Hàn Thiếu Công Tự Tuyển Tập

Lượt đọc: 94 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Sáng Tác Của Tôi Là Sáng Tác Công Dân

❊ ❊ ❊

Sau "Phong ba Mã Kiều", có lời đồn rằng Hàn Thiếu Công có ý định quy ẩn. Quả nhiên vào tháng 6 năm 2001, ông từ chức Tổng biên tập tạp chí "Thiên Nhai" và các chức vụ khác, trở về tỉnh Hồ Nam ẩn cư tại hương Bát Cảnh, thành phố Mịch Lỗi bên hồ Động Đình, dốc lòng cho công tác sáng tác và nghiên cứu văn học. Cuộc sống quy ẩn của Hàn Thiếu Công đã trở thành một dấu hỏi lớn đối với rất nhiều độc giả.

1 Tôi đã cất nhà, về nông thôn nuôi gà, trồng cây, trồng rau

Phóng viên (sau đây gọi tắt là "P"): Lúc nãy anh nói chiếc máy fax của mình bị sét đánh hỏng. Bị sét đánh là tình huống như thế nào vậy? Những người sống ở thành phố hiện nay không thể nào tưởng tượng nổi cảnh tượng đó. Nơi anh đang ở là một nơi như thế nào?

Hàn Thiếu Công (sau đây gọi tắt là "H"): Ở thành phố quen rồi nên chẳng có khái niệm gì về sét đánh, vừa về nông thôn thì được bổ túc ngay một bài học. Lúc đó tôi không đi giày, giữa tiếng nổ đinh tai nhức óc thì lòng bàn chân tê rần, biết là đã bị sét đánh. Sau đó mới phát hiện có tổng cộng năm thiết bị điện bị cháy, bao gồm máy tính, máy fax và ăng-ten vệ tinh. May mắn là không có ai bị thương. Đây là chuyện xảy ra từ năm trước. Sau đó tôi đã sửa lại tất cả đồ điện, chỉ có chiếc máy fax là lúc tốt lúc hỏng. Nơi tôi ở là một vùng núi, cũng là khu vực lòng hồ của trạm thủy điện, vùng căn cứ cách mạng cũ và là khu vực nghèo khó. Đất rộng người thưa, theo đà di cư ra thị trấn của một số hộ gia đình khá giả, dân số ở đây vẫn đang giảm dần, thế nên môi trường sinh thái rất tốt. Khắp nơi non xanh nước biếc, những thung lũng vắng bóng người. Mỗi sáng tôi đều thức dậy bởi tiếng chim hót trong rừng.

P: Ở tỉnh Hải Nam, anh từng là Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật, Chủ tịch Hội Nhà văn, Tổng biên tập tạp chí "Thiên Nhai". Sau vụ lùm xùm "Từ điển Mã Kiều", tôi nghe nói anh có ý định từ nhiệm để quy ẩn. Sau đó quả nhiên anh nói đi là đi ngay. Tại sao lại có ý định quy ẩn? Là vì thất vọng với chuyện gì sao?

H: Hiện tại tôi vẫn đang làm việc cho Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Hải Nam, mỗi năm có ít nhất nửa năm bận rộn đầu tắt mặt tối ở Hải Khẩu, thế nên chẳng có "quy" mà càng không có "ẩn". Còn việc tôi có thể về nông thôn ở theo từng giai đoạn, đó là sự hỗ trợ của cơ quan đối với chuyên môn của tôi, đồng thời cũng là sự giải thoát một phần cho tôi khỏi vũng lầy công việc hành chính và biên tập nhiều năm qua, giúp tôi có thêm thời gian tự chủ. Tôi là nhân viên kỹ thuật chuyên nghiệp, ở Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật mà không "văn", ở Hội Nhà văn mà không "v작 [làm văn]", e là nói không thông suốt. Chuyện này chẳng liên quan gì đến vụ lùm xùm của "Từ điển Mã Kiều", thuần túy chỉ là sự trùng hợp về thời gian.

P: Cuộc sống nhà quê sau đó của anh đã trở thành một nỗi niềm tò mò của những độc giả quan tâm đến anh. Hãy kể một chút về trạng thái sinh hoạt đời thường ở nông thôn của anh đi, chỗ ở của anh ra sao, mỗi ngày anh trải qua thế nào, những ngày tháng này có mang lại cho anh niềm vui không?

H: Tôi đã tự tay cất nhà, vốn định làm giống như nhà của nông dân: tường gạch mái ngói, cửa gỗ, nào ngờ cất xong rồi mới phát hiện đây hoàn toàn không phải là nhà của nông dân. Hiện nay họ đều dùng cửa hợp kim nhôm, tường ốp gạch men, hiện đại hơn tôi nhiều. Ở nông thôn, tôi nuôi gà, trồng cây và trồng rau. Xung quanh không có siêu thị hay chợ búa, không tự trồng thì không có mà ăn. Tôi cảm thấy cuộc sống kiểu này rất thú vị. Tự nhiên và văn minh cân bằng với nhau, lao động trí óc kết hợp với lao động chân tay, đó là lối sống mà tôi vẫn hằng mơ ước, đồng thời cũng là phương thức hiện đại mang tính nhân văn nhất theo suy nghĩ của tôi.

P: Viết văn ở nông thôn có gì khác biệt so với viết văn ở thành thị không? Cuộc sống ẩn cư xa rời chốn đô thị sẽ mang lại ảnh hưởng gì cho việc sáng tác của anh?

H: Người xưa nói "Đại ẩn triều thị, trung ẩn thị ẩn, tiểu ẩn ẩn sơn", thế nên tôi ở nông thôn chẳng tính là ẩn dật gì cả, huống chi tôi vẫn đang viết lách và cho ra mắt tác phẩm, vẫn tham gia một phần công việc của tỉnh Hải Nam, làm gì có chuyện ẩn dật chứ? Thế nhưng, việc sống ở nông thôn theo từng giai đoạn quả thực có thể khiến con người ta gần gũi hơn với non nước, đó là một sở thích cá nhân có từ thời thanh niên trí thức của tôi. Ở nông thôn có rất nhiều động thực vật, hôm nay động vật đùa giỡn ngày mai động tình, hôm nay thực vật đâm chồi ngày mai nở hoa, có rất nhiều sự thay đổi, phong phú hơn cuộc sống đô thị rất nhiều chứ không quá đơn điệu kiểu như người thành phố muốn lao động thì hầu như cũng chỉ biết rửa bát quét nhà. Hơn nữa, đổi một nơi chốn có thể cắt đứt một số kênh thông tin tiêu cực, một số mối quan hệ nhân sự tiêu cực, đó là một thủ thuật kỹ thuật giúp tiết kiệm thời gian và sức lực. Đương nhiên tôi rất hài lòng với cuộc sống ở đây, không chỉ hài lòng vì nó có ích cho việc viết lách, mà quan trọng hơn là hài lòng với chính bản thân lối sống này.

P: Nơi anh ở có phải nằm bên bờ sông Mịch Lỗi không? Có phải đó là nơi Khuất Nguyên từng ngâm vịnh bên sông không? Khuất Nguyên có thể mang lại ảnh hưởng gì cho anh không?

H: Nơi tôi ở nằm ở khu vực thượng nguồn sông La Giang - một nhánh của sông Mịch Lỗi. Thiên nhiên và con người ở đây quả thực đã dạy cho tôi rất nhiều điều, nhưng chúng ta nên hiểu rằng, một người dẫu có ngồi suốt ngày trong cố trọ của Lỗ Tấn thì chưa chắc đã trở thành Lỗ Tấn thứ hai, thế nên tôi dẫu có sống ở đây bao lâu đi nữa cũng chẳng hy vọng thơm lây được chút ánh hào quang nào của Khuất Nguyên.

P: Sự sùng bái "hiện đại hóa" đang càn quét xã hội Trung Quốc. Người hiện đại đã trở thành những kẻ bị quất roi bởi mốt và trào lưu, ai nấy đều sợ bị bỏ lại phía sau, sợ bị lỗi thời, mỗi ngày đều ngấu nghiến đủ loại thông tin khó bề phân biệt tốt xấu, dẫu vậy vẫn không sao xóa bỏ được sự hoảng loạn và lo âu trong nội tâm. Thế nhưng anh lại tự đặt mình vào một vùng quê hẻo lánh nằm ngoài "hiện đại hóa", anh không lo lắng gì về lối sống thôn dã này sao? Ví dụ như, cảm giác bị cô lập của nó chẳng hạn.

H: Có điện thoại, tivi, máy tính và internet thì sẽ chẳng có cảm giác bị cô lập nào đâu. Nhược điểm duy nhất là nhân viên bưu điện đến ít, báo chí tạp chí đưa đến chậm. Bưu chính địa phương nay cũng đã thị trường hóa, nhân viên bưu điện chạy tuyến vùng núi ít việc, hiệu quả quá thấp, nhưng những điều kiện này cũng đã đủ để tôi tiếp nhận các thông tin liên quan. Tăng cường tiếp xúc với nông dân ở nông thôn giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về tầng lớp đáy của xã hội, xét từ góc độ này thì ngược lại, nó cởi mở hơn chứ không hề bị cô lập.

2 Độ khó trong việc viết lách của tôi là vì tôi ngốc

P: Tác phẩm mới "Ám thị" của anh đã ra mắt. Tiếp sau "Từ điển Mã Kiều", đây là một tác phẩm quan trọng nữa của anh. Tôi nghe nói "Ám thị" in đợt đầu tới 8 vạn bản, nhà xuất bản rất có lòng tin với cuốn sách này, vậy anh đánh giá thế nào về cuốn sách này? Nó viết về cái gì, tôi nghĩ đây cũng là điều độc giả quan tâm.

H: Đối với tôi, đây là một cuốn sách buộc phải viết ra, nhưng đối với người khác thì chưa chắc đã quan trọng. Tôi vẫn luôn dội gáo nước lạnh vào nhà xuất bản, mong họ đừng in một lúc nhiều như thế, bởi vì tôi cảm thấy sẽ không có nhiều độc giả đến vậy. Đây là một cuốn sách để suy ngẫm, một cuốn sách phải động não, tuy có chứa các yếu tố của tiểu thuyết nhưng theo nghĩa nghiêm ngặt thì không phải tiểu thuyết, cùng lắm chỉ có thể coi là "tùy bút" hoặc "sách đọc" dài tập đi. Sử Thiết Sinh rất thích cách gọi như vậy, ví dụ như hai tác phẩm gần đây của cậu ấy là "Bệnh khích toái bút" và "Ấn tượng với ký ức", đều đang thử nghiệm thể loại văn học mang tính cởi mở. Đương nhiên cuốn sách này cũng không thể coi là lý thuyết theo nghĩa truyền thống, chẳng qua chỉ là sự đúc kết của tôi về một số trải nghiệm sống của bản thân, ví dụ như cách nhìn khuôn mặt của một người, cách nghe giọng điệu của một người, cách cảm nhận màu sắc, trang phục, thực phẩm, bức ảnh, âm nhạc, lao động, bản đồ, cơ thể con người,... v.v., đồng thời liên kết chúng với số phận trải nghiệm của một số người cùng thời với tôi, từ đó có cả những câu chuyện đan xen vào trong đó. Nếu nói "Từ điển Mã Kiều" là cuốn từ điển tôi viết cho một ngôi làng, thì "Ám thị" chính là "tượng điển" — cẩm nang đọc hiểu chi tiết cụ thể — ghi lại cảm nhận cá nhân của tôi. Tôi từng nhìn thấy một tập tranh mẫu về các khuôn mặt cười mỏng manh ở nước ngoài, cảm thấy rất thú vị, và thấy rằng điều này cũng có thể trở thành một tư duy sáng tác.

P: Hiện nay còn có một nhóm độc giả đặc biệt, đó là các nhà phê bình, nhà xuất bản, yếu nhân chấm giải, những kẻ kiểm soát dư luận trào lưu. Tôi thấy rất nhiều nhà văn trước khi viết đã bắt đầu lên kế hoạch tỉ mỉ để lấy lòng họ, khi viết "Ám thị", anh có cân nhắc đến phản ứng của vòng tròn này không?

H: Nếu một nhà văn không gặp khó khăn gì đặc biệt về mặt sinh kế, thì việc đi lấy lòng những độc giả đặc biệt mà anh vừa nói là hoàn toàn không cần thiết, và cũng rất đáng xấu hổ. Đi làm thuê phải có đạo đức nghề nghiệp, buôn bán phải có đạo đức nghề nghiệp, đạo đức nghề nghiệp cơ bản của nhà văn chính là "tu từ lập kỳ thành", viết ra những cảm nhận và suy nghĩ chân thực của chính mình. Tôi không cho rằng dư luận trào lưu hiện nay ở Trung Quốc là lành mạnh cho lắm, dẫu cho nó có lành mạnh đi chăng nữa, thì người cầm bút cũng chẳng việc gì phải cố ý lấy lòng ai cả. Ngược lại, nếu một người dám thách thức toàn xã hội, một nhà văn dám cãi tay đôi với tất cả các nhà phê bình, thì may ra mới có triển vọng. Dư luận trào lưu tuy có vẻ hung hăng hống hách nhưng thực ra phần lớn đều yểu mệnh, rất nhanh sẽ bị che phủ bởi những thứ hung hăng hống hách tương tự, chẳng để lại được cái gì. Nhớ lại thập niên 1980 vừa mới qua cách đây không lâu, có rất nhiều tác phẩm kỳ lạ lại đoạt giải, gây bão, nhưng hiện tại ai còn có thể nhớ nổi? Tôi có thể tùy tiện kể ra một tá hoặc vài tá cái tên mà có lẽ bạn chưa từng nghe bao giờ. Thời gian suy cho cùng là vô tình, chỉ ba năm năm là sẽ đào thải những thứ không đạt tiêu chuẩn đi. Thế nên chúng ta — những người cầm bút — không cần phải đứng ngồi không yên, suốt ngày đi dò nét mặt của người khác để sống.

P: Bây giờ ngay cả việc sáng tác văn học cũng chuộng sản xuất nhanh. Nhưng việc sáng tác "Ám thị" phiên bản năm 2002 và "Từ điển Mã Kiều" phiên bản năm 1996 cách nhau tới 5 năm. Dựa theo kinh nghiệm sáng tác và khả năng thấu thị sự vật của anh, đáng lẽ anh phải viết nhiều hơn và nhanh hơn, nhưng kết quả thực tế lại hoàn toàn ngược lại. Độ khó trong việc sáng tác của anh là vì sự thận trọng đối với việc viết lách phải không?

H: Bởi vì tôi ngốc, chẳng có lý do nào khác cả.

3 Chiếc mũ "phái tìm cội nguồn" hồi đó đội vội vàng quá

P: Gần đây anh đã vinh dự nhận được "Huân chương Hiệp sĩ Văn học Nghệ thuật Pháp" do Bộ Văn hóa Pháp trao tặng. Tập tiểu thuyết "Âm thanh trên núi" của anh xuất bản tại Pháp còn được độc giả nước này bình chọn là "Mười cuốn sách văn học hay nhất nước Pháp năm 2000". Anh có cảm nghĩ gì về hai sự việc này?

H: Việc nhận huân chương cho thấy một bộ phận độc giả Pháp yêu thích tác phẩm của tôi, tất nhiên khiến tôi rất vui. Tôi có 6 cuốn sách bản tiếng Pháp, nhưng phần lớn đều nằm trên những kệ sách hẻo lánh ở Paris, tôi rất rõ điều này, thế nên chẳng có gì mà phải kiêu ngạo cả. Dù có được giải thưởng thì cũng chưa chắc đã xứng đáng với tên gọi. Giá trị của một tác phẩm không đồng nhất với giá trị được xã hội thừa nhận. Chúng ta đều biết, thậm chí giải thưởng Nobel Văn học đôi khi còn được bình chọn khiến người ta không thể đồng tình, bình chọn thành "giải thống chiến", "giải xóa đói giảm nghèo", mỗi châu luân phiên một lượt, phái tả xong rồi lại đến phái hữu, cứ thế luân phiên. Chúng ta không cần phải quá khắt khe cũng không cần phải sùng bái sát đất những người nhiệt tình với văn học ở Thụy Điển đó. Trung Quốc có rất nhiều nhà văn xuất sắc, ngặt nỗi quốc lực vẫn chưa đủ mạnh, địa vị của tiếng Trung ở nước ngoài cũng chưa đủ cao, vẫn chưa có thêm nhiều người có chất lượng cao gia nhập vào đội ngũ đọc tiếng Trung và giới Hán học, vậy nên văn học Trung Quốc không dễ gì được độc giả nước ngoài thấu hiểu. Điều này không có gì quan trọng cả. Trung Quốc trước hết cần những tác phẩm hay, chứ không phải trước hết cần tác phẩm xuất khẩu, lọt vào cái gọi là "top 8" hay "top 16" nào đó. Trung Quốc có 1,3 tỷ dân, cộng thêm kiều bào hải ngoại, vốn dĩ đã là một "thế giới" lớn rồi, đủ để chúng ta "vươn ra" một chút rồi.

P: Là một người trực tiếp trải nghiệm và chứng kiến chính của văn học thời kỳ mới ở Trung Quốc, anh từng xướng nghị "văn học tìm cội nguồn", từng có những phát ngôn mang tính tuyên ngôn, từng có những tác phẩm như "Ba ba ba", "Nữ nữ nữ", "Quy khứ lai" và "Từ điển Mã Kiều". Bây giờ anh nhìn nhận thế nào về những suy nghĩ trước đây của mình, anh có cảm thấy mình đã tìm thấy cội nguồn của văn học chưa? Cội nguồn ấy rốt cuộc là gì?

H: Tôi vẫn luôn đọc sách nước ngoài, đôi khi còn dịch một số cuốn, tự nhận thấy bản thân rất có hứng thú với phương Tây. Nhưng nếu không hiểu rõ "Trung", thì làm sao có thể hiểu được "Tây"? Giống như việc bạn không hiểu đàn ông, thì làm sao hiểu được phụ nữ vậy? Khi tôi đến tham quan nhà tưởng niệm Napoléon, các nhân viên người Pháp ở đó nói rằng Bộ luật Napoléon nổi tiếng đã lấy chế độ khoa cử từ Trung Quốc, từ đó thiết lập nên hệ thống quan văn của họ. Chúng ta còn có thể biết rằng, Cơ Đốc giáo của châu Âu xuất phát từ Trung Đông, toán học của châu Âu xuất phát từ Ấn Độ và Ả Rập. Điều này có nghĩa là, phương Tây là một cõi hỗn hợp phức tạp, cái gọi là sự đối lập đơn giản giữa văn hóa Trung và Tây vốn dĩ chưa từng tồn tại. Chúng ta hoàn toàn không cần phải chửi rủa Trung Quốc tơi bời hoa lá thì mới có thể quang minh chính đại gia nhập vào văn hóa phương Tây. Việc đưa ra "tìm cội nguồn" vào giữa thập niên 1980 nhằm mục đích xướng nghị việc thanh lọc di sản văn hóa Trung Quốc, nhằm mục đích thông qua quá trình thanh lọc đó để tham gia tốt hơn vào sự giao lưu văn hóa toàn cầu, nhận thức rõ hơn về cuộc sống thực tại và con người thực tại, chứ không phải hy vọng các nhà văn đều chui rúc vào bảo tàng, hay tiến hành chuyến du lịch hoài niệm tìm về di tích cổ trong mười ngày trên phương diện văn học. Vấn đề này hiện tại vẫn chưa hề lỗi thời, trong quá trình xây dựng văn hóa, kinh tế, chính trị trong tương lai, nó có lẽ vẫn chiếm một vị trí quan trọng. Bản thân nó vừa là sản phẩm của toàn cầu hóa, đồng thời lại vừa là sự tham gia vào toàn cầu hóa. Có một điểm cần phải làm rõ đó là: Vấn đề "tìm cội nguồn" này chỉ là một trong số rất nhiều vấn đề, không thể thay thế cho các vấn đề khác. Thế nên chiếc mũ "phái tìm cội nguồn" hồi đó đội vội vàng quá mức. Tôi ăn khoai tây, các vị liền bảo tôi thuộc "phái khoai tây". Tôi đồng thời lại ăn cà chua và dưa chuột, thế thì lại được tính là "phái" gì đây? Nếu như cứ bàn luận một vấn đề là lại được đội cho một chiếc mũ, thì cái đầu của chúng ta e là bận rộn không xuể mất.

4 Cuộc sống biến những trào lưu thoạt nhìn có vẻ hùng mạnh trở thành mây bay khói thoảng

P: Anh cho rằng truyền thông đại chúng gánh vác trách nhiệm gì đối với một xã hội?

H: Trung Quốc đã trải qua cơn sốt cách mạng, và hiện nay đang bước vào cơn sốt thị trường. Cách mạng chẳng có gì là xấu cả, nhưng cách mạng hễ lệch hướng thì rất có thể sẽ dẫn đến xã hội chuyên chế, chúng ta đã từng có kinh nghiệm lịch sử về chuyện này. Thị trường cũng chẳng có gì là xấu cả, nhưng thị trường hễ lệch hướng thì rất có thể sẽ dẫn đến xã hội tư bản, rất nhiều quốc gia trên thế giới đều có kinh nghiệm thực tế, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển ở các khu vực như Mỹ Latinh, Đông Nam Á, châu Phi,... xã hội tư bản của họ đang lâm vào cảnh khốn đốn vì bạo loạn và suy thoái. Giới văn nhân Trung Quốc sau khi trải qua "Cách mạng Văn hóa" thì đã có thêm chút sức đề kháng đối với chế độ chuyên chế, nhưng đứng trước sự tái cấu trúc và thay đổi của thế giới thời kỳ hậu chiến tranh lạnh, sự trì trệ trong phản ứng của giới trí thức quả thực không thể khen nổi, họ bất lực trong việc chẩn đoán rất nhiều căn bệnh nan y trong xã hội thực tại và nhân sinh. Những vấn đề sâu xa của "tam nông" đã được một số người thực thi ở cơ sở đưa ra, nhưng phần lớn giới trí thức lại giữ im lặng suốt thời gian dài, hoặc làm như không thấy, không đưa ra nổi một khung giải thích lý thuyết nào. Sự hoán đổi và thông đồng lẫn nhau giữa quyền lực và tư bản, những hiện tượng phức tạp quen thuộc như thế này vậy mà luôn bị giản hóa thành việc phê phán "cực tả". Trung Quốc là một đại quốc vô cùng đặc biệt về các mặt dân số, tài nguyên, lịch sử, địa duy,... để bước lên con đường phát triển lành mạnh, có lẽ cần phải có thời gian dài thực tiễn dò dẫm, cần có sự đổi mới tư duy và đổi mới thể chế đầy gian khổ, giới trí thức và truyền thông đại chúng chí ít cũng phải có được một biểu hiện đạt điểm trung bình về mặt này.

P: Anh có một quan điểm gọi là "sáng tác công dân". Thông thường chúng ta còn nghe nói đến "sáng tác trí thức", "sáng tác dân gian", anh có thể nói rõ sự khác biệt và điểm khác nhau giữa "sáng tác công dân" với các kiểu sáng tác khác không?

H: Sự tình là thế này. Có một phóng viên hỏi tôi rằng, anh vẫn luôn kiên trì quan tâm đến hiện thực xã hội, sáng tác của anh có phải là một kiểu "sáng tác trí thức" hay không? Tôi nói thay vì gọi là "sáng tác trí thức", chi bằng gọi là "sáng tác công dân", bởi vì quan tâm đến các công việc chung của công cộng là quyền lợi của mỗi một người công dân, chứ không phải là độc quyền của riêng tầng lớp trí thức. Đây chỉ là một cách nói ngẫu nhiên trong lúc thảo luận, gọi là "bốc thuốc theo bệnh", chứ không phải muốn đưa ra khẩu hiệu gì cả. Tôi vẫn luôn không hiểu rõ lắm về các cuộc thảo luận xoay quanh "sáng tác trí thức" và "sáng tác dân gian", nên không có tư cách phát biểu gì về chuyện này.

P: Rất nhiều độc giả không thể quên cuốn tiểu thuyết "Đời nhẹ khôn kham" của Kundera do anh dịch, cuốn sách này được xem là tiểu thuyết phản tỉnh chính trị, còn anh thì trở thành một nhà văn dành sự quan tâm mãnh liệt cho hiện thực xã hội. Đến thập niên 1990, mũi nhọn phê phán của anh càng trở nên sắc bén hơn, trong sáng tác của anh, Kundera có ảnh hưởng lớn lắm không?

H: Tôi từng chịu ảnh hưởng của rất nhiều nhà văn, đương nhiên trong đó có cả ảnh hưởng từ Kundera. Dịch thuật chính là đọc kỹ và đọc sâu, thế nên Kundera có mang lại ảnh hưởng lớn hơn cho tôi hay không thì chưa chắc. Tầm nhìn và thủ pháp của ông ấy đều vượt xa tầm với của "văn học vết thương" Trung Quốc, sự phê phán chính trị và việc truy vấn nhân tính được hòa quyện làm một. Nhưng điều này không hề cản trở việc tôi bắt bẻ ông ấy, không cảm thấy thỏa mãn với một số suy ngẫm và cách thể hiện của ông ấy, ví dụ như những suy ngẫm của ông ấy về "sự nhẹ nhàng" và "sự nặng nề" quá ư huyền ảo và gượng ép, lại thêm cả mốt hiện tượng học quan tâm đến "sự tồn tại" nữa, thực ra ông ấy không cần phải hùa theo làm gì. Đương nhiên, không hài lòng cũng là một dạng chịu ảnh hưởng, có thể được xem là một dạng ảnh hưởng nghĩa rộng kích thích tạo ra phản lực. Một nhà văn đọc sách giống như ăn cơm, ăn rất nhiều tác phẩm, nhưng cụ thể là phần thịt cá nào đã nuôi lớn cơ quan nào trên cơ thể tôi, phần rau củ nào đã nuôi lớn khúc xương nào của tôi, thì e là rất khó mà nói cho rõ ràng được, có nói rõ ra thì cũng chẳng đáng để bạn tin tưởng.

P: Con người là động vật văn hóa, văn hóa của một tộc quần chủ yếu do tầng lớp trí thức của tộc quần đó gánh vác và hiện thực hóa, chất lượng của giới trí thức chính là sự thể hiện tập trung cho chất lượng của toàn bộ tộc quần ấy. Rất nhiều người đọc sách thường hay cảm thán sự u muội của quần chúng, tôi thấy không ít bài tùy bút của anh đều đang phản tỉnh về vấn đề của giới trí thức. Mũi nhọn phê phán vô cùng sắc bén. Trong trào lưu xã hội ca ngợi vật chất hóa hiện nay, cái nhìn soi xét và sự cảnh giác của anh có vẻ rất cô lập, tôi không biết nói như vậy có chính xác không.

H: Tôi không hề cô lập chút nào, những người cùng chí hướng có rất nhiều. Có lẽ chưa đầy 20 năm nữa, rất nhiều quan niệm trào lưu hiện nay của chúng ta sẽ không thể tránh khỏi việc đổi thay đến mức không còn nhận ra hình hài ban đầu. Ví dụ như theo đà đưa ra các khái niệm GDP xanh và GDP nhân văn, nguyên lý kinh tế học có uy tín nhất và chế độ thị trường hiện đại chủ lưu nhất đều sẽ vấp phải những thách thức vô cùng mạnh mẽ. Theo đà thời kỳ thiếu thốn vật chất của Trung Quốc cơ bản đã qua đi, khi cảm giác lo âu vì nghèo đói được xoa dịu phần lớn, con người ta cũng sẽ bình tâm và suy xét thấu đáo hơn để so sánh các nguồn lực văn hóa Trung và ngoại, có lẽ sẽ thu hoạch được nhiều hơn sự tự tin và sức sáng tạo về mặt văn hóa, từ đó thể hiện thái độ tích cực và chủ động hơn đối với quá trình xây dựng văn hóa toàn cầu. Điều này không có nghĩa là mấy vị văn nhân muốn thế nào thì thế, mà là hiện thực cuộc sống đang ép buộc những người làm văn hóa chỉ có thể làm như thế. Cuộc sống chính là người thầy tốt nhất của chúng ta, là nguồn cội của sự sáng tạo văn hóa. Sự tiến triển của cuộc sống luôn khiến cho một số trào lưu thoạt nhìn có vẻ hùng mạnh trở thành mây bay khói thoảng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

2 Trong Tổng Số 3 tác phẩm của Hàn Thiếu Công

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.