất vọng.Bạn phát hiện ra người khác đã thực hiện ý tưởng tương tự.Bạn không có nguồn lực cần thiết để bắt đầu.Bạn không chắc liệu nó có thành công hay không.

Dù có bao nhiêu lý do đi chăng nữa, từ giờ phút này trở đi, bạn phải cam kết hành động.

Tôi không thể dự đoán mọi điều xảy ra trong tương lai, nhưng như John F. Kennedy từng nói:

“Hành động sẽ mang lại rủi ro và mất mát. Nhưng chúng chẳng thấm vào đâu so với những rủi ro khi ta không hành động.”

Nói cách khác, cách chắc chắn để dự đoán tương lai là không làm gì cả. Khi bạn không làm gì cả, bạn không có gì cả.

Những trang tiếp theo của cuốn sách này sẽ giúp bạn học cách nhận biết liệu ý tưởng của bạn có xứng đáng để đấu tranh hay không. Bạn sẽ mất nhiều thời gian và công sức vào bất kỳ điều gì bạn lựa chọn thực hiện, vì thế trước tiên, bạn nên đầu tư thời gian để kiểm chứng ý tưởng thông qua loạt phép thử và thực nghiệm tư duy nhằm đem lại cơ hội thành công cao nhất, hoặc để nhanh chóng từ bỏ khi nó không vượt qua được cuộc khảo nghiệm.

Cuốn sách này gồm một loạt các bài kiểm tra. Không phải dạng bài kiểm tra đáng sợ trong trường học, nơi tâm trạng của bạn phụ thuộc vào kết quả điểm số ngày hôm đó: Bạn sẽ tươi cười hay xấu hổ cúi đầu. Không. Với bài kiểm tra này, bạn không thể trượt, vì bạn không phải đối tượng được kiểm tra, mà chính là ý tưởng của bạn. Dù kết quả có ra sao, bạn đều chiến thắng. Hoặc là bạn thấy rõ bước đi tiếp theo: Tiến lên và chinh phục, hoặc là lùi bước và tái thiết để thử lại cách khác. Nếu đọc xong cuốn sách này và nhận ra ý tưởng của mình không đáng để theo đuổi, bạn sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian và tiền bạc. Nếu đến cuối cuốn sách, bạn quả quyết mình đã tìm được ý tưởng hiệu quả, bạn sẽ có động lực mạnh mẽ để tiến lên, vì bạn đã tăng cường lòng tự tin và đập tan những lời biện minh.

Dĩ nhiên, để kinh doanh thành công, có ý tưởng đúng vẫn chưa đủ. Ngoài ra, còn cần tới quá trình thực hiện, thiết kế, tiếp thị, viết quảng cáo, chào hàng,… nhưng tất cả những điều này sẽ chẳng giúp ích gì nếu bản thân ý tưởng không hiệu quả. Đó là lý do tôi cảm thấy thật vô lý khi hầu hết những người giảng dạy kinh doanh và tinh thần làm chủ doanh nghiệp đều bỏ qua phần này.

Mặc dù viết cuốn sách này cho bạn, nhưng trong thâm tâm, tôi cũng dành nó cho chính mình thời trẻ nữa.

Dù đã xây dựng một vài doanh nghiệp thành công qua nhiều năm, nhưng tôi cũng từng đôi lần nếm mùi thất bại thảm hại. Khi tôi nhìn lại và cẩn thận xem xét từng thất bại này, sai lầm chí mạng luôn rơi vào một trong hai điều sau:

Tôi xem việc kiếm tiền quan trọng hơn phục vụ khách hàng.Tôi quá nóng vội.

Điều thứ nhất là lẽ tất nhiên. Bạn không thể kiếm được tiền nếu không quan tâm đến con người trước. Đặt tiền bạc lên trên trách nhiệm chăm lo khách hàng chưa bao giờ mang lại kết quả tốt cho tôi, từ đó tôi học được rằng thu nhập là sản phẩm phụ của chất lượng phục vụ khách hàng.

Còn điều thứ hai? À thì, không chỉ trẻ nhỏ mới có hành vi háo hức và lăn xả vào điều mới lạ. Đó là hành động phổ biến ở mọi độ tuổi, đặc biệt đối với những người mang tinh thần doanh nhân như chúng ta. Tiếc thay, đặc trưng này không tự biến mất khi chúng ta lớn lên. Chúng ta phải học cách vượt qua nó. Tôi từng lao đầu vào thứ này, thứ kia vì không muốn mất thời gian, nhưng sự nóng vội khiến tôi tốn nhiều thời gian hơn (và nhiều tiền hơn).

Năm 2010, tôi đã mất trắng 15.000 đô-la để xây dựng một phần mềm không bao giờ được tung ra thị trường. Tôi đã thuê một lập trình viên trước khi ý tưởng thành hình trọn vẹn, như vậy là quá sớm. Hậu quả là ông nói gà bà nói vịt, tiền bạc đội nón ra đi, tinh thần căng thẳng sa sút còn phần mềm thì thậm chí chẳng đáng “để thử”. Đây là bài học đắt giá của tôi, nhưng cũng không sao cả.

Tôi đã học được rằng thất bại là một phần của quá trình trở thành doanh nhân thành công. Đúng là chúng ta phải “kéo cò” hay “cứ giong buồm ra khơi” như người ta thường nói, nhưng đồng thời óc suy xét lại mách bảo chúng ta dành ra đôi chút thời gian để đánh giá trước ý tưởng có thể tạo ra một sự khác biệt trên thế giới này.

Bạn có thể tưởng tượng sẽ ra sao nếu chọn ra một ý tưởng và thực hiện trong ròng rã nhiều năm, để rồi nhận ra nó sẽ chẳng bao giờ cất cánh? Bạn sẽ nản lòng và tuyệt vọng đến nhường nào? Cuốn sách này sẽ giúp bạn tránh phải nói câu: “Giá như ngày ấy tôi biết rằng...” trong tương lai.

KẾ HOẠCH BAY CỦA BẠN

Cuốn sách này được chia làm 5 phần, mỗi phần sẽ hướng dẫn bạn thực hiện quá trình đánh giá ý tưởng kinh doanh sắp tới. Đây chính là kế hoạch bay của bạn và là nơi chúng ta sẽ bảo đảm những điều kiện lý tưởng cho một lần cất cánh thành công.

Phần I là Thiết kế nhiệm vụ, cũng là phần quan trọng nhất của cuốn sách. Thông qua một loạt thực nghiệm tư duy, chúng ta sẽ bảo đảm ý tưởng mục tiêu phù hợp và bổ trợ cho những mục tiêu cuộc đời của bạn.

NASA chưa bao giờ thực hiện một nhiệm vụ nào chỉ vì “nghe có vẻ hay”, bạn cũng nên như vậy. Mỗi lần phóng tàu vũ trụ vào không gian luôn chứa đựng một mục tiêu cụ thể, họ dành nhiều thời gian để lên kế hoạch và xem xét mức độ phù hợp của từng ý tưởng mới đề xuất so với kế hoạch, mục tiêu và nhiệm vụ tổng thể. Dù không bay lên Mặt trăng hay sao Hỏa, nhưng bạn vẫn sẽ tốn nhiều thời gian, công sức thậm chí tiền bạc vào điều sắp làm, nếu phát hiện ra ý tưởng kinh doanh không phù hợp với sứ mệnh tổng thể của mình, bạn rất dễ đưa ra quyết định từ bỏ.

Doanh nhân thành công là người thành công cả trong công việc lẫn cuộc sống. Tôi thường gặp những chủ doanh nghiệp thành đạt nhưng không hạnh phúc, vì những quyết định kinh doanh của họ không vun đắp cho cuộc sống họ mong muốn. Bài tập tự đánh giá bạn thực hiện trong phần này sẽ giúp bạn nhận ra những dấu hiệu cảnh báo sớm nhằm ngăn ngừa điều này xảy ra.

Trong Phần II, chúng ta sẽ bước vào Phòng thí nghiệm phát triển để khám phá những chi tiết quan trọng về ý tưởng mục tiêu bạn chưa từng nghĩ đến. Dù bạn đã phác thảo ý tưởng đến đâu, chúng ta vẫn cần nghiên cứu những suy nghĩ trong đầu bạn và sắp xếp chúng thành khái niệm hoàn chỉnh và dễ chia sẻ.

Chúng ta cần định nghĩa ý tưởng của bạn.

Thông qua những bài tập trong phần này, bạn sẽ bắt đầu mường tượng được ý tưởng trông như thế nào, cảm giác ra sao và điều gì khiến nó trở nên độc nhất vô nhị. Sau đó, bạn sẽ biết rõ hơn điều gì khiến bạn đam mê, từ đó xác định được hướng đi đúng đắn.

Phần III là giai đoạn Chuẩn bị cho chuyến bay. Đây là lúc tiếp cận với hiện trạng của thị trường mà bạn sắp thâm nhập để có cái nhìn về sản phẩm (hay đối thủ)cạnh tranh.

Có lẽ bạn lo “trâu chậm uống nước đục”, nhưng thực ra bạn đang có lợi thế vượt trội so với những người đi trước. Bạn sẽ có một cái nhìn tổng thể về cung cách phục vụ trong thị trường mục tiêu, điều gì còn thiếu sót hay cơ hội nào còn để ngỏ. Từ đó, bạn có thể khéo léo định vị bản thân để giành phần thắng.

Chúng ta sẽ điều tra một vài địa điểm khách hàng mục tiêu của bạn thường tập hợp, khám phá những đối thủ hàng đầu trong thị trường ngách, đồng thời khảo sát các sản phẩm và dịch vụ đang có mặt trên thị trường. Chúng ta cũng sẽ thực hành một số bài tập nhằm tìm ra trở ngại và khó khăn thực sự khách hàng đang gặp phải, để bạn có thể thâm nhập và phục vụ họ tốt hơn những gì đang có.

Nhiều người đã bỏ qua phần này trong quá trình thực hiện và cố thâm nhập vào một lãnh địa họ không hề biết gì. Lập kế hoạch bay sẽ giúp bạn có được lợi thế to lớn, thậm chí ngay từ ngày đầu tiên, có thể tự tin dấn thân.

Trong Phần IV, bạn sẽ bước vào Thiết bị mô phỏng chuyến bay, nơi bạn phải tổng hợp tất cả thông tin tìm hiểu được thông qua nghiên cứu để chính thức đánh giá và kiểm nghiệm ý tưởng trong một phân khúc nhỏ của thị trường mục tiêu.

Sai lầm mà nhiều công ty khởi nghiệp và doanh nhân thường mắc phải, dù đã nghiên cứu kỹ lưỡng, là không đánh giá kết quả nghiên cứu bằng kiểm nghiệm thực tế với khách hàng thật sự. Để biết ý tưởng có thực sự hiệu quả hay không, sự quan tâm của khách hàng vẫn chưa đủ, bạn cần một giao dịch và trong nhiều mô hình kinh doanh, điều này có nghĩa là nhận thanh toán trước hoặc đặt hàng trước từ khách hàng tương lai của bạn, ngay cả khi bạn chưa xây dựng sản phẩm hay bắt đầu dịch vụ.

Nghe thì có vẻ điên rồ khi bạn có thể được trả tiền cho thứ bạn còn chưa tạo ra, nhưng khi bạn thấu hiểu thị trường mục tiêu, mô tả chính xác vấn đề khách hàng trải qua và trở thành đầu mối cung cấp giải pháp cho họ, nó sẽ là một cơ hội thực sự.

Cuối cùng, trong Phần V – Sẵn sàng xuất kích, chúng ta sẽ thực hiện những phân tích cuối cùng để bảo đảm bạn đã sẵn sàng theo đuổi ý tưởng của mình. Ngoài ra, bạn sẽ thu được kiến giải hữu ích về giai đoạn tiếp theo và cách đưa những thông tin nghiên cứu được vào hành trang kinh doanh tương lai để xác định bước đi kế tiếp.

Trước khi bắt đầu, tôi muốn gửi lời cảm ơn đến bạn. Không chỉ vì đã đọc cuốn sách này, mà còn vì bạn đã tiếp cận kinh doanh một cách khôn ngoan. Thế giới này cần bạn, cần nguồn năng lượng và sự đóng góp của bạn. Vì thế, chúng ta hãy cùng nhau làm việc để bảo đảm bạn sẽ cống hiến thời gian, năng lượng cho điều thực sự xứng đáng – cho thế giới này và cho cả bạn.