Hàn Thiếu Công Tự Tuyển Tập

Lượt đọc: 95 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tác Phẩm Của Thời Gian

❊ ❊ ❊

Lần hành trình ban đêm đầy gian nan đó, đường núi lầy lội, mưa lạnh xối xả, quả thực khiến người ta cảm giác như đã chết một lần trong địa ngục. Nhưng theo sự trôi qua của thời gian, chuyến đi đêm ấy có lẽ trong hồi ức sẽ dần trở nên nhẹ nhàng, thú vị, dư vị vô tận, thậm chí trở thành vốn liếng để tự khoe khoang. Rốt cuộc sự việc đã xảy ra những thay đổi gì?

Một kẻ bất tài chen chân được vào chốn quan trường, khi mới nhậm chức khiến mọi người ngạc nhiên và chướng mắt. Nhưng chỉ cần hắn cứ tiếp tục làm quan mãi, vài năm sau có thể sẽ khiến mọi người bình tâm lại, một khi có lệnh buộc hắn thôi chức, một số người thậm chí ngược lại sẽ thấy không quen, thậm chí còn cảm thấy bất bình thay cho kẻ đã phải lui xuống ghế ngồi. Trong quá trình này rốt cuộc đã xảy ra chuyện gì?

Cùng một chuyến đi đêm đó, vào vài năm trước và vài năm sau, mùi vị đã hoàn toàn khác biệt; cùng một vị quan tầm thường đó, vào vài năm trước và vài năm sau, ấn tượng cũng đã hoàn toàn khác xa. Thời gian chính là một bậc thầy ảo thuật như thế. Nó có thể biến khổ nạn thành ngọt bùi, có thể biến hoang đường thành bình thường. Nó còn có thể xoa dịu vết thương, dung hòa thù hận, mài mòn ý chí, ăn mòn lương tâm, thậm chí khiến sự thật biến mất không dấu vết, khiến ảo ảnh kiên cố tựa bàn thạch. Trong hoàn cảnh như vậy, lịch sử liệu có đáng tin cậy không? Có công bằng không? Cho rằng việc thiện đều được báo thiện còn việc ác đều gặp ác báo, cái bộ quy tắc mua bán sòng phẳng cân đong đo đếm này của chốn thị dã, thì có liên quan gì đến một cuốn sổ hồ đồ của lịch sử?

Chúng ta luôn ở trong thời gian, mọi việc làm cũng luôn bị bàn tay thời gian thao túng. "Dục tốc bất đạt, sự hoãn tắc viên", ý chỉ việc làm ăn kỵ nhất là cầu mong sự nhanh chóng. "Binh quý thần tốc, đêm dài lắm mộng", lại chỉ việc hành sự tất yếu phải cầu nhanh. Đây đều là những miêu tả về các biến số thời gian khác nhau trong hoạt động của con người, xuất phát từ kinh nghiệm thời gian hỗn tạp không có quy định cố định nào của con người. Thế là, "thời cơ chín muồi" liền trở thành một câu khẩu ngữ thường nhật giống như lời nguyền thần chú, thường hội tụ toàn bộ trực giác và toàn bộ tư lự của con người khi ra quyết định. "Thời" và "cơ", một là thời gian, hai là cơ duyên. Nếu nói cơ duyên là những điều kiện cụ thể có thể quan sát, có thể phân tích, có thể nắm bắt, có thể tạo ra, thì thời gian lại thường gánh vác số phận huyền bí không thể nắm bắt, hay nói cách khác là thực hiện sự quy định ngầm đối với chúng ta từ lưới nhân quả vô tận mà con người không thể dò cùng tận.

Sự việc chính là như thế: ở vào thời cơ cụ thể, chính nghĩa có thể bị giẫm đạp, tin đồn có thể được tôn làm chân lý, sự thành thực có thể bị phỉ nhổ, thói hư tật xấu có thể thịnh hành thành mốt, đây là chuyện không có cách nào khác. Tất cả những người có tấm lòng lương thiện vào lúc này chỉ có thể chấp nhận sự yếu đuối bất lực và việc va đầu vào tường khắp nơi của cái gọi là "sinh bất phùng thời". Nhưng cũng chính vì thời cơ cụ thể, thế lực cường quyền từng một thời hống hách chớp mắt đã tự sụp đổ, những lời dối trá đồng thanh chớp mắt đã tan thành mây khói, biết bao nhân vật phong vân từng uy hiếp lẫy lừng không biết từ lúc nào đã trở thành rác rưởi, mà biết bao lời khuyên nhủ trung thực tài trí phi phàm xuyên qua tầng nham thạch lịch sử lại được con người lắng nghe một lần nữa. Những tác phẩm muôn hình muôn vẻ của thời gian quả thực là kỳ tích. Nghĩ đến điều này, những người lương thiện ở trong nghịch cảnh kỳ thực không cần phải nản lòng. Nếu nói họ dùng thiện chống ác thường chẳng có ưu thế hiện thực nào mấy, thì ít nhất họ vẫn có thể đặt hy vọng vào một ưu thế cuối cùng cũng là lớn nhất: thời gian. "Lâu ngày mới rõ lòng người" chính là qua lâu ngày mà chiếm được lòng người vậy. Họ nhất định phải hiểu rằng, không chỉ người Trung Quốc chống lại kẻ xâm lược Nhật Bản mới cần "trường kỳ kháng chiến", mà tất cả các sự nghiệp có giá trị trên thế giới về căn bản đều là sự nghiệp của "trường kỳ kháng chiến", từ trước đến nay đều cần sự tích tụ của thời gian làm con bài để giành chiến thắng.

Ở tầng diện này mà nói, lịch sử lại đáng tin cậy và công bằng. Bởi vì mọi sự bóp méo và hiểu lầm đối với lịch sử dù có hiệu quả thế nào đi nữa, thì luôn phải đối mặt với một giới hạn nhất định, đó là giới hạn khó mà mất đi chân thực hoàn toàn và vĩnh viễn. Tiếng chuông vỡ vang dội hay chỉ hươu bảo ngựa, thường chỉ có thể đắc chí ở một nơi trong một thời gian. Tất cả những hư cấu lịch sử vượt quá giới hạn mất chân thực, đặc biệt là những hư cấu lịch sử đi ngược lại mục tiêu lợi ích chính đáng của đại đa số mọi người, thường không chịu nổi sự lắng đọng và thanh lọc của thời gian. Ở đây, ít nhất chúng ta có thể nói một cách bán lạc quan rằng, lịch sử thường tỏ ra vừa công bằng lại vừa không công bằng: công bằng về đại thể, chưa chắc đã công bằng về tiểu tiết; công bằng về lâu dài, chưa chắc đã công bằng về chốc lát; công bằng về quần thể, chưa chắc đã công bằng về cá nhân. Có lẽ đây chính là phẩm cách kép của lịch sử. Điều này cũng giống như lý lẽ về tính hai mặt rằng bất kỳ xác suất nào cũng chỉ có thể hiển hiện ở thống kê số lượng lớn mà không thể kiểm chứng ở từng cá thể cục bộ riêng lẻ. Nhưng điều này có gì là không tốt chứ? Đứng ở thời điểm kết thúc của một thiên niên kỷ, chúng ta nhìn lại những cuộc chiến tranh, cách mạng, xây dựng lao khổ của từng thế hệ con người phía sau và sau đó là đủ loại khen chê hủy dự, xúc động vì thanh kiếm lịch sử đã bao nhiêu lần kịp thời vạch ra con đường chính đạo nhân gian, nhưng cũng xúc động vì sương mù lịch sử đã bao nhiêu lần che khuất đôi mắt con người ———— và còn biết bao câu chuyện cá nhân bất công biết mấy có lẽ sẽ vĩnh viễn bị chôn vùi dưới lớp bụi lịch sử, biết bao nhiêu vị Chúa Jesus, Phật tổ, Lão Tử, Plato, Karl Marx, Einstein với tư cách là những con số lẻ của lịch sử đã bị xóa sổ, mãi mãi không để chúng ta quen biết. Có lẽ đây chính là nơi bi ai của lịch sử, nhưng đây cũng chính là tiền đề để lịch sử có thể rực rỡ lay động lòng người.

Lại một thiên niên kỷ nữa sắp đến, chúng ta đối mặt với dòng thời gian vô tận cuồn cuộn kéo đến, không biết phiến lưu thể trong suốt mang tên thời gian này sẽ còn thay đổi trí nhớ và tưởng tượng của chúng ta như thế nào, không biết sẽ còn phải đối mặt với sự kinh ngạc và thức tỉnh nào của chính mình. Lắng nghe tiếng tích tắc tích tắc, chúng ta chờ đợi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

2 Trong Tổng Số 3 tác phẩm của Hàn Thiếu Công

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.