Hàn Thiếu Công Tự Tuyển Tập

Lượt đọc: 89 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Nhìn Về Vùng Cỏ Tranh Phía Tây

❊ ❊ ❊

Cỏ tranh, vùng cỏ tranh màu xanh ở đâu? Ở dưới đám mây màu tím hồng kia ư?

Ở phía bên kia đường chân trời? Hay ở giữa những tầng lớp đất đai và năm tháng? Biết bao chuyện cũ đã bị dòng nước thời gian cuốn trôi, thế nhưng nó vẫn luôn nằm ở sâu trong ký ức và sự chiêm nghiệm của tôi, tựa như quê hương, trường cũ và chiếc nôi của tôi — vùng cỏ tranh mênh mông.

A, ông ấy, vậy thì ông ấy chính là gia trưởng, người thầy và người bảo mẫu của tôi rồi.

Cuộc đời ông gắn liền với đất đai. Ở Nam An Huy, ở Tô Bắc, ở chiến trường Hoài Hải, ông từng đổ máu vì đất đai. Chiến tranh kết thúc, ông mang hàm đại tá. Khi đất nước xuất hiện cao trào xây dựng kinh tế, ông nộp đơn xin chuyển ngành đi làm nông nghiệp. Ông không có gia đình vợ con, nghe tiếng "Đi", vác chiếc ba lô lên là đi, trở về với mảnh đất quê hương. Lúc đi, một vị thủ trưởng cũ còn mỉm cười tặng cho ông một cái tên: "Cậu về quê làm ruộng, cứ gọi là Trương Làm Ruộng đi!" Điều gì đã đưa tôi và Trương Làm Ruộng đến với nhau? Lúc tôi tốt nghiệp cấp ba, vừa đúng lúc đất nước động viên thanh niên chi viện nông thôn, chi viện biên giới — sứ mệnh cao cả xây dựng tổ quốc hùng cường, lời hiệu triệu trang nghiêm của Đảng, tất cả những điều ấy làm sao không khiến cho một thanh niên sục sôi nhiệt huyết! Cha mẹ đều tưởng tôi phát điên, nói rằng gia đình khó khăn, hy vọng tôi đi làm kiếm tiền. Nhà máy cán kim loại ấy đã thông báo tôi đến làm việc. Tôi chán ngấy những lời khuyên can của cha mẹ. Đàm phán, cãi vã, tuyệt thực, đập phá đồ đạc... Tất cả đã qua đi, hành lý vẫn bị cha giữ lại. Cắn răng một cái, tôi một mình lẻn lên chuyến tàu đi về phía tây, chỉ mang theo một chiếc bàn chải đánh răng.

Con đường thật thiêng liêng. Vùng cỏ tranh xa lạ mà kỳ diệu đã thu hút những thanh niên thành phố chúng tôi. Những khối đá sừng sững, gà rừng vỗ cánh phành phạch, những người phụ nữ dân tộc thiểu số đeo hoa tai lấp lánh. Nghe nói ở đây người Hán, người Choang, người Dao ở xen kẽ. Hậu quả của vô số cuộc tranh chấp giữa các dân tộc trong lịch sử đã để lại một vùng hoang vu. Hoang vu thì có hề gì? Bây giờ, chúng ta muốn xây dựng nơi đây thành "Thành phố Đoàn Thanh niên"! Chúng ta sẽ dưới sự dẫn dắt của một chiến binh cách mạng lão thành, ở đây "lật ngược thế giới lại, giống như lật ngược một chiếc chén rượu"!

Một ông cụ đầu trọc, ở trần, đánh xe ngựa đến đón chúng tôi. Thấy chúng tôi chốc lát không tìm được nước trà, ông bước lên đưa ra một chiếc bình đựng nước quân dụng cũ, lịch sự mời chúng tôi uống nước.

"Mời, mời!" Một bàn tay của ông chụp lên cổ tay bàn tay kia, nghe nói đó là phong tục thể hiện sự cung kính ở địa phương.

"Rượu ư? Cảm ơn. Đại gia ơi, có trà mát không? Gần đây có bán nước ngọt không? Có hoa quả gì không?" Ông có vẻ hơi lúng túng. Không biết là ai, phát hiện trong gùi của một cô gái đi cùng ông có khoai lang, mọi người ùa lên xin xỏ, bỏ quên ông và vò rượu sang một bên.

Phó chủ nhiệm nông trường Lão Dương dẫn đội đến mời ông lên phát biểu, chúng tôi mới giật mình kinh ngạc: Ông ấy chính là chủ nhiệm nông trường ư? Vị đại tá mà chúng tôi đã nghe danh từ lâu ấy?

Ông hình như không nhớ là mình đang ở trần, cứ thế đi thẳng lên bệ phát biểu, được phó chủ nhiệm khẽ chạm một cái, mới mặc vào một chiếc áo vải trắng. Lúc đi lại, lộ ra dáng đi chữ bát của kỵ binh.

Ông bắt đầu nói mấy lời thể hiện sự chào mừng, giọng rất to. Ông nói cỏ tranh hiện tại vẫn xấu chết người, nhưng dưới lưỡi cuồng sẽ ra vàng, chỉ cần chịu khó đổ mồ hôi, tương lai nơi đây sẽ giống như cái gì mà trong bài hát hay hát, cái gì mà "Giang Nam..." — ông "không biết" hát. (Giống như nông dân địa phương, ông luôn đọc "tri thức phân tử" thành "cơ tây phân tử", "không biết" thành "hiểu không được".)

Chúng tôi cười.

Nơi này sau này còn phải có nhà lầu, đường cái lớn, còn có thể làm rạp chiếu phim nè, hồ bơi nè, lại còn phải có nhà máy lớn và đại học cộng sản! — không thực hiện được những điều này, hãy chặt cái đầu của tôi đi!" Toàn hội trường lặng ngắt như tờ, chuyển thành tiếng vỗ tay như lở núi nứt đất.

Ông mỉm cười xua xua tay, mang theo thần thái nghịch ngợm đôi chút: "Bây giờ có vỗ tay hay không cũng không sao, đợi biến thành hiện thực rồi hãy vỗ tay. Hả?" Nhưng cuộc sống bắt đầu trong tiếng vỗ tay ấy, giữa cảm giác tươi mới ban đầu, dần dần lộ ra vẻ khắc nghiệt. Thoắt cái mấy tháng trời, gieo nhiều thu hoạch ít! Gieo nhiều thu hoạch ít! Một sức lao động phải gánh vác mấy chục mẫu trồng ngô, sắn, đậu nành, mía, đi làm từ lúc trời tối mịt chưa thấy mặt đến khi tối mịt mới về, phơi nắng ai nấy đen thui như người da đen. Tối về nhà còn phải tước vỏ đay, tước vỏ mía. Vậy mà vẫn không làm xuể. Cỏ ở đây vừa mới cuốc xong, cỏ ở đằng kia lại mọc cao hơn mầm rồi. Lưỡi cuốc mòn đi mấy phân, cây bông vẫn thưa thớt. Nhưng chúng ta vẫn phải trồng! Trồng! Trồng! Trồng hướng về phía trước vô tận. Chủ nhiệm nông trường từng nói, toàn quốc đại nhảy vọt, nông trường nhỏ của chúng ta cũng phải "bắn vệ tinh", một năm tự túc, ba năm xây dựng thành "căn cứ địa cộng sản"Cơm nước cũng dần kém đi. "Cơm đại oa" (cơm chung) và "ba món một canh" chỉ duy trì được hai tháng, sau đó trong nhà ăn chỉ còn lại hai "tiết mục truyền thống", một là món củ cải khô đen sì, trông giống như sắc thuốc bắc; hai là canh ớt, cay đến mức tê lưỡi toát mồ hôi toàn thân — có người gọi nó là "thuốc phát tán cảm mạo". Heo thịt béo như voi, đào mật to như cái bàn, cá chép vượt vũ môn, đều dừng lại trên bích họa, không chịu nhảy xuống. Chủ nhiệm nông trường đôi khi cũng tự mình xuống nhà bếp mổ cừu giết heo, hoặc cưỡi ngựa đi bắn nai hoang để cải thiện đời sống, nhưng một tháng rốt cuộc khó có nổi hai lần. Tiếng cười tiếng hát của thanh niên trí thức thưa dần, sân trượt băng và hồ bơi sớm vứt lên chín tầng mây.

Buổi sáng, ngoài cửa sổ thường là lất phất mưa phùn, lớp giấy rách ở cửa sổ bị gió lạnh thổi phần phật. Đằng xa chỉ có tiếng băm rau khô lách tách trong nhà bếp. Nằm trên giường, toàn thân đau nhức như rời từng khúc xương. Trở mình một cái, phần eo lập tức đau buốt như lửa đốt.

"Cốc cốc", tiếng gõ cửa vang lên. Âm thanh vang qua từng cánh cửa một. "Người ta ở phân khu ba đã khai hoang được năm mẫu đất rồi kìa!" — đó là giọng của chủ nhiệm nông trường. Tôi luôn cảm thấy trong đó có một ngọn lửa, chứa đựng sự cổ vũ và phê bình.

Đội trưởng đương nhiên là người đầu tiên bị gọi dậy, mọi người cũng vội vàng mặc quần áo tìm giày. Đương nhiên, cũng có người kỳ kèo mặc cả với chủ nhiệm nông trường: "Chủ nhiệm, trời bên ngoài vẫn đang mưa..." "Mang theo nón lá, áo tơi vào..." "Hôm qua tôi gánh củi cả ngày, thắt lưng đau lắm đấy!" "Yên tâm yên tâm, thanh niên chỉ có bệnh chết đói chết khát, chứ không có chuyện làm việc mệt chết đâu. Hôm qua cậu ăn mấy lạng gạo?... Một bữa nửa cân? Thế thì vẫn làm được chứ. Người nào chỉ ăn ba lạng gạo thì đừng ra sản xuất nữa, đóng cửa đi ngủ cứ thế đi!" Cứ như vậy, chủ nhiệm nông trường thường xuyên đến gọi đi làm, mỗi lần gọi xong, ông vác một cây cuốc siêu trọng lên vai, cứ thế tự mình đi về phía đồng ruộng. Gặp ngày trời mưa, ủng cao su lại phát ra tiếng lốp bốp trong bùn nước...

Rất nhiều người đang vươn vai ngáp ngắn ngáp dài, thầm kêu khổ. Triệu Hải Quang ngủ đối diện với tôi còn làm một mặt quỷ, bĩu môi ngay trước mặt đội trưởng rồi lẩm bẩm một câu: "Phi, mắt phải của lão tử có một luồng vận xui, đụng phải một tên Diêm Vương rồi!"

Tôi không thích kêu khổ, cất giọng thô ráp nói: "Con Khỉ," — đây là biệt danh của cậu ta, — "bớt nói nhảm đi, đi thôi!"

Tôi bước theo chân đội trưởng. Mưa, vẫn là mưa, đường trơn quá!

Sự quan tâm đối với nông trường thúc đẩy tôi đi tìm đội trưởng để nói chuyện.

“Đội trưởng, chỉ làm lụng vất vả thôi thì không được, tại sao không bàn đến khoa học một chút chứ?”

Đội trưởng Lý Trường Tử, mắt không tốt lắm, thường nheo lại, trông giống như vừa ngủ dậy. Thực ra rất có mưu mô, đan một cái nia, làm một cái ghế đẩu hay dùng đàn hồ cầm kéo bài "Tây Hồ Điệu", "Thái Sơ Điệu", đều là tự học thành tài. Nhưng anh ta hơi sợ chủ nhiệm nông trường, nghe tôi nói vậy, đôi mắt nheo lại chậm rãi nói: "Tôi chỉ là một kẻ - qua sông khúc giữa -, chỉ lo truyền đạt cấp trên xuống, các cậu tìm chủ nhiệm nông trường mà nói đi."

Chủ nhiệm nông trường lại tỏ ra hứng thú. "Khoa học ư?" Ông chớp chớp mắt, thần thái giống như lúc bình thường bảo chúng tôi dạy ông biết chữ vậy.

“Trồng trồng trồng, tình hình đất đai cũng không rõ, phân bón cung cấp cũng không đủ, lại thêm việc sắp xếp lao động... Thế này mà bắt kịp bọn lợn cộm Anh Quốc á? Nguy hiểm!” Một người phụ nữ bắn phát súng đầu tiên.

“Các cậu nói từ từ thôi.” Tôi được bầu làm đại biểu. Tôi đề xuất thu hẹp chiến tuyến khai hoang, quay sang nắm bắt quản lý, đánh chắc tiến chắc. Còn có thể tùy cơ ứng biến mở rộng nhiều con đường, nuôi ong nè, nuôi thỏ nè, còn có tự chế đường mía, chiết xuất sữa ong chúa. Nông công thương kết hợp, lợn Yorkshire — tôi đem tất cả những gì mình biết, đưa ra một loạt kiến nghị.

Chủ nhiệm nông trường ngồi xếp bằng trên đất, đôi mắt thỉnh thoảng nheo lại thành một đường chỉ, "hừm hừm ha ha" nghe một lúc, cuối cùng mỗi người đưa cho chúng tôi một điếu thuốc: "Cậu biết cũng lắm thứ mới mẻ phết nhỉ, đều làm nên cơm cháo được cả chứ bộ?"

Nghe nói có lần ông kiếm được từ nơi khác một ít giống đậu tằm năng suất cao, không biết vì sao, trồng một năm đến giống cũng không giữ lại được, tức đến mức chửi mắng ầm ĩ.

Tôi nhảy dựng lên: "Chủ nhiệm, đảm bảo sẽ thành công! Cậu tôi là giáo sư học viện nông nghiệp, có thể lôi ông ấy đến chi viện..."

“Được, để cân nhắc đã!” Ông gật đầu.

Ông không đồng ý thu hẹp chiến tuyến — lúc bấy giờ cấp trên cũng rất sát sao việc đại khai hoang. Nhưng ông có hứng thú với việc chế tạo phân bón vi sinh, bởi vì đảng ủy nông trường đang đau đầu vì vấn đề nguồn phân bón, muốn phóng một "vệ tinh" mang tên "tự chế phân bón theo phương pháp dân gian". Nhưng thế này cũng đủ khiến người ta vui mừng rồi.

Nhà kính ươm trồng được xây dựng lên. Con gái nuôi của ông — Tiểu Vũ, chính là cô gái cùng ông đến đón chúng tôi sớm nhất, cũng trở thành thành viên "đội đột kích khoa học kỹ thuật", ngày đêm giúp chúng tôi nhóm lửa. Chủ nhiệm nông trường một ngày ghé qua xem hai bận, hỏi khi nào thì có thể ra phân bón. Thấy mười mấy ngày không có động tĩnh gì, suốt ngày chỉ chuẩn bị, thử nghiệm, ông có vẻ hơi mất kiên nhẫn, sờ sờ bình, nhiệt độ kế, lật lật nắp xửng hấp, tỏ ra hơi nôn nóng. Thỉnh thoảng ông vỗ vai tôi, kéo tôi sang một bên, kể về việc lao động ngoài đồng căng thẳng thế nào, các đội trưởng oán trách việc điều động lao động quá nhiều, kể về việc nông trường anh em nào lại gửi chiến thư tới. Ý tứ đó vô cùng rõ ràng — bắt chúng tôi phải đẩy nhanh tiến độ.

Đương nhiên là phải đẩy nhanh. Thế nhưng sự việc khó lường trước, lần thử nghiệm tạo giống thứ tư lại thất bại. Vừa hay hôm đó có hai "đội viên đột kích" không ra gì lại trốn đi đánh bóng rổ trong giờ làm việc, lại bị chủ nhiệm nông trường bắt gặp.

Chủ nhiệm nông trường ở trần, mồ hôi nhễ nhại đầm đìa, tay quạt chiếc nón lá lấy gió, đưa mắt nhìn nhà kính ươm trồng từ trong ra ngoài một lượt, lại nhìn đám lao động mang giày vớ chúng tôi, sắc mặt không mấy đẹp đẽ. Dừng lại một lúc, vung tay lên: "Buổi chiều ra đồng cuốc đất, tất cả đều đi cuốc đất!"

Tiểu Vũ vẫn chưa hiểu chuyện, "Cha, con vẫn chưa nghiền xong bánh bông..."

Ông chắp tay sau lưng bước đi, đi được mấy bước lại quay đầu lại: "Cuốc đất!"

Lại là cuốc đất, đốt nương làm rẫy, làm cỏ gieo hạt, bón phân. Cắn chặt răng, đấm vào thắt lưng của chính mình, khua chiêng gõ trống đến ban quản lý nông trường đưa tin vui khai hoang. Cứ như thể dùng sức lớn, đổ mồ hôi là bổn phận duy nhất của chúng tôi, là trật tự và chuẩn mực cuộc sống không thể nghi ngờ để thực hiện lý tưởng. Trời ạ! Ngay cả tôi, người ít kêu khổ nhất cũng cảm thấy bất an ngấm ngầm.

Chủ nhiệm nông trường dường như không có những suy nghĩ đó. Làm việc ngoài đồng ông rất vui vẻ, chịu khó chịu khổ còn hơn cả thanh niên. Lúc đói thì cắn một củ khoai lang sống hoặc củ cải sống. Hai người con trai nuôi của ông — hai đứa trẻ mồ côi được cứu trong một trận lũ lụt, mới tám, chín tuổi, cũng bị ông dẫn ra đồng, mỗi đứa một chiếc cuốc nhỏ, tham gia lao động. Khóc cũng không cho phép quay về. Cán bộ lại càng không cần phải nói, kế toán làm sổ sách, thư ký viết tài liệu, cơ bản chỉ được phép tận dụng thời gian rảnh rỗi. Viên kế toán đó lén lút trừng mắt nhìn ông.

Lúc nghỉ ngơi, ông châm một điếu thuốc lá sợi, mỉm cười kể lại mấy chuyện cũ — Tứ Quân mới nè, súng "Hán Dương tạo" nè, chiến dịch Hoàng Kiều nè, đàm phán Bàn Môn Điếm nè, giật sập đường sắt chôn mìn nè, lấy bông gòn làm thuốc lào hút nè...

Kể đến lúc hứng khởi, còn đáp lại lời mời gọi của mọi người, hát vang bài ca quân đội với âm điệu không chuẩn lắm: *Vinh quang Bắc phạt dưới thành Vũ Hán, máu nhuộm tên tuổi chúng ta; chiến đấu đơn độc trên núi Lô Tiêu, kế thừa công huôn vĩ đại của các bậc tiên liệt.*

Vạn dặm dãi dầu chinh chiến, gió tuyết đói rét...

Ban đầu, cho dù là giai điệu không chuẩn xác, cũng thường khơi gợi lên trong chúng tôi tình cảm trang nghiêm thần thánh, nhưng dần dần lại cảm thấy có chút nhàm chán, thậm chí cảm thấy đại đao và khói súng, cùng với nụ cười của khuôn mặt già nua này, bỗng nhiên cách chúng ta rất xa xôi, xa đến mức trở nên mờ ảo.

Nhưng tôi vẫn cố gắng ra vẻ đang chăm chú lắng nghe. Tôi lo lắng, không biết có phải tư tưởng của mình có vấn đề gì không?

May mắn thay, Tiểu Vũ mang nước trà đến, bóng người và tiếng ồn ào chạy về phía thùng nước trà, tôi cũng có thể thoải mái lau mồ hôi.

"Con Khỉ" tự nhận mình biết xem bói toán xem tướng mạo, cậu ta xuất phát từ trán, cằm, dái tai, nhân trung, vùng giữa trán đại khái thế để phân tích "tướng ác" của chủ nhiệm nông trường, chọc cho mấy người bật cười. Tôi thì cười không nổi. Nói một cách khách quan, chủ nhiệm nông trường có những điểm vẫn khiến tôi khâm phục. Tay súng cừ khôi, ra cửa đi săn nai chưa bao giờ về tay không; cầm cày bừa có một tay, ước lượng trọng lượng của lợn, ước lượng sản lượng của ruộng, luôn chuẩn xác ngay từ cái nhìn đầu tiên. Ông làm việc cũng có phách lực, lúc chỉ huy đốt nương, đứng sừng sững giữa khói lửa, dáng vẻ ấy uy trấn muôn quân. Huống chi — ông vẫn là cha của Tiểu Vũ cơ mà?

Không nhớ rõ mình đã thân thiết với Tiểu Vũ từ lúc nào. Con bé này luôn trốn đằng sau vẻ điềm tĩnh và rụt rè. Lúc làm nhà kính ươm trồng, cô bé thích tiếp cận con trai, nhưng các cậu nói chuyện, cô bé chỉ nghe; các cậu chơi bóng, cô bé chỉ nhìn; rất hiếm khi cạy ra được một chữ từ miệng cô bé. Các cậu trêu chọc cô bé, cô bé đỏ mặt không "phản công" lại, bị chọc tức quá, chỉ đấm cho một cái vào lưng các cậu, rồi hất bím tóc chạy biến đi.

Có một lần cô bé giặt đồ bên bờ sông Cam Khê, còn chúng tôi, đặt mấy gánh bánh bông trên cầu gỗ, nhìn dòng nước sông mà tính toán. Nước sông Cam Khê chảy từ những ngọn núi xa xôi, xanh đến mức ngả sang màu lam, trong vắt mát rượi, những hòn đá đen, vàng và trắng lấp lánh trong nước, trên mặt nước lững lờ ánh nắng chói chang. Thật muốn nhảy xuống đó ngụp lặn một phen, nhưng chủ nhiệm nông trường có lệnh, không cho phép tự ý xuống sông bơi lội, phải làm sao đây?

"Con Khỉ" nháy mắt với tôi: "Không cho phép xuống, lỡ rơi xuống thì làm thế nào?"

Tôi đã hiểu ý, giả vờ như thân cầu đang rung lắc: "Hỏng rồi!" Cả quần áo lẫn giày nhảy ùm xuống nước. Mấy người bạn ngay lập tức bày ra tư thế cứu người, quần áo giày dép cởi ra, từng người một theo kiểu "én bay", "lộn nhào", "ném bom", "rơi" xuống nước...

Cô bé hét toáng lên: "Hỏng rồi! Có người rơi xuống sông rồi!"

"Nha đầu ngốc, nhát gan quá, dọa cô ấy thêm lần nữa thế nào nhỉ?" Tôi ném cho "Con Khỉ" một cái liếc mắt.

"Hoàn toàn tán thành!" Tôi và cậu ấy lặn xuống nước, cố ý vươn tay giãy giụa, ừng ực sủi bọt nước đầy miệng.

Cô bé sợ đến mức khóc thét lên. Khi trận cười lớn của chúng tôi phơi bày tất cả, cô bé liền lau nước mắt nổi giận: "Hay lắm, các người ôm ý đồ xấu vi phạm kỷ luật, tôi đi mách đội trưởng!"

Cô bé thật sự đi mách tội chúng tôi. Cái đồ đáng ghét này!

Tôi đâm ra hận cô bé. Gặp cô bé, cố tình làm như không nhìn thấy; thấy cô bé bổ củi không nổi, cũng mặc kệ; cô bé với tư cách là bí thư chi đoàn tìm tôi nói chuyện, tôi đặt một cây chổi ở cánh cửa khép hờ, cô bé vừa đẩy cửa, cây chổi đập trúng đầu cô bé... Thế nhưng cô bé trước sau vẫn không ghét tôi, chủ động chào hỏi, còn giúp tôi giặt quần áo.

Giặt đồ ư? Đây đúng là chuyện cầu được ước thấy.

Lúc đó đi làm mệt chết đi được, có lúc về nhà chân không rửa đã lăn lên giường, đồ bẩn thỉu đương nhiên giao cho các nữ thanh niên trí thức xử lý. Lâu ngày, các đồng chí nữ cũng bày tỏ sự phẫn nộ đối với sự lười biếng của chúng tôi. Có một ngày họ hành động liên minh, vứt đống quần áo hôi hạm của chúng tôi trả lại, sau đó tụ tập trong phòng ngủ của họ lớn tiếng ca hát, thổi kèn harmonica, cười ha hả, tức đến mức chúng tôi đành phải tự thân vận động... Bây giờ Tiểu Vũ là ngoại lệ, tình nguyện làm "cống hiến nghiệp dư". Cho đến khi "đội đột kích khoa học kỹ thuật" của chúng tôi giải tán, cô ấy được điều sang trang trại lợn rồi mà vẫn như vậy. "Con Khỉ" ca ngợi cô ấy là "người tốt số một thiên hạ". Thế là, chúng tôi lại hòa giải.

Hôm ấy, lúc nghỉ ngơi Lý Trường Tử tìm đến tôi, câu đầu tiên bổ thẳng vào mặt: "Cậu có chuyện gì mà lại bắt Tiểu Vũ giặt đồ thế?"

"Tôi thấy anh quản hơi nhiều rồi đấy?"

"Cậu không đi xem đôi tay của cô ấy à..."

Lúc này tôi mới biết, mấy ngày nay ban ngày cô ấy cho lợn ăn, ban đêm còn phụ đội tước vỏ mía, mấy đầu ngón tay đều bị mài rớm máu, đau đến mức lén lút rơi nước mắt.

Tôi cắm cổ chạy ngược về. Tiêu rồi! Quần áo đã giặt xong xuôi, phơi phóng trên sợi dây thép bên cạnh trại lợn. Đôi bàn tay quấn băng keo cá nhân của Tiểu Vũ đang ở đó vắt nước, kéo vạt áo. Một chú ong mật, bay nhè nhẹ bên cạnh mái tóc tết màu hồng của cô ấy.

"Này này!" Tôi hoảng loạn vô cùng, "Thật, xin lỗi nhé, tôi..."

Cô ấy lau mồ hôi, trừng đôi mắt kinh ngạc.

Lời khách sáo thật sự vô nghĩa, hãy dùng hành động để thể hiện chút gì đó đi. Tôi vớ lấy một chiếc chổi tre, giúp cô ấy quét dọn chuồng lợn.

"Cậu làm gì thế? Bỏ xuống! Bỏ xuống!"

Soạt — áo của tôi bị một chiếc đinh sắt trên chuồng lợn vướng phải, rách toạc một đường lớn. Đúng là càng vội càng lắm chuyện.

“Nhìn cậu kìa!” Cô bé nhíu mày trách mắng, “Mau cởi ra đi, tôi vá lại cho vài đường.”

Chỉ mặc một chiếc áo mỏng. Bắt tôi ở trần ư? Ngại chết đi được.

“Cởi ra đi!” Cô bé nhìn thấu sự do dự của tôi, khuôn mặt đỏ bừng lên trước, quay mặt đi, miệng lại trách móc tôi: “Có gì mà phải quan trọng thế này chứ...”

Cô bé nhận lấy chiếc áo của tôi, quay lưng về phía tôi bắt đầu vá víu. Lúc này tôi mới nhìn rõ cô bé: bím tóc giống như một cụm mây đen búi trên đỉnh đầu; nhìn từ góc độ nghiêng, chiếc cằm dẻo dai và mạnh mẽ, ánh mắt điềm tĩnh dịu dàng, hơn nữa, hơn nữa... Tôi vô tình nhìn thấy trong cổ áo cô bé, chỗ mà ánh mặt trời không chiếu tới được, bờ vai trắng ngần, có một nốt ruồi đen. Giống như phạm tội vậy, trái tim tôi đập loạn nhịp dữ dội...

Cô ấy đang nói gì đó. Hình như vẫn đang oán trách sự bất cẩn của tôi, hình như hỏi thử nghiệm phân bón vi sinh có còn làm nữa không, hình như thấy trong túi áo của tôi có cuốn "Lược sử Stalin", cho nên mượn sách tôi. Tôi đại khái đều trả lời hết rồi, trời mới biết tôi đã trả lời thế nào nữa!

Sau đó, mượn sách, trả sách, nói về Pável và Matveyev, Pushkin và Mayakovsky, nói về "Thành phố Đoàn Thanh niên", cô ấy trở thành khách quen và "khán giả trung thành" trong phòng chúng tôi. Nhưng tôi lại rất câu nệ, nói chuyện không mạch lạc, từ vựng cũng nghèo nàn. Quỷ tha ma bắt! Không phải tôi đã nói là đợi đến ba mươi lăm tuổi mới yêu đương cơ mà? Sao lại cứ tơ tưởng lung tung thế này? Tôi nỗ lực dập tắt đốm lửa tình cảm này, nghiêm khắc phê phán chính mình. "Con Khỉ" nhìn thấu bí ẩn trong đó, nháy mắt ra hiệu đòi xem tướng cho tôi, nói rằng số mệnh của tôi đã định sẵn là sẽ làm con rể quý của một lão cách mạng. Tôi chỉ hận không thể úp cả bát cơm lên đầu cậu ta.

"Nói nhảm! Bây giờ mà tôi yêu đương á? Hơn nữa, cô ấy có điểm gì đáng để tôi yêu chứ? Nhát gan như thỏ, hiền lành như cừu, chỉ xứng làm bảo mẫu nhà trẻ thôi..."

Tôi ra vẻ dửng dưng, cố tình hạ thấp cô ấy, nhưng khi sự phê phán đến mức kịch liệt nhất, chính bản thân tôi cũng cảm thấy giọng nói của mình có vẻ phù phiếm, tôi phát hiện ra hình như có chút không ổn thật rồi.

Ây da, trong chuyện này còn ẩn chứa một nỗi lo lắng rất lớn nữa, chính là cô ấy có người cha khó lường đó...

Tiểu Vũ là lao động tiên tiến — "Mộc Quế Anh" của phân khu. Tên được đặt trên bảng đỏ. Không hiểu sao, mặc dù tôi có sự lo lắng đối với tương lai của nông trường, nhưng trong lòng vẫn luôn muốn tên của mình được nhảy lên bảng đỏ. Tôi âm thầm nỗ lực. Nào ngờ, cú sốc "rầm" một tiếng ập đến...

Tôi được điều sang đội cày máy, hôm đó lái một chiếc máy kéo bánh xích màu đỏ, đến sườn đồi số 8 để cày hoang. Vừa lên dốc, nghe thấy đằng sau có người lớn tiếng gọi: "Đứng lại!" Hình như là giọng của người cha ấy của cô ấy. Đã xảy ra chuyện gì vậy? Tôi vội vàng phanh xe lại.

Kỳ lạ thay — ông ấy giống như một con mãnh thú đang nổi giận, bước cao bước thấp đuổi theo, "Cậu hỗn láo thật đấy! Hồn láo thật đấy!"

Trời đất! Điên rồi sao? Tôi né tránh ra, cục đất va vào kính buồng lái, vỡ vụn thành bột mịn, để lại một vết ố màu vàng.

"Chủ nhiệm..."

"Cậu xuống đây!" Ông gầm lên một tiếng.

Tôi vội vàng trèo xuống.

"Đội mũ cho đàng hoàng!" Đội đàng hoàng rồi.

Ông vung hai đoạn cây non trong tay: "Cậu nhìn cho kỹ vào, đây là cái gì?"

Tôi vừa nhìn liền hiểu ra — chỗ gãy của cây non vẫn còn mới có lẽ vừa rồi lúc lên dốc tôi lơ đễnh tư tưởng, nên đã cán gãy cây lê non bên đường.

“Mắt của cậu để đi đâu thế? Rõ ràng là phá hoại! Phá hoại! Tôi đã nói rất nhiều lần rồi! Đây là cây giống từ Giang Tây chuyển đến, chi phí đắt gấp mấy lần giá thịt, mua cũng không mua được, cậu tưởng mình là đại thiếu gia chắc? Cậu cậu cậu, cậu cái đồ Trotsky này!”

Lúc vội quá, ông nhớ lại cái tên ngoại quốc này từng được ghi chép lại trong thời kỳ Diên An.

Mọi người trên đồng đều đã tụ tập lại, có người lén lút lè lưỡi với tôi, một số kẻ bình thường vốn ghét tôi quá hăng hái thì cười trên sự đau khổ của người khác.

Phó chủ nhiệm Dương Thủ Thắng cũng tới. Anh ấy có mối quan hệ khá tốt với tôi, gia đình cũng ở thành phố tỉnh lỵ, là người dẫn đội chúng tôi xuống nông thôn, cho nên gọi anh ấy là "Tri thức trẻ cũ". Anh ấy kéo chủ nhiệm nông trường ra trước.

Chủ nhiệm nông trường vẫn không chịu đi, chỉ tay vào mặt tôi: "Cậu nghe cho rõ đây, tất cả các cậu lại nghe cho rõ đây, lần sau mà còn có ai phá hoại tài liệu của công, tôi... rút súng bắn chết người!"

Lòng tự trọng của tuổi trẻ khiến tôi cuối cùng không nhịn được nữa, cũng nổi giận lôi đình: "Ông hung dữ cái gì chứ? Tôi đền tiền!"

Mấy tờ tiền giấy được rút ra, ném mạnh xuống đất, còn có cả tiền xu nảy tung tóe.

“Hay lắm, thái độ của cậu vẫn là thế này à? Cậu cứ chờ đấy...”

Cuối cùng ông ấy cũng được Lão Dương khuyên can kéo đi. Phó chủ nhiệm lại quay về bên cạnh tôi, mỉm cười giúp tôi chỉnh lại cổ áo, an ủi vài câu. Đại ý là bảo tôi sau này chú ý một chút. Còn về phần chủ nhiệm nông trường, mỗi ngọn cỏ cái cây ở nông trường đều là mạng sống của ông ấy, tính tình nóng nảy, qua cơn thịnh nộ là xong chuyện thôi, dĩ nhiên là, chuyện này...

Tôi vốn dĩ chỉ mải giận dữ, nghe những lời này, lại thấy trong lòng dâng lên một luồng ấm áp, nước mắt ấm ức làm ướt khóe mi.

"Tiểu Mã, cậu đừng khóc mà..."

Tôi nén lại không khóc nữa. Nhưng tôi không thể chịu đựng nổi! Vị chủ nhiệm nông trường này, cái gì mà lão cách mạng chứ? Cái gì mà đảng viên cộng sản? Tác phong quân phiệt! Tôi gầm lên: "Cái nông trường quái quỷ này! Tôi không làm nữa!"

Trở thành lao động tiên tiến không còn hy vọng gì nữa, tôi cố gắng tránh mặt Tiểu Vũ. Hôm đó cô ấy tìm tôi làm báo tường, tôi cũng giả vờ điếc đặc. Tại sao phải tránh mặt cô ấy? Bản thân tôi cũng chẳng hiểu ra làm sao cả.

Thế nhưng sự thay đổi về địa vị lại là điều không thể tưởng tượng nổi. Chẳng bao lâu sau thì xảy ra một chuyện kỳ lạ — buổi tối, tôi cầm một cây thương đi gác, canh giữ mấy trăm cây gỗ tùng được chất đống ở phân khu. Bên đường cái có chút động tĩnh, vừa định đi xem thử, đột nhiên bị một sợi dây thừng vướng chân, ngã nhào xuống đất. Chưa kịp hiểu chuyện gì xảy ra, cổ đã bị một đôi bóp chặt, bóp đến mức hai mắt tôi hoa lên...

Quỷ thần ơi! Kẻ nào thế?

Tôi bị dẫn vào một hang động, khói đuốc thông tràn ngập không gian nhỏ bé này. Dưới ánh lửa, một kẻ quấn khăn vải đỏ đạp tôi một cú, cây đại đao sáng loáng cầm trong tay, hắt ra một luồng ánh sáng lạnh lẽo. "Cậu có biết chúng tôi là ai không?"

Nên thể hiện sự dũng cảm.

“Chúng tôi là quân tiên phong cứu quốc...”

Trời ạ! Tôi không tin nổi tai mình nữa.

“Đêm nay toàn huyện bạo động, nông trường của các cậu đã bị bao vây rồi! Ngày mai chúng ta sáng sớm chiếm lấy thành huyện, đổi vận càn khôn. Cái tên ranh con nhà cậu nếu biết điều thì...”

Máu trong người tôi dồn lên não, lập tức nhớ đến lửa lớn, dụng cụ tra tấn và thi thể.

“Nói!” Đối phương trừng mắt, ánh lửa chiếu sáng nửa khuôn mặt hắn, “Những ai trong nông trường của các cậu là đảng viên cộng sản? Súng của ban vũ trang các cậu để ở đâu? Chủ nhiệm nông trường, bí thư của các cậu ở nơi nào? Khai ra hết đi! Khai ra rồi thì không còn chuyện của cậu nữa.”

“Nhanh lên!” Lại là một khuôn mặt sáng một nửa. Nòng súng đen ngòm chĩa thẳng vào ngực tôi.

Tôi nổi giận. "Đả đảo phản động! Đả đảo đặc vụ!" Tôi sợ sự chần chừ sẽ khiến mình suy nghĩ lung tung, vì vậy không ngừng hô to khẩu hiệu, giãy giụa, cắn xé, để biểu tình, cũng để củng cố lá gan của chính mình.

Phía trên là vòm hang, nham thạch giống như những con sóng đen kịt. Nói thật lòng, tôi sợ cứ thế mà chết đi. Trong những con sóng màu đen ấy có vùng cỏ tranh, có dòng sông Cam Khê trong vắt, có biết bao nhiêu bạn bè của tôi — "Con Khỉ", "Đại Pháo", "Tiến Sĩ", đội trưởng Lý, còn có cô ấy — gương mặt của Tiểu Vũ. Làm sao có thể rời xa cô ấy nhanh như thế được?... Có lẽ, tôi nên nghĩ cách cầu sinh? Tạm thời đồng ý yêu cầu của bọn họ, ra khỏi hang rồi tìm cách báo cảnh sát cho mọi người, được không? Hoặc là... Nhưng tôi biết kẻ địch sẽ không dễ dàng bị lừa gạt.

Tạm biệt nhé! Tất cả người thân của tôi! Tôi kìm nén nước mắt, hô lên câu khẩu hiệu cuối cùng, tuyệt vọng nhìn những con sóng màu đen, cảm nhận khoảnh khắc cuối cùng của sự sống. Điều kỳ lạ là, qua một lúc, tôi vẫn sống, sống một cách chân thực.

Một bàn tay vỗ vai tôi. Kỳ lạ thật! Chủ nhiệm nông trường đứng trước mặt tôi, thắt lưng da, bên dưới là quần cưỡi ngựa.

Ông ấy vô cùng kích động, đôi mắt ánh lên tia sáng, giáng cho tôi mấy đấm lực lưỡng, phát ra tiếng "hè hè", nói không nên lời. Bên cạnh, mấy khuôn mặt sáng nửa bên vừa nãy cũng đang nở nụ cười.

“Làm quái gì thế này?” Tôi khóc không được cười không xong, hét toáng lên.

Ngày hôm sau tôi mới biết, lúc đó cấp trên muốn tổ chức phong trào giáo dục kiểm tra lập trường, kể chuyện truyền thống, khích lệ tinh thần, chủ nhiệm nông trường đã lên kế hoạch cho cuộc "diễn tập" lần này. Ban quản lý nông trường đã tổ chức đại hội công nhân viên, mời tôi và mấy thanh niên lên bối phát biểu. Các thành viên đảng ủy nông trường trực tiếp đeo hoa đỏ cho chúng tôi, chúc rượu. Chủ nhiệm nông trường giới thiệu từng người chúng tôi một, rành mạch như đếm bảo vật. "Đây mới là đứa trẻ ngoan của Đảng, là hảo hán! Gặp phải chiến tranh thế giới thứ ba, chính là phải dựa vào những người thế này..."

Đương nhiên, mấy kẻ không chịu nổi sự "thử thách" thì bị ông mắng cho một trận xối xả...

Tên của tôi thực sự đã lên bảng đỏ rồi! Nhưng tôi chỉ có thể cười trừ.

Kiểm tra lập trường, nắm bắt giáo dục. Liều thuốc cường tâm chính trị, rốt cuộc vẫn không thể khiến mọi người duy trì tinh thần phấn chấn lâu dài. Chủ nhiệm nông trường tìm người cấp dưới để tìm hiểu tình hình, cũng tìm đến tôi.

"Tôi không có ý kiến gì hết!" Tôi tức giận nói.

"Cậu vẫn đang giận dỗi à?" Ông cười vỗ vai tôi, "Cậu nhóc này, hôm đó ở ngoài đồng tính khí tôi nhất thời nóng nảy, tác phong quan liêu, thực ra thì tôi là con quạ đen hóa thành, cái miệng xấu xí."

Tôi vẫn lạnh lùng, mân mê một chiếc cờ lê.

"Trong lòng cậu hoàn toàn không thoải mái chứ gì? Còn điểm nào tôi đối xử không phải với cậu nữa không? Còn có chỗ nào không đúng nữa?"

Tôi "hừ" một tiếng, không biết nên tính từ đâu, liền tiện tay kể ra mấy chuyện mà mọi người có ý kiến: Nghỉ ngơi quá ít nè, hai ba tháng không được xem phim nè...

Ông sờ đầu, suy nghĩ một lúc rồi nói: "Những chuyện này, dễ thôi dễ thôi."

Ông vẫn được coi là người biết lắng nghe ý kiến, đặc biệt là khi tâm trạng bình hòa, được người mà ông tin tưởng đưa ra ý kiến. Ngày hôm sau, ông cùng mấy kẻ chóp bu thương lượng một phen, liền tuyên bố toàn nông trường nghỉ xả hơi một ngày, ra lệnh cho ban quản lý nông trường căng màn ảnh lên, buổi tối chiếu phim. Phim viết về chủ đề kháng Mỹ viện Triều, ông hứng chí cao độ, lúc đổi phim liền gọi khoa trưởng tuyên giáo đến nói: "Tối nay phải xem cho đã đời! Cậu chịu cực một chút, cưỡi ngựa của tôi chạy một chuyến về huyện, kiếm thêm hai bộ phim nữa, phải chọn phim nào hay vào!"

Khoa trưởng nói, xem muộn quá thì mọi người sẽ đói bụng. Chủ nhiệm nông trường vung tay lên: "Bảo nhà ăn nấu cơm!"

Kết quả, ngày hôm đó xem phim liền mạch cho đến tận ba giờ rưỡi đêm, mấy trăm công nhân viên còn được ăn một bữa cơm tỏi xào cá muối thơm phức — chủ nhiệm nông trường, phó chủ nhiệm bỏ tiền ra mời khách.

Chủ nhiệm nông trường mời khách là chuyện như cơm bữa, tiêu tiền từ trước đến nay rất hào phóng. Lương một tháng hơn hai trăm tệ, không để dành tiết kiệm, ngoài việc giữ lại ít tiền mua thuốc lá, còn lại ai muốn dùng cứ mở miệng. Mua thuốc lá cũng là mua liền mấy cây, vứt trong ngăn kéo, Trương Ba Lý Tứ ai cũng có thể đến "cộng sản". Kiểu chủ nghĩa quân bình hào sảng thế này, đã tạo sự thuận lợi cho một số kẻ tham lam lợi ích nhỏ nhặt.

Có một số người thường xuyên tìm ông để "kiếm chác". Triệu Hải Quang cũng mò mẫm xin được một bao thuốc lá hiệu Phi Mã, đắc ý vênh váo trước mặt tôi, còn đòi được cả một chiếc mũ vải quân đội đơn của chủ nhiệm nông trường đội lệch trên đầu.

"Mã ơi," cậu ta gọi biệt danh của tôi, "cậu cũng đi kiếm một đôi giày quân đội đi chứ, tôi nhìn kỹ rồi, ông ấy vẫn còn hai đôi."

Lúc đó cha tôi oán hận tôi, rất ít khi gửi tiền tới. Giày vải của tôi từ lâu đã bung keo rách đế, nhưng tôi không muốn đi làm cái chuyện kiểu đó.

Một hôm, chủ nhiệm nông trường gặp tôi trên đường, liếc nhìn tôi một cái, nói: "Cậu tới đây!"

"Làm gì thế?"

"Đến đây!"

Ông dẫn tôi đến phố Chợ Cỏ. Đây là một thị trấn nhỏ tựa lưng vào sông Cam Khê, xung quanh có bức tường thành nhỏ, được xây dựng từ trước để phòng ngừa phỉ tặc. Trong tường thành, "đường quan" lát đá mến thông ra bến cảng nhỏ, có đủ các loại cửa hàng. Hễ gặp dịp "họp chợ", lúc nào cũng chen chúc đông nghịt người không đi nổi, vô cùng náo nhiệt. Trong đó thứ khiến thanh niên trí thức có hứng thú nhất là đồ tre, bưởi đồng cỏ, hạt dẻ lớn, cùng với một số bà lão rao bán củ cải ngâm đường chua màu hồng.

Chủ nhiệm nông trường chắp tay sau lưng, dẫn tôi bước vào cửa hàng cung tiêu được thiết lập trong ngôi miếu Quan Âm. "Muội tử," ông gật gật đầu với một cô gái người Choang ở quầy bách hóa, "Phiền cô múc cho một chậu nước ấm được chứ bộ?"

Người ở gần đều nhận ra vị lão cách mạng nổi đình nổi đám này. Nữ nhân viên bán hàng mỉm cười, lập tức đi làm ngay.

Ông lại đẩy tung cánh cửa phòng của cửa hàng trưởng, lấy ra một chiếc ghế dựa. Thái độ tùy tiện đó, giống như đã về đến nhà mình vậy.

“Rửa chân đi!” Tôi đoán được điều gì đó, có chút hoảng loạn.

“Rửa đi chứ!” Thấy tôi không nhúc nhích, ông liền ngồi xổm xuống nắm lấy chân tôi cọ rửa mạnh tay hai cái, lại kéo cổ tay áo lên, lau khô bằng ba bốn đường.

“Cậu đi giày cỡ bao nhiêu?”

“Chủ nhiệm, cháu tự có giày mà...”

Ông phớt lờ, tách ngón tay tôi ra ướm thử chân tôi, đi đến bên quầy chọn một đôi giày cao su cỡ lớn, ướm vào chân tôi. Nắn nắn mũi giày, thấy vừa vặn.

“Được đấy!” Gật gật đầu.

“Chủ nhiệm, cháu thật sự không cần đâu...”

“Đi đi!” Ông hài lòng nhìn đôi giày đó, móc từ trong túi ra một đống đồ đạc, có vỏ đạn, mảnh giấy, tiền giấy, thuốc lá sợi, con dấu cá nhân. Ông lần lượt chọn tiền giấy và tiền xu ra, trả tiền giày, số còn lại cân nhắc rồi nhét hết vào tay tôi: “Cậu cầm lấy mà dùng trước, hết lại tìm tôi...”

Tôi nói không nên lời.

Ông giống như chẳng có chuyện gì xảy ra cả, vô cùng tự nhiên, chào hỏi mấy người quen, chắp tay sau lưng bước đi theo kiểu chữ bát, ra khỏi cửa miếu... Vừa ra khỏi cửa là ông bàn với tôi chuyện khác: Eisenhower của Mỹ, máy kéo, đi săn nai, dường như hoàn toàn không nhớ chuyện đôi giày vừa rồi nữa.

Lúc chia tay, ông khích lệ tôi tích cực phấn đấu, tranh thủ làm nòng cốt. Nào ngờ trong đó có một câu khiến tim tôi chìm xuống: "...Này, trong số các thanh niên các cậu có ai đang yêu đương gì không? Có, cậu phải đến báo cáo với tôi một tiếng."

Chủ nhiệm nông trường không cho phép yêu đương. Ông từng nói: Bây giờ là giai đoạn khởi nghiệp, trong vòng ba năm không được phép yêu đương, nếu có kẻ nào mang cái mùi vị xú uế tư sản vào đây, ông sẽ không khách khí đâu. Mỗi lần xem phim, ông đều bắt nam nữ ngồi tách ra, lại còn gọi đội trưởng dẫn dân binh đi khắp nơi lùng sục, xem có "phần tử hoạt động ngầm" nào thành đôi thành cặp hay không. Trước mặt chủ nhiệm nông trường, một nam một nữ không dám tùy tiện nói cười, ngay cả mua tranh cũng phải chú ý. Có một lần, một nữ thanh niên ở phân khu chúng tôi có biệt danh là "Chuột Mickey" mua một bức tranh "Romeo và Juliet", chủ nhiệm nông trường nhìn thấy liền nhíu mày, lầm bầm một câu: "Vô vị!" Tức đến mức cô gái đó khóc một trận.

Chủ nhiệm nông trường lại cố tình là cha của Tiểu Vũ! Nghe Lão Dương nói, quê quán của Tiểu Vũ ở Tô Bắc, cha mẹ là giáo viên tiến bộ, bị phản động sát hại. Chủ nhiệm nông trường đã cứu cô bé trong một trận chiến, xin nước cháo nuôi cô bé khôn lớn. Sau khi giải phóng, cô bé mới từ nhà người đồng hương trở về bên cạnh chủ nhiệm nông trường, sau đó lại vào một học viện nông nghiệp nào đó. Chủ nhiệm nông trường nói: "Học nông nghiệp, theo tôi đến nông trường mà học!" Thế là bắt cô bé bỏ học đến vùng cỏ tranh. Cô bé là nguồn hơi ấm gia đình duy nhất của chủ nhiệm nông trường, thường là sau bữa tối, chủ nhiệm nông trường lại kéo cô bé cùng chơi cờ tướng, hoặc mỗi người một chiếc ghế mây, ngồi ngoài sân bảo cô bé đọc một đoạn về Quan Vân Trưởng hoặc Lỗ Trí Thâm.

Bây giờ tôi phải làm sao với Tiểu Vũ đây?

Việc tiếp xúc với cô ấy ngày càng nhiều hơn. Về đêm, vầng trăng tròn vành vạnh nhô lên từ vùng cỏ tranh, một bầu không khí tĩnh mịch theo màn sương bạc bao phủ trên mặt đất. Dòng sông Cam Khê lấp loáng như một dải thủy ngân, phát ra ánh sáng màu ngọc lam, giống như hồ nước sự sống trong truyện cổ tích, giống như một giấc mơ màu tím. Giữa trời đất là một không gian màu xanh vô tận, thần bí, mềm mại, dường như có một bài hát màu xanh bay lượn ở chân trời, hòa quyện vào bụi cỏ, bay về phía bầu trời đầy sao.

Thanh niên ngồi bên bờ hồ chứa nước trò chuyện, ca hát, ngâm thơ, hoặc tranh cãi đỏ mặt tía tai vì một vấn đề nào đó.

Lén lút nhìn Tiểu Vũ một cái, Tiểu Vũ ngồi ở phía bên ngoài cùng bên phải ấy, chiếc bóng dáng có mái tóc viền ánh bạc của ánh trăng, trong lòng luôn cảm thấy bất an. Đến mức có một lần "Con Khỉ" hỏi tôi con gái thứ hai của Karl Marx tên là gì, "Tiểu Vũ..." tôi hồ đồ thốt lên.

“Cái gì?” Bọn họ cười ồ lên.

Tôi biết là đã xảy ra chuyện lớn, tốn biết bao nhiêu nước bọt mới khiến sự chú ý của mọi người không trượt theo hướng "nguy hiểm".

Tôi muốn vứt bỏ những suy nghĩ lung tung, bèn cắn răng đọc sách. Nhưng sách vở ngược lại còn làm tăng thêm dũng khí cho tôi — Nhìn đi! Đây là tình yêu của Marx! Nhìn đi! Đây là tình yêu của Fučík! Là một nam nhi đường đường chính chính, muốn hận thì hận, muốn yêu thì yêu, có gì mà phải sợ chứ?...

Sau khi bàn bạc với "Con Khỉ" mấy bận, tôi quyết tâm bất chấp rủi ro, đi bày tỏ với cô ấy.

Hành động bắt đầu, tôi tặng cô ấy một cuốn sách — cuốn "Triết học đại chúng" mà cô ấy hoàn toàn không cần tới. Kẹp bên trong là một mẩu giấy nhỏ, tôi hẹn cô ấy tối nay gặp nhau ở phía đông ruộng mía.

Cô ấy lén lút đến, không nhìn rõ mặt, chỉ thấy cô ấy đang gom lại mái tóc dài còn ẩm ướt, có hương thơm thanh mát của dầu gội đầu.

Thật sự rất cần dũng khí, sự bình tĩnh và trí thông minh nha! Mặc kệ đi! Tôi quyết định, đi đến cái cây thứ ba phía trước, thì sẽ bắt đầu tất cả.

"Cậu đừng nói..." Cô ấy cúi đầu xuống, dịu dàng nói, "Tôi đều biết cả, chuyện này, là không được đâu..."

Hai mắt tối sầm lại, tôi cuống lên: "V, vì sao chứ?"

"Cha nói, không nên yêu đương vào lúc này."

"C, cách nói này thì đúng sao?"

"...Cha nói, yêu đương sẽ phân tâm, nhiệm vụ chính hiện tại của chúng ta là khởi nghiệp..."

Thật là kỳ lạ! Sau này tinh thần có thể phân tán chứ? Tình yêu là ngọn đuốc trong mưa gió, là cánh buồm trên hải trình cơ mà! Cậu không hiểu ư? — Tôi suýt chút nữa đã thốt ra những lời thoại mang phong cách thơ ca.

"Cậu đừng giận. Cha nói..."

"Lại là cha của cậu! Cha của cậu! Cha của cậu!"

"Không, đừng nói thế, tôi xin cậu!" Cô ấy biết ý của tôi, khóe mắt có một giọt nước mắt, "Ông ấy là người tốt, người tốt nhất! Cậu không biết đâu, đối với sự nghiệp của Đảng..."

Xong đời, cô ấy là người sùng bái cha mình. Hy vọng đã biến mất tăm mất tích như gió thoảng.

Đột nhiên, ở đằng xa có một vòng ánh sáng đèn pin quét qua đây, có người quát lớn: "Ai đó?"

Tiểu Vũ tóm chặt lấy tôi, giọng nói run rẩy: "Cha! Cha đến rồi! Cậu, cậu chạy mau đi!"

Chẳng kịp suy nghĩ nhiều, tôi cắm cổ chạy. Nghe thấy đằng sau có giọng khàn quen thuộc: "Tiểu Vũ, con đang làm trò gì thế? Đó là kẻ nào thế?... Đứng lại! Đứng lại! Không đứng lại lão tử nổ súng đấy!"

Ông ấy đuổi theo rồi, đuổi qua ruộng mía, đuổi qua ruộng lạc và nhà chứa phân, đuổi qua chiếc máy kéo đặt trên núi, đuổi lên đường cái... Đã được ba dặm rồi, năm dặm rồi, bảy dặm rồi, vẫn còn đang gào thét ở phía sau, đại khái là không đuổi kịp thì không bỏ ý định. Tôi thở hồng hộc như cái ống bễ, rơi mất một chiếc giày, chân nhói lên một cái, bị vật gì đó đâm phải. Mặc kệ đi! Tôi thật là hồ đồ! Tại sao tôi phải chạy chứ? Tại sao phải chạy chứ?

"Đồ hỗn láo!" Ông ấy đuổi kịp tới, chỉ vào mặt tôi mắng xối xả, "Cậu, cậu còn có chút ý thức tổ chức nào nữa không? Cậu còn muốn tương lai nữa không? Còn muốn cái đầu nữa không? Thanh niên mà không học cho nên người!"

"Tôi không sai!"

"Hồ ngôn loạn ngữ!"

"Tôi không sai!"

Ông ấy có lẽ bị kích động rồi, giậm chân gầm lên một tiếng: "Giơ tay lên!"

Đèn pin chiếu làm tôi hoa cả mắt, tôi nghĩ chắc chắn ông ấy vẫn đang chĩa khẩu súng lục ổ quay vào mình.

Cứ như vậy, tôi bị bắt, và chịu hình phạt "giam lỏng" — bị nhốt vào kho chứa dụng cụ. Đây là phương pháp giáo dục đặc biệt do chủ nhiệm nông trường mới quy định. Bị giam lỏng còn có mấy người nữa, có người thì ăn trộm dưa hấu của nông trường, có người thì vi phạm lệnh cấm tự ý xuống sông bơi lội. Còn về phần "Con Khỉ" và "Đại Pháo", bọn họ lén lút đến "thủy liêm động", muốn xem trong hang có giấu đặc vụ Mỹ Khựa hay không, nghe nông dân nói hang đó có thể thông thẳng đến Nga Mi Sơn ở Tứ Xuyên, bọn họ muốn đi thám hiểm.

Điều này đương nhiên là chủ nhiệm nông trường không cho phép. Chủ nhiệm nông trường sợ mọi người đi vào rồi sẽ không tìm được lối ra, sẽ chết đói ở trong đó.

Mấy "bạn tù" đều khóc không được cười không xong, đầy bụng oán hận. Còn "Con Khỉ" thì ca hát giải khuây: "Ngồi tù thì có sá gì, xương cốt chúng ta cứng cỏi! Được thả ra rồi lại tiến lên..."

Chủ nhiệm nông trường quyết định phê bình tôi, hôm nay sai người đưa một tờ giấy đến phân khu thông báo cho công đoàn. Chữ của ông quá xấu, mọi người đều nói là "giáp cốt văn", chẳng ai đọc nổi. Lý Trường Tử nhíu mày, nhìn xuôi nhìn ngược mất một lúc, nhét tờ giấy vào túi áo, rồi vẫn dẫn chúng tôi đi đào rãnh nước.

Vừa làm việc được một lúc, lách tách, trên đường bắn tóe lên một vệt bùn vàng, chủ nhiệm nông trường cưỡi ngựa như bay đuổi tới.

Ông cầm roi ngựa, sắc mặt tái xanh, đầy giận dữ, vết sẹo trên đầu phồng lên đỏ chót và láng bóng, vừa xuống mã liền hô lớn: "Tất cả tập hợp!"

Đội trưởng đương nhiên là người đầu tiên bị cạo râu: "Cậu làm đội trưởng thế đấy à? Coi thường lãnh đạo, không nghe chỉ huy!"

“Tôi coi thường lãnh đạo chỗ nào chứ?”

“Gọi các cậu đi họp, sao không đi?”

“Hiểu không được cơ mà!”

“Không nhìn thấy thông báo của tôi à?”

“Cái tờ giấy của anh là thông báo đi họp á? Hì hì, chữ của anh, e là chỉ có thần tiên mới nhận ra nổi!”

Đội trưởng cũng học được cách dám cãi lại rồi.

“Không nhận ra ư? Sao không phái người đến ban quản lý nông trường mà hỏi một tiếng? Các cậu có biết đây là thông báo gì không? Là để đùa cợt chắc?”

Trên tờ giấy có ba dấu vân tay đỏ chót. Tôi nhớ ra rồi, chủ nhiệm nông trường từng nói: Hồi xưa lúc bọn họ làm du kích, trên thư đóng hai dấu vân tay màu đỏ biểu thị khẩn cấp, ba dấu biểu thị cực kỳ khẩn cấp.

Chưa đợi đám thanh niên trí thức bật cười, chủ nhiệm nông trường lại trừng mắt nhìn mọi người: "Quỷ tha ma bắt! Lắm cơ tây (tri thức) phân tử thế này, chữ cũng không nhận ra, đọc sách thì có ích gì chứ? — Đứng nghiêm!"

Ông nhìn qua nhìn lại, gọi mấy người bước ra thu dọn dụng cụ, còn lại những người khác — "Quay bên phải! Bước đều bước!"

Tôi biết cuộc họp có liên quan đến mình, từ chối tham gia để bày tỏ sự kháng cự. Tôi nghĩ điều này có lẽ sẽ chọc giận chủ nhiệm nông trường. Kỳ lạ là ông ấy ngược lại vô cùng ôn hòa điềm tĩnh, cố gắng dùng giọng điệu thuyết phục kiên nhẫn để nói chuyện: "...Cậu không đi? Cậu cậu cậu còn có đạo lý gì nữa nào?"

Ông nghiêng đầu, tức đến mức hơi lắp bắp, "Vậy được, chúng ta cứ tranh luận từng điều một cho rõ ràng rành mạch nhé! Thứ nhất, chúng ta là chiến sĩ khẩn hoang, một quân đội mà cho phép chiến sĩ tùy tiện yêu đương thì còn sức chiến đấu không? Hử? Thứ hai, khăng khăng muốn yêu, thì báo cáo với tổ chức, được phê chuẩn rồi, yêu đương công khai đi chứ, tại sao lại phải lén lút làm mờ ám vào ban đêm? Có phải là vô tổ chức vô kỷ luật không, hử? Thứ ba..."

Xem ra tôi không thể tranh luận rõ ràng với ông ấy được rồi.

Kết quả, tôi đương nhiên vẫn phải đi họp, trong đầu ong ong hỗn loạn, chỉ nhìn thấy Tiểu Vũ đang cúi đầu khóc, chỉ nhớ hình như chủ nhiệm nông trường có làm một bài báo cáo, trong đó có một loạt từ "làm": Làm cho nhiệt huyết cách mạng dâng cao lên, làm cho bông bay lên, làm cho mía bay lên, làm cho nông trường có một diện mạo hoàn toàn mới, tức chết cái lũ đế quốc ngoại bang...

Đại biểu phát biểu. Lúc mọi người phê bình tôi đều "giơ cao đánh khẽ", chỉ có một khoa trưởng hành chính họ Viên ở ban quản lý nông trường là căm phẫn không thôi, nói một tràng dài về sự "thoái hóa biến chất" của tôi. Viên khoa trưởng họ Viên này, bình thường gặp ai cũng cười ba phần, lại còn có thể nói giọng nửa thành nửa quê, trêu chọc thanh niên trí thức, cùng chơi bóng rổ. Nhưng quay lưng đi là có thể biến những lời cậu nói thành tài liệu báo cáo lên cấp trên, tôi coi như nhìn thấu rồi! Được, sau này cứ chờ mà xem!

Chủ nhiệm nông trường cũng phê bình Tiểu Vũ một trận nhớ đời, sau đó điều cô ấy lên ban quản lý nông trường, quy định chúng tôi không được qua lại với nhau.

Tôi đoán là chủ nhiệm nông trường sẽ không dễ dàng tha cho tôi, sẽ điều tôi rời khỏi đội cày máy, đến chỗ nào đó để "cải tạo". Nhưng không có. Lý Trường Tử nói, chủ nhiệm nông trường vẫn nhớ "cuộc thử nghiệm trong hang động" lần đó, nên có chút thiện cảm với tôi.

Tôi tìm Lão Dương để phàn nàn, anh ấy chỉ cười khổ. Sau này tôi mới biết, vị "tri thức trẻ cũ" tự nguyện rời khỏi Cục Nông nghiệp tỉnh đến đây lập nông trường này, cũng có rất nhiều nỗi phiền muộn. Trước kia anh ấy bảo vệ uy tín của chủ nhiệm nông trường, bây giờ mới phát hiện ra cái gọi là "uy tín" này có chút đáng sợ. Bất kỳ ý kiến bất đồng nào, trong hội nghị đảng ủy đều có khả năng rơi vào cảnh cô độc không ai ủng hộ. Sự tôn sùng, mù quáng, sợ hãi và nịnh hót, đều củng cố thêm sức mạnh cho chủ nhiệm nông trường. Một tiếng ho khan của ông ấy, có thể đè bẹp bài diễn văn dài dòng của bạn. — Hơn nữa, Lão Dương dạo này sắp bị điều đi nơi khác rồi.

Phó chủ nhiệm không còn cách nào khác, đành mặc cho chủ nhiệm nông trường thao túng. Chẳng bao lâu sau, nghe nói chủ nhiệm nông trường nghĩ mãi không ra tại sao một người "lập trường vững vàng" như tôi lại bị "viên đạn bọc đường" đánh gục, quyết định phải tăng cường giáo dục tư tưởng. Ông ấy ngã bệnh, hộc máu, còn dẫn theo cả khoa trưởng Viên xuống phân khu để chấn chỉnh "chỉnh phong" — Nhật ký, tiểu thuyết và thư từ của thanh niên trí thức đều phải chịu sự kiểm duyệt. Chủ nhiệm nông trường không thích trồng hoa, liền bắt các cô gái nhổ bỏ những cây hoa hồng dại trước cửa, đổi thành trồng rau; ông ấy thích nghe kèn sena hồ cầm, nên đối với "vĩ cầm (violin)" cũng thấy chướng mắt. Nhìn thấy một bức tranh minh họa của Tagore, liền chỉ vào hỏi: "Có phải tư bản không? Mở cái tiệm gì thế?" Nhìn thấy trang bìa của một tập thơ có họa tiết hình trăng lưỡi liềm, liền nhíu chặt mày: "Thổ Nhĩ Kỳ! Thổ Nhĩ Kỳ!" — bởi vì ông từng đụng độ quân đội Thổ Nhĩ Kỳ ở Triều Tiên, trên quốc huy của Thổ Nhĩ Kỳ có hình trăng lưỡi liềm...

Tiểu Vũ đương nhiên càng nhận được sự quan tâm sát sao của chủ nhiệm nông trường, đến cả tiểu thuyết ngoại văn cũng không được đọc. Cứ cách ba năm ngày, còn bắt cô ấy đến chỗ khoa trưởng Viên báo cáo tư tưởng, tiếp nhận sự giúp đỡ. Khoa trưởng Viên cũng lập tức nịnh nọt tranh công, điều tra tất cả mấy người bạn gái của cô ấy, tra ra được "ngôn luận bất hợp pháp" thì mở họp phê bình, nếu không phải sau đó chủ nhiệm nông trường lại nói "xử lý khoan hồng", thì đã có hai người suýt bị khai trừ tư cách đoàn viên.

Công tác "cách mạng hóa" trong nông trường được đẩy mạnh hơn nữa. Trừ khi gia đình có người bệnh người chết, thanh niên trí thức nói chung không được phép về thành phố.

Trong mắt chủ nhiệm nông trường, thành phố là cội nguồn của sự hủ hóa biến chất, ông chủ trương sau này tốt nhất nên dời cả cơ quan trường học xuống nông thôn.

Khoa hành chính ban quản lý nông trường yêu cầu công nhân viên ngày nào buổi tối cũng phải học tập chính trị, do chính trị viên giảng giải tình hình, nhiệm vụ và nguyên tắc. Khoa hành chính đã chỉnh đốn một loạt người — có một số việc chủ nhiệm nông trường đương nhiên không hoàn toàn biết rõ, là do khoa trưởng Viên làm quấy!

Cấp trên biểu dương công tác của nông trường, oán hận của công nhân viên lại đang phình to, mọi người dùng thái độ tiêu cực lười biếng để báo thù lãnh đạo.

Khá nhiều người chỉ cần cán bộ không có mặt là "câu giờ", nhìn thấy trâu bò lên đồng ăn mầm lạc cũng lười đuổi. Đội cày máy có một chiếc máy kéo bị hỏng trên núi, không mua được phụ tùng, chẳng ai thèm nghĩ cách giải quyết.

Năm đó lại thêm hạn hán, sản xuất càng thêm hỗn loạn. Mùa đông lạnh giá đã tới. Lương không phát nổi. Đậu phộng bảo quản không tốt nên bị mốc hỏng. Mỗi người chỉ nhận được hai cân đậu phộng mốc để ăn Tết. Quần áo ấm cũng thiếu. Nhìn thấy cảnh tượng này, chủ nhiệm nông trường cũng sốt ruột đến hộc máu. Ông tự mình dẫn theo hai ủy viên đảng ủy đi ra ngoài "giao tế (chạy ngoại giao)", chẳng cần biết thủ tục tổ chức quy trìnhbiện sự thế nào, xông thẳng đến ban nông nghiệp huyện ủy, xông vào cục vật tư, cục công nghiệp, gặp người đứng đầu là đặt mông ngồi xuống không đi, khắp nơi "quyên góp". Cán bộ huyện đều có cấp bậc thấp hơn ông, bí thư huyện ủy cũng phải nhường ông vài phần. Kết quả, cũng nhờ vào cái "uy quyền" và sự nhiệt huyết coi thường quy củ này của ông, mà kiếm về được hai xe tải quần áo lao động mới được bảy tám phần, không biết là của thợ mỏ hay của phạm nhân cải tạo, mỗi người phát miễn phí một bộ, tuy mặc không vừa người, nhưng cũng có thể chống đỡ chút gió lạnh.

Thanh niên trí thức vẫn oán thỏm kêu ca. Đêm giao thừa, không có tiếng pháo nổ, mọi người đốt thân cây bông, khua gõ hộp cơm nhôm và ca men tráng men, cất cao tiếng hát hoài niệm u sầu.

"Nhà của tôi, ở trên sông Tùng Hoa vùng Đông Bắc, ở đó có..."

Chủ nhiệm nông trường và mấy cán bộ đảng ủy tới, sớm đến "chúc Tết" mọi người. Ông mang đến một bình rượu ngon và mấy bao thuốc lá ngon. Ông muốn mọi người vui vẻ lên, bầu không khí hoạt động sôi nổi một chút. Ông kể mấy câu chuyện cười, đại loại như Trư Bát Giới đến trang viên họ Cao làm con rể...

Tiếng cười có phần gượng gạo. Lý Trường Tử sợ không khí bị chùng xuống, liền đùa cợt: "Trương Râu Rậm, ông vẫn hay khoe hồi nhỏ mình từng luyện võ công khí công, có thể bay tường vượt nóc, chắc là chém gió phải không?" "Nói nhảm! Tôi, Trương Chủng Điền mà lại đi chém gió à?" Trưởng nông trường nốc một ngụm rượu, cố tình pha trò cho náo không khí, "Không tin tôi biểu diễn cho mấy cậu xem vài chiêu!" Cởi áo bông ra, ông thực sự biểu diễn ngay trong phòng. Một thế mã bộ, toàn bộ chân khí dồn lên, "Hịch!" Dậm mạnh một chân, gân xanh trên trán nổi phồng, mặt chuyển sang màu đỏ tím, mười đầu ngón tay ngắn ngủn co giật run rẩy, "Hịch!" Lại dậm chân một cái, "bốp" một tiếng chặt đứt một viên gạch lò gạch, vụn gạch bắn tứ tung...

"Hay quá!" Có người vỗ tay tán thưởng.

Tiếng vỗ tay dứt, trưởng nông trường lại biểu diễn thêm hai tiết mục nữa, mồ hôi vã ra như tắm.

Đáng tiếc là, không khí lại chùng xuống một lần nữa. Khi ông bắt đầu kể về những dự định của nông trường trong năm tới, khi ông cất giọng hát bài "Vẻ vang cuộc Bắc phạt..." ấy, có mấy người lẳng lặng bỏ đi không một lời chào, chỗ ngồi bên đống lửa trống hoác.

Lý Trường Tử cố tình ra vẻ hứng thú vẫn dạt dào, ngửa cổ uống cạn một ngựm rượu lớn: "Mấy tên thanh niên này chẳng được tích sự gì, cứ mở miệng đòi thức trắng đêm giao thừa, rồi lại lăn ra ngủ." "Ừm..." Trưởng nông trường lén liếc nhìn sang hai bên, nặng nề luồn tay vào vách áo bông, sờ tìm chiếc đèn pin. "Ơ, tôi cũng đi ngủ đây..." Trông ông giống như một người diễn viên không được khán giả đón nhận, kiệt sức thở dài một tiếng nhè nhẹ, xiêu vẹo bước ra cửa. Cái bóng lưng còng cọc, chìm khuất vào trong màn gió tuyết...

Đêm đó tôi không tài nào chợp mắt được. Không hiểu sao, trong đầu cứ vươn vất mãi hình bóng cái lưng còng ấy. Chà, trưởng nông trường à, tát nước theo mưa mà làm tổn thương ông ấy có lẽ là một sự bất công, mồ hôi ông ấy đổ xuống đâu có ít hơn chúng ta. Vậy thì rốt cuộc là vì sao chứ? Chúng ta không thiếu vết chai sạn trên tay, nhưng thứ nhận được chỉ là vài vốc đậu phộng mốc; chúng ta cũng chẳng thiếu công cụ tiên tiến, nhưng máy kéo lại nằm trơ gỉ sét trên sườn núi; chúng ta không thiếu nhiệt huyết, nhưng thứ thu về lại là những giọt nước mắt của Tiểu Vũ và khúc ca bi ai của bạn bè. Vậy thì trách ai đây? Trách cái lịch sử đã đẩy ông ấy lên chiếc ghế trưởng nông trường á? Cũng không phải, lịch sử đã từng rực rỡ hơn nhờ có tiếng hô vang và những trận chiến kiên cường của ông ấy...

Ánh tuyết mới lạnh làm sao! Chắc là trưởng nông trường cũng chưa ngủ đúng không?

Đương nhiên, tôi rất hiếm khi còn gặp lại Tiểu Vũ.

Mấy lần tình cờ chạm mặt cô ấy trên đường cái, khi thì cô ấy đeo gùi tre, lúc lại gánh củi, hễ nhìn thấy chiếc máy kéo của tôi là lại hoảng hốt cúi gằm mặt xuống. Chỉ có thể nhìn thấy hàng lông mi đang nén chặt tâm sự.

Tôi thừa biết chúng tôi đã bị một ngọn núi lớn vĩnh viễn chia lìa, ngọn núi ấy chính là trưởng nông trường, chính là tình yêu và sự sùng bái của cô ấy dành cho người cha — đương nhiên, cũng có thể ngay từ đầu trong lòng cô ấy vốn chẳng có hình bóng tôi.

Về sau, lại thành ra tôi là người không muốn nhìn thấy cô ấy nữa, bởi vì một chuyện đã xảy ra — trong thời gian mùa vụ bận rộn, đội canh tác cơ giới đề xuất có hai chiếc xe cần được sửa chữa và bảo dưỡng. Trưởng nông trường không đồng ý, bắt chúng tôi phải "cắn răng chịu đựng", giải quyết xong việc vận chuyển mía rồi tính tiếp.

Kết quả là tai nạn máy móc đã xảy ra, một vết nứt do mỏi kim loại đã tiễn cả tôi lẫn chiếc máy kéo lao xuống nền đường. Một phụ xế bị thương nặng, gãy hai chiếc xương sườn, còn khuôn mặt tôi thì bị tàn phá nặng nề. Lúc xuất viện, nhìn qua ánh mắt hoảng sợ và né tránh của mọi người, tôi đã hiểu rõ mọi chuyện.

Tiểu Vũ và người bạn gái của cô ấy đến thăm tôi, nhưng tôi chọn cách tránh mặt. Những biểu cảm đồng tình và an ủi xuất hiện trước mắt chừng đó là quá đủ rồi, chẳng lẽ lại còn phải gánh thêm cả những giọt nước mắt của cô ấy nữa sao? Tôi đã dần học được cách suy ngẫm. Tôi không nỡ để cho tương lai tốt đẹp của cô ấy lại có sự hiện diện của những vết sẹo đáng sợ trên người tôi. Không nỡ để cô ấy phải đau khổ, hay vì tôi mà hy sinh bất cứ điều gì.

Tôi tự ra lệnh cho bản thân không được nghĩ về cô ấy nữa, thế nhưng tin tức về cô ấy vẫn cứ lọt vào tai tôi. Nghe nói dạo này cô ấy ngày một gầy rộc đi, ít nói ít cười, quầng thâm quanh mắt lúc nào cũng đậm đặc, lượng cơm ăn cũng giảm sút, lại còn làm việc như phát cuồng từ ngày này qua ngày khác. Trưởng nông trường lo lắng cho sức khỏe của con gái, ngày nào cũng mua cho cô ấy nửa cân thịt (hồi tôi bị thương, trưởng nông trường cũng từng quan tâm như vậy), nhưng chẳng ăn thua. Lại vội vã đi mời bác sĩ, mà bác sĩ cũng đành bó tay. Cuối cùng, sau khi bị một số cán bộ khuyên nhủ điều gì đó, ông ngẫm nghĩ rồi cất lời: "Chẳng lẽ là vì chưa được yêu đương nên mới thế à? Chẳng lẽ điều luật này đặt ra từ đầu đã không đúng ư?... Thôi được, bắt đầu từ năm sau, chúng nó thích yêu thì cứ yêu, chỉ có điều là phải yêu đương cho đàng hoàng chính ngạch vào!" C càng không muốn nghĩ về cô ấy, thì tin tức về cô ấy lại càng bay tới nhiều hơn.

Nghe nói trưởng nông trường nhất quyết không cho cô ấy tìm tôi, bởi vì tính nết của tôi không hợp ý ông, hơn nữa Tiểu Vũ lại lớn hơn tôi một tuổi, đây cũng là điều không thể dung thứ. Ông đã nhắm sẵn cho cô ấy một đối tượng, chính là cái tên Trưởng khoa Viên kia. Viên là người cùng thôn với trưởng nông trường, biết cày bừa bừa bới, khoản viết lách phát biểu cũng có bài bản, dạo trước lại vừa được đề bạt làm ủy viên đảng ủy nông trường. Tất cả những điều này đều khiến trưởng nông trường vô cùng mãn nguyện. Thế nhưng quần chúng nhân dân lại vô cùng bất mãn với họ Viên.

Tôi đoán chắc Tiểu Vũ đang vô cùng khổ sở vì cuộc hôn nhân ép buộc này, phải, tôi dám khẳng định điều đó! Đêm hôm đó, "Con Khỉ" bỗng hớt hải chạy đến báo cho tôi biết rằng cô ấy đến tìm tôi, đang đợi ở ngay đầu ruộng mía.

“Tôi không gặp cô ấy đâu.” Tim tôi đập thình thịch.

"Cô ấy nhất định đòi anh phải ra đấy!" Cô ấy gầy đi trông thấy, gò má nhô hẳn lên, trên mặt vẫn còn hằn lại vệt bóng râm màu vàng do mồ hôi và ánh nắng để lại. Vừa nhìn thấy tôi, cô ấy hé miệng định nói gì đó, nhưng nước mắt đã trực trào tuôn rơi, cô ấy ôm mặt ngồi sụp xuống...

Trời sắp sửa đổ mưa. Chớp lóe lên như đang sợ hãi điều gì, vừa sáng lên đã vội vã giấu mình vào trong đám mây. Trên sườn núi, vài đống tro tàn chưa cháy hết đang hắt lên những đốm lửa lúc mờ lúc tỏ. Đom đóm bay lượn tứ tung, tựa như đang tìm kiếm giấc mơ đã đánh rơi ban ngày.

Cô ấy cứ khóc mãi, khóc cho đến khi những hạt mưa bắt đầu rơi xuống, mới đứng phắt dậy ngẩng đầu lên: "Em muốn đến tìm anh, cho dù anh không muốn em đến thì em vẫn cứ đến! Em nhất định phải tìm anh!" "Để làm gì?" "Anh thừa biết mà." "Biết cái gì?" "Trong lòng anh rõ hơn ai hết. Anh nói xem, em phải... làm sao đây?" Tôi thật là tầm thường. Là muốn thể hiện sự thanh cao vô tư của bản thân? Hay là muốn nhanh chóng đuổi cô ấy về cho khuất mắt? Tôi cất lời khen ngợi cái tên họ Viên kia, với một giọng điệu thản nhiên và chân thành — hắn ta ấy à, thành phần, tướng mạo, tài năng, mọi mặt đều tốt, tiền đồ rộng mở...

"Không!" Cô ấy trừng to đôi mắt ngẩn ngơ, trái ngược hoàn toàn với vẻ ngoài ngày thường, trút sạch nỗi lòng như một trận cuồng phong bão táp: "Không đúng! Anh đang nói dối! Không phải lời từ tận đáy lòng! Em biết rõ, tất cả mọi người đều không thích hắn, đều đang đề phòng hắn. Bây giờ mọi người cũng bắt đầu lạnh nhạt với em, xa lánh em, bàn tán sau lưng em, bàn tán về cha em! Em biết tuốt! Em rõ hết mọi thứ! Thậm chí cả Tiểu Mai và Tuệ Tuệ cũng chẳng còn nói chuyện tâm sự với em nữa rồi!... Em sợ lắm! Em căm ghét con người đó! Em quyết không đi theo hắn đâu!..." Nói xong cô ấy lại ôm mặt òa khóc.

Toàn thân tôi run bắn lên, chà, kẻ sùng bái người cha của chính mình này! Cô ấy...

Cơn mưa đã làm ướt sũng cả hai chúng tôi, nhưng chẳng ai nhúc nhích.

Cô ấy lại ngẩng đầu lên, trong ánh mắt ngập tràn sự chờ mong: "Em làm thế này có đúng không?" Sự im lặng bao trùm. Cô ấy nhìn tôi, có lẽ vẫn đang chờ đợi tôi nói điều gì đó. Nói gì đây? Có lẽ tôi hiểu ý cô ấy muốn gì. Năm giây, mười giây, mười lăm giây... Đôi mắt trong đêm tối đang giao hòa tất cả mọi sự chất vấn, đáp lời và giãi bày, trong đó chứa đựng biết bao nhiêu từ vựng và ngữ pháp chứ! Nếu là trước kia, nhất định tôi sẽ chộp lấy cô ấy và lớn tiếng nói: Tiểu Vũ! Theo anh đi đi! Trốn khỏi vòng tay của cha em đi!

Chúng ta sẽ đi đến chân trời góc bể! Dù cho anh có một gương mặt đáng sợ, thế nhưng... thế nhưng tôi của bây giờ đã khác rồi.

Tôi có nỡ đẩy cô ấy vào cảnh đoạn tuyệt với cha mình không? Liệu cô ấy có đủ quyết tâm đó không? Đi theo tôi, là vì tình yêu hay chỉ vì lòng thương hại?

Cuối cùng tôi cũng bình tĩnh thốt lên: "Mưa lớn rồi, em... nên về đi thôi..." Tôi đã phải tốn rất nhiều sức lực mới thốt nốt được câu nói này.

Cô ấy ngẩn người ra một lúc lâu, nương nhờ ánh chớp, có thể nhìn rõ những giọt nước mắt hoen mi trong tròng mắt cô ấy. "Được, em về đây. Em... chỉ đến để báo cho anh biết chuyện này thôi." Môi cô ấy run bần bật, quay đầu cắm cổ chạy đi...

Tiểu Vũ xinh đẹp, cứ thế mà rời đi. Tâm ý của cô ấy tôi đã hiểu, tâm ý của tôi chắc giờ này cô ấy cũng đã thấu. Cô ấy đi rồi, chẳng một lời từ biệt, phảng phất tan biến trong cơn mưa đêm. Tôi mang theo giọt nước mắt nóng hổi đọng lại ngẩn ngơ nhìn đăm đăm vào màn mưa đêm, thầm cầu chúc cho cô ấy.

Nào ngờ, chỉ vài tháng sau lại nghe tin cô ấy đổ bệnh phải vào viện, bác sĩ bảo cô ấy mắc bệnh tim thấp, thiếu máu, lại còn có khả năng bị ung thư. Bác sĩ nói thể chất cô ấy quá ư suy nhược!

Lòngạ tôi hoảng loạn tột độ, định bụng đến thăm cô ấy, bèn gom sạch số tiền ít ỏi do gia đình gửi ra, mua toàn bộ đồ bồi bổ.

Thế nhưng vừa định cất bước vào ngày hôm ấy, đội trưởng đã quay về. Đưa cho tôi cuốn "Đại chúng triết học" đó: "Cái này của cậu phải không? Cứ bị đè dưới gối của em út Vũ ấy, chẳng biết là của đứa nào nữa." "Sao cơ?" Trong lòng tôi dâng lên một thứ linh cảm chẳng lành.

Đội trưởng thở dài thườn thượt, giơ tay lau nước mắt.

Chết rồi ư?... Một tiếng sét ngang tai giáng xuống làm rung chuyển cả khu công tác.

Trái tim tôi như bị ai đó cứa một dao. Tiểu Vũ, Tiểu Vũ ơi, tôi còn bao nhiêu lời muốn nói với em cơ mà! Em vẫn luôn đau khổ, tôi thừa biết chứ. Tên họ Viên bị em từ chối, liền quay sang thêu dệt chuyện trước mặt trưởng nông trường, bôi nhọ em, cha em cũng từng mắng mỏ em, chuyện này tôi đều biết cả. Thế nhưng em phải kiên cường lên chứ, phải sống cho thật tốt chứ... Nhưng giờ đây, những lời này biết thổ lộ với ai đây?

Rất nhiều người cảm thấy tiếc nuối cho cô ấy, vô cùng đau xót, ngay cả cái tên "Con Khỉ" dẻo mỏ hay pha trò cũng túm lấy tóc mình gào khóc thảm thiết, lao bổ vào người tôi, cắn mạnh một miếng lên bả vai tôi. Mãi tận về sau tôi mới biết được, hóa ra hắn cũng vẫn thầm yêu Tiểu Vũ. Người bạn đáng thương của tôi! Tôi không nói với hắn lời nào, và cũng chẳng thể rơi nổi giọt nước mắt nào. Nỗi bi thương khiến tôi bình tĩnh đến mức kỳ lạ, tôi cứ thế lủi thủi một mình bước ra ngoài. Tôi đi đâu về đâu? Cô ấy đang ở chốn nào? Tôi tính là gì của cô ấy? Phía trước là màn mưa lất phất mờ mịt, con đường trơn trượt lấp loáng ánh sáng. Đâu là con đường cô ấy từng bước qua? Đâu là mảnh đất cô ấy từng cuốc xới? Giờ đây, tìm đâu ra để mà nghe được tiếng ca cô ấy cất lên? Để mà nhìn thấy ánh mắt dịu dàng trầm lặng ấy? Mấy trang thơ đã bị xé vụn, bay lả tả như những cánh tuyết hướng về dòng Can Khê — đây là những bài thơ viết về cô ấy, đáng lẽ nên trao lại cho cô ấy; để nó hóa thành những cánh bướm trắng ngần, rượt theo bước chân vội vã của cô ấy; để nó rơi vào lòng đất, hóa thành những đóa hoa hồng trắng vĩnh viễn nở rộ trong tim của hai người. Trên thế gian này có biết bao nhiêu thứ xứng đáng để được chôn vùi bằng những nhành hoa trắng! Có lẽ bao gồm cả những thứ tình cảm tốt đẹp nhưng yếu ớt vô lực ấy. Đất trời rộng lớn nhường kia, dường như dốc sức gào thét cũng chẳng vọng lại một tiếng đáp lời. Những dãy núi xa xôi trông tựa như từng ngôi mộ chí, tựa như những bầu vú mẹ, tựa như những hàng bia kỷ niệm của lịch sử. Rốt cuộc đó là cái chết, là sự sống, hay là sự vĩnh hằng? Các người có thể nói cho chúng tôi biết điều gì đây? Ẩn giấu đằng sau những ngọn núi xa xôi ấy là bí mật gì? Tôi cứ mông lung bước về phía trước, những ngọn núi xa lùi dần về phía sau, tựa như vĩnh viễn chia lìa với tôi. — Hỡi những ngọn núi xa xôi vạn dặm!

Trưởng nông trường đương nhiên cũng đau đớn khôn cùng. Chập tối, người ta nhìn thấy ông đứng ngoài đồng hoang, hướng về ráng chiều đỏ rực tịch mịch nơi chân trời, đôi mắt vằn đỏ hét lớn: "Con nhóc thối — mày quay lại đây cho tao! Quay lại đây! —" Pằng pằng pằng, khẩu súng lục xờ-bút bắn chỉ thiênéé nổ vang trời.

Tiếng súng tựa như tiếng sấm, tựa như tiếng chẻ tre giòn giã, làm vỗ cánh bay vụt mấy con gà rừng, vút bay nhọn hoắt lên bầu trời lạnh giá, để rồi cuối cùng, tan biến vào vệt ráng chiều tàn cuối cùng...

Chẳng ai dám đến khuyên can ông, chỉ có hai người con nuôi của ông là cứ quấn lấy chân ông khóc lóc thảm thiết: "Cha ơi, cha hỡi..." Trưởng nông trường nhanh chóng ngã bệnh, nông trường rắn mất đầu lại càng thêm phần hỗn loạn, cho đến tận năm sau, đành phải giải thể như một đơn vị thua lỗ lâu năm.

Dương Thủ Thắng dẫn theo một tổ công tác của Cục Khai hoang tỉnh đến nơi. Một vị thứ trưởng trung ương cũng ghé qua nông trường một chuyến. Đó chính là vị thủ trưởng đã ban tên cho trưởng nông trường, đồng thời cũng là người cấp trên cũ mà trưởng nông trường kính trọng nhất. Nghe nói ông đã mắng cho trưởng nông trường một trận tơi bời. Đảng ủy nông trường họp liền bảy ngày, sau cuộc họp, Lão Dương tổ chức hội nghị toàn thể cán bộ công nhân viên, truyền đạt tinh thần chỉnh đốn kinh tế, ghi nhận những công trạng của trưởng nông trường và toàn thể công nhân viên nông trường, sau đó tuyên bố nông trường sẽ do mấy công xã lân cận chia nhau tiếp quản. Công tác thanh lý tài sản, bố trí việc làm cho nhân sự cũng nhanh chóng được triển khai, phần lớn thanh niên trí thức được điều chuyển đi tu sửa đường sắt, nghe nói có khả năng được chuyển biên chế thành công nhân đường sắt, điều này dĩ nhiên khiến ai nấy đều phấn khởi vui mừng.

Trong ánh mắt điềm tĩnh của tôi, mọi người tưng bừng náo nhiệt ăn mừng, mổ gà, đập chó, chẻ ghế băng, ván giường đem ra đốt lửa sưởi.

Một số công nhân người bản địa thì thừa nước đục thả câu trộm dây thép, trộm cuốc xẻng. Rau củ ăn không xuể ngoài vườn rau, liền lùa cả lợn với bò ra cho ăn thỏa thích. Mọi người sắp sửa rời đi rồi, cũng chẳng còn sợ trưởng nông trường nữa, khu văn phòng nông trường dán đầy những tờ đại tự báo, đủ mọi ý kiến vè. Quần chúng thì mắng ông chỉ huy độc đoán, cán bộ thì bảo ông gia trưởng chuyên quyền. Một tay kế toán mới đến thì tố cáo đợt phát chăn áo rét hồi đó của ông là phá hoại chế độ tài chính, lợi dụng đặc quyền "lấy của công làm việc tư". Còn cái tên họ Viên thì ngày nào cũng làm một lá đơn "tố giác", đi đến đâu cũng thể hiện thái độ "vạch rõ ranh giới" với ông...

Tôi thu dọn sách vở và hành lý, vô tình bắt gặp đôi giày vải đã rách bươm, trong lòng bỗng dâng lên một trận xốn xang — thế còn trưởng nông trường thì sao?

"Tù trưởng" cần mẫn của "vương quốc" bãi cỏ tranh này, mấy ngày nay đang ở xó xao nào rồi?

Nghe người ta râm ran bàn tán, ông đã mấy ngày nay không màng cơm nước, cứ thẫn thờ đi tới đi lui trên đồng ruộng, cho đến tận lúc tối mịt vẫn không chịu về nhà. Con ngựa chiến đã bị ông tự tay bắn chết. Ông sắp được điều chuyển đến một trường học nào đó để làm bí thư, đâu còn cần đến con ngựa ấy nữa. Vào ngày nhà ăn nấu thịt ngựa, người ta tận mắt nhìn thấy ông chẳng thèm nếm thử dù chỉ một miếng, mà ngửa cổ nốc cạn nguyên một cân rượu.

Tôi từng đến thăm ông. Căn phòng bừa bộn như bãi rác, người chẳng thấy đâu. Chắc là ông vẫn đang thẩn thơi bước đi ngoài đồng ruộng, đấm đấm vào thân cây này, vỗ vỗ vào con bò nọ rồi ấy chứ. Trời đổ mưa rồi, vậy mà ông vẫn chưa chịu về. Hẳn là ông vẫn đang mải miết trầm ngâm trong màn mưa chăng? Đang suy ngẫm về ngày hôm qua hay ngày mai đây? Sắp tới ông sẽ đến lãnh đạo một ngôi trường mới, liệu ông có lại lặp lại những niềm vui và nỗi thống khổ cũ của mình không? Thời gian cứ tí tách trôi đi, gánh nặng nặng nề ấy, gánh nặng mà số phận tròng lên vai ông, đến bao giờ mới có thể giũ bỏ được đây?...

Mưa vẫn cứ lặng lẽ rơi. Không hiểu sao, tôi lại nhóm bếp nấu một nồi canh gừng, quét dọn sạch sẽ nền nhà, lau chùi bàn ghế tinh tươm.

Đôi bốt da cũ dính đầy bùn đất, từng chút một, mãi mới chà rửa sạch bong, được đặt ngay ngắn vào chỗ cũ... Cuối cùng tôi cũng cất bước rời đi, nhẹ nhàng khép hờ cánh cửa lại, không một tiếng động.

Thật lòng mà nói, tôi chẳng hiểu tại sao mình lại làm như vậy.

Cho đến tận chiều hôm chúng tôi xuất phát, lúc tôi ra chợ mua ít đồ, mới tình cờ trông thấy ông ở phố chợ cỏ tranh. Ông đang đứng tựa lưng vào chiếc quầy xi măng lạnh ngắt trong cửa hàng cung tiêu quạnh hiu, tay bưng một bát rượu. Trông ông già đi trông thấy, đôi mắt đỏ ngầu, vắng bóng Tiểu Vũ chăm lo, quần áo rách bươm chẳng ai vá víu cho tử tế. Cái lưng hơi gù xuống, yết hầu liên tục chuyển động. Nếu không phải vì ánh mắt sắc lẹm như hổ vồ ấy, suýt chút nữa tôi đã tưởng ông là một lão già người Dao nào đó lạc bước đến đây.

Ông gật đầu ra hiệu với tôi, nở một nụ cười gượng gạo: "Uống rượu à?" Tôi lắc đầu.

Ngoài cổng miếu người qua kẻ lại tấp nập, dăm bác nông dân đang lùa đàn bò của nông trường đi, máy kéo phì khói đen ngòm, kéo theo một đống tài sản của nông trường không biết sẽ đi về đâu. Phóng tầm mắt nhìn xa hơn, những thanh niên sắp phải rời khỏi nơi đây đang chất đống hành lý lên mấy chiếc xe tải, giày bata trắng, áo thun thể thao, những gương mặt tươi cười, thoắt ẩn thoắt hiện. Một cuộc "cách mạng" hào hùng ở bãi cỏ tranh, đã được tổng kết lại bằng những hình ảnh ấy.

Trong đáy mắt trưởng nông trường lướt qua một tia thê lương, ông khép hờ đôi mắt, nhấp một ngụm rượu, quay đầu lại hỏi: "Mấy cậu đến đây được mấy năm rồi?" "Bốn năm ạ." "À, bốn năm, bốn năm trôi qua nhanh thật đấy... Mấy cậu, hành lý đã đưa hết lên xe chưa? Không rơi rớt thứ gì chứ?... Đến nơi ở mới phải chú ý đấy nhé, phải đoàn kết cho tốt, từ từ thích nghi với thổ nhưỡng thủy thổ, tu sửa đường sắt không giống như làm việc dưới mặt đất đâu, rất dễ xảy ra nguy hiểm, làm việc thà chậm một chút chứ đừng có hấp tấp vội vàng. Hử?" Thật là kỳ lạ, sự chia ly có thể khiến một kẻ vô tâm trở nên tỉ mỉ, khiến một kẻ ngang ngược trở nên ôn hòa, khiến một kẻ ôm hận trong lòng bỗng chốc quên đi đủ mọi lỗi lầm của đối phương. Trái tim tôi bỗng khẽ run lên bần bật.

Ông đột ngột cất lời hỏi: "Mấy cậu, chắc là đều căm hận tôi lắm nhỉ?" Tôi chẳng biết phải đáp lại thế nào.

Từ đằng xa vọng lại tiếng còi ô tô réo vang. Ông cười khổ khép hờ đôi mắt, bất lực xua xua tay: "Thôi được rồi, các cậu đi đi, đi đi thôi, muộn lắm rồi đấy!" "Trưởng nông trường," hai tiếng gọi vốn đã trở nên xa lạ này, hai từ ngữ giờ đây đã chẳng còn mấy ý nghĩa này, khiến giọng nói của tôi trở nên nghẹn ngào khác lạ: "Ông không ra bến xe tiễn bọn tôi một chuyến sao?" "Không... không đâu..." Ông xách bình rượu, xiêu xiêu vẹo vẹo bước ra cửa. Mãi tận về sau tôi mới nghe người ta kể lại, sở an ông không ra bến xe tiễn mọi người, là vì sợ phải hứng chịu những ánh mắt lạnh nhạt của tất cả mọi người. Không nhìn thấy, trong lòng có lẽ sẽ cảm thấy an ổn hơn đôi chút.

Chiếc xe tải lăn bánh, vang lên tứ bề những tiếng "tạm biệt". Vừa rẽ khỏi đầu phố, tôi bỗng nhìn thấy một bóng đen trên cầu Can Khê, phải, chính là trưởng nông trường, tôi dám khẳng định chắc nịch! Có lẽ ông đang ngóng về phía này, trông giống như một khối đá, một dấu chấm than màu đen kịt! Dần dần, bóng đen ấy thu nhỏ lại thành một dấu chấm đen, chẳng thể nhìn thấy được nữa, chẳng thể thấy đâu nữa... Thế nhưng tôi mồn một nhìn thấy biểu cảm đau đớn trên khuôn mặt ông, khóe mắt ánh lên một giọt nước mắt chua xót.

Vẻ vang cuộc Bắc phạt dưới thành Vũ Xương, máu nhuộm thấm tên tuổi chúng ta; đơn độc chiến đấu trên núi La Tiêu, kế thừa chiến công hiển hách của các bậc tiền liệt...

Trưởng nông trường ơi, ông còn hát bài hát này nữa không? Liệu tôi còn có thể gặp lại ông không? Tôi khao khát biết bao được ôm chầm lấy ông, lại được nghe ông bàn chuyện đại đao và khói súng, được khóc một trận thật sảng khoái, khóc cho những vết thương trên người ông và cả trên người tôi, khóc cho Tiểu Vũ, khóc cho tất cả mọi người, khóc cho bao nhiêu là con người giữa đất trời bao la này cơ chứ... Thế nhưng tôi sẽ chẳng đời nào làm thế.

Gió đã lặng, mưa đã tạnh. Dòng Can Khê sáng ngời rực rỡ từ phía bên kia mặt trời lặn từ từ chảy tới, ráng chiều soi rọi, nước trời một sắc, bãi cỏ tranh tựa như đang bốc cháy. Chiếc máy kéo hỏng hóc ấy vẫn nằm trơ trọi trên sườn núi, giống như một tấm bia đá khắc ghi tất cả, giống như một vị anh hùng đã trải qua muôn vàn thất bại, đối mặt với cơn gió tự do, lặng lẽ ngắm nhìn quá khứ và tương lai. Không khí mang sắc đỏ đang nhè nhẹ chuyển động. Một thế giới đẹp đẽ tĩnh lặng đến thế, một thế giới vàng đỏ rực rỡ, tựa như một tia chớp, sắp sửa trượt qua, sắp sửa biến mất.

Thân xe tròng cồng, trong khoang xe rộ lên từng tràng cười phá lên thích thú. "Con Khỉ" và "Đại Pháo" đang tranh nhau điếu thuốc, tiếng cười giòn tan đặc biệt. Chúng nó đang cười cái gì thế nhỉ? Cười điếu thuốc trên tay á? Cười tiền đồ của mỗi người ư? Cười vì đã rời khỏi bãi cỏ tranh? Cười vì rốt cuộc đã trút bỏ được gánh nặng ngàn cân đè nặng trên đôi vai? Có lẽ, đúng là nên cười chứ, nhưng chẳng lẽ mọi thứ ở hiện tại đều đáng để bật cười hay sao? Sự nghiệp ở bãi cỏ tranh, chỉ đáng được chôn vùi bằng những tiếng cười cợt thế thôi sao? Lý tưởng ngây ngô đã mang đến những vết thương đau đớn, thế nhưng bản thân lý tưởng ấy, bản thân sự cao cả và niềm theo đuổi ấy, ngọn cờ và tiếng vó ngựa, lẽ nào cũng phải bị xóa sạch không thương tiếc khỏi cuộc sống hiện thực hay sao? — Rốt cuộc các người đang cười cái gì hả?

Tôi cười không nổi, hai tay chống chặt vào đầu gối, lòng bàn tay từ trán che sụp xuống đôi mắt, trong lúc chẳng ai hay biết, lén lút tuôn rơi một giọt nước mắt. Nước mắt mặn chát, cứ thế lặng lẽ rỉ xuống... Khoang xe bỗng chốc chìm vào tĩnh lặng, có lẽ là mọi người đã chú ý đến tôi, hoặc có lẽ bản thân tôi đã không còn cảm nhận được tiếng cười nữa rồi. Chỉ còn lại sự tĩnh lặng, sự tĩnh lặng đồng hành cùng tôi tiến về phía trước, từng bước từng bước rời xa mảnh đất tựa vàng mảy ở phía sau lưng. Tạm biệt nhé, tất cả mọi thứ ở bãi cỏ tranh! Cả những giọt mồ hôi đã để lại nơi này! Cả một phần sinh mệnh đã vùi lấp lại ngày hôm qua! Tôi đứng trong sự tĩnh lặng ngoảnh đầu nhìn lại các người lần cuối, tạm biệt nhé! Suốt bao nhiêu năm nay, mảnh đất cổ xưa này đã vùi chôn dung nạp biết bao nhiêu cành lá, cánh hoa, ánh nắng, hài cốt cùng tiếng ca, hết lớp này chồng lên lớp khác, có lẽ chúng sẽ hóa thành những thứ than đen, để rồi cháy bùng lên trong ngày mai.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

2 Trong Tổng Số 3 tác phẩm của Hàn Thiếu Công

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.