Ởbài tập trước, chúng ta đã du hành đến tương lai 5 năm sau để khám phá xem ý tưởng mục tiêu dung hòa như thế nào với lối sống lý tưởng của bạn. Trong thực nghiệm thứ hai, chúng ta sẽ trở lại cỗ máy thời gian DeLorean, nhưng thay vì bay đến tương lai, chúng ta sẽ chỉnh thời gian lùi về quá khứ.
Chúng ta sẽ quay về bao xa? Điều đó còn tùy. Công việc đầu tiên của bạn là khi nào?
-----------------------------
Đây là bài kiểm tra lịch sử. Mừng thay, đó không phải kiểu bài kiểm tra lịch sử hỏi bạn Cuộc chiến tranh 1812 diễn ra vào ngày tháng nào. Không ai bắt bạn viết tiểu luận hay học thuộc bài diễn văn nổi tiếng nào cả. Tuy nhiên, điều bạn sẽ làm ở đây là đánh giá và học hỏi từ quá khứ của chính mình để kiến tạo một tương lai tươi sáng hơn. Đó chẳng phải là lý do chúng ta học môn lịch sử ngay từ đầu hay sao?
Xét cho cùng, như nhà văn Mỹ Robert Penn Warren đã nói:
“Lịch sử không thể giúp chúng ta lập trình tương lai, nhưng có thể khiến chúng ta thấu hiểu hơn về bản thân và lòng nhân ái, nhờ đó, chúng ta có thể đương đầu với tương lai một cách vững vàng hơn.”
Trong bài kiểm tra lịch sử, bạn sẽ lần theo mọi công việc, vị trí và hoạt động tình nguyện bạn từng làm. Bằng cách lập bản đồ thời gian về kinh nghiệm làm việc trong quá khứ, bạn có thể phát hiện ra những khuôn mẫu thú vị về con người bạn và công việc nào phù hợp nhất với bạn.
Hãy liệt kê những việc đã làm trong quá khứ giống như khi viết sơ yếu lý lịch, tuy nhiên sơ yếu lý lịch truyền thống thật nhàm chán và chẳng khác nào “cưỡi ngựa xem hoa” trong việc giúp chúng ta hiểu mình thực sự là ai, vốn dĩ là mục tiêu chính ở đây. Trong bài tập đặc biệt này, bạn sẽ đào sâu hơn và tìm hiểu ưu, nhược điểm của bản thân. Bạn sẽ đi tìm thứ mình thích và không thích cùng những điều cuốn hút bạn. Cuối cùng, bạn sẽ xem ý tưởng mục tiêu dung hòa như thế nào với tính cách cá nhân và mức độ phù hợp của nó với quỹ đạo tương lai mà bạn vừa vạch ra.
Tôi vẫn sẽ song hành và cùng làm bài tập này với bạn như trước. Sau đó, tôi sẽ đặt một số câu hỏi giúp bạn phân tích điều vừa viết để bạn có thể thấy ý tưởng mục tiêu dung hòa như thế nào với cuộc sống của bạn.
Tuy nhiên, nếu ngay từ ban đầu, bạn nhận thấy ý tưởng mục tiêu dường như không ăn nhập với quá khứ của mình, không có nghĩa là bạn nên từ bỏ nó. Tại sao? Vì có lẽ đã đến lúc bạn cần thay đổi và trong hầu hết trường hợp, đó chính là điều bạn đang tìm kiếm – một sự khác biệt.
Chẳng hạn, nếu cả đời bạn đã làm việc trong ngành bán lẻ, không có nghĩa là bạn phải tiếp tục làm việc trong ngành bán lẻ. Tôi muốn bạn sử dụng bài tập này để tìm hiểu xem trong quá khứ điều gì đã giúp bạn phát triển rực rỡ, rồi lấy đó làm hành trang mang theo và kết hợp vào ý tưởng mục tiêu. Có lẽ bạn sẽ thấy những kỹ năng học hỏi từ các công việc trước đây hoàn toàn phù hợp với ý tưởng. Quá khứ của bạn cũng có thể giúp xác định xem ý tưởng mục tiêu thật sự nên như thế nào.
Xin nhắc lại, ở đây không có câu trả lời sai. Bạn đang tìm hiểu về bản thân và tìm xem liệu có lá cờ đỏ nào không. Dù có tiếp tục theo đuổi ý tưởng mục tiêu hay không, điều bạn học được trong phần đầu cuốn sách sẽ mãi ở lại với bạn, do đó lần tới, bạn có thể kiểm tra những ý tưởng mới nhanh hơn rất nhiều.
--------------- Bài tập --------------
Cũng như bài thực nghiệm trước, chúng ta sẽ viết ra giấy vài điều. Bạn hãy in bảng tính cho Chương 3: Bài kiểm tra lịch sử trong Khóa học đồng hành Bay đến thành công tại trang WILLITFLYBOOKCOMCOURSE. Nếu hiện tại bạn không thể truy cập thì hãy lấy một tờ giấy trắng, tôi sẽ hướng dẫn bạn cách làm. Giống như bài tập trước, tôi sẽ cùng làm với bạn.
BƯỚC 1: Công việc
Để hoàn thành bài kiểm tra này, chúng ta sẽ nhìn lại những kinh nghiệm khác nhau trong quá khứ, bắt đầu từ công việc đầu tiên của bạn. Nếu bạn vẫn chưa có việc làm, hãy bắt đầu với bất kỳ hoạt động nào bạn từng thực hiện, đòi hỏi bạn phải liên tục tham gia và đóng góp.
Ví dụ, nếu bạn vẫn là sinh viên, đó có thể là câu lạc bộ chuyên môn hay đội tuyển thể thao bạn từng hoạt động. Bất kỳ điều gì bạn từng tham gia đều được, kể cả hoạt động hiện tại. Đây là công việc đầu tiên của tôi:
CÔNG VIỆC: Nhân viên tại Picnic People, San Diego
(Picnic People là đơn vị chuyên tổ chức dã ngoại cho các công ty trong vùng San Diego.)
BƯỚC 2: Thời gian
Bên dưới công việc đầu tiên, hãy viết mốc thời gian làm việc, chẳng hạn:
THỜI GIAN: 1998 – 2000
BƯỚC 3: Ưu điểm
Đến phần thú vị rồi đây! Hãy đưa ra 3 câu trả lời cho câu hỏi sau. Nếu bạn không sử dụng bảng có sẵn, hãy viết câu hỏi ra trước, rồi đến câu trả lời.
BẠN THÍCH ĐIỀU GÌ Ở CÔNG VIỆC NÀY?
Được làm việc với bạn bè Lịch công tác linh hoạt và có thể tự chọn ngày làm việc Có cơ hội làm cho mọi người tươi cười và vui vẻ
BƯỚC 4: Kỷ niệm yêu thích
Tiếp theo, hãy viết ra một kỷ niệm yêu thích gắn liền với công việc này. Bạn viết dài hay ngắn đều được, miễn là đủ để nhớ về trải nghiệm đó.
KỶ NIỆM YÊU THÍCH: Một lần, trong buổi dã ngoại lớn với hơn 1.000 người tham dự, tôi đang phụ trách khu nhà phao thì một bé gái đến chỗ tôi và khóc. Cháu bị lạc bố mẹ. Tôi đã nhờ đồng nghiệp trông chừng giúp bọn trẻ đang chơi trong nhà phao để dẫn cô bé đi tìm bố mẹ.
Khoảng 20 phút sau, tôi tìm thấy mẹ cô bé, chị cảm ơn tôi rối rít vì đang rất lo lắng.
Khi buổi dã ngoại kết thúc, người quản lý ngày hôm đó gọi tôi ra và cảm ơn tôi vì đã phụ trách tình huống đó. Vấn đề là, tôi chưa bao giờ kể với quản lý về điều này, chính người mẹ đã tìm ông và nói chị rất biết ơn về điều tôi đã làm.
BƯỚC 5: Khuyết điểm
Tiếp theo, hãy nghĩ về điều bạn không thích trong công việc. Tương tự như trên, hãy liệt kê 3 câu trả lời cho câu hỏi sau:
BẠN KHÔNG THÍCH ĐIỀU GÌ Ở CÔNG VIỆC NÀY?
Phải đứng mãi một chỗ
Phải mặc bộ đồng phục xấu xí – áo vàng chóe và quần đùi xanh lá cây siêu ngắn
Phải dọn dẹp sau khi sự kiện kết thúc
BƯỚC 6: Chấm điểm
Cuối cùng, dựa vào thang điểm bên dưới, hãy chấm điểm công việc cụ thể này dựa trên mức độ yêu thích của chính bạn:
Mọi thứ về công việc này thật hoàn hảo! Nhìn chung, đó là công việc thú vị. Tạm được. Thực sự không thích nó lắm. Tồi tệ.
CHẤM ĐIỂM: C
Tôi rất thích chia sẻ bài tập này với người khác. Khi thực hành trực tiếp, tất cả những người tôi trò chuyện đều mỉm cười và họ luôn hiểu thêm về bản thân trong quá trình này, thậm chí chỉ sau khi nhìn lại một trải nghiệm. Thật ngộ nghĩnh khi chúng ta quên mất nhiều điều mình từng làm và thật thú vị vì thi thoảng chúng ta không tự hỏi tại sao mình lại thích cái này hay ghét cái kia. Đó là lý do bài tập này có tác động mạnh như vậy. Khi nhìn về quá khứ, chúng ta bắt đầu trông thấy những màu sắc tạo nên bức tranh tổng thể về con người thực của chúng ta.
Hãy lặp lại quá trình này với ít nhất 2 trải nghiệm nữa. Có thể là những công việc, tổ chức khác bạn từng tham gia, hay một thành tích bạn đã phấn đấu đạt được, hoặc bất kỳ điều gì khác bạn muốn tìm hiểu sâu hơn. Tôi sẽ viết ra 2 trải nghiệm của mình, sau đó đến phiên bạn.
CÔNG VIỆC: Sinh viên Quản lý ban nhạc diễu hành của Đại học California
THỜI GIAN: 2004 – 2005
BẠN THÍCH ĐIỀU GÌ Ở CÔNG VIỆC NÀY?
Tôi thực sự tự hào với vai trò lãnh đạo của mình vì đã tác động nhiều đến hoạt động cũng như phong cách biểu diễn của ban nhạc. Tôi đã kết thân với những nhân vật quan trọng trong trường đại học như Hiệu trưởng và Quản lý đội thể thao. Thậm chí, một trong những mối quan hệ này đã giúp tôi có được công việc như mơ sau khi tốt nghiệp. Tôi yêu công việc biểu diễn. Nào là chuẩn bị cho buổi biểu diễn ngoài trời, rồi trình diễn trước 70.000 người vào ngày thứ Bảy… quả thật cập rập vô cùng. BẠN KHÔNG THÍCH ĐIỀU GÌ Ở CÔNG VIỆC NÀY?
Tôi phải cùng lúc tham gia ban nhạc diễu hành và xưởng kiến trúc trong một học kỳ. Tôi chẳng còn thời gian để làm việc gì khác. Tôi không thích việc mọi người cảm thấy e dè hay sợ hãi khi nói chuyện với tôi ở cương vị quản lý, đặc biệt khi mọi việc không đúng theo kế hoạch. Tôi không thích bị các tổ chức khác đối xử thiếu tôn trọng vì chúng tôi là ban nhạc sinh viên, họ nghĩ chúng tôi không chuyên nghiệp. KỶ NIỆM YÊU THÍCH: Đó là lần đầu tiên chúng tôi tham gia diễu hành trong một trận bóng bầu dục đại học. Trường Cal thi đấu với đội khách Fighting Illini từ Đại học Illinois. Dù chúng tôi thua thảm hại (17 trên 44), tôi vẫn nhớ khoảnh khắc ban nhạc diễu hành qua sân cỏ sau buổi trình diễn khai mạc và nghe thấy toàn bộ khu sinh viên – khoảng 10.000 người – đồng thanh reo: “Ban nhạc trường Cal quá đỉnh!” Tôi đã rơi nước mắt vì quá hạnh phúc. Trước đây, tôi chưa từng được cảm ơn và đánh giá cao vì hoạt động biểu diễn trên sân bóng như thế.
CHẤM ĐIỂM: B
CÔNG VIỆC: Nhân viên tại công ty kiến trúc
THỜI GIAN: 2005 – 2008
BẠN THÍCH ĐIỀU GÌ Ở CÔNG VIỆC NÀY?
Tôi đã học hỏi được rất nhiều. Mỗi ngày tôi đều khám phá những điều mới mẻ trong thế giới kiến trúc, không chỉ về thiết kế, mà còn về quản lý dự án và làm việc nhóm. Tôi thích quy trình kiến trúc – dồn hết tâm sức vào một dự án và nhìn thấy thành quả trong hiện thực. Thật sự bước đi bên trên và bên trong nó. Tôi thích tụ tập cùng đồng nghiệp. Thật vui khi ghé qua vách ngăn bàn làm việc rồi tán ngẫu đôi câu về thể thao, hay cùng nhau ăn trưa, đi chơi sau giờ làm việc, hoặc nghỉ ngơi thư giãn với một người bạn. BẠN KHÔNG THÍCH ĐIỀU GÌ Ở CÔNG VIỆC NÀY?
Tôi cảm thấy tiền công chưa xứng đáng với công sức mình đóng góp cho công ty. Tôi không thích bị đánh giá thấp hay ít chú ý đến đóng góp của tôi so với người chỉ làm một nửa công việc với một nửa nhiệt tình của tôi. Tôi không có tiếng nói hay sức ảnh hưởng nào. Tôi có ý tưởng tốt, đặc biệt về cách cải thiện quy trình và năng suất làm việc, nhưng chẳng có ai lắng nghe tôi. KỶ NIỆM YÊU THÍCH: Tôi đi công tác đến Florida để gặp Giám đốc khu vực của chuỗi khách sạn Hilton, chúng tôi đang thiết kế cho họ một tháp khách sạn 48 tầng tại Las Vegas. Một số thành viên cấp cao khác trong nhóm của tôi cũng có mặt. Đây là khách hàng lớn và tôi ở đó chủ yếu để ghi chép. Trong cuộc họp, vị lãnh đạo của Hilton yêu cầu xem hình mẫu ba chiều “như thật” (photorealistic) về các phòng khách sạn đang thiết kế, một việc mà công ty chúng tôi không có kinh nghiệm. Sau một lúc im lặng, tôi giơ tay xung phong đảm nhận nhiệm vụ tạo hình mẫu này và nói mình có một số kinh nghiệm trong việc tạo mẫu ba chiều. Sau khi hỏi xem tôi là ai, vị giám đốc vùng nói với mọi người trong phòng rằng ông ấy thích sáng kiến của tôi và chờ xem mô hình sau vài tuần nữa. Vấn đề là, trước đây tôi chưa từng tạo hình mẫu như thế, nhưng sau khi xung phong nhận việc, tôi đã có động lực học hỏi hơn bao giờ hết. Sau một chuyến đi dạo ở hiệu sách và những buổi làm việc thâu đêm tại văn phòng, tôi đã sử dụng khá thành thạo chương trình VRay và hình mẫu được bàn giao đúng hẹn cho khách hàng. Rất nhanh sau đó, cùng với việc đỗ kỳ thi LEED, tôi được thăng chức.
CHẤM ĐIỂM: B
Nếu bạn vẫn chưa viết xong 3 trải nghiệm, hãy viết ngay đi nào. Nếu bạn thích viết nhiều hơn, xin cứ tự nhiên, trên thực tế nhiều người đã làm như thế.
Nếu đọc qua kinh nghiệm làm việc của tôi, có lẽ bạn đã bắt đầu hình dung được kiểu công việc yêu thích của tôi và quan trọng hơn là động lực đằng sau đó. Trong trải nghiệm ban nhạc diễu hành và công ty kiến trúc, khả năng tạo ảnh hưởng để cải tiến rất quan trọng với tôi. Con người cũng quan trọng với tôi, trong cả 3 ví dụ, tôi đều chia sẻ những câu chuyện về ý nghĩa khi được nhìn nhận công sức đóng góp.
Khi so sánh giữa điều tôi thích từ những trải nghiệm này với điều tôi đang làm ở hiện tại, chúng hòa hợp một cách hoàn hảo. Là doanh nhân, tôi nắm toàn quyền kiểm soát quá trình hoạt động. Một trong những việc yêu thích của tôi là phân tích cách làm việc, tìm giải pháp tối ưu hóa kết quả và quá trình hoạt động. Ngoài ra, tôi luôn trò chuyện với mọi người thông qua mối liên kết với những người tôi phỏng vấn trong chương trình podcast của mình, cũng như với các khán thính giả thông qua e-mail và mạng xã hội. Mỗi khi diễn thuyết trên sân khấu, tôi được trình diễn như lúc còn trong ban nhạc diễu hành và quan trọng hơn, thông qua dịch vụ tôi cung cấp cho mọi người, tôi được công nhận vì sự đóng góp của mình.
Hãy trình bày các trải nghiệm của bạn theo thứ tự thời gian để có thể nhìn rõ tất cả cùng một lúc.
Bạn có nhận ra khuôn mẫu chung nào giữa chúng không? Theo thời gian, điểm tổng thể tăng lên hay giảm đi? Nếu chia sẻ điều này với người yêu hoặc vợchồng hay bạn bè, bạn nghĩ ấn tượng đầu tiên của họ là gì?
Dưới đây là 3 câu hỏi dành cho bản thân bạn về điều bạn thấy. Lần này, bạn không cần viết ra giấy, nhưng hãy suy nghĩ thấu đáo trước khi đưa ra câu trả lời cho những câu hỏi cụ thể này:
Một hoặc hai điều tạo cho bạn nhiều động lực nhất trong công việc? Câu trả lời cho câu hỏi số 1 được thể hiện như thế nào trong công việc hiện tại của bạn? Làm thế nào để doanh nghiệp tương lai của bạn cho phép bạn vừa tận hưởng công việc vừa duy trì động lực? Dĩ nhiên câu hỏi số 3 là mục tiêu chúng ta hướng đến trong bài tập này. Nếu có thể, ý tưởng kinh doanh của bạn sẽ dung hòa như thế nào với loại công việc bạn yêu thích? Bài tập này sẽ bắt đầu giúp bạn nghĩ về loại công việc thực sự phù hợp với định hướng của bạn, hơn thế nữa, nó giúp bạn chuẩn bị trước tâm lý để sẵn sàng cho thành công.
Như tôi đã đề cập bên trên, xây dựng doanh nghiệp không hề dễ dàng và nó chẳng bao giờ diễn ra suôn sẻ. Có vô vàn thăng trầm biến động, nhiều lúc, ngay sau vực thẳm chính là đỉnh vinh quang. Nó sẽ kiểm tra sức chịu đựng của bạn. Việc hiểu rõ động lực có thể tạo nên sự khác biệt giữa từ bỏ và tiếp tục đi đến bước ngoặt tới nơi mọi việc bắt đầu cất cánh.
Như chương trước, bạn hãy xác định xem có lá cờ đỏ nào không – những mâu thuẫn cực độ giữa tính cách bản thân và loại hình kinh doanh bạn muốn dấn thân vào. Dù là tình huống nào, hãy sử dụng những thông tin tìm hiểu về chính bản thân bạn để tiến lên. Những hướng dẫn của tôi có thể bảo đảm dù bạn chọn phát triển loại hình kinh doanh nào thì nó cũng luôn phù hợp với tính cách của bạn.
Tôi biết bạn đang háo hức (thậm chí xen lẫn hồi hộp) bước vào những thử nghiệm đặc biệt liên quan đến ý tưởng của bạn và tôi hứa chúng ta sẽ đến đó. Ở phần sau của cuốn sách này, bạn sẽ tìm hiểu cách thức cải tiến ý tưởng, cách trò chuyện với mọi người và phương thức kiếm tiền ngay cả khi chưa xây dựng ý tưởng. Tuy nhiên, trước khi bước vào phần đó, vẫn còn một bài thực nghiệm tư duy về bản thân bạn và ý tưởng của bạn mà chúng ta cần nghiên cứu, nơi bạn sẽ tung tăng bơi cùng cá mập.
